Monthly Archives: Φεβρουαρίου 2026

Χαρακτηριστικά της υμνολογίας της παραβολής του Ασώτου

Δέσπω Ἀθ. Λιάλιου, Α.Π.Θ

Απόσπασμα άρθρου

Α. 1. Εφέτος η Κυριακή της παραβολής του Ασώτου φέρει και υμνολογικά στοιχεία της Υπαπαντής, καθώς κείται μεταξύ της εορτής και της Αποδόσεως. Σημειωτέον τα Αναγνώσματα είναι καθορισμένα, ενώ με το Ευαγγελικό Ανάγνωσμα κλείνει και ο κύκλος των Ευαγγελικών Αναγνωσμάτων εκ του κατά Κυριακάς Κατά Λουκάν Ευαγγελίου.

2. α. Την προηγούμενη Κυριακή με την αναδρομή στο γεγονός της προπατορικής αποστασίας και φαρισαϊκής εκπτώσεως έχει τεθεί, «ὥσπερ τις προγυμνασία καὶ παρακίνησις», για τη σωτήρια μετάνοια ο σκοπός και της σημερινής Κυριακής με την παραβολή του Ασώτου. Στην αυτή συνέχεια η υμνολογία της σημερινής Κυριακής αποτελεί μία από τις πιο λαμπρές ερμηνευτικές προτάσεις για τα αποτελέσματα της προπατορικής αποστασίας σε όλο το ανθρώπινο γένος και τη σημασία της μετανοίας ως επισυναγωγής του ανθρώπου προς το Ζωοδότη Θεό πάσης κτίσεως. Ο Άσωτος της παραβολής του Ευαγγελικού Αναγνώσματος αποτελεί την αφορμή και το παραστατικό, παραβολικό υπόβαθρο, για να εκδιπλωθεί η μεταπατορική περιπέτεια της αποστασίας και της ερημώσεως του ανθρώπου από τη χάρη του Θεού σε σημείο αλογίας και μεταπτώσεως στην κατάσταση των αλόγων ζώων, που δρουν κατά την ενστικτώδη κίνηση της απλής επιβιώσεως, όπως λέγεται στον Ψαλμό 48, 21: «καὶ ἄνθρωπος ἐν τιμῇ ὢν οὐ συνῆκε, παρασυνεβλήθη τοῖς κτήνεσι τοῖς ἀνοήτοις καὶ ὡμοιώθη αὐτοῖς». Ενώ, λοιπόν, σε όλη την υμνολογία της Κυριακής υπάρχει στο υπόβαθρο η λέξη ἄσωτος, με την υμνολογία  ερμηνεύεται θεολογικά σε τί συνίσταται η προπατορική πτώση και η μεταπατορική κατάσταση του ανθρώπου, η απώλεια του παραδείσου, αλλά και πώς επεμβαίνει φιλανθρώπως ο Θεός για τη σωτηρία του ανθρωπίνου γένους.

β. Ήδη από το πρώτο Ιδιόμελο του Εσπερινού υπάρχει η αναφορά στον «προαιώνιον γεωργὸν ἡμῶν Θεόν», την προπατορική αποστασία και την εκ του παραδείσου έξοδο, καθώς δεν υπήρξε η μετάνοια από μέρους των Πρωτοπλάστων. Πρόκειται για μία αναδρομή στα τρία πρώτα κεφάλαια της Γενέσεως[1]. Στο δεύτερο Ιδιόμελο, ἦχος α´, καλούνται οι χριστιανοί να ζήσουν τη δύναμη του μυστηρίου της Θείας Οικονομίας. Έτσι, ο άσωτος είναι ο πεπτωκώς άνθρωπος, ο οποίος με τη μετάνοια περιβάλλεται και πάλι με τη δόξα του Πανάγαθου Πατέρα, καθώς με την παράθεση της τράπεζας με το μόσχο το σιτευτό παραβάλλεται το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας, ο Μυστικός Δείπνος: «Ἐπιγνῶμεν ἀδελφοὶ τοῦ μυστηρίου τὴν δύναμιν· τὸν γὰρ ἐκ τῆς ἁμαρτίας, πρὸς τὴν πατρικὴν ἑστίαν, ἀναδραμόντα, Ἄσωτον υἱὸν ὁ πανάγαθος Πατήρ, προϋπαντήσας ἀσπάζεται, καὶ πάλιν τῆς οἰκείας δόξης χαρίζεται τὰ γνωρίσματα, καὶ μυστικὴν τοῖς ἄνω ἐπιτελεῖ εὐφροσύνην, θύων τὸν μόσχον τὸν σιτευτόν, ἵνα ἡμεῖς ἀξίως πολιτευσώμεθα, τῷ τε θύσαντι φιλανθρώπῳ Πατρί, καὶ τῷ ἐνδόξῳ θύματι, τῷ Σωτῆρι τῶν ψυχῶν ἡμῶν».

γ. Η προπατορική παράβαση και οι μεταπατορικές αμαρτίες είναι η στέρηση της δόξας και της βασιλείας του Θεού, η πτωχεία, η αμεθεξία, η ακοινωνησία, η αμαύρωση του κατ᾽ εικόνα και η έκπτωση στην κατάσταση της αλογίας, η απομάκρυνση από τη δόξα του Θεού, η δουλεία[2] στους εμπαθείς και φθοροποιούς λογισμούς: «Τὸν πλοῦτον τὸν πατρῷον, ἐσκόρπισα δεινῶς, καὶ πενητεύσας, αἰσχύνης πεπλήρωμαι, δουλούμενος τοῖς ἀκάρποις λογισμοῖς· διό σοι βοῶ φιλάνθρωπε· Οἴκτειρόν με, σῶσον», Κανών α´, Ὠδὴ στ´ του Τριωδίου, τροπάριο β´, ἦχος β´, και «Φθοροποιοῖς λογισμοῖς, ὑπαχθεὶς ἠμαυρώθην, καὶ ἐκ σοῦ ἐμακρύνθην, ὅλως ἔξω ἐμαυτοῦ, γενόμενος Οἰκτίρμον· διὸ ἐν μετανοίᾳ, προσπίπτοντά σοι σῶσον», Κανών α´,  Ὠδὴ η´ του Τριωδίου, τροπάριο γ´,  ἦχος β´. Στην ανομία του ανθρώπου, καθώς κατέχεται ο νους του από τις αντίθεες δαιμονικές δυνάμεις, τους πονηρούς δαίμονες, η θεραπεία διενεργείται με το μυστήριο της κραταιάς παρέμβασης του Θεού, κατά το οποίο ο ίδιος ο Λόγος ἑκουσίως, δηλαδή, πραγματικά, κενούται, συγκαταβαίνει, κατέρχεται, «πτωχεύει», για να πλουτίσει με τη θεία δόξα και βασιλεία του και πάλι τον έρημο εν ακοινωνησία με το Θεό και τους συνανθρώπους του άνθρωπο, «δι᾽ ἡμᾶς καὶ διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν»: «Στέναξον νῦν, ψυχή μου, παναθλία, καὶ ἀναβόησον Χριστῷ· Ὁ δι᾽ ἐμὲ ἑκουσίως πτωχεύσας Κύριε, πτωχεύσαντά με ἐκ πάσης ἀγαθοεργίας, καλῶν περιουσίᾳ, ὡς ἀγαθός καὶ πολύελεος, μόνος καταπλούτισον», Κανών α´, Ὠδὴ θ´ του Τριωδίου, τροπάριο γ´, ἦχος β´. Δεν πρόκειται για την απώλεια ενός μελλοντικού αγαθού αλλά για την ανάκληση στην προτέρα δόξα και βασιλεία, για μια νέα επανεκκίνηση της πορείας όλου του ανθρώπινου γένους, για την ενότητα της δημιουργίας του Θεού και πάλι πλημμυρισμένη από τη χάρη του: «Ἐσκόρπισα τὸν πλοῦτόν σου, ἐκδαπανήσας Κύριε, καὶ πονηροῖς δαιμονίοις καθυπετάγην ὁ τάλας· ἀλλὰ Σωτὴρ πανεύσπλαγχνε τὸν Ἄσωτον οἰκτείρησον, καὶ ῥυπωθέντα κάθαρον, τὴν πρώπην ἀποδιδούς μοι, στολὴν τῆς σῆς βασιλείας», Εξαποστειλάριο έτερο, ἦχος β´. Ο εκουσίως δωρούμενος ανακαινισμός από τον πτωχεύσαντα Λόγο του Θεού Πατρός, τον σαρκωθέντα και ενανθρωπήσαντα, είναι η διαρκής κλήση του ανθρώπου σε μετάνοια ἑκουσίως, γιατί η κόλαση και ο παράδεισος είναι πάντα θέμα του εθελότρεπτου νου του ανθρώπου, πάντα θέμα εκουσιότητος και προαιρέσεως, γιατί αυτή είναι η προίκα του ανθρώπου, ο λογισμός του[3], εμπαθής ή καθαρός, ενεργούμενος από τη χάρη του Θεού, ή αποστρεφόμενος τη χάρη του Θεού και εκπίπτων στην κατάσταση της αλογίας και της φθοράς: «Ἥν περ ποτέ, εἰργάσω εὐφροσύνην, τῇ τοῦ, Ἀσώτου Ἀγαθέ, ἐπιστροφῇ ἑκουσίῳ· ταύτην νῡν ποίησον καὶ ἐπ᾽ ἐμοὶ τῷ ἀθλίῳ προσεφαπλῶν μοι, τὰς σὰς σεπτὰς ἀγκάλας ἵνα σωθεὶς ὑμνολογῶ σου τὴν ἄκραν συγκατάβασιν», Κανών α´, Ὠδὴ θ´ του Τριωδίου, τροπάριο δ´, ἦχος β´.

δ. Πρέπει εν κατακλείδι να σημειώσουμε εκ νέου ότι η υμνολογία της Κυριακής του Ασώτου σε άκρα αντιστοιχία προς το Ευαγγελικό Ανάγνωσμα συνιστά ένα προχειρισμό του Μυστικού Δείπνου και συγχρόνως είναι κλήση του ανθρώπου για συνεχή μετάνοια, ως αντίδοτο στην προπατορική αποστασία, ώστε να αξιωθεί ο άνθρωπος τη βασιλεία των ουρανών ως διαρκές γεγονός, δωρηθέν προς όλο το ανθρώπινο γένος υπό του συγκαταβάντος Λόγου του Θεού, χωρίς να εκβιάζεται ο άνθρωπος να αποδεχθεί την ευεργεσία, γιατί η ενανθρώπηση του Λόγου δεν αναιρεί την προαίρεση του ανθρώπου, την ελευθερία του, καθώς ο ενανθρωπήσας Λόγος δεν είναι κάποιο συλλογικό πρόσωπο αλλά ο εις της Αγίας Τριάδος που υποστασιάζει την ανθρώπινη φύση, τη δημιουργεί εκ νέου στη μήτρα της Θεοτόκου, την ενώνει ἑαυτῷ εξ άκρας συλλήψεως, όπως ερμηνεύει ο Άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας, και δεν αφήνει στην απέξω κάποιον πτωχό, κανένα άνθρωπο. Γι᾽ αυτό η σωτηρία είναι κοινή δωρεά και θέμα φύσεως των λογικών όντων, τα οποία είναι προικισμένα με τη δυνατότητα, εκτός από τη δημιουργική και τη ζωοποιό ενέργεια όλων των κτιστών όντων, και με τη σοφοποιό και τη θεοποιό ενέργεια του Θεού ἀρχῆθεν. Γι᾽ αυτό μία θεώρηση του ανθρώπου ως μεταβατικής φύσης μιας ακτιβιστικής θεολογίας υπό τη συγκάλυψη του προσώπου, ήτοι της ολοκληρώσεως σε μία απροσδιόριστη εσχατολογία, είναι αποκτήνωση και έσχατος δαιμονισμός.

.Πηγή.https://ellenophonia.blogspot.com/

Ο διαδικτυακός έρανος για τους εμπερίστατους αδελφούς στην Συρία συνεχίζεται

Αγαπητοί εν Χριστώ αδελφοί,

«Ο Χριστός είη εν μέσω ημών»

Το στάδιο των αρετών, το κατανυκτικό Τριώδιο, άνοιξε. Ευχόμαστε σε όλους καλή δύναμη στον αγώνα της προσευχής, της νηστείας, της συγχώρησης και της αγάπης. Το φως της συμφιλίωσης ας προηγείται κάθε πνευματικού κόπου και ας στηρίζει κάθε βήμα της πορείας μας. Είθε η κραυγή της Εκκλησίας «Της μετανοίας άνοιξόν μοι πύλας, Ζωοδότα» να γίνει προσωπική προσευχή και βίωμα ζωής. Καλή πνευματική πορεία προς το Πάσχα — από τον αγώνα των παθών στη χαρά της Αναστάσεως και από την κάθαρση της καρδιάς στην κατοίκηση της Θείας Χάριτος.

Ιδιαίτερα κατά την περίοδο αυτή ας μη λησμονούμε τους δοκιμαζόμενους αδελφούς μας, και ιδίως τους χριστιανούς της Συρίας που διέρχονται τον δικό τους Γολγοθά. Ας ενωθεί η προσευχή μας με τον πόνο και την ελπίδα τους, ώστε ο Κύριος της παρηγοριάς να τους ενδυναμώνει, να τους προστατεύει και να τους χαρίζει ειρήνη και ανάσταση μέσα από τη δοκιμασία.

Οι Ρωμιοί της Συρίας διαφυλάσσουν επί δύο χιλιετίες την παράδοση του Πατριαρχείου Αντιοχείας, μιας από τις αρχαιότερες χριστιανικές έδρες. Μιλούν ελληνικά, λειτουργούν στα ελληνικά και αυτοπροσδιορίζονται ως συνεχιστές της βυζαντινής κληρονομιάς στη Μέση Ανατολή.

Ο πόλεμος και η άνοδος ισλαμιστικών ομάδων τους έχουν εκθέσει σε κίνδυνο εξαφάνισης. Ναοί λεηλατήθηκαν, κοινότητες εκτοπίστηκαν—όπως στη Μααλούλα, όπου ομιλείται η αραμαϊκή του Χριστού—και πολλοί κληρικοί δολοφονήθηκαν.

Η έκκλησή τους προς την Ελλάδα είναι σαφής: δεν ζητούν καταφύγιο, ζητούν αλληλεγγύη. Ζητούν η μητέρα πατρίδα να υπερασπιστεί όσους κρατούν ζωντανή την ελληνική πίστη, γλώσσα και μνήμη στη γη των προγόνων τους, «ακόμα και όταν την πληρώνουμε με το αίμα μας».

Οι Ρωμιοί της Συρίας αντιμετωπίζουν σήμερα μια ανθρωπιστική κρίση που συσσωρεύει δυσκολίες επί δυσκολιών. Μετά από δεκατέσσερα χρόνια εμφύλιας σύγκρουσης και την πρόσφατη πολιτική ανατροπή του καθεστώτος Άσαντ τον Δεκέμβριο του 2024, η καθημερινή επιβίωση έχει μετατραπεί σε άθλο.

Το δίκτυο ύδρευσης σε περιοχές όπως το Χαλέπι, η Χομς και η περίχωρα της Δαμασκού έχει καταστραφεί από τους βομβαρδισμούς και την έλλειψη συντήρησης. Σε πολλές χριστιανικές συνοικίες, οι κάτοικοι εξαρτώνται από ιδιωτικά πηγάδια ή διανομές νερού από ανθρωπιστικές οργανώσεις—όταν αυτές φτάνουν. Η μόλυνση του νερού έχει προκαλέσει εξάρσεις χολέρας και τυφοειδούς πυρετού, με ιδιαίτερα υψηλή θνησιμότητα σε παιδιά και ηλικιωμένους.

Η ηλεκτροδότηση είναι αποσπασματική. Αυτό καθιστά αδύνατη τη διατήρηση φαρμάκων και τροφίμων, ενώ οι χειμερινές θερμοκρασίες—που πέφτουν υπό το μηδέν—μετατρέπουν τις κατοικίες σε ψυγεία χωρίς θέρμανση.

Η πρόσβαση σε τρόφιμα είναι προβληματική  λόγω της κατάρρευσης του τραπεζικού συστήματος και του υπερπληθωρισμού. Ένα μεσαίο εισόδημα δεν επαρκεί ούτε για βασικά είδη διατροφής. Οι Ρωμιοί, που παραδοσιακά ασχολούνταν με το εμπόριο και τις τεχνικές εργασίες, βρέθηκαν αποκλεισμένοι από τις αγορές λόγω θρησκευτικών διακρίσεων.

Το φαρμακευτικό σύστημα έχει καταρρεύσει. Τα νοσοκομεία της Δαμασκού και του Χαλεπίου στερούνται βασικών φαρμάκων, αντιβιοτικών και αναλώσιμων υλικών. Οι χρόνιες παθήσεις—διαβήτης, υπέρταση, καρδιαγγειακά νοσήματα—μετατρέπονται σε θανατηφόρες καταστάσεις λόγω αδυναμίας προμήθειας φαρμάκων.

Η εξαναγκασμένη μετανάστευση έχει ήδη αδυνατίσει τη δημογραφική βάση της κοινότητας. Από τους περίπου 1,5 εκατομμύριο Χριστιανούς που ζούσαν στη Συρία προπολεμικά, οι περισσότεροι έχουν εγκαταλείψει τη χώρα. Οι παραμένοντες Ρωμιοί βρίσκονται μπροστά σε ένα τραγικό δίλημμα: να εγκαταλείψουν τα πατρογονικά εδάφη, τους ναούς, τα νεκροταφεία των προγόνων τους, ή να παραμείνουν αντιμετωπίζοντας τον κίνδυνο εξαφάνισης.

Όσοι μένουν είναι συνήθως οι πιο ηλικιωμένοι, οι φτωχότεροι, οι πιο αδύναμοι να μετακινηθούν. Αυτοί χρειάζονται άμεση στήριξη για να επιβιώσουν. Η έκκληση για «αλληλεγγύη» αποκτά συγκεκριμένο νόημα: δεν ζητούν άσυλο, ζητούν μέσα να παραμείνουν εκεί όπου ανήκουν.

Η παραμονή των Ρωμιών στη Συρία δεν είναι απλώς ζήτημα ανθρωπιστικής βοήθειας, αλλά ζήτημα ύπαρξης μιας κοινότητας που συνδέει την Ελλάδα με τις ρίζες της στην Ανατολή.

Η διαδικτυακή ομάδα «Η Μαρτυρία του Χριστού στα Σύγχρονα Έθνη» συνεχίζει την προσπάθεια διαδικτυακού εράνου για την ενίσχυση φτωχών οικογενειών της Συρίας, ορφανών και χηρών. Mέχρι τώρα τα ποσά  που έχουν  συγκεντρωθεί  έχουν διατεθεί απευθείας σε οικογένειες που πλήττονται από τη φτώχεια  για την προμήθεια ειδών πρώτης ανάγκης: νερό, γάλα, ψωμί και φάρμακα.

Για όσους επιθυμούν να συμμετέχουν:

Eurobank: 0026.0469.64.0100058162
ΙΒΑΝ: GR61 0260 4690 0006 4010 0058 162
SWIFT/BIC: ERBKGRAA
Δικαιούχος: π. Δημήτριος Αθανασίου

Παρακαλούνται οι δωρητές να ενημερώνουν οπωσδήποτε στο email dosambr@gmail.com (ονοματεπώνυμο και ποσό δωρεάς). Για την έκδοση σχετικής απόδειξης, παρακαλείστε να αποστείλετε τα απαραίτητα στοιχεία. Οι αποδείξεις θα εκδίδονται από τον Ιεραποστολικό Σύλλογο «Πορεία Αγάπης», με τον οποίο συνεργαζόμαστε σε αυτή την προσπάθεια.

Ας προσπαθήσουμε να τους βοηθήσουμε, ο καθένας όπως μπορεί.

Για τη διαδικτυακή ομάδα «Μαρτυρία Χριστού»,
Πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου

ΣΗΜΕΙΩΣΗ.Η εικόνα του άρθρου είναι απο τον ιερό ναό του Προφήτη Ηλία στην Δαμασκό, που πρίν λίγους μήνες έγινε επίθεση ισλαμιστών .