Γιατὶ ὁ Πέτρος ἀρνήθηκε τὸν Χριστό – Γέρων Ἰωσήφ ὁ Ἡσυχαστής

Πνευματικοί Λόγοι: Γέρων Ἰωσήφ ὁ Ἡσυχαστής - Γιατὶ ὁ Πέτρος ...

___

ρωτ.: Γέροντα, μς μιλήσατε προηγουμένως γιά τό τελές το π. Πέτρου, πρό τς Πεντηκοστς. Λόγω τς τέλειάς του ρνήθηκε τόν Κύριό μας;

 

παντ.: Τό θέμα τς ρνήσεως το Πέτρου, κατά τίς κρίσεις τν Πατέρων, εναι οκονομία. Διότι δέν το δυνατό  Πέτρος,  ποος ες λη τήν περίοδο πο ταν μαζί μέ τόν Χριστό καί δειξε τόσο ζλο καί τόση ταπεινοφροσύνη, νά πέση σέ τόσο μεγάλο λάθος, νά ρνηθ τρες φορές τόν Δεσπότη Χριστό. Δέν εναι λογικό ατό. Θυμηθετε τήν μολογία το Πέτρου!

 

ταν  ησος μς ρώτησε: «μες δέ τίνα μέ λέγετε εναι;»  Πέτρος μολόγησε καί επε: «Σύ ε  Χριστός  υός το Θεο το ζντος». Καί  ησος μας γύρισε καί το επε: «Μακάριος ε, Σίμων Βαριωνά, τι σάρξ καί αμα οκ πεκάλυψέ σοι, λλ’  Πατήρ μου  ν τος ορανος. Κγ δέ σοι λέγω τι σύ ε Πέτρος, καί πί ταύτ τ πέτρ οκοδομήσω μου τήν κκλησίαν». (Ματθ. 16,16-18).

 Πέτρος κατά φύσι ταν πολύ ζηλωτής καί συμβίβαστος. Μέσα στήν πανσοφία Του  Θεός, μετά τήν θερμή του μολογία, τόν θεσε θεμέλιο τς κκλησίας. πειδή μως  κκλησία θά γκάλιαζε λη τήν νθρώπινη φύσι, λους τος χαρακτρες, χι μόνο τούς ζηλωτές καί σχυρούς λλά καί τούς σθενες καί δυνάτους, πιτρέπει  Κύριος τήν τριπλ ρνησι. Διότι, μήν ξεχνμε• ο περισσότεροι νθρωποι εναι σθενες καί δύνατοι. Οτε στούς πέντε νά κατό δέν θά ερωμε σχυρούς χαρακτήρας, ο ποιοι γάπησαν τόν Θεό ξ λοκλήρου καί μέ τήν ρμή τς γάπης τους δειξαν αταπάρνησι. Γι’ ατούς λοιπόν τούς πολοίπους σθενες γινε οκονομία.  Πέτρος μως ς ζηλωτής καί σχυρός, πο δέν εχε μέσα του νόημα συγκαταβάσεως, δέν θά τό καταλάβαινε ατό.

 

πομένως κάνει μία οκονομία  Θεός καί πιτρέπει νά τόν ρνηθστερα τόν θεραπεύει μόνος Του. Τόν πλησιάζει καί το λέει: «Πέτρε, φιλες με; Πέτρε, γαπς με;» λυπήθη  Πέτρος, δέν τό κατάλαβε. λλά ο τρες ρωτήσεις ταν  θεραπεία τς τρισσς ρνήσεως.

 

Μέ τήν τριπλ μολογία,  Πέτρος, ξήλειψε τήν νοχή. μαθε μως κ πείρας, τι καί ο ζηλωταί κόμη χουν νάγκη πιεικείας.

 

Τό διο κάνει  Θεός καί στόν π. Παλο. πειδή ταν  σπονδυλική στήλη τς κκλησίας, τόν φήνει στήν ρχή νά γίνη διώκτης, χθρός• καί στερα τόν παίρνει• καί ατός μέ συναίσθησι βαθυτάτης ταπεινοφροσύνης λέγει: «Οκ εμί κανός καλεσθαι πόστολος, διότι δίωξα τήν κκλησία το Χριστο». χω μως να λαφρυντικό, τι «γνον ποίησα».

 

Βλέπετε μέ πόση πανσοφία  Θεός οκονομε γιά νά δώση καί σέ μς παρηγοριά. Διότι ατοί ο κορυφαοι άν μπαιναν μέ τήν δύναμι τς ρμς τους μέσα στήν κκλησία, πο θά ξεραν τι μες ο δύνατοι δέν μπορομε τώρα νά κρατήσωμε; Μέ ατό τόν τρόπο συγκαταβαίνει  θεία γαθότης πρός τίς δυναμίες τν νθρώπων, στε νά μπορέσωμε καί μες νά φθάσωμε ες ατή. Κατεβαίνει  Θεός γιά νά σηκωθομε μες.

Παρέκει στο μικρό αρχονταρίκι.(Του Β. Χαραλάμπους)

 

_____________

Βγαίνοντας από τη μεγάλη σιδερένια πύλη

της Μονής Σταυρονικήτα

ξαποσταίνεις στο πεζούλι

εκεί στη βρύση

με τ’ ανάγλυφα ποικίλματα

από τούτο το βρυσίσιο νερό

ξεδίψασαν πολλοί.

 

Παρέκει

στο μικρό αρχονταρίκι

πλάϊ στην σιδερένια πύλη

της Μονής Σταυρονικήτα

περιμένοντας να κοιτάς

τις ζωγραφιές στους τοίχους

της ώχρας παιχνιδίσματα

κι ο γέροντας με τ’ αγιορείτικο κέρασμα

ν’ ανακατεύει αγιονορείτικες διηγήσεις.

Σε τούτο το μικρό αρχονταρίκι

ξεδίψασαν πολλοί.

Ο Τρικαλινός ιερομόναχος Χαρίτων Αγιορείτης

 

(1836-1906)
Ο ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΌΣ, Ο ΛΌΓΙΟΣ, Ο ΥΜΝΟΓΡΆΦΟΣ, Ο ΑΣΚΗΤΙΚΌΣ,
Ο ΕΝΆΡΕΤΟΣ, Ο ΧΑΡΙΤΩΜΈΝΟΣ.

Γεωργίου Στ. Αποστολάκη
Προέδρου Εφετών

1.- Ο βίος του.
Ελάχιστα είναι γνωστός στην πατρίδα του ο περίφημος και περιβόητος στα χρόνια του παπα-Χαρίτων ο πνευματικός που ασκήθηκε στο Άγιον Όρος. Θεωρούνταν και ήταν μεγάλο πνευματικό ανάστημα, ισάξιος των παλιών νηπτικών πατέρων και γνήσιο τέκνο των Κολλυβάδων
Από την (ανέκδοτη δυστυχώς ακόμη) αυτοβιογραφία του που φυλάσσεται σε χειρόγραφο στη βιβλιοθήκη της Ιεράς Σκήτης Καυσοκαλυβίων Αγίου Όρους[1]γνωρίζουμε ότι ο όσιος αυτός ασκητής γεννήθηκε στις 14 Δεκεμβρίου 1836 στο Μεγάλο Κεφαλόβρυσο Τρικάλων (Μεγάλο Μέρτσιο ονομαζόταν τότε). Ήταν γιος του ιερέα του χωριού και όταν βαφτίσθηκε έλαβε το όνομα Χαράλαμπος. Το κοσμικό του επώνυμο ήταν «Παπαδόπουλος» ή «Παπαγεωργόπουλος». Σπούδασε στα Τρίκαλα κατά τα έτη 1844 έως 1852.
Μέσα του όμως έκαιγε ο πόθος του μοναχικού βίου που τον ωθούσε να εγκαταλείψει τα εγκόσμια. Να πώς ο Κύριος οικονόμησε τη σωτηρία του:
«Ο πατέρας μου, έλεγε, ήταν ιερέας και είχε έργο πολύ βαρύ και δύσκολο στα χρόνια της Τουρκοκρατίας και μάλιστα λίγο μετά την επανάσταση του ’21. Με έπαιρνε, όταν ήμουν ηλικίας δέκα έως δώδεκα χρονών, μαζί του να τον βοηθήσω να κάνει τις θείες λειτουργίες σε χωριά μακριά από το δικό μας. Περνούσαμε τη νύχτα με φόβο και τρόμο από το νεκροταφείο ενός χωριού που ήταν πολλοί Τούρκοι κάτοικοι.
»Στο κεφαλοχώρι αυτό, όταν περνούσαμε από το τούρκικο νεκροταφείο, βλέπω πάνω σε κάθε τάφο να κάθεται και ένα σκυλί. Από τα σκυλιά αυτά άλλο είχε για στρώμα ένα ωραίο χαλί, άλλο κάθονταν πάνω σε μαξιλαράκι, άλλο σε ένα κουρέλι και άλλο τελείως κάτω στο χώμα και τις λάσπες, κι όλα έτρεμαν από το κρύο.
»Βλέποντας αυτά εγώ, καθόμουν και χάζευα. Εν τω μεταξύ ο πατέρας μου φεύγοντας νόμιζε πως εγώ τον ακολουθώ κι έτσι είχε αρκετά απομακρυνθεί. Σαν είδε πως δεν πήγαινα κοντά του, γύρισε και με βρήκε να παρατηρώ τους τάφους.
»Στην ερώτηση γιατί παρέμεινα εκεί, του διηγήθηκα αυτά τα παράξενα και περίεργα πράγματα που συνέβαιναν στους τάφους των Τούρκων.
»Ο πατέρας μου, ο οποίος δεν έβλεπε τίποτε απ’ αυτά που εγώ είδα, μου εξήγησε πως όταν πεθαίνει ο άνθρωπος, το σώμα θάβεται στη γη, αλλά η ψυχή πηγαίνει στο δίκαιο Κριτή να δώσει λόγο για τις πράξεις που έκαμε στη ζωή με το σώμα εδώ στη γη. Και ανάλογα με τα έργα του ο καθένας θα πληρωθεί. Γι’ αυτό τα σκυλιά που βλέπεις να κοιμούνται πάνω στους τάφους είναι οι ψυχές των Τούρκων που είναι άπιστοι γιατί δεν πίστεψαν στη μόνη πραγματική και αληθινή θρησκεία των Χριστιανών, αλλά επειδή σ΄ αυτή την ψεύτικη θρησκεία που διδάχθηκαν μένουν πιστοί, όπως πιστά μένουν τα σκυλιά στα αφεντικά τους, έτσι και αυτών η ψυχή πήρε τη μορφή σκύλου. Και επειδή μερικοί απ’ αυτούς στη ζωή τους μπορεί να είχαν κάνει καλά έργα και κοινωφελείς πράξεις, ο Θεός σαν δίκαιος που είναι δίνει στη ψυχή τους μέχρι τη Δευτέρα Παρουσία που θα γίνει η τέλεια κρίση και ανταπόδοση σε όλους τους ανθρώπους, δίνει και σ΄ αυτούς από τώρα μερική απόλαυση. Γι’ αυτό και βλέπεις άλλα σκυλιά να είναι πάνω σε χαλιά, άλλα σε απλό πανί και άλλα κάτω στη γη.
»Όταν άκουσα αυτά από τον πατέρα μου, γεννήθηκε μέσα μου η ιδέα πώς καιμε ποιο τρόπο θα σώσω την ψυχή μου. Έτσι μετά από τα πρώτα σχολικά γράμματα, σαν έγινα παλικάρι είκοσι χρόνων, έφυγα κρυφά από τους γονείς μου και πήγα για λίγο στα βράχια των Μετεώρων………»[2]
Στα Άγια Μετέωρα ο Χαράλαμπος πήγε το 1854 σε ηλικία 18 ετών. Εκεί έμεινε τρία έτη.[3] Το 1857 αναχώρησε για το Άγιο Όρος όπου έγινε ρασοφόρος μοναχός το 1862 και έλαβε το όνομα Χαρίτων. Το 1865 αναχώρησε και πάλι για τους Αγίους Τόπους και το Σινά, όπου έγινε σταυροφόρος μοναχός. Στην αρχαία και ιστορική μονή του Σινά έμεινε πέντε έτη. Ασχολήθηκε με την καλλιγραφική αντιγραφή χειρόγραφων από τη σπουδαία βιβλιοθήκη της Μονής. Το διακόνημα αυτό φυσικά πλούτισε τις γνώσεις του φιλομαθούς πατρός Χαρίτωνος. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η φιλομάθειά του τον ανάδειξε συν τω χρόνω σε λόγιο. Στα σπουδαία μοναστικά κέντρα που ασκήθηκε (Άγια Μετέωρα, Σινά και Άγιον Όρος) οι βιβλιοθήκες είναι πλούσιες. Αντιγράφοντας και διαβάζοντας με επιμέλεια, αφομοίωσε πλήθος γνώσεως από τις χειρόγραφες πηγές τους και από άλλα σπάνια παλαίτυπα βιβλία. Σε εκατό ανέρχονται τα χειρόγραφα βιβλία που αντέγραψε ο ίδιος. Σε μερικά (λ.χ. στο Μέγα Γεροντικό και το Λαυσαϊκό) όχι μόνον έκανε συμπληρωματικές παρεμβάσεις αλλά πρόσθεσε και προοιμιακά κείμενα δικά του, τα οποία καταδεικνύουν την λογιότητα και την εγγραματοσύνη του.[4]
Το 1870 επέστρεψε και πάλι στο Άγιο Όρος. Εγκαταστάθηκε στη σκήτη του Αγίου Βασιλείου, στους πρόποδες του όρους Άθω, όπου έμεινε για δύο έτη. Το 1872 πήγε στο κελί του Αγίου Νείλου, κοντά στην Ιερά Σκήτη των Καυσοκαλυβίων, όπου εκάρη μεγαλόσχημος μοναχός. Χειροτονήθηκε επίσης ιερέας. Το διάστημα από 1873 μέχρι 1877 κοινοβίασε στην Ιερά Μονή Κωνσταμονίτου. Εκεί έγινε πνευματικός. [5]
Σημαντική για την πνευματική του εξέλιξη είναι η περίοδος 1877 μέχρι 1880 που εντάχθηκε στη συνοδεία του περίφημου ασκητή και Άγιου Γέροντα Χατζηγεώργη. Έζησε ως υποτακτικός του στην Κερασιά της Μεγίστης Λαύρας. Το 1880 ξαναγύρισε στη Σκήτη του Αγίου Βασιλείου, όπου έμεινε μέχρι το 1887. Τη διετία 1887-1889 ασκήθηκε στο Κελί του Αγίου Αρτεμίου κοντά στον Άγιο Νείλο. [6]
«… Η Γεροντία της Μεγίστης Λαύρας, συνεχίζει διηγούμενος ο παπα-Χαρίτων, με υποχρέωσε να έλθω εδώ στη Σπηλιά του αγίου Αθανασίου στη Βιγλα διότι ήταν μεγάλη ανάγκη να έχει το ησυχαστικό Κάθισμα και Προσκύνημα αυτό Πνευματικό, εφόσον είχε κοιμηθεί εν Κυρίω ο προκάτοχός μου Πνευματικός κυρ-Νικηφόρος.
»Εδώ στη Σπηλιά πολύ σκληρά πολεμήθηκα από τον πολυμήχανο εχθρό του ανθρωπίνου γένους, τον Διάβολο. Όπως βλέπε κι εσείς παιδιά μου, έλεγε, κάθε μέρα εξακολουθεί να μας πειράζει και τώρα, ρίχνει βράχια στη Σπηλιά μπροστά για να μας σκοτώσει, αλλά επειδή δεν έχει εξουσία δεν έχει την άδεια από τον Θεό, δεν μπορεί να μας βλάψει.
»Γι΄ αυτό παιδιά μου μη φοβείσθε το Διάβολο διότι δεν μπορεί να σας πειράξει περισσότερο από την αντοχή και τη δύναμη που έχετε λάβει από το Θεό…»
Έτσι με συμβουλές και νουθεσίες στήριζε στην αρετή όχι μόνον τους υποτακτικούς του, αλλά και όλους όσοι τον επισκέπτονταν. Κι αυτός στη ζωή του εκεί στη Σπηλιά όσα χρόνια έμεινε ουδέποτε έφαγε λάδι ή αρτυμένο φαγητό μέχρις ότου παρέλαβε Κύριος ο Θεός την αγνή ψυχή του στη Βασιλεία των Ουρανών σε αρκετά μεγάλη ηλικία.[7]
Στο Σπήλαιο του Αγίου Αθανασίου του Αθωνίτη ο παπα-Χαρίτων ασκήθηκε 17 έτη, από το 1889 μέχρι το τέλος του βίου του το 1906. Εκεί κυρίως έδρασε και απέκτησε φήμη ως πνευματικός. Απέκτησε τετραμελή συνοδεία. Γνωστοί είναι ο παπα-Κοσμάς που τον διαδέχθηκε στη Σπηλιά, ο διακο-Δαμιανός, κατά σάρκα αδελφός αυτού (από την Τήνο), και ο μοναχός Αθανάσιος (από τη Δάφνη Καλαβρύτων). Στο Σπήλαιο συνέχισε παράλληλα και το προσφιλές έργο της αντιγραφής χειρογράφων. [8]
Στο σπήλαιο του αγίου Αθανασίου στο σεισμό του 1905 η συνοδεία του παπα-Χαρίτωνα διασώθηκε με τρόπο θαυμαστό.[9]
Οι πατέρες είχαν συνήθεια να εγείρονται την έκτη ώρα του μεσονυκτίου και να διαβάζουν την ακολουθία τους. Τη νύχτα όμως του σεισμού ο Γέροντας παπα-Χαρίτων, φωτισμένος από το Θεό σηκώθηκε μισή ώρα νωρίτερα και εισήλθε στο σπήλαιο, όπου είναι ναός της Θεοτόκου. Τα οικήματα των ησυχαστών είναι έξω από το σπήλαιο στην κυριολεξία πάνω στο χείλος του γκρεμού. Έτσι ο Θεός οικονόμησε των σωτηρία της συνοδείας του παπα-Χαρίτωνα. Αφού λοιπόν οι πατέρες εισήλθαν στο Ναό και άρχισαν με κατάνυξη να κάνουν την ακολουθία τους, εκείνη ακριβώς την ώρα άρχισε να σείεται όλο το σπήλαιο. Ογκωδέστατοι λίθοι έπεσαν από μεγάλο ύψος με κρότο και φαινόταν ότι όλο το όρος είχε διαρρηγεί σαν από κρατήρα ηφαιστείου. Καπνοί, κονιορτοί και δυνατή οσμή από την προστριβή των αλλεπάλληλων βράχων έδιναν την εντύπωση ότι το παν είχε χαθεί. Οι λίθοι παρέσυραν και τα οικήματα των μοναχών που ήσαν έξω από το σπήλαιο και τα γκρέμισαν στη θάλασσα που είναι σε 300 μέτρα βάθος σε μέρος πολύ κατωφερές και απόκρημνο. Όμως η Κυρία Θεοτόκος, εισάγοντας νωρίτερα τα τέκνα της στο ναό του σπηλαίου, σκέπασε αυτούς και τους διάσωσε αβλαβείς. Όταν ξημέρωσε, οι πατέρες ξεθάρρεψαν και βγήκαν από το σπήλαιο για να δουν την κατάσταση. Αμέσως ευχαρίστησαν την Παναγία για τη θαυμαστή διάσωσή τους. Οι πατέρες της Μεγίστης Λαύρας όταν συνήλθαν από το σεισμό, έστειλαν μερικούς με ζώα και ιερέα για παράσχουν βοήθεια στους πατέρες του σπηλαίου. Όταν έμαθαν τι έγινε, θαύμασαν και δόξασαν το Θεό.
Ο παπα-Χαρίτων κοιμήθηκε στις 14 Αυγούστου 1906.
Ο υποτακτικός του άφησε την παρακάτω ιδιόγραφη σημείωση:
«Το έτος 1906 Αυγούστου 14 ο μακάριος ούτος πνευματικός παπα-Χαρίτων Παπαγεωργόπουλος ανεπαύθη εν Κυρίω άγων το εβδομηκοστόν έτος της ηλικίας του. Ήτο σεβαστός εις την θεωρίαν και λίαν πεπαιδευμένος και έμπειρος της θείας Γραφής. Το γένειόν του ήτο κατάλευκον και μακρύ έως την οσφύν του και ενάρετος πολύ. Η δε πατρίς του ήτο το χωρίον Μεγάλο Μέρτσιον από τα Τρίκαλα της Θεσσαλίας. Ο θάνατος αυτού ελύπησεν πάντας του μοναχούς Αγιορείτας, διότι είχαν αυτόν πνευματικόν τους πατέρα.
«Θλίψις, χαρά και βάσανα ενταύθα τελευτώσιν,
μόνον δε τα καλά έργα εις τον αιώνα ζώσι.
Πλούτος, δόξα και αξιώματα προς τούτοις ματαιότης,
αγάπη δε υπομονή, ταπείνωση όντως μακαριότης».
Απεβίωσεν και ετάφη ούτος εν των Σπηλαίω του Αγίου Αθανασίου».[10]
Μετά την κοίμησή του η συνοδεία του δεν μπόρεσε να μείνει για πολύ ακόμη στη Σπηλιά του Αγίου Αθανασίου. Οι πατέρες επιθυμούσαν τόπο περισσότερο ησυχαστικό και στη Σπηλιά πήγαινε πολύς κόσμος από τη Λαύρα, κατάσταση που ενοχλούσε αφάνταστα όλη τη συνοδεία. Αποφάσισαν λοιπόν να εγκατασταθούν στα Καυσοκαλύβια, όπου κτίσανε ναό επ΄ ονόματι του «Ακαθίστου Ύμνου».[11]
2.- Τα χαρίσματά του.
Ο μακάριος παπα-Χαρίτων, το μυρίπνοο αυτό άνθος της ερήμου του Αγίου όρους, υπήρξε φωτισμένη και πολυτάλαντη προσωπικότητα.
Μέγας ησυχαστής και μύστης της νοεράς προσευχής. Οι συχνές μετακινήσεις του δεν οφείλονταν σε αστάθεια του χαρακτήρα του. Ήσαν αποτέλεσμα της μεγάλης του επιθυμίας για εξασφάλιση περισσότερο ησυχαστικών όρων διαβίωσης, ασκήσεως και προσευχής. Κατά την ενάσκησή του σε τόσο σπουδαία μοναστικά κέντρα (Άγια Μετέωρα, Σινά, Άγιον Όρος) εντρύφησε ως πνευματική μέλισσα στο ασκητικό νέκταρ των λουλουδιών των περιβολιών αυτών. Η μαθητεία του κοντά στον άγιο ησυχαστή του Άθωνα, τον Χατζηγιώργη (+1886) όχι μόνον πλούτισε τη ψυχή του με αρετές, αλλά κυρίως τον προετοίμασε για το μεγάλο έργο της ποιμάνσεως ψυχών.
Υπήρξε άριστος και εμπειρότατος πνευματικός που κυριολεκτικά «άφησε εποχή» για το έργο αυτό. Βοήθησε, καθοδήγησε και ανάπαυσε πολυάριθμες ψυχές. Συχνά τον προσκαλούσαν να εξομολογήσει στις Ιερές Μονές Αγίου Παντελεήμονος (Ρωσικού), Κουτλουμουσίου, Κωνσταμονίτου κ.α.
Ήταν λόγιος και φιλομαθής, όπως σημειώθηκε. Σε εκατό ανέρχονται τα χειρόγραφα που ο ίδιος αντέγραψε. Εκτός από την αυτοβιογραφία του έγραψε το Γεροντικό του Αγίου Όρους, Σινά και Μετεώρων, το οποίο ευχής έργον θα ήταν να εκδοθεί κάποτε. Όλα τα βιβλία και τα χειρόγραφα του παπα-Χαρίτωνα φυλάσσονται στη βιβλιοθήκη του Κυριακού της Ιεράς Σκήτης των Καυσοκαλυβίων, στην οποία τα δώρισε ο τελευταίος από τους μαθητές του μοναχός Αθανάσιος. Στη βιβλιοθήκη του υπάρχουν και αρκετά βιβλία του Αγίου Νεκταρίου, από τα οποία δύο έχουν την ιδιόχειρη αφιέρωση του αγίου στον παπα-Χαρίτωνα.[12]
Ήταν επίσης και σπουδαίος υμνογράφος. Ως άριστος γνώστης του εκκλησιαστικού τυπικού άφησε πλήθος τυπικές διατάξεις για μεγάλες εορτές. Ανθολόγησε ή συμπλήρωσε ο ίδιος πολλές Ακολουθίες και συνέθεσε άλλες απαρχής. Έτσι συνέγραψε 12 Μηναία που βρίσκονται σε χειρόγραφα στην ίδια βιβλιοθήκη. Έγραψε και ένα άλλο ποιητικό έργο, το «Ταξίδι στους ουρανούς» με μεστά από πνευματικό περιεχόμενο τροπάρια. Περιέχουν συμβουλές, πνευματικά παραγγέλματα και εντολές.
Δείγμα[13] του υμνογραφικού έργου του παπα-Χαρίτωνα αποτελούν τα παρακάτω τροπάρια από το «Ταξίδι στους ουρανούς».
Ήχος α΄ . Των ουρανίων ταγμάτων.
Την αγρυπνίαν αγάπα, νηστείαν δάκρυα,
ευχάς και ψαλμωδίας, και Γραφών την μελέτην,
γενού ταπεινόφρων και γαληνός, και τον τύφον απόρριπτε,
μη σε νικήση ο φθόνος και των παθών, ακρασία η ψυχόλεθρος.
Υπακοήν πάσαν έχε, τω προεστώτι σου,
αγάπην τε προς τούτον, και προς πάντας εξ ίσου,
τους αδελφούς γνησίαν ω μοναχέ, και μηδόλως αντίλεγε,
τοις επιτάγμασι τούτου ιν΄ εκ Θεού, μαρτυρίου λάβης στέφανον.
Μη επιλάθου του ψάλλειν, ώρας μεσώρια,
την πρώτην και την τρίτην, έκτην και την ενάτην,
τα τυπικά συνήθως, εσπερινόν και απόδειπνον όρθον τε,
και εν νυκτί και ημέρα την του Θεού, μνήμην έχε εν καρδία σου.
Όταν ακούσης σημάντρου, δράμε ως έλαφος,
εις τον ναόν Κυρίου, και προσεύχου και ψάλλε,
πρόσχες μη εξέλθης εκ του ναού, πριν απόλυσις γένηται,
και εν νυκτί και ημέρα της φοβεράς, του Χριστού δίκης μνημόνευε.
Αεί σαυτόν εκβιάζου, ίνα σωθής αδελφέ,
Παρασκευή Τετράδι και Δευτέρα επίσης,
έσθιε εφ΄ άπαξ άρτον ξηρόν, και το ύδωρ σου μέτριον,
πίνε Θεώ ολοψύχως ευχαριστών, και της θείας επιτεύξη τρυφής.
Εξομολόγησιν ποίει, των πονηρών λογισμών,
κακών απέχου πάντων, την μετάνοιαν πόθη,
δίωκε ταχέως το πονηρόν, της πορνείας ενθύμιον
και ταύτα πάντα φυλάξας ω μοναχέ, κατοικήσης εις Παράδεισον.
Χρημάτων όλων φροντίδα, ποίει μηδέποτε,
ούτε των εδεσμάτων ούτε των ιματίων,
πλην των αναγκαίων και ικανών, προς την σύστασιν σώματος,
έχε δε μέριμναν μόνην εν ση ψυχή, Παραδείσου της τερνότητος.
Ο ποιητής των απάντων, Χριστός ο Κύριος,
δια την σωτηρίαν, των ανθρώπων κατήλθεν,
εξ ύψους ουρανίου επί της γης, και γενόμενος άνθρωπος,
οδόν αρίστην υπέδειξεν τοις βροτοίς, σωτηρίας επιτεύξασθαι.
3.- Θαυματουργική ενέργεια μετά την κοίμηση του παπα-Χαρίτωνα.
«Λίγο μετά το θάνατο του Παπα-Χαρίτωνα, ένας αδελφός από τη συνοδεία του, ο Αθανάσιος, έπαθε δηλητηρίαση. Ο παπα-Κοσμάς, επειδή δε γνώριζε τι να κάνει, πήγε στον τάφο του πεθαμένου Γέροντά του και με δάκρυα στα μάτια έκανε τρεις μετάνοιες και είπε:
-«Γέροντα, ο Αθανάσιος αρρώστησε και πεθαίνει, πες μου σε παρακαλώ τι να κάνω;»
Τότε απότομα γέμισε ο τόπος από φως. Ήταν νύχτα και έφεξε ο τόπος. Αμέσως παρουσιάζεται μπροστά του η μορφή του Γέροντα και πνευματικού του Χαρίτωνα και τον ρώτησε:
-«Τι θέλεις; Τι συμβαίνει και κλαις και φωνάζεις; Δώστου ένα γαρύφαλλο να φάει και θα γίνει καλά. Δεν έχει τίποτε».
Ο παπα-Κοσμάς έτρεξε, πήρε δύο γαρύφαλλα, τα έδωσε στον ασθενή, ο οποίος έφαγε μόνο το ένα και έγινε αμέσως καλά. Πέρασαν όλοι οι πόνοι που τον ενοχλούσαν και κυριολεκτικά σφάδαζε.
Ο παπα-Κοσμάς τότε θυμήθηκε ότι ο Γέροντάς του ήταν προ πολλού πεθαμένος. Πώς λοιπόν παρουσιάσθηκε μπροστά του και συνομίλησε μαζί του; Τρέχει αμέσως στον τάφο και άρχισε από τη χαρά και τη συγκίνηση να φωνάζει και να ευχαριστεί το Γέροντά του. Έμεινε δε εκεί όλη τη νύχτα προσευχόμενος και δοξάζων τον Θεό που είναι «θαυμαστός εν τοις αγίοις αυτού». (Ψαλμ. ΞΖ΄36)»[14]
Την ευχή του να έχουμε!

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΓΙΟ ΑΥΤΟΝ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ, ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΣΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΓΕΡΟΝΤΟΣ ΠΑΤΑΠΙΟΥ ΚΑΥΣΟΚΑΛΥΒΙΤΟΥ,

Χαρίτων ὁ Πνευματικός (1836-1906).
Βίος καί Ἔργα.

ἔκδ. Βρυέννιος, Σειρά: Ὁσίων Θησαύρισμα 2, Θεσσαλονίκη 2003, σελ. 150

«… Ὁ γέροντας Χαρίτων ὁ Πνευματικός διαζωγραφεῖται στό παρόν πόνημα ὡς ἀσκητική νηπτική μορφή, ὡς ἄριστος καί ἔμπειρος πνευματικός πού ἄφησε ἐποχή, ὡς ἡσυχαστής καί μύστης τῆς νοερᾶς προσευχῆς, ὡς λόγιος καί φιλομαθής μοναχός, καί ὡς ὑμνογράφος καί ἄριστος γνώστης τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ τυπικοῦ. Ἡ Βιβλιοθήκη τοῦ Κυριακοῦ τῆς Ἱ. Σκήτης Ἁγ. Τριάδος τῶν Καυσοκαλυβίων διασώζει τά περισσότερα χειρόγραφα τοῦ μακαρίου καί εὐλογημένου αὐτοῦ πνευματικοῦ. Δέν ὑπῆρχε γι᾿ αὐτό καταλληλότερο πρόσωπο γιά τήν παρουσίαση τοῦ προσώπου καί τοῦ ἔργου του, ἀπό τόν βιβλιοθηκάριο τῆς Σκήτης μοναχό Πατάπιο, ὁ ὁποῖος καί μέ ἄλλα του δημοσιεύματα συμβάλλει σημαντικά στήν φανέρωση ἀγνώστων ἁγιορειτικῶν μορφῶν καί ποικίλων θησαυρισμάτων καί χαρισμάτων…».

Ἀπό τόν Πρόλογο τοῦ πρωτοπρεσβ. Θεοδώρου Ζήση, καθηγητή Ἀριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΚΕΙΜΕΝΟΥ
[1] Έγγραφο με αριθμό 102 του καταλόγου μοναχού Παταπίου, βιβλιοφύλακα.
[2] Ανδρέα Θεοφιλοπούλου, ιερομονάχου, Γεροντικόν του Αγίου Όρους σελ. 187. Το κεφάλαιο που αφορά τη σπηλιά του αγίου Αθανάσιου του αθωνίτη και τον παπα-Χαρίτωνα είναι στις σελίδες 185-191.
[3] Κατά μία πληροφορία που δε μπόρεσα να διασταυρώσω κατοίκησε στην ανδρώα τότε Ιερά Μονή Αγίου Στεφάνου.
[4] Παταπίου μοναχού Καυσοκαλυβίτη, Μορφές του Άθω, ο παπα-Χαρίτων ο Πνευματικός, Πρωτάτον. Καρυές Αγίου Όρους Άθω, 2001 αριθ. 82 σελ. 44-47.
[5] Παταπίου μοναχού Καυσοκαλυβίτη, Μορφές του Άθω, ο.π.
[6] Παταπίου μοναχού Καυσοκαλυβίτη, Μορφές του Άθω, ο.π.
[7] Ανδρέα Θεοφιλοπούλου, Γεροντικόν του Αγίου Όρους, ο.π.
[8] Παταπίου μοναχού Καυσοκαλυβίτη, Μορφές του Άθω, ο.π.
[9] Η παρακάτω διήγηση διασώθηκε από το γέροντα Ισίδωρο και έχει καταγραφεί στο έργο: Μαξίμου Καυσοκαλυβίτου ιερομονάχου, Ασκητικές μορφές, Άγιον Όρος 2000, σελ. 214-215.
[10] Παταπίου μοναχού Καυσοκαλυβίτη, Μορφές του Άθω, ο.π.
[11] Περισσότερα για τη τύχη της συνοδείας βλ. σε: Παταπίου μοναχού Καυσοκαλυβίτη, Μορφές του Άθω, ο.π. και Μαξίμου Καυσοκαλυβίτου, Ασκητικές μορφές, ο.π.
[12] Μαξίμου Καυσοκαλυβίτου, Ασκητικές μορφές, ο.π.
[13] Τα παρατιθέμενα δημοσιεύονται σε: Ανδρέα Θεοφιλοπούλου, Γεροντικόν του Αγίου Όρους, σελ. 186.
[14] Ανδρέα Θεοφιλοπούλου, Γεροντικόν του Αγίου Όρους, ο.π., σελ. 190

ΠΗΓΗ: ΟΜΟΘΥΜΑΔΟΝ Σύλλογος Ενοριτών Αγίου Αθανασίου Μπάρας Τρικάλων

Και όμως υπήρχαν αναχωρητές.

ΚΙ ΟΜΩΣ ΥΠΗΡΧΑΝ ΑΝΑΧΩΡΗΤΕΣ!!!

Ο παπα-Γρηγόρης ο Πνευματικός, γεννήθηκε στο Ιστορικό Μεσολόγγι, και ήταν ένα από τα παιδιά που σώθηκαν από την ηρωϊκή έξοδο του Μεσολογγίου.

Έγινε Μοναχός και Ιερέας στην Νέα Σκήτη, στην Καλύβη του Αγίου Σπυρίδωνος. Έζησε λίγα χρόνια στην Καλύβη του Τιμίου Προδρόμου στην Αγία Άννα και, στα μέσα της δεκαετίας του 1850 περίπου, αναχώρησε για την Μικρά Αγία Άννα, για ανώτερη πνευματική ζωή και πήρε την Καλύβη της Κοιμήσεως της Θεοτόκου.

Με τον παπα-Γρηγόρη, λόγω της αρετής του, είχαν επικοινωνία και αναχωρητές, όπως διέσωσε ο μακαριστός Γέρων Γαβριήλ, ηγούμενος της Μονής Διονυσίου. Ο περίφημος αείμνηστος αυτός Γέροντας της Διονυσίου, αφηγείται μια τέτοια περίπτωση, που του την διηγήθηκαν αυτούσια, οι πνευματικοί απόγονοι του παπα-Γρηγόρη, ακριβώς όπως τους την είχε διηγηθή ο ίδιος:

«Λειτουργούσα την Μεγάλη Πέμπτη και, προς το τέλος της Λειτουργίας, παρουσιάσθηκε στο ναΐδριο της καλύβης μου ένας νέος Μοναχός, που κρατούσε ένα αναμμένο φαναράκι, και μου είπε: “Να μην καταλύσεις όλη την Θεία Κοινωνία, άγιε Πνευματικέ, είναι ανάγκη να έλθης να κοινωνήσεις τρείς αδελφούς που μένουν εδώ πιο πάνω, γι’ αυτό ήλθα να σε πάρω”.

Συμμορφώθηκα χωρίς να ρωτήσω περισσότερα, και τον ακολούθησα βαστώντας τα Θεία Μυστήρια. Μετά από λίγο φθάσαμε σε μιά ευρύχωρη σπηλιά, όπου μας περίμεναν τρείς Γέροντες Μοναχοί. Εκοινώνησαν αμέσως και, αφού μ’ ευχαρίστησαν, μου είπαν παρακλητικά: “Να έλθης και του χρόνου, Άγιε Πάτερ, την Μεγάλη Πέμπτη να μας κοινωνήσεις, να μην πεις όμως τίποτε σε κανέναν ότι μας είδες εδώ”.
Δεν ρώτησα τίποτε και με την συνοδεία του νέου Μοναχού πήρα το κατηφορικό μονοπάτι. Μετά από λίγο εκείνος, αφού έβαλε μετάνοια, με κατευόδωσε λέγοντάς μου ότι θα επιστρέψει. Έκανα μερικά βήματα και γύρισα να τον δω, αλλά δεν φαινόταν πουθενά. Όλ’ αυτά προκάλεσαν την περιέργειά μου, αλλά, τηρώντας την εντολή που είχα, δεν ανέφερα τίποτε σε κανέναν.

Τι συνέβη όμως τον επόμενο χρόνο; Στην Σκήτη μας συνηθίζεται το Σάββατο του Λαζάρου να συγκεντρώνονται όλοι οι Πατέρες για την αγρυπνία των Βαΐων στο Κυριακό. Μετά την αγρυπνία, στο Συνοδικό, κατά το κέρασμα, είπε κάποιος: “Πώς εξέπεσε η καλογερική σήμερα… Δεν υπάρχουν πλέον αναχωρητές Πατέρες, όπως τον παλιό καιρό”. Και εγώ απάντησα: “Και σήμερα υπάρχουν με την χάρη του Χριστού. Να, εδώ πάνω εις τον Αίμωνα”. Αυτό το είπα από απροσεξία και τελείως αυθόρμητα, και έδειξα με το χέρι μου.
Σε όλους έκανε εντύπωση η ομολογία μου, αλλά δεν με ρώτησαν περισσότερα, κουρασμένοι ίσως από την ολονύκτιο αγρυπνία και έφυγαν για ν’ αναπαυθούν. Έφυγα κι εγώ μετανοιωμένος για την αποκάλυψη.
Την Μεγάλη Πέμπτη στην Λειτουργία, φάνηκε και πάλι ο νεαρός εκείνος Μοναχός και μ’ ένα νεύμα με κάλεσε να τον ακολουθήσω. Πήρα τα Άχραντα Μυστήρια και ακολουθώντας τον, φθάσαμε και πάλι στην σπηλιά. Εκεί, αφού μετέλαβαν, ο γεροντότερος από τους τρείς Μοναχούς, μου είπε: “Γιατί, άγιε Πνευματικέ, παρέβης την εντολή μας και μας αποκάλυψες στους αδελφούς; Δεν πειράζει, αλλά γι’ αυτό που έκανες να μην έλθης του χρόνου με τα Άγια Μυστήρια. Εάν δε έλθης, θα μας βρεις όπως θέλει ο Πανάγαθος Θεός!! Αλλά παρακαλούμε και πάλι, να μη μας αποκαλύψεις”.
Έφυγα μόνος, με την απορία πώς είχαν μάθει αυτά που είχα πει στο Κυριακό της Σκήτης και κατέληξα στο συμπέρασμα ότι, πρόκειται για αγίους ανθρώπους.

Τον επόμενο χρόνο, αφού πήρα μόνο αντίδωρο και αγιασμό, ανέβηκα με πολύ κόπο στην σπηλιά και βρήκα τους τρείς Γέροντες νεκρούς. Ήταν σε ύπτια στάση στο έδαφος, έχοντας σταυρωμένα τα χέρια τους στο στήθος. Γονάτισα και ασπάσθηκα τα μέτωπά τους. Κοίταξα γύρω μου να δω τον νεαρό Μοναχό που με είχε καλέσει τις προηγούμενες φορές, αλλά δεν ήταν εκεί. Ασφαλώς ήταν Άγγελος Κυρίου, που τους υπηρετούσε»!!!

Πηγή: Αθωνική Πολιτεία, Αρ Φύλλου:251 – ΜΑΙΟΣ 2017 σελ.4

ΠΗΓΗ.https://www.dromokirix.gr/2