Εάν η Αγία Σοφία στέγαζε την Citibank το δυτικό ενδιαφέρον θα ήταν έντονο.(Δρ. Άρης Πετάσης)

Δρ. Άρης Πετάσης: Εάν η Αγία Σοφία στέγαζε την Citibank το δυτικό ενδιαφέρον θα ήταν έντονο

Τράπεζες ‘Πίστης.’ 

Εάν στην Αγία Σοφία στεγάζονταν τα κεντρικά γραφεία της Citιbank και οι Τούρκοι δοκίμαζαν να τα μετατρέψουν σε τζαμί, η Αμερική θα μπλόκαρε την πρόσβαση των Τούρκων στο δολάριο και η ΕΕ θα σταματούσε τις εισαγωγές τούρκικων προϊόντων σαν πρώτα μέτρα.  Η Αγία Σοφία, όμως, είναι Χριστιανικός ναός, σε μια εποχή που μετρούν τα οικονομικά και εξευτελίζονται τα πνευματικά. 

Αυτό εξηγεί γιατί μετά την αλλαγή χρήσης της από μουσείο σε τζαμί, οι διαμαρτυρίες εκ μέρους της υποτιθέμενης Χριστιανικής Δύσης είναι μηδαμινές.  Όλα όσα βλέπουμε να εκτυλίσσονται είναι κατά την άποψη μου απότοκα αυτού που ο Αρχιεπίσκοπος του Canterbury, Rowan Williams  χαρακτήρισε «μετά-Χριστιανική εποχή» (post-Christian Era) μιας ‘εκσυγχρονισμένης πίστης’, όπου η Αγία Τράπεζα έχει αξία μόνο εφόσον λειτουργεί σαν πάγκος εργασίας κάποιου τεχνίτη που δημιουργεί οικονομικό όφελος.

Ζούμε στην εποχή ενός κακέκτυπου διαφωτισμού όπου ο άνθρωπος θεωρεί τον εαυτό του παντοδύναμο και αυτοτελή, λοιδορώντας τα Θεία και θεωρώντας ως μη υπάρχοντα όσα δεν μπορεί να κατανοήσει με τη λογική.   Η σημερινή Δύση έχει απαρνηθεί όσα ίσχυαν για την Πίστη μέσα στους αιώνες.  Εκκλησίες δεν κτίζονται πια ενώ πολλές από τις υπάρχουσες βγαίνουν στο σφυρί για να μετατραπούν σε τζαμιά, θέατρα, ξενώνες, εστιατόρια και χώρους οικονομικής δραστηριότητας.  Μέσα σε τέτοιο κλίμα, είναι επακόλουθο πως οι ηγέτες της Δύσης αδυνατούν να δουν την Αγία Σοφία ως το λαμπρότερο οικοδόμημα λατρείας που δημιούργησε ποτέ ο άνθρωπος.

Κοινωνία χωρίς Πίστη δεν γίνεται.

Είναι πεποίθηση μου πως, η κατηφόρα είναι προσωρινή γιατί σύντομα θα επανέλθει η ισορροπία – τουλάχιστο αυτό υπαγορεύει η ιστορική  νομοτέλεια.  Γιατί κοινωνία χωρίς Πίστη δεν μπορεί να επιβιώσει.  Επειδή η φύση απεχθάνεται το κενό η επαναφορά της Πίστης μπορεί να γίνει ή με την  παλιγγενεσία της Χριστιανοσύνης ή με την αντικατάσταση της από μια άλλη θρησκεία.  Η Πίστη είναι έμφυτη και ανυψώνει την ανθρώπινη ύπαρξη.  Τα απαράμιλλα έργα των Αρχαίων Ελλήνων ήταν προϊόν εργασίας βαθιά θρησκευόμενων ακτινοβόλων ανδρών.  Η λάμψη και το μεγαλείο του Βυζαντίου ήταν έργο πιστών ορθοδόξων Χριστιανών.

Σκότος και σκοταδισμός.

Όσοι βλέπουν την Χριστιανική πίστη σαν σκοταδισμό και επιχαίρονται για την υποχώρηση της μέσα στην μετα-Χριστιανική Δύση καλό είναι να συγκρατηθούν.  Το κενό Πίστης θα πληρωθεί στα σίγουρα και οι επιχαίροντες μπορεί και να υποστούν σοκ εάν ο Χριστιανισμός αντικατασταθεί από κάτι άλλο.  Να τι είπε ο Giulio Meotti σε σχετικό άρθρο του στις 12 Ιουλίου, 2020.  «Τώρα που η Τουρκία μετατρέπει το παλαιότερα σημαντικότερο χριστιανικό μνημείο της σε τζαμί, δεν υπάρχει [από την Δύση] διαμαρτυρία, μόνο σιωπή και μουρμουρητό, που δεν είναι τίποτα άλλο από το soundtrack της υποταγής της Δύσης στο Ισλάμ.»

Το αδιαίρετο ανθρώπου και Πίστης.

Στην μάχη των Πλαταιών σκοτώθηκαν Έλληνες οπλίτες γιατί ο Παυσανίας είχε δώσει διαταγή να μην κουνηθεί φύλλο μέχρι να τέλειωνε η προσευχή  ακόμη κι αν επιτίθεντο  οι Πέρσες. Τελικά, ήταν οι πιστοί των Πλαταιών που έσωσαν τον Δυτικό πολιτισμό και όχι οι άπιστοι κάπου στον Βορρά.  Τόσο ο Αριστείδης όσο και ο Κίμωνας ήσαν βαθειά θρησκευόμενοι πράγμα που τους έδινε νόημα ζωής.  Η Πίστη δεν ήταν σκοταδισμός ούτε για τον Παυσανία αλλά ούτε και για τον Αισχύλο, Σωκράτη, Πλάτωνα, Ξενοφώντα κ.α.

Η Πίστη ήταν το ακαταμάχητο στήριγμα ζωής, αισιοδοξίας και δημιουργίας. Σκότος είναι η απουσία  του πνευματικού και των επουρανίων και ο περιορισμός της αντίληψης στα απτά και τα επιστημονικά μόνο.  Σκοταδισμός είναι ο άκρατος εγωκεντρισμός και η φαντασιοπληξία πως ο άνθρωπος έχει πλέον καταστεί θεός γιατί ανακάλυψε το διαδίκτυο και το Sunday shopping.   «Οι διαμάχες για το μηδενισμό εστιάζονται στο σχετικισμό των αξιών και στη συνέπειά του: τη στέρηση της ανθρώπινης ζωής από το αντικειμενικό της νόημα.» Παναγιώτης Κονδύλης, Παλιά και νέα θεότητα,  Αθήνα: Εκδόσεις Έρασμος, 2003, σελ. 38

Χριστιανοσύνη μειωμένης ισχύος.

Αυτό που έγινε στην Κωνσταντινούπολη με την Αγία Σοφία είναι η  αποκάλυψη πως στην Δύση όλο και μειώνεται η ήπια ισχύς του Χριστιανισμού καθώς και η επίδραση της ελληνικής γραμματείας.  Αδαμάντινες ελληνικές και χριστιανικές αρχές αντικαθιστούνται από τον ‘θεό’ της παγκοσμιοποίησης και τη ‘θρησκεία’  του καταναλωτισμού.  Για πολλούς ηγέτες της Δύσης η ερώτηση τού, «τι εστίν άνθρωπος;» απαντάται με οικονομετρικά μοντέλα.   Για αυτούς υπάρχει μόνο ο μεταλλαγμένος άνθρωποςπελάτης. Ο πιστός με την σωστή και ενάρετη συμπεριφορά δεν είναι άνθρωπος εκτός  εάν αποτελεί και μέρος της οικονομικής αλυσίδας.

Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο τα πράγματα και οι υψηλές πνευματικές έννοιες άρχισαν να μετατοπίζονται ριζικά.  Ας δούμε λίγα παραδείγματα:

α.) Όταν στις 10 Απριλίου, 1821 οι Τούρκοι απαγχόνισαν τον Οικουμενικό Πατριάρχη, η Ρωσία απείλησε την Τουρκία με πόλεμο και αμέσως διάκοψε τις διπλωματικές σχέσεις μαζί της. Ο Ρώσος Πρέσβης, βαρόνος Στρόγγανωφ, διαμαρτυρήθηκε σαν αντιπρόσωπος όλων των Χριστιανών υπηκόων του Σουλτάνου βάση των προνοιών της συνθήκης του Κιουτσούκ Καϊναρτζή.  Ο Τσάρος Αλέξανδρος απέστειλε αυστηρό απειλητικό τελεσίγραφο στο Σουλτάνο. FrazeeCharles (1969). The Orthodox Church and Independent Greece, 1821-1853. Cambridge University press. σελίδες 35–37.) Διακόσια χρόνια αργότερα η Αγία Σοφία πάει πίσω στις εποχές του Οθωμανισμού και η προσδοκούσα να καταστεί Τρίτη Ρώμη, δηλαδή η Μόσχα, απλά μουρμουρίζει

β.) Ο Πάπας και η Καθολική Εκκλησία και τα άλλα χριστιανικά δόγματα μένουν στις κοινότυπες διακηρύξεις του τύπου, ‘θλιβόμαστε’

γ.) Ο Πρόεδρος Τραμπ και η Αμερική του «In God We Trust» τηρεί σιγή ιχθύος και δ) η Βρετανία που τον 19ο αιώνα κατακτούσε την μια αποικία μετά την άλλη με στόχο να εκπολιτίσει με ιεραπόστολους  τους γηγενείς, μέσω του Χριστιανισμού, τώρα μιλά για το δικαίωμα της Τουρκίας να προβαίνει σε ότι αίσχος επιθυμεί ενάντια στην Χριστιανοσύνη και δη ενάντια των Ορθοδόξων.  Την ίδια θέση είχε υιοθετήσει και το 1821 όταν οι Τούρκοι  απαγχόνισαν τον Πατριάρχη Γρηγόριο Ε΄.  Βασικά είχε πάρει την θέση πως η Οθωμανική Αυτοκρατορία δικαιούται να κρεμάσει όποιον θέλει και όποτε θέλει.

Η ‘Χριστιανική’ ΕΕ των τριών φθινόντων πυλώνων. 

Η υποτιθέμενη Ελληνο/Ρωμαϊκή, Χριστιανική Ευρώπη και Αμερική (δηλαδή, η Δύση) μένουν μόνο στα λόγια και πολλές φορές είναι ακόμα και πηγή καταστροφής των Χριστιανών.  Παράδειγμα: Η ανάμιξη της Αμερικής στο Ιράκ και την Συρία κυριολεκτικά αφάνισε τους Χριστιανούς της περιοχής που πεισματικά παρέμειναν στις εστίες τους  από την πρώτη μέρα του χριστιανισμού.  Με την στήριξη της Αμερικής χάθηκε, επίσης, ο χριστιανικός πληθυσμός της κατεχόμενης Κύπρου.  Κατά την καθομιλουμένη, ο Χριστιανισμός δεν πουλά πια στην Δύση.

Η Κύπρος έχει 500 και πλέον βεβηλωμένες εκκλησίες χωρίς να ενδιαφέρεται σχεδόν κανένας στην Δύση.  Και όλα αυτά ενώ η Δύση καυχάται υποκριτικά πως η ύπαρξη της στηρίζεται στους άξονες:

α.) της ηθικής που πηγάζει από τον  Χριστιανισμό/Ιουδαϊσμό,

β.) του Ελληνο/Ρωμαϊκού πολιτισμού και γ.) του Διαφωτισμού.

Ο πυλώνας του Χριστιανισμού χάθηκε μέσα από την μετα-χριστιανική εποχή της Δύσης. Θεός είναι πλέον ο άνθρωπος και η δυνατότητα του να ξοδεύει και να καταναλώνει.  Ο πυλώνας του Ελληνικού πολιτισμού σταδιακά πάει να αντικατασταθεί από την υποκρισία.  Ο Ελληνικός πολιτισμός κινδυνεύει στην κατεχόμενη Κύπρο καθώς ένα-ένα τα ελληνικά μνημεία μετατρέπονται σε στάβλους αλόγων και οι ελληνικοί χώροι λατρείας σε δισκοθήκες. Ενώ συμβαίνουν όλα αυτά η Δύση παρακολουθεί αδιάφορα με καμία προσπάθεια προστασίας του ελληνικού πολιτισμού που η ίδια διακηρύττει πως αποτελεί την πυλώνας ύπαρξης της.

Ο Διαφωτισμός, όπως εφαρμόζεται σήμερα στην Δύση, φαίνεται να την έχει εκτροχιάσει, κατεδαφίζοντας στον πέρασμα  του κάθε έννοια που υπαγορεύει η υψηλή ηθική και η Πίστη.  Ο σημερινός ‘διαφωτισμός’ απαγορεύει στον άνθρωπο να ρωτά από πού αρχίζει η ύπαρξη του και που καταλήγει μετά θάνατο. Ούτε ενδιαφέρεται για τα ψηλά γράμματα του υπερφυσικού και του πνεύματος.  Ενδιαφέρεται μόνο για όσα βλέπουμε, αγγίζουμε και όσα καταλαβαίνει ο ανθρώπινος νους.  Ιδιαίτερα ο νους των αστροφυσικών που μας καθορίζουν που αρχίζει και που τελειώνει το σύμπαν. Ό,τι δεν βλέπουν οι φυσικοί δεν υπάρχει!  Όσα δεν έχουν οικονομική αξία δεν είναι άξια λόγου!

Χρησιμότητα-ωφελιμισμός-καταναλωτισμός οι νέοι ‘θεοί’ της Δύσης.

Ο ‘ορθολογισμός’ και το ‘δίκαιο’ του διαφωτισμού της σημερινής Δύσης εδράζονται στο  κενό της χρησιμότητας (functionalism), του ωφελιμισμού (utilitarianism) και της κατανάλωσης (consumerism) που οι Αρχαίοι Έλληνες θα χλεύαζαν.  Έτσι, ο σημερινός ‘ορθολογισμός’ στην πράξη ακυρώνει κάθε ουσιαστική έννοια  αρετής και δικαιοσύνης όπως τις είχαμε διαμορφώσει εμείς οι Έλληνες μέσα από την φιλοσοφία μας και την διαχρονική και από αρχαιοτάτων χρόνων πίστη μας στα Θεία.  Ο σημερινός ‘διαφωτισμός’ θέλει τον άνθρωπο να είναι ο νέος ‘θεός’ και τις υπεραγορές και τα Do It Yourself (DIY) η νέα ‘θρησκεία.’  Απλά, η Πίστη και ο Θεός καταργούνται γιατί δεν αποτελούν μεταβλητές της οικονομικής εξίσωσης.  Παλιά, στο κέντρο των μεγάλων ευρωπαϊκών πόλεων δέσποζε ο καθεδρικός ναός της πόλης.  Τώρα δεσπόζει το κτίριο κάποιας -συνήθως διεφθαρμένης- τράπεζας που καθιστά την εκκλησία αναχρονισμό για όσους βλέπουν τα πράγματα με οικονομικό φακό.  Εάν ήταν στα χέρια των σύγχρονων ‘διαφωτιστών’ ο ναός της θεάς Αθηνάς, ο Παρθενώνας, θα μετατρέπονταν σε κεντρικά γραφεία κάποιας πολυεθνικής γιατί το κτίριο είναι chic και διαθέτει ισχυρό brand name.  Εμείς, οι Έλληνες Χριστιανοί, όμως, διατηρούμε τον Παρθενώνα στην οικουμενικότητα του.   Ο μέσος σημερινός πλούσιος άνθρωπος στην Δύση πιστεύει πως θεός είναι ο ίδιος και ήδη άρχισε να ψάχνει για την ‘αθανασία’ διά μέσω της διαδικασίας της ψύξης (cryonics).  Ο πλούσιος μπαίνει σε κατάψυξη δευτερόλεπτα πριν ξεψυχήσει εν αναμονή της ‘ανάστασης’ του από την επιστήμη του μέλλοντος. Έτσι, το ‘προσδοκώ ανάσταση των νεκρών’ η ‘διαφωτισμένη’ Δύση το μετατρέπει σε ‘προσδοκώ ενανθρώπηση των κατεψυγμένων αδελφών μας’ χωρίς το ‘αιωνία η μνήμη’ μια και το σώμα τους ποτέ δεν θα πεθαίνει εφόσον βρίσκεται σε ψυγείο με 400 βαθμούς μείον.  .

Δυσκολία αντίληψης των μεγάλων εννοιών της φυλής μας.

Για τους πλείστους ηγέτες της Δύσης, η Πίστη έπαυσε να βρίσκεται εντός του πεδίου αντίληψης τους γιατί δεν διαθέτει μετρήσιμα οικονομικά μεγέθη.  Στην περίπτωση της Αγίας Σοφίας, πόσοι Δυτικοί ηγέτες είδαν πρώτα το πνευματικό και θρησκευτικό μέγεθος της Αγίας Σοφίας και μετά το αρχιτεκτονικό και την λαμπρότητα του κτιρίου σαν τέχνη;

Ο ‘διαφωτισμός’ δεν τους αφήνει να  δουν το σκέλος της λατρείας γιατί δεν είναι απτό.  Ακούγοντας για την εκκλησία της Αγίας Σοφίας πολλοί ηγέτες βλέπουν μόνο πέτρες, πυλό και αρχιτεκτονική.  Αδυνατούν να διανοηθούν πως εκεί για αιώνες υμνολογείτο και δοξαζόταν ο Θεός στην παρουσία ακτινοβολούντων Αυτοκρατόρων, Πατέρων της Εκκλησίας και Πατριαρχών.  Καμία δυνατότητα να αντιληφθούν πως όταν κλήρος και λαός έψελνε- σε ήχο βαρύ- το Τις Θεός Μέγας ως ο Θεός Υμών προκαλείτο έκρηξης αισθημάτων και δέος σε ολόκληρη την Αυτοκρατορία.

Ούτε μπορούν να εκτιμήσουν πως μέσα στους αιώνες το ίδιο δοξαστικό  άσμα συνεχίζει να προκαλεί την ίδια συγκίνηση όταν το ψάλει ο Νεοχωρίτης, σημερινός δεξιός ψάλτης τους Αγίου Γεωργίου στην Κωνσταντινούπολη. Δεν μπορούν να δουν πως η Αγία Σοφία, σαν τζαμί και εκτός του Οικουμενικού Πατριαρχείου, βρίσκεται εκτός τους φυσικού/πνευματικού της χώρου.

Η Αγία Σοφία συνεχίζει να θρηνεί όπως ακριβώς κλαίνε τα συλημένα μάρμαρα του Παρθενώνα  μακριά από τον φυσικό τους χώρο στον καθαγιασμένο βράχο της Ακρόπολης. Δεν νοείται Αγία Σοφία χωρίς χριστιανική ψαλμωδία, θρησκευτική τελετουργία και απείρου κάλλους βυζαντινούς ύμνους.   Αγία Σοφία και Ακάθιστος Ύμνος είναι αλληλένδετα.  Χωρίς την ανθρώπινη χριστιανική παρουσία η Αγία Σοφία παραμένει ορφανή και αιμορραγούσα κάτω από την σκιά του Μαρμαρωμένου Βασιλιά. .

Κάποτε, Βρετανός που βρέθηκε τυχαία σε ορθόδοξη λειτουργία στο χωριό μου με ρώτησε, «γιατί δεν εκσυγχρονίζετε την λειτουργία σας;» Του απάντησα πως το ορθόδοξο είναι το τέλειο και το πλήρες και ως εκ τούτου δεν επιδέχεται ‘εκσυγχρονισμού.’  «Μόνο τα ατελή  εκσυγχρονίζονται» του ανάφερα.  Συγχύστηκε όταν με είδε να σκύβω για να ασπαστώ την χείρα του γηραιού ιερέα του χωριού και με ρώτησε γιατί σκύβω το κεφάλι μπροστά σε ένα απλό κληρικό. Τού απάντησα με ευγένεια: «Δεν έχω την δυνατότητα να σου εξηγήσω επαρκώς.  Απλά, ένας μη θρησκευόμενος κοσμικός του δυτικού ‘διαφωτισμού’ δεν μπορεί να αντιληφθεί την έννοια της  ταπεινότητας και της έπαρσης όπως την αντικρίζει η Ορθοδοξία.»

Μένουμε στην ΕΕ.

Πρεσβεύω πως για πολλούς και διάφορους λόγους εμείς οι Έλληνες θα πρέπει να παραμείνουμε μέσα στην ΕΕ παρά τα αρνητικά της. Εξάλλου,  πρέπει να συνεχίσουμε να έχουμε λόγο και ρόλο για να είμαστε σε θέση να διαμορφώνουμε μαζί τα μελλοντικά  πνευματικά κι αξιακά πράγματα.

Δηλαδή, έχουμε ευκαιρία να συνεχίσουμε να δίδουμε αυτό που έδινε πάντοτε η φυλή μας μέσα από την ιστορική διαδρομή   του Ελληνισμού: Το ελληνικό φως. Υπάρχει το προζύμι γιατί ακόμα και κάτω από τις συνθήκες που περιέγραψα πιο πάνω  το 60% των πολιτών της Δύσης δηλώνουν Χριστιανοί.

Κατακλείδα.

Ο μεγάλος ιστορικός Beaton γράφει πως μπορέσαμε να παραμείνουμε Έλληνες μέσα από τις κακουχίες και την σκλαβιά τόσων αιώνων, που είχαν λυγίσει τόσες άλλες φυλές, γιατί καταφέραμε να διατηρήσουμε τρία βασικά στοιχεία:

α.) την γλώσσα μας,

β.) την πίστη μας και τις αρχές μας και

γ.) τα Ελληνικά/Χριστιανικά ονόματα μας.

Πρεσβεύω πως και τα τρία μαζί αποτελούν πυξίδα σωτηρίας και ελπίδα για μεγαλουργία του Ελληνισμού και της φυλής μας.    

*Συγγραφέας του βιβλίου: Leadership Triumphs & Failures, 2019, Amazon.co.uk & Αντιπρόεδρος του Διεθνούς Ταμείου Πανεπιστημίου Αεροπορίας Μόσχας.    Email: arispetasis@youtheleader.com

ΠΗΓΗ.https://infognomonpolitics.gr/

Ο Καποδίστριας ΔΕΝ έκλεισε ποτέ τις Εκκλησίες

Γράφει ὁ Έξαρχος Γεώργιος, Εκπαιδευτικός

Πολύς λόγος ἔγινε τελευταία γιὰ τὸ δῆθεν κλείσιμο τῶν ναῶν ὅταν ξέσπασε ἡ πανώλη ἐπί Καποδίστρια.

Ὁ καθηγητὴς τοῦ ΕΚΠΑ Ἀριστείδης Χατζής, ὁ ὁποῖος ἰσχυρίζεται τὰ ἀνωτέρω, πρίν ἀπό δύο ἡμέρες, βγῆκε σὲ κάποιον τηλεοπτικὸ σταθμὸ καὶ ἔλεγε ἀνιστόρητα πράγματα.

Ὑποστήριξε καταρχὰς ὅτι ἡ πανώλη διήρκεσε 1 μὲ 1,5 ἔτος. Πράγμα ἀστεῖο, αφοῦ ὅπως θὰ δοῦμε παρακάτω, ὁ Καποδίστριας γράφει σὲ ἐπιστολὴ του ὅτι κράτησε σχεδὸν τέσσερις μῆνες.

Μεταξῦ ἄλλων ἀνιστορήτων εἰπώθηκε στὸν τηλεοπτικὸ σταθμὸ ὅτι ἀδίκως οἱ Ἕλληνες κατηγορούσαν τοὺς τουρκοαιγυπτίους τοῦ Ἰμπραῆμ ὥς ὑπεύθυνους γιὰ τὴν νόσο.

Καὶ ὅμως βρίθει ὁ Τύπος τῆς Ἐποχῆς γιὰ τοῦ λόγου τὸ ἀσφαλές. Δὲν εἶναι καθόλου δύσκολο νὰ ἀνατραποῦν ὅλα αὐτὰ καὶ ἄλλα πολλὰ. Ἀρκεῖ νὰ ἀνατρέξει κάποιος στὶς πηγές.

Στὸ παρὸν ἄρθρο θὰ καταδειχθεῖ ὅτι ουδέποτε ἐκλεισαν οἱ ἐκκλησίες ἐπὶ Καποδίστρια.

Ὁ Σπυρίδων Τρικούπης στὸ ἔργο του «Ἱστορία τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπαναστάσεως» περιγράφει τὴν ἀντιμετώπιση τῆς πανώλης ἀπὸ τὸν Κυβερνήτη Ἰ. Καποδίστρια.

Ὁ ἴδιος, ὡς Γενικὸς Γραμματέας Ἐπικρατείας ἐκείνης τῆς περιόδου, καθίσταται ἡ πλέον σημαντικὴ πηγὴ, ἀφοῦ εἴχε λάβει μέρος σὲ ὅλα τὰ ὑπουργικὰ συμβούλια καὶ εἶχε ἄμεση ἀνταπόκριση.

Μᾶς λέει λοιπὸν ὁ Τρικούπης, ὅτι ἡ πανώλη ἔκανε τὴν ἐμφάνισή της στὴν Ὕδρα στὰ μέσα Ἀπριλίου τοῦ 1828 καὶ λίγο ἀργότερα στὶς Σπέτσες, προτοῦ φθάσει καὶ στὴν Πελοπόννησο.

Ἡ διάδοση ἔγινε γρήγορα λόγω τῶν ἀνταλλαγέντων αἰχμαλώτων. Ὁ Καποδίστριας ὁ ὁποῖος ἔμενε στὸ Ναύπλιο, ἀποφάσισε νὰ ἐπισκεφθεῖ ὁ ἴδιος τὴν ‘Ὕδρα καὶ τὶς Σπέτσες, καὶ τὴν 1 Μαΐου πῆγε στὴν Αἴγινα.

Ἐκεῖ ἔμεινε 2 ἐβδομάδες ὅπου καὶ ἀναχώρησε στὶς 14 Μαΐου γιὰ τὸν Πόρο μὲ τὸ ἰστιοφόρο τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ «Νέλσων»∙ συνέπλευσαν μαζὶ καὶ ἡ γαλλικὴ φρεγάτα Ἥρα καθὼς καὶ ἡ ἀγγλικὴ Δρυάς.

Αὐτὰ ἀναφέρει συνοπτικὰ ὁ Σπυρίδων Τρικούπης, καταλήγοντας πὼς μετὰ ἀπὸ λίγο καιρό, χάρη στὶς ἐνέργειες τῆς Κυβέρνησης, ὁ μολυσμὸς εξαλείφθηκε (1). Ἀπὸ αὐτὰ ποὺ παραθέτει παραπάνω ὁ ἱστορικὸς Τρικούπης, συνάγεται ὅτι δὲν ὑπῆρχε κλείσιμο τῶν ἱερῶν ναῶν, ἀφοῦ δὲν ἀναφέρεται πουθενὰ κάτι τέτοιο.

Μία ἐπίσης πολὺ σημαντικὴ πηγὴ ἀποτελεῖ τὸ δημοσίευμα (2) τῆς ἐφημερίδας «ΕΣΤΙΑ» στὶς 11/03/1879, τὸ ὁποῖο αναφέρεται στὶς λοιμικὲς νόσους τῶν περιόδων 1828 καὶ 1837.

Ἐκεῖ λοιπὸν ἀναφέρονται ἀνάμεσα στὰ ἄλλα καὶ τὰ μέτρα ποὺ ἔλαβε ὁ Ἰωαννης Καποδίστριας γιὰ τὴν ἐξάλειψη τῆς πανώλης.

Ὅπως διακρίνει εὔκολα ὁ ἀναγνώστης στὴν παραπομπή, δὲν γίνεται πουθενὰ λόγος γιὰ κλείσιμο ναῶν. Καὶ ὅμως ὁ καθηγητὴς Χατζῆς ανέφερε ὅτι τὸ πρῶτο μέτρο τοῦ Καποδίστρια ἦταν νὰ κλείσουν οἱ ἐκκλησίες!

Ὁ Τρικούπης ἦταν ὁ μόνος, ἀπὸ τοὺς σύγχρονους ἱστορικούς τῆς ἐποχῆς ποὺ ἔγραψε γιὰ τὸ ζήτημα. Ἀξιόπιστη ὅμως πηγὴ δὲν θὰ μποροῦσε νὰ εἶναι ἄλλη ἀπὸ τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβέρνήσεως ἢ «Γενικὴ Ἐφημερὶς τῆς Ἑλλάδος» ὅπως ὀνομαζόταν ἐκείνη τὴν περίοδο.

Στὴν Γενικὴ Ἐφημερίδα (3) λοιπὸν ἀναφέρονται ξεκάθαρα ὅλα τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα πῆρε ὁ Καποδίστριας ἀπὸ τὴν ἀρχή της πανώλης (Ἀπρίλιος 1828) μέχρι τὴν πλήρη ἐξάλειψή της (Αὔγουστος 1828). Διαβάζοντας κάποιος ὅλα τὰ Φ.Ε.Κ. αὐτῆς τῆς περιόδου, καταννοεῖ ὅτι μέριμνα τοῦ κρατους ἦταν ἡ ἀντιμετώπισή της μὲ ἀπομονώσεις ἀσθενούντων, ἵδρυση καθαρτηρίων, ὑγειονομικὲς ζῶνες καὶ ἄλλα ἀντιμολυσματικά μέσα, ἀλλὰ ὄχι μέσῳ τοῦ κλεισίματος τῶν ἱερῶν ναῶν.

Ὁ Καποδίστριας, ὄντας ὀξυδερκὴς πολιτικός, στέλνει ὁδηγίες πρὸς ἀποφυγὴ τοῦ πανικοῦ, μέσω τοῦ αδελφοῦ τοῦ Βιάρου καὶ τοῦ Κωλέττη, πρὸς τοὺς ἐφόρους Ὕδρας καὶ Σπετσῶν νὰ λάβουν τὰ ἀναγκαῖα μέτρα (4).

Ἀνάμεσα στὶς ὁδηγίες τῆς Εγκυκλίου (5) ἀναφέρει ὅτι ὀφείλουν οἱ ἱερεῖς νὰ διατηροῦν Βιβλίο, στὸ ὁποῖο θὰ καταχωρίζονται ἐκτὸς ἀπὸ τὶς κηδεῖες, οἱ βαπτίσεις καὶ οἱ γάμοι. Πάντως ὅλα τὰ μέτρα ποὺ πηρε ὁ Κυβερνήτης εἶχαν καθαρὰ τοπικὸ χαρακτῆρα καὶ ἐφαρμόσθηκαν κατὰ κόρον στὴν Ὕδρα καὶ στὶς Σπέτσες (6) καὶ πιὸ ἐλαστικὰ σὲ περιοχὲς τῆς Πελοποννήσου.

Ἀξιοσημείωτη ὅμως εἶναι καὶ ἡ Πίστη ποὺ δείχνει στὸν Θεὸ ὁ Καποδίστριας ὅταν ξέσπασε ἡ ἐπιδημία, ἀφοῦ ὅπως γράφει ὁ ἴδιος πρὸς τὴν Δημογεροντία Ψαρῶν: «…ὅπως ἡ Θειοτάτη Πρόνοια περιφρουρῆ ὑμᾶς καὶ προστατεύουσα οἰκτιρμόνως μὴ διαλείπη (7)». Μετὰ ἀπὸ σχεδὸν τρεῖς μῆνες, ὅταν εἶχε ἐξαλειφθεῖ ἡ ἀρρώστια, δοξολογεῖ τὸν Θεὸ μέσῳ τῆς Γενικῆς Γραμματείας τῆς Ἐπικρατείας, ἐπειδὴ «ἔπαυσε πλέον πᾶσα ὑποψία μολυσμοῦ (8)».

Τὸ ἔγγραφο ποὺ παραθέτει ὁ Ἀριστείδης Χατζής, ὡς ἀτράνταχτο ἐπιχείρημα, σὲ ἄρθρο του (protagon.gr), στὸ οποῖο ὑποστηρίζεται τὸ κλείσιμο τῶν ναῶν ἐπί Καποδίστρια, εἶναι μεταγενέστερο τῆς πανώλης!

Τὸ νομοθέτημα αὐτὸ ἀποτελεῖ τὴν μοναδικὴ πηγὴ γιὰ τὸ ὑποτιθέμενο κλείσιμο τῶν ναῶν ἀπὸ τὸν Κυβερνήτη. Σύμφωνα μέ τὸν Ἀνδρεα Μάμουκα (1801-1884), βουλευτῆ τοῦ νεοσυσταθέντος Ἑλληνικοῦ κράτους, τὸ δημοσιευμένο ἀπ’ αὐτὸν κείμενο προέρχεται ἀπὸ δικό του αντίγραφο (9), διότι τὸ πρωτότυπο δὲν βρέθηκε!

Ἐκτὸς τῶν ἄλλων ὁ ἴδιος μᾶς πληροφορεῖ ὅτι τὸ νομοθέτημα αὐτὸ δὲν δημοσιεύθηκε ποτὲ στὴν Γενικὴ Ἐφημερίδα!!! Γεγονὸς ποὺ γίνεται ἀντιληπτὸ ἄν ἀνατρέξουμε στὸ ΦΕΚ τῆς ἐποχῆς.

Ὁπότε ἐδῶ ἔχουμε τρία τινά. Πρῶτον δὲν ξέρουμε ἂν ὄντως εἶναι ἀληθὲς ὡς ἔγγραφο αὐτὸ τὸ νομοθέτημα, διότι δὲν ὑπάρχει ἡ πρωτογενὴς πηγὴ ποὺ νὰ τὸ ἀποδεικνύει, παρὰ μόνο ὡς ἀντίγραφο στὸ σπίτι κάποιου βουλευτῆ.

Δεύτερον, ἔχει ἰσχὺ αὐτὸ τὸ «νομοθέτημα» ἀπὸ τὴν στιγμὴ ποὺ δὲν δημοσιεύθηκε στὴν Γενικὴ Ἐφημερίδα; Ὅπως γνωρίζουμε, ἕνας νόμος τίθεται σὲ ἰσχὺ μὲ τὴν δημοσίευση του.

Τρίτον καὶ σημαντικότερον. Τὸ νομοσχέδιο αὐτό, σύμφωνα πάντα μὲ τὸν Μάμουκα, συζητήθηκε καὶ ψηφίσθηκε σχεδὸν ἕνα χρόνο μετὰ τὴν παρέλευση τῆς νόσου, στὴν Δ΄ Ἐθνοσυνέλευση τοῦ Αργους, ἡ ημερομηνία ὅμως εἶναι προγενέστερη.

Ἄρα, δὲν εὐσταθεῖ ὁ ἰσχυρισμός, ὅτι ὁ Ι. Καποδίστριας ἔκλεισε τοὺς ἱεροὺς ναοὺς κατὰ τὴν πανώλη τοῦ 1828 βάσει αὐτοῦ τοῦ Ψηφίσματος ἀφοῦ ὅλα συζητήθηκαν(;) καὶ ψηφίστηκαν(;) μετὰ ἀπὸ ἕνα χρόνο!

Κλείνοντας, εἶναι ἐπιεικῶς ἀπαραδεκτο νὰ «χρησιμοποιεῖς» κάποιον, εἰδικὰ ὅταν αὐτὸς εἶναι ὁ ἐθνομάρτυς Ἰωάννης Καποδίστριας, γιὰ νὰ ἐπιχειρηματολογήσεις ὑπὲρ τοῦ κλεισιματος τῶν ἱερῶν ναῶν καὶ κατ’ ἐπέκταση τὴν ἀποχὴ ἀπὸ τὸν ἐκκλησιασμὸ καὶ τὴν Θεία Κοινωνία.

Ὁ ἴδιος ὁ Καποδίστριας, ὅταν τὸν παρώτρυναν νὰ μὴν εκκλησιασθεῖ λόγω τοῦ ὅτι ὑπῆρχαν βάσιμες ὑποψίες γιὰ τὴν δολοφονία του ἀπάντησε: «Δὲν γινεται νὰ χάσω τὴν Θ. Λειτουργία γιὰ κανένα λόγο!»

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

1 Ἐγκυκλιος, Σπυρίδωνος Τρικούπη, Ἱστορία τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπαναστάσεως, ἔκδοσις δευτέρα ἐπιθεωρηθεῖσα καὶ διορθωθεῖσα, Τόμος Δ’, ἐν Λονδίνῳ ἐκ τῆς ἐν τῇ αὐλῇ τοῦ Ἐρυθροῦ Άβοντος Τυπογραφίας Ταϋδόρου καὶ Φραγκίσκου, μωξβ΄, σελ. 273-274.

2

https://drive.google.com/file/d/1MG8kIuEby_Kj77DgENWGRqZdNiJz1oPc/view

4 Ἐπιστολαί, Ἐπιστολή τῆς 14 Μαΐου 1928 πρὸς τὸν Βιάρο Καποδίστρια καὶ Ἰ. Κωλέττη, σελ. 90-92.

5 Γενική Ἐφημερίς τῆς Ελλάδος, άρ. 45 ἔτος Γ΄/23.6.1828, σελ. 185-186

6 Γενική Ἐφημερίς τῆς Ελλάδος, άρ. 45 ἔτος Γ΄/23.6.1828, σελ. 186

7 Ἐπιστολαί, Ἐπιστολή πρὸς τὴν Δημογεροντία Ψαρῶν, σελ. 56

8 Γενική Εφημερίς τῆς Ελλάδος, ἀρ. 65 ἔτος Γ΄/5.9.1828, σελ. 269

9 Ἀνδρέα Μάμουκα, Τὰ κατὰ τὴν αναγέννησιν τῆς Ἑλλάδος, ἤτοι συλλογήν τῶν περὶ τὴν ἀναγεννωμένην Ἑλλάδα συνταχθέντων πολιτευμάτων, νόμων καὶ ἄλλων ἐπισήμων πράξεων, ἀπὸ τοῦ 1821 μέχρι τέλους τοῦ 1832, Τ. ΙΑ΄, Ἀθήνησιν, ἐκ τοῦ Βασιλικοῦ Τυπογραφείου, 1852

ΠΗΓΗ.ΑΣΥΜΠΙΕΣΤΟΣ

Με ποιο Ισλάμ συναντήθηκαν οι Έλληνες στην Ιστορία Βλάσης Αγτζίδης.

Η εικόνα ίσως περιέχει: ένα ή περισσότερα άτομα και υπαίθριες δραστηριότητες

Η εμφάνιση ενός μεγάλου προσφυγικού και μεταναστευτικού ρεύματος από τη Μέση Ανατολή, αλλά και από ανατολικότερες περιοχές (Αφγανιστάν, Πακιστάν, Μπαγκλαντές) έχει ανανεώσει το ενδιαφέρον για τη μελέτη του φαινομένου. Επί πλέον θέτει σε δοκιμασία τα παραδοσιακά στερεότυπα, με αποτέλεσμα να γινόμαστε μάρτυρες εκδηλώσεων αγωνίας και φόβου.

Το ερώτημα που πρέπει να διαπραγματευτούμε πρωτίστως είναι εάν το Ισλάμ είναι ενιαίο και ειδικότερα με ποια από τις μορφές τους ο νεότερος ελληνισμός ήρθε σε επαφή. Η απάντηση στο πρώτο ερώτημα είναι σαφέστατη. Οι πιστοί της ισλαμικής θρησκείας δεν ανήκουν σε μια ενιαία ομάδα με κοινή ταυτότητα. Ούτε είναι εφικτό να υπάρξει υπέρβαση των ξεχωριστών εθνικών και τοπικών ταυτοτήτων στο όνομα της κοινής θεολογικής θεώρησης.

Γι αυτό και είναι μεγάλο λάθος η αντιμετώπιση των προσφύγων και μεταναστών με βάση τη θρησκευτική ταυτότητα. Ο νεότερος ελληνισμός συναντήθηκε ιστορικά κυρίως με μια από τις πολλές εκδοχές του Ισλάμ, η οποία καθόρισε και την ιστορική του παρουσία στο χώρο της Εγγύς Ανατολής: με αυτή του τουρκομανικού Ισλάμ.

Το τουρκομανικό Ισλάμ (από το οποίο προήλθαν οι Σελτζούκοι και αργότερα οι Οθωμανοί), αφού πρώτα κατέστρεψε την αροαβοϊσλαμική πολιτιστική αναγέννηση –είτε με τους Μαμελούκους της Αιγύπτου, είτε καταλαμβάνοντας τη Βαγδάτη– διέπραξε, από την εποχή που εισέβαλε στα βυζαντινά εδάφη, γενοκτονία κατά των χριστιανικών πληθυσμών. Μεθοδικά άλλαξε τη μορφή της περιοχής, και για τη μετάλλαξη αυτή χρειάστηκε όσο περίπου χρόνο χρειάστηκαν οι Ισπανοί για να εξισπανίσουν τη Νότια Αμερική και οι Αγγλοσάξονες για να κυριαρχήσουν απολύτως στη Βόρεια Αμερική και την Ωκεανία.

Μουσουλμάνος=Τούρκος

Η συνάντηση των Ελλήνων με το τουρκομανικό Ισλάμ ήταν τόσο καταλυτική και απόλυτη από τον 11ο αιώνα, που στη λαϊκή αντίληψη ο όρος «Τούρκος» ταυτίστηκε με τον όρο «Ισλάμ». Χαρακτηριστικά είναι τα περιστατικά που αναφέρονται στους εξισλαμισμούς στην Κρήτη, όπου μετά την οθωμανική κατάκτηση παρατηρήθηκε αθρόα τάση εισδοχής στο Ισλάμ. Επειδή η προσέλευση ήταν μαζική, οι ιμάμηδες αρκούνταν στη φράση «Άιντε, Τούρκος» για να επισημοποιήσουν τον εξισλαμισμό.

Η ταύτιση αυτή ήταν τόσο καθολική, ώστε ακόμα και ο σημαντικός διαφωτιστής και διανοούμενος Ρήγας Φεραίος την αναπαράγει στον Θούριο: «Να σφάξωμεν τους λύκους, που στον ζυγόν βαστούν/και Χριστιανούς και Τούρκους, σκληρά τους τυραννούν». Η παράδοση της θρησκευτικής χρήσης των εθνικών όρων είναι βαθιά ριζωμένη στη λαϊκή αντίληψη. Χαρακτηριστική είναι η χρήση από τον Κοσμά τον Αιτωλό: «…όσοι αδικήσατε Χριστιανούς, ή Εβραίους, ή Τούρκους».

H θρησκευτική αντίληψη των κοινωνικών και εθνικών επαναστάσεων κυριαρχούσε στις επίσημες ερμηνείες. Έτσι, με την κήρυξη της ελληνικής επανάστασης του 1821, η Υψηλή Πύλη, για να αντιμετωπίσει τους επαναστάτες, επανέφερε τη συμμόρφωση των μουσουλμάνων στη Σαρία, ως ένα μέσο εκ νέου αφοσίωσης στις κατακτητικές επιδρομές (gaza) και στον ιερό πόλεμο (Jihad).

Σε επίσημη απόφαση της Υψηλής Πύλης αναφερόταν ότι η εξέγερση στρεφόταν ενάντια στο «έθνος του Ισλάμ» και μπορούσε να καταπνιγεί «με τη βοήθεια του Θεού, ο οποίος επί 1.200 χρόνια είχε σταθεί προστάτης της θρησκείας, του κράτους του Μωάμεθ και του νικηφόρου έθνους του Ισλάμ, με την πνευματική βοήθεια του τελευταίου προφήτη».

Οι Έλληνες και το τουρκικό τζιχάντ

Το φαινόμενο του Ιερού Ισλαμικού Πολέμου –του τζιχάντ που επέστρεψε δυναμικά στον κόσμο με το σύγχρονο ισλαμιστικό κίνημα– δύο φορές εμφανίστηκε στην Εγγύς Ανατολή κατά τη διάρκεια των πρώτων δεκαετιών του 20ού αιώνα. Την πρώτη φορά κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν ο Οθωμανός σουλτάνος, ο υπέρτατος ηγέτης, ο χαλίφης του ισλαμικού κόσμου, χαρακτήρισε ως τζιχάντ τη συμμετοχή τής υπό νεοτουρκικό έλεγχο Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στον πόλεμο.

Εκείνο το τζιχάντ θα κηρυχθεί με την απόλυτη συμπαράσταση των Γερμανών. Ο Stefan Ihrig αναφέρει ότι πολλοί ήταν εκείνοι «…μεταξύ αυτών και ο αυτοκράτορας (σ.τ.σ. Κάιζερ), που σκέφτονταν ότι μια Τζιχάντ υποκινημένη από και με καθοδηγητές τους Οθωμανούς θα ήταν ένας κρυφός άσος στο μανίκι κατά τον Μεγάλο Πόλεμο του 1914».

Στο πλαίσιο αυτού του τελευταίου οθωμανικού τζιχάντ, υπό την καθοδήγηση των κοσμικών εθνικιστών και με τις ευλογίες συγκεκριμένων μεγάλων χριστιανικών κρατών (Γερμανίας, Αυστρίας), έγιναν οι μεγάλες γενοκτονίες των χριστιανικών λαών της αυτοκρατορίας: των Αρμενίων, των Ελλήνων της Ανατολής και των Ασσυρίων. Οι πληθυσμοί αυτοί, που είχαν επιβιώσει για αιώνες μετά από την εισβολή και την κυριαρχία του τουρκικού Ισλάμ στην Ανατολή, θα πάψουν να υπάρχουν οριστικά μόλις στις αρχές του 20ού αιώνα.

Με μια παράδοξη οικειοποίηση του Ισλάμ και των συμβόλων του από τον κοσμικό τουρκικό εθνικισμό, ο Μουσταφά Κεμάλ Πασά θα κηρύξει «τζιχάντ κατά των απίστων» (Ελλήνων και Αρμενίων) την περίοδο του ελληνοτουρκικού πολέμου (1919-1923). Θα ανακηρύξει εαυτόν gazi (γαζή), δηλαδή ιερό πολεμιστή για τη διάδοση του κορανίου, μετά την πρώτη του νίκη κατά των ελληνικών στρατευμάτων στη μάχη του Σαγγάριου (Αύγουστος 1921).

Ιερός πόλεμος

Η παρακάτω περιγραφή αναδεικνύει τον θρησκευτικό ισλαμικό χαρακτήρα που έδωσε ο Μουσταφά Κεμάλ στην προσπάθεια ανατροπής των δυσμενών διευθετήσεων μετά την ήττα των Νεότουρκων στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο: «Στις 23 Απριλίου 1920 θα λάβει χώρα η εναρκτήρια συνεδρίαση της αυτοαποκαλούμενης εθνικιστικής Μεγάλης Εθνοσυνέλευσης στην Άγκυρα. Η αίθουσα της συγκέντρωσης ήταν μακρόστενη, διακοσμημένη με τις πράσινες σημαίες του Ισλάμ και με στίχους από το Κοράνι. Πλάι στην κεντρική αίθουσα υπήρχε αίθουσα προσευχής με αναλόγια και τάπητες στραμμένα προς τη Μέκκα…

»Πριν από την έναρξη, οι βουλευτές συγκεντρώθηκαν στο τέμενος Χατζή Μπαϊράμ και προσευχήθηκαν. Στη συνέχεια κατευθύνθηκαν προς το κτήριο της Εθνοσυνέλευσης με τις σημαίες και τα ιερά κειμήλια μπροστά. Εκεί παρακολούθησαν την ανάγνωση ολόκληρου του Κορανίου και το κήρυγμα του Μπουχαρί, που αναφερόταν στις παραδόσεις του Προφήτη. Παράλληλα σφάζονταν αρνιά. Ακολούθησε ένα κήρυγμα σχετικά με τη θρησκευτική σημασία του εθνικού αγώνα και στη συνέχεια προσευχές για τη σωτηρία του Χαλίφη και της πατρίδας. Στο τέλος οι βουλευτές παρακολούθησαν τον ύμνο «Μεβλούντ» του Σουλεϊμάν Τσελεμπί, για τη γέννηση του Μωάμεθ. Ο ύμνος αυτός ψάλλεται σ’ όλες τις εξαιρετικές περιπτώσεις».

Οι Έλληνες και οι Αρμένιοι θα συντριβούν στρατιωτικά, με την ευλογία σημαντικών χριστιανικών συμμαχικών κρατών (Ιταλία, Γαλλία), την αδιαφορία άλλων (Μεγ. Βρετανία, ΗΠΑ) και την αμέριστη συμπαράσταση της νεαρής Σοβιετικής Ένωσης. Το τζιχάντ θα ολοκληρωθεί με ιδιαίτερα αιματηρό τρόπο τον Σεπτέμβρη του 1922, όταν η τότε μοναρχική κυβέρνηση των Αθηνών συνειδητά παρέδωσε αφοπλισμένους τους χριστιανικούς πληθυσμούς της Μικράς Ασίας στους Τσέτες τους gazi Μουσταφά Κεμάλ. Η πυρπόληση και η σφαγή της Σμύρνης έλαβαν χώρα στο πλαίσιο του τζιχάντ που είχε κηρυχθεί.

Η ήττα των «απίστων» επέφερε τις ποινές που προβλέπει το Κοράνι. Η καταστροφή της Σμύρνης υπήρξε η τελευταία δραματική συνάντηση με το τουρκικό Ισλάμ. Συνάντηση που συνέβη σε ένα εντελώς νέο ιστορικό πλαίσιο, όπου αυτό το Ισλάμ είχε χάσει πλέον την πολιτική του αυτοτέλεια και είχε χρησιμοποιηθεί εργαλειακά από τις ανερχόμενες δυνάμεις του τουρκικού εθνικισμού, οι οποίες προσδοκούσαν να κατασκευάσουν μια Τουρκία απαλλαγμένη από τις μειονότητες.

Ακόμα και η Συνθήκη της Λωζάννης, η τελευταία συνθήκη που ρύθμιζε τα του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου και αναθεωρούσε παλαιότερες συνθήκες (Σεβρών), αποφάσισε την υποχρεωτική ανταλλαγή των πληθυσμών και των περιουσιών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας με βάση το θρησκευτικό κριτήριο: οι ελληνορθόδοξοι χριστιανοί της Τουρκίας θα έπρεπε να εγκατασταθούν υποχρεωτικά στην Ελλάδα και οι μουσουλμάνοι της Ελλάδας υποχρεωτικά στην Τουρκία.

Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του SLpress.gr
Απαγορεύεται η αναδημοσίευση του άρθρου από άλλες ιστοσελίδες χωρίς άδεια του SLpress.gr. Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των 2-3 πρώτων παραγράφων με την προσθήκη ενεργού link για την ανάγνωση της συνέχειας στο SLpress.gr. Οι παραβάτες θα αντιμετωπίσουν νομικά μέτρα.

https://slpress.gr/…/me-poio-islam-synantithikan-oi-elline…/

Πώς ο τάφος του Μ. Αλεξάνδρου συνδέεται με τον Όσιο Σισώη

tria-sisois-zagorioy

Ο Ορθόδοξος ερημίτης απεικονίζεται πάντα πάνω από τον τάφο του Μακεδόνα στρατηλάτη – Γιατί πιστεύεται ότι τον είχε δει και πού μπορεί να βρισκόταν

Ένας όσιος της ορθόδοξης χριστιανικής εκκλησίας, ο ασκητής Σισώης, επί εκατοντάδες χρόνια απεικονίζεται σε αγιογραφίες πάνω από τον ανοιχτό τάφο του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Ο Όσιος Σισώης συνιστά ένα αίνιγμα για την κλασική αλλά και τη βυζαντινή αρχαιολογία. Οι ειδικοί επιστήμονες προσπαθούν να ερμηνεύσουν τον συμβολισμό των σχετικών αγιογραφιών, οι πρώτες εκ των οποίον χρονολογούνται ήδη από τον 14ο μ.Χ. αιώνα. Και, επίσης, να απαντήσουν πειστικά στο ερώτημα: Είχε στ’ αλήθεια δει ο Όσιος Σισώης τον τάφο του Μεγάλου Αλεξάνδρου;

Την ύπαρξη του Οσίου Σισώη επεσήμανε στο protothema.gr ο κ. Σωτήρης Αθανασέλης, καθηγητής Τοξικολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Συγκεκριμένα, ο κ. Αθανασέλης σε εκτενή επιστολή του με τίτλο «Ο Τάφος του Μεγάλου Αλεξάνδρου στη Χριστιανική Αγιογραφία» γράφει: «Επί πολλά χρόνια επισκέπτης στο Ζαγόρι της Ηπείρου είχα την τύχη να επισκευτώ αρκετές φορές την εκκλησία της Κοίμησης της Θεοτόκου στο χωριό Κουκούλι. Από την πρώτη επίσκεψή μου στην καταπληκτικά αγιογραφημένη αυτή εκκλησία, μού τράβηξε την προσοχή μια τοιχογραφία-αγιογραφία του Οσίου Σισώη ο οποίος βρίσκεται μπροστά στον ανοικτό τάφο του Μεγάλου Αλεξάνδρου (!) και αναφωνεί: ‘

‘Ορών σε τάφε δειλιώ σου την θέαν και καρδιοστάλακτον δάκρυον χέω, χρέος το κοινόφλητον εις νουν λαμβάνων, πως ουν μέλλω, διελθείν περας τοιούτον. Αι, αι θάνατε τις δύναται φυγείν σε;’, ή, σε ελεύθερη απόδοση ‘Βλέποντάς σε τάφε δειλιάζω και τρομάζω στη θέα σου και χύνω δάκρυα από την καρδιά, φέρνοντας στο νού μου το χρέος που οφείλουν όλοι οι άνθρωποι να εξοφλήσουν (δηλαδή το θάνατο), έτσι και εγώ θα υποστώ ένα τέτοιο τέλος. Αχ, αχ θάνατε, ποιος είναι εκείνος που μπορεί να σε αποφύγει;’

Η σκηνή αυτή, όπως απεικονίζεται στην ανωτέρω τοιχογραφία, πέραν του εντυπωσιασμού που μου προκάλεσε, μού δημιούργησε και εύλογα ερωτήματα τα οποία προσπάθησα να διερευνήσω με σχετική -ομολογώ- επιτυχία αφού το όλο θέμα είναι εκτός του γνωστικού μου αντικειμένου.

Οι μαθητές του Οσίου Σισώη, οι οποίοι θεωρούνται ως οι πρώτοι που απεικόνησαν τη σχετική σκηνή, την περιγράφουν ως εξής: ‘Σισώης ο Μέγας εν Ασκηταίς έμπροσθεν του τάφου του βασιλέως των Ελλήνων Αλεξάνδρου, του πάλαι λάμψαντος εν δόξει φρίττει και το άστατον του καιρού και της δόξης της προσκαίρου λυπηθείς, ιδού κλαίει’.

Όσιος Σισώης – Αγ. Νικόλαος Θεολογίνας

Ο Όσιος Σισώης γεννήθηκε το 367 και πέθανε το 429 μ.Χ. Μόνασε στην έρημο της Θηβαΐδας στην Άνω Αίγυπτο. Η μνήμη του εορτάζεται στις 6 Ιουλίου και ανήκει στην πρώτη γενιά μεγάλων ασκητών που ακολούθησε τον Μέγα Αντώνιο. Στα ασκητικά και τα αγιολογικά κείμενα χαρακτηρίζεται ως ‘Όσιος (=άγιος, μοναχός) Σισώης’ ή ‘Αββάς (=πατέρας) Σισώης’.
Tο μοναστήρι του Aββά Σισώη, στην κοιλάδα της Νιτρίας στην περιοχή Wadi el Natroun της Αιγύπτου είναι ένα από τα αρχαία μοναστήρια της Σκήτης, της κοιτίδας του χριστιανικού μοναχισμού, τα οποία λειτουργούν από τον 4ο αιώνα μ.X. Το μοναστήρι περιέχει το σκήνωμα του Οσίου Σισώη το οποίο λέγεται ότι είναι τέλεια διατηρημένο σε ένα κόκκινο πανί.

Όσιος Σισώης – Κινητή εκόνα 16ου αι. Μουσείο Ερμιταζ

Οι μοναχοί ισχυρίζονται ότι δεν είναι ασυνήθιστο για τον Άγιο Σισώη να κάνει θαύματα για τους αληθινά πιστούς και θεωρείται, εξάλλου, ως ένας από τους πιο σημαντικούς οσίους των Κοπτών Χριστιανών της Αιγύπτου. Οι πρώτες απεικονίσεις του, τον 16ο αιώνα, τον παριστούν ως σεβάσμιο γέροντα. Ο Όσιος Σισώης, απεικονίζεται πάντα, σε όλες τις αγιογραφίες, δίπλα στον τάφο του Μεγάλου Αλεξάνδρου, αναλογιζόμενος τη ματαιότητα της ζωής και το αναπόφευκτο του θανάτου. Γιατί όμως του Μεγάλου Αλεξάνδρου και όχι κάποιου άλλου;

Όσιος Σισώης – Κουκούλι Ζαγορίου

Θα πρέπει να επισημανθεί ότι παρόμοιες αγιογραφίες με αυτή του Κουκουλίου έχουν καταγραφεί, στη Μονή Μεγίστης Λαύρας και στη Μονή Ξηροποτάμου στο Άγιον Όρος, στη Μονή Βαρλαάμ στα Μετέωρα (1566) και στη Μονή Μεγίστης στο Καστελόριζο. Ακόμη απεικονίζεται σε Εκκλησίες της Καστοριάς όπως στο παρεκκλήσι του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου στη Μονή της Παναγίας της Μαυριώτισσας (1552), στον Αγ. Νικόλαο Θεολογίνας (1662) και στην εκκλησία του Ιωάννου του Προδρόμου στη συνοικία Αποζάρι (1727). Ανάλογη απεικόνιση υπάρχει και στη Μονή των Παμμεγίστων Tαξιαρχών στις Μηλιές του Πηλίου(1774). Σε όλες αυτές θα πρέπει να προστεθεί και η σχετικά μεταγενέστερη απεικόνιση στην Κοίμηση της Θεοτόκου στο Κουκούλι Ζαγορίου (1788).

Όσιος Σισώης – Μονή Βαρλαάμ

Ιδιαίτερης σημασίας είναι η αγιογραφία στον Άγιο Ιωάννη το Θεολόγο στη Μονή της Παναγίας της Μαυριώτισσας στην οποία ο Όσιος Σισώης απεικονίζεται εμπρός από έναν ανοικτό τάφο όπου μαζί με το σκελετό του Μεγάλου Αλεξάνδρου απεικονίζονται και άλλοι δύο σκελετοί. Κατά μία εκδοχή αυτό είναι ένα δηλωτικό στοιχείο της μεταθανάτιας ισότητας βασιλέων και μη. Mήπως όμως η απεικόνιση αυτή υποδηλώνει ταφή του Μ. Αλέξανδρου σε πολυάνδριο;

Όσιος Σισώης – Μονή Παναχράντου Μέγαρα (Σύγχρονη)

Στην αγιογραφία του Κουκουλίου το διαφορετικό (και μοναδικό σε σχέση με τις υπόλοιπες αγιογραφίες) είναι ότι στο κεφάλι του σκελετού του Μεγάλου Αλεξάνδρου διακρίνεται χρυσή κορώνα. Δεν γνωρίζω αν ανάλογες απεικονίσεις υπάρχουν και σε άλλες εκκλησίες ανά την Ελλάδα πλην των προαναφερθεισών. Μια σχετική πληροφόρηση από περισσότερο ειδικούς στο θέμα θα ήταν ιδιαίτερα χρήσιμη και κατατοπιστική.

Όσιος Σισώης – Πρόδρομος Απιζάρι

Ο Δωρόθεος, ο Επίσκοπος Τύρου (255-362 μ.Χ.) όταν επανήλθε από την εξορία κατά την οποία είχε εργασθεί ως σκλάβος στα ορυχεία της όασης της Σίουα στην Αίγυπτο, ανέφερε ότι οι κάτοικοί της ήταν ειδωλολάτρες και λάτρευαν τον Αιγύπτιο Θεό Άμμωνα, αλλά και τον Μέγα Αλέξανδρο ο οποίος ήταν θαμμένος εκεί. Γνωρίζοντας τις εκτενείς συζητήσεις που έχουν γίνει και γίνονται για τον εντοπισμό του ακριβούς σημείου που βρίσκεται ο τάφος του Μεγάλου Αλεξάνδρου αναλογίστηκα -με την αφέλεια του αδαούς- για ποιο λόγο ο Όσιος Σισώης απεικονίζεται πάντα μπροστά σε αυτόν τον τάφο; Μήπως πράγματι ο Όσιος Σισώης είχε βρεί τον τάφο του Μ. Αλεξάνδρου κάπου εκεί που μόναζε; Μήπως αυτό που η σχετική αγιογραφία δείχνει είναι η απεικόνιση ενός πραγματικού γεγονότος; Μήπως αν αναζητηθούν και εντοπιστούν οι ακριβείς διαδρομές του Οσίου Σισώη εντοπιστεί και ο θρυλικός πλέον τάφος του Μ. Αλεξάνδρου; Αυτά είναι σίγουρα ιδιαίτερα ενδιαφέροντα ερωτήματα που, άλλοι, πιο ειδικοί από εμένα θα μπορούσαν ή θα μπορέσουν να απαντήσουν».

Όσιος Σισώης – Ρώσικη τεχνοτροπία

Το ζήτημα που θέτει η περίπτωση του Οσίου Σισώη είναι εάν η απεικόνισή του θα πρέπει να ληφθεί ως «κυριολεξία» ή να μελετηθεί για το συμβολικό της νόημα. Στην πρώτη εκδοχή η ανάλυση γίνεται στο δρόμο που ακολουθεί και ο κ. Αθανασέλης, οπότε διερευνώνται τα ιστορικά δεδομένα σχετικά με μια επίσκεψη του Σισώη στον τάφο του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Στη δεύτερη όμως, οι αρχαιολόγοι δίνουν βάρος στο πώς η αγιογραφία αντανακλά «το φόβο του θανάτου ολόκληρου του βυζαντινού κόσμου που έχει δει μια αυτοκρατορία να καταρρέει και φιλοσοφεί πάνω στη ματαιότητα των εγκοσμίων», όπως μπορεί κάποιος να διαβάσει σε σχετικό άρθρο του archaiologia.gr.

Όσιος Σισώης – Θεολόγος Μαυριώτισσας

Επίσης, το ότι στις απεικονίσεις του Οσίου Σισώη εμφανίζεται ο τάφος του Μεγάλου Αλεξάνδρου, φαίνεται πως αποτελεί μεταγενέστερη προσθήκη, πιθανότατα του Γεωργίου Φράγκου, ο οποίος το 1556 αγιογράφησε τη Μονή Βαρλαάμ, στα Μετέωρα. Ενώ λοιπόν έως τότε ο Όσιος παρουσιαζόταν πάνω από ανοιχτό τάφο αγνώστου, «δια χειρός Φράγκου» βρέθηκε πάνω από τη σαρκοφάγο του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ακριβώς για να τονίσει ακόμη περισσότερο την ματαιότητα των εγκοσμίων.

Όσιος Σισώης – Σύγχρονη Αγιογραφία

ΠΗΓΗ./www.protothema.g