Η Μνηστεία της αγίας Αικατερίνης. Μια αξιόλογη εικόνα του Γ. Κλότζα (16ος αιώνας)

Άρτα, ναός Αγίας Σοφίας. Σήμερα φυλάσσεται στο ναό του Αγίου Δημητρίου.

Διαστάσεις:0,86 x 0,78 x 0,018μ.

Γεώργιος Κλόντζας-Β΄μισό του 16ου αιώνα

Η εικόνα σώζεται σε αρκετά καλή κατάσταση, με λιγοστές φθορές περιμετρικά.

Στο κέντρο της παράστασης εικονίζεται η Παναγία ένθρονη, Βρεφοκρατούσα. Με το δεξί της χέρι κρατάει τον Χριστό και με το αριστερό ακουμπάει προστατευτικά τον ώμο της αγίας Αικατερίνης. Φοράει κοκκινωπό κροσσωτό μαφόριο με χρυσή παρυφή και γαλάζιο χειριδωτό χιτώνα που κοσμείται με πολυτελή πόρπη. Η μορφή της είναι ευγενική και αποπνέει ηρεμία και πνευματικότητα. Έχει λεπτά χαρακτηριστικά που πλάθονται με ομαλές χρωματικές μεταβάσεις και πολλά λευκά φώτα γύρω από τα μάτια, στο μέτωπο, στο πιγούνι και στο λαιμό. Ο Χριστός στρέφεται προς τα δεξιά, ευλογεί και προσφέρει ένα δαχτυλίδι στη νεαρή αγία. Είναι ενδεδυμένος γκριζόλευκο χιτώνα και πορτοκαλόχρωμο ιμάτιο με πυκνές χρυσοκοντυλιές, που αναδιπλώνεται δημιουργώντας απόπτυγμα. Τα παιδικά χαρακτηριστικά του πλάθονται με ανοιχτά χρώματα και έχουν σοβαρή έκφραση.

Δεξιά της Παναγίας εικονίζεται γονατιστή η αγία Αικατερίνη, με κλαδί φοίνικα στο αριστερό της χέρι. Φοράει πολυτελή ενδύματα με διάλιθες ταινίες και χρυσό στέμμα. Το πρόσωπό της αποδίδεται με πλαστικότητα και πλαισιώνεται από μακριά κοκκινόξανθα μαλλιά. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η προοπτική απεικόνιση του τροχού στο πλάι της αγίας, που παραπέμπει στο μαρτύριό της.

Δύο ζεύγη αγγέλων πλαισιώνουν την Παναγία. Ο πρώτος από αριστερά εικονίζεται ολόσωμος να κρατάει ένα κλαδί φοίνικα και ο άγγελος στη δεξιά πλευρά στέφει την αγία Αικατερίνη με ένα δεύτερο στέμμα. Και οι τέσσερις άγγελοι έχουν ωραία νεανικά χαρακτηριστικά, πλούσια σγουρά μαλλιά, δεμένα με τη χαρακτηριστική ταινία, και πολυτελή ενδύματα. Τα φωτοστέφανά τους, όπως και αυτό της Παναγίας, δηλώνονται με διπλούς εγχάρακτους κύκλους. Τα φτερά τους φέρουν πυκνές χρυσοκοντυλιές.

Στο πάνω μέρος της εικόνας υπάρχει η επιγραφή: ΧΑΙΡΕ ΤΟ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ ΠΟΛΥΘΡΥΛΛΗΤΟΝ ΘΑΥΜΑ. Κάτω από την αγία Αικατερίνη διαβάζουμε την επιγραφή: ΑΙΚ(Α)ΤΕΡΙΝΑ ΣΟΦΗ Κ ΠΑΡΘΕ(ΝΟΣ ΕΚ Δ)ΕΞ(Ι)ΦΟΥΣ Κ ΜΑΡΤΥΣ(…).

Η υπογραφή του ζωγράφου σώζεται στο πράσινο έδαφος, στο κάτω δεξιό άκρο της εικόνας: ΧΕΙΡ (ΓΕΩ)ΡΓΙΟΥ ΚΛΟΤΖΑ.

Η παράσταση της εικόνας μας αποτελεί συνδυασμό του εικονογραφικού θέματος της «Βασίλισσας των Αγγέλων» και του επεισοδίου της Μνηστείας της αγίας Αικατερίνης, το οποίο συμβολίζει τον πνευματικό δεσμό Χριστού – Εκκλησίας. Το θέμα ήταν εξαιρετικά διαδεδομένο στη δυτική τέχνη, ενώ αντίθετα, στην εικονογραφία της ορθόδοξης Ανατολής δεν φαίνεται να είχε ιδιαίτερη απήχηση, καθώς ήταν περισσότερο αγαπητός ο γνωστός τύπος της ένθρονης αγίας. Ανάμεσα στα ελάχιστα γνωστά παραδείγματα «δυτικού τύπου» είναι μια εικόνα από το νησάκι  Κάλαμος της Δυτικής Στερεάς Ελλάδας, καθώς και μια χαλκογραφία του 18ου αιώνα στο Βυζαντινό Μουσείο Αθηνών.

Η ένταξη ενός κατεξοχήν δυτικού θέματος σ’ ένα αυστηρό σχήμα της βυζαντινής παράδοσης θα πρέπει να συνδεθεί με την προσωπικότητα του αγιογράφου. Ο Γεώργιος Κλόντζας υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους Κρητικούς αγιογράφους του 16ου αιώνα και καλός γνώστης της δυτικής ζωγραφικής της εποχής του. Η εικόνα μας αποτελεί ένα από τα δεκατέσσερα ενυπόγραφα έργα του και κατέχει ιδιαίτερη θέση ανάμεσά τους, καθώς διαφοροποιείται από τις πολυπρόσωπες μικρογραφικές συνθέσεις που χαρακτηρίζουν τα περισσότερα από αυτά. Η απομάκρυνση του ζωγράφου από τη βυζαντινή παράδοση και οι επιδράσεις από τον σύγχρονο ιταλικό μανιερισμό, η πρωτοτυπία των εικονογραφικών θεμάτων και η πλούσια χρωματική παλέτα αποτελούν ορισμένα από τα χαρακτηριστικά του χρωστήρα του, ενώ οι καταβολές του μπορούν να αναζητηθούν σε όψιμα παλαιολόγεια έργα.

Στην εικόνα μας παρατηρείται ακόμη, άψογη σχεδίαση των μορφών, μικρογραφική δεινότητα στην απόδοση των λεπτομερειών, συμμετρία και μνημειακότητα. Παρουσιάζει  ομοιότητες με άλλη εικόνα του ίδιου αγιογράφου, με θέμα την ένθρονη Πλατυτέρα, η οποία βρίσκεται σήμερα στο Μουσείο Ζακύνθου.

Είναι άγνωστο πώς βρέθηκε η εξαιρετική αυτή εικόνα στην Άρτα. Μία πιθανή υπόθεση είναι να φιλοτεχνήθηκε στην Κρήτη και να μεταφέρθηκε εκεί μέσω Επτανήσων. Σήμερα φυλάσσεται στο μητροπολιτικό ναό του Αγίου Δημητρίου της Άρτας, αλλά η αρχική της θέση ήταν στο ναό της Αγίας Σοφίας.

Βιβλιογραφία

Παπαδάκη, «Εικόνα του Γεωργίου Κλόντζα», σ.147-162.-ΕΙΚΟΝΕΣ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ.

Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος (13 Νοεμβρίου) (Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου)

 

 

Αυτός ο μεγάλος φωστήρας και μεγαλόφωνος της οικουμένης διδάσκαλος, καταγόταν από την μεγαλόπολη Αντιόχεια, υιός όντας γονέων ευσεβών· ο πατέρας του ήταν ο αρχιστράτηγος Σεκούνδος, η δε μητέρα του η Ανθούσα. Αμέσως λοιπόν από την αρχή της ζωής του πολλή αγάπη και έρωτα είχε ο Άγιος αυτός στους λόγους και στα μαθήματα. Γι’ αυτό και σε μικρό χρονικό διάστημα έγινε κάτοχος όλης της σοφίας των Ελλήνων και των Χριστιανών και έγινε διάσημος στην λογική και ρητορική τέχνη και σε κάθε επιστήμη. Έτσι για την πρόοδο και την αρετή του από μεν τον Άγιο Μελέτιο, τον Πατριάρχη Αντιοχείας, έγινε κληρικός δηλαδή Αναγνώστης, ενώ από τον Αντιοχείας Φλαβιανό έγινε Διάκονος και Πρεσβύτερος. Πολλούς λόγους συνέταξε ό χρυσός του κάλαμος, σχεδόν περισσότερο από εκατό στον αριθμό, τόσο περί μετανοίας, όσο και περί της ευκοσμίας και καταστάσεως των ηθών. Και ολόκληρη σχεδόν τήν θεόπνευστη Γραφή ερμήνευσε. Και όταν ο Νεκτάριος, ο Κωνσταντινουπόλεως Πατριάρχης, «εκοιμήθη εν Κυρίω», τότε με την απόφαση των Επισκόπων και με την προσταγή του βασιλέως Αρκαδίου κλήθηκε ο μακάριος αυτός Ιωάννης από την Αντιόχεια και έγινε κανονικά Πατριάρχης της βασιλίδος των πόλεων. Και τόσο πολύ παρέδωσε ο αοίδιμος τον εαυτό του στην άσκηση και στην εγκράτεια, ώστε έτρωγε μόνο τον χυλό του κριθαριού. Και πάλι από αυτόν δεν χόρταινε, αλλά λίγο μόνο έτρωγε. Και ο ύπνος του ήταν λίγος και κοιμόταν όχι επάνω σε κλίνη αναπαυόμενος, αλλά στεκόμενος όρθιος και βασταζόμενος από σχοινιά. Και όταν κουραζόταν πολύ, τότε καθόταν λίγο.

Τότε και περισσότερο ασχολείτο και παραδόθηκε ολόψυχα ο θείος Πατήρ στις ερμηνείες των θείων Γραφών και στις διαλέξεις και διδασκαλίες, με τις οποίες πολλούς έφερε σε θεογνωσία και μετάνοια. Τόση υπερβολική φιλανθρωπία είχε στους πτωχούς και σε όσους είχαν ανάγκη ο μιμητής του Χριστού, ώστε έγινε και στους άλλους τύπος και παράδειγμα φιλοπτωχείας. Γι’ αυτό και με τους λόγους στην Εκκλησία δίδασκε όλους τους Χριστιανούς να αγαπούν και να εργάζονται την αρετή αυτή της φιλοπτωχείας, να απέχουν όμως από την πλεονεξία.

Όποτε, για την αιτία αυτή, αρχικά προσέκρουσε στην βασίλισσα Ευδοξία και έγινε με αυτήν εχθρικός. Διότι αυτή άρπαξε τον αμπελώνα μιας χήρας, που λεγόταν Καλλιτρόπη, η οποία διαμαρτυρόταν ζητώντας την περιουσία της. Ο Άγιος την συμβούλευε να μη κρατά το ξένο πράγμα. Και επειδή εκείνη δεν επείθετο, γι’ αυτό την έλεγχε και την παρομοίαζε ο Άγιος με το παράδειγμα της Ιεζάβελ. Τότε η Ευδοξία αγριεύοντας ως θηρίο, κατέβασε τον Άγιο από τον θρόνο του. Αρχικά μόνη της, ύστερα όμως με τους Επισκόπους εκείνους, οι οποίοι ακολουθούσαν περισσότερο τις εξουσίες και αξιώσεις των αρχόντων, που είχαν διάφορα αξιώματα, παρά την ευσέβεια και τους θείους νόμους. Έπειτα πάλι αποκαταστάθηκε ο Άγιος στον θρόνο του.

Τελευταία εξορίστηκε ο Άγιος στην Κουκουσό της Αρμενίας. Και εκεί, αφού υπέμεινε θλίψεις πολλές και πολλούς άπιστους επέστρεψε στην θεογνωσία, παρέδωσε την αγία του ψυχή στα χέρια του Θεού, κατά το έτος 402. Ο δε αναλυτικός Βίος του Αγίου γράφει, ότι μετά την κατάβαση από τον θρόνο και την εξορία του θείου Πατρός, όσοι Επίσκοποι συνήργησαν σ’ αυτήν, όλοι βασανίστηκαν πρώτα από τον Θεό με φοβερές και πολλές ασθένειες και έπειτα πέθαναν. Η δε Ευδοξία πρώτη έπαθε αυτές τις ασθένειες επειδή πρώτη αυτή παρανόμησε και έγινε πρόξενος απώλειας και στους Επισκόπους. Λένε ακόμη, ότι μετά τον θάνατό της για να αποδειχθεί η αδικία που έκανε στον μέγα Χρυσόστομο, ο τάφος της σειόταν και έτρεμε για διάστημα τριάντα δυο ολόκληρων ετών. Και όταν μεταφέρθηκε το λείψανο του Αγίου στην Κωνσταντινούπολη και τοποθετήθηκε, όπου τώρα είναι, τότε και ο τάφος εκείνης σταμάτησε και πλέον δεν έτρεμε.

Πρέπει να γνωρίζουμε, ότι η αγία κοίμηση του θείου Χρυσοστόμου έγινε κατά την 14η του Σεπτεμβρίου μηνός, όταν τελείται η του Τιμίου Σταυρού Ύψωσις. Μετατέθηκε όμως αύτη στην σημερινή ήμερα, όπως νομίζω, για να ψάλλεται ή Ακολουθία της, όπως γράφεται στον χειρόγραφο Συναξαριστή.

Δεν μπορώ εδώ να αποσκοπήσω εκείνο το γεγονός το οποίο προξενεί έναν μεγάλο και ξεχωριστό έπαινο σ’ αυτόν τον χρυσό Άγιο, όπως το διηγείται στον αναλυτικό του Βίο ο Ανώνυμος συγγραφέας. Ο Αδελφειός, λέει αυτός, ο Επίσκοπος της έν Καππαδοκία Αραβισσού, ο οποίος πολύ περιποιήθηκε στην εξορία τον Άγιο, αυτός λέω, παρακαλούσε τον Θεό με θερμές δεήσεις να του φανερώσει, ποιά δόξα αξιώθηκε στους Ουρανούς ο θείος Χρυσόστομος. Την ώρα λοιπόν, που προσευχόταν ο Αδελφειός ήλθε σε έκσταση. Και να, βλέπει έναν άνδρα ολοφώτεινο, που του έδειχνε όλους τους Διδασκάλους και Ιεράρχες και Όσιους και όλο τον χορό όλων των δικαίων, όσοι πρόφθασαν να μεταβούν από την γη στους Ουρανούς Τότε ο Αδελφειός έβλεπε όλους εκείνους με χαρά, επιθυμώντας να δει και τον Ιωάννη. Επειδή όμως δεν τον είδε εκεί, λυπήθηκε. Τότε ο φωτόμορφος εκείνος είπε προς τον Αδελφειό· «Γιατί λυπήθηκες»; Εκείνος απάντησε· «Διότι δεν είδα στο τάγμα των Ιεραρχών τον Κωνσταντινουπόλεως Ιωάννη». Και ο εμφανισθείς του λέει· «Τον χρυσό, λες Ιωάννη, το στόμα του Θεού; εκείνον τον υπεράνθρωπο; Γνώριζε ότι αυτόν δεν μπορείς να τον δεις διότι αυτός βρίσκεται εκεί, πού είναι ο θρόνος του Δεσπότου Χριστού». Μία παρόμοια οπτασία είδε και ο Όσιος Μάρκος ο ασκητής και άκουσε τα ίδια λόγια, που άκουσε και ο Αδελφειός, από τον Κύπρου Επιφάνιο, που τον καθοδηγούσε στην οπτασία, που είδε όντας σε έκσταση.

 

(Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου, Συναξαριστής τ. Β΄, Έκδ. Συνοδία Σπυρίδωνος Ιερομονάχου, Ι. Καλύβη «Άγιος Σπυρίδων Α΄», Νέα Σκήτη Άγιον Όρος σ. 99-101).

Το μαρτύριο του Αγίου Μηνά του Αιγυπτίου(11η Νοεμβρίου)

 

Οι παλαιοί βιογράφοι του Μεγαλομάρτυρα Μηνά μας δίνουν λίγα στοιχεία για την παιδική και νεανική του ηλικία.

Από τα λίγα αυτά, που γνωρίζουμε, είναι το ότι καταγόταν από την Αίγυπτο και ότι γεννήθηκε και έζησε τον Γ΄ μ.Χ. αιώνα (ίσως το 250 μ.Χ. ), εφόσον στον βίο του αναφέρονται άρχοντες της εποχής εκείνης.

Ένα άλλο γνωστό στοιχείο είναι το ότι οι γονείς του Μηνά ήταν ειδωλολάτρες και επομένως με τα κριτήρια της πίστεως μας, ασεβείς. Δηλαδή δεν σεβόταν τον αληθινό Θεό.

Ως τόπος γέννησης του αναφέρεται το Νίκιον της Αιγύπτου, το οποίο συμπίπτει με το σημερινό Κάιρο.

Προερχόμενος από ειδωλολάτρες γονείς ήταν φυσικό να οδηγηθεί, στα πρώτα χρόνια της της ζωής του τουλάχιστον, στην ειδωλολατρική πίστη. Φαίνεται όμως πώς ο Θεός, ο παντογνώστης, έβλεπε άλλα πράγματα στην καρδιά του Μηνά. Και στην εφηβική του ηλικία, με τρόπο που δεν αναφέρουν οι βιογράφοι του, τον οδήγησε στην αληθινή πίστη. Γιατί ο Θεός έβλεπε στον Μηνά τον μελλοντικό ομολογητή και μάρτυρα, όπως πολύ πριν συνέβη αυτό και με τον Απόστολο Παύλο.

Ο άγιος Μηνάς ανάμεσα σε δυο καμήλες. Ελεφάντινο ανάγλυφο 5ου αιώνα.( μουσείο Μιλάνου)

Ελεφάντινο ανάγλυφο 5ου αι. Εικονίζει τον Άγιο Μηνά προσευχόμενο, ανάμεσα στα δυο χαρακτηριστικά ζώα. (Μουσείο Μιλάνου)
Ίσως, στην επιστροφή του Μηνά στην πίστη, ο Θεός να χρησιμοποίησε τους Χριστιανούς της πατρίδας του, ή κάποιους μάρτυρες που «ομιλούν» και μόνο με το μαρτύριο τους.
Ίσως πάλι κάποιους μοναχούς πού, κατ΄άνθρωπον, βρέθηκαν τυχαία στη ζωή του. Το θέμα είναι ότι ο Μηνάς είδε την πλάνη των ειδώλων και γνώρισε το μεγαλείο της πίστεως των Χριστιανών.

Όταν μεγάλωσε ο Μηνάς διάλεξε για επάγγελμα τη στρατιωτική σταδιοδρομία στο ρωμαϊκό στρατό, κάτι που για την εποχή του ήταν πολύ τιμητικό. Κατατάχθηκε στο ιππικό τάγμα των Ρουταλικών, κάτω από τις διαταγές κάποιου Αργυρίσκου. Το τάγμα αυτό είχε την έδρα του στο Κοτυάειο της Φρυγίας Σαλουταρίας, δηλαδή στη σημερινή Κιουτάχεια.

 

Ο Μηνάς μόνος του με τον Θεό

O Μηνάς δεν ανεχόταν την ειδωλολατρεία με την ηθική σήψη μάλιστα, που την ακολουθούσε. Την ειδωλολατρία πού επικρατούσε στο στράτευμα, όπως και σε όλη τη Ρωμαϊκή αυτοκρατορία. ‘Εβλεπε με τα εσωτερικά του μάτια πως πλησίαζε το τέλος της. ‘Ομως κάθε θηρίο, πριν να πεθάνει, έχει τις τελευταίες αναλαμπές. ‘Ετσι κι΄εκείνη. Αφανίστηκε και απεχώρησε από το θέατρο της ιστορίας ξεσηκώνοντας διωγμούς κυρίως εναντίον των Χριστιανών.

Το 297, λοιπόν, μ.Χ. ο αυτοκράτορας Μαξιμιανός, που ηγεμόνευε μαζί με τον Διοκλητιανό, διέταξε διωγμό εναντίον των Χριστιανών.

Ο ταξίαρχος Φιρμηλιανός, στον οποίον ανήκε και η μονάδα του Μηνά, πήρε εντολή να μεταφέρει τα στρατεύματά του στη Βερβερία της Βόρειας Αφρικής με σκοπό να συλλαμβάνουν τους Χριστιανούς, να τους βασανίζουν για να αλλάξουν την πίστη τους και επιστρέψουν στην ειδωλολατρία, και στην επιμονή τους να τους σκοτώσουν.

Ο Μηνάς δεν το άντεξε αυτό. Κι όταν πληροφορήθηκε τον σκοπό της εκστρατείας, με αγανάκτηση και μίσος, για το στρατιωτικό επάγγελμα, λιποτάκτησε. Πέταξε τη στρατιωτική του ζώνη, που ήταν το εξωτερικό γνώρισμα του στρατιώτη, και ανέβηκε στο βουνό, που βρισκόταν πιο πάνω από το Κοτυάειο, αφιερώνοντας ολοκληρωτικά τον εαυτό του στον Θεό και ζώντας ασκητικό βίο, με προσευχή, νηστεία και αγρυπνία.

Προτίμησε να ζει με τα θηρία παρά να βρίσκεται με τους ειδωλολάτρες, τους εχθρούς του Χριστού.
Έμεινε στο βουνό αρκετό καιρό ζώντας ασκητικά. Η πίστη του σιγά σιγά δυνάμωνε και η καρδιά του κεκαθαρμένη γέμιζε από θείο ζήλο. Ο νους του φωτίστηκε και άναψε μέσα του η φλόγα της θείας αγάπης, και ο πόθος του να ομολογήσει δημόσια τον Χριστό και να μαρτυρήσει γι΄Αυτόν. Τότε του αποκαλύφθηκε ότι ο καιρός του μαρτυρίου έφθασε.

Και καθώς οι ειδήσεις, που έφταναν στον τόπο της ασκήσεως του, μιλούσαν για φοβερούς διωγμούς και βασανιστήρια Χριστιανών, ακόμη και γερόντων και γυναικών και παιδιών, που διαπράττονταν από τους ειδωλολάτρες με σκληρότητα και ωμή βία, έχασε την ησυχία του. Του φαινόταν πως είναι αδικία και ανισότητα, εκείνος να απολαμβάνει την ησυχία και την ασφάλεια και οι Χριστιανοί, που ζούσαν στις πόλεις να ρίχνονται στις φυλακές, να βασανίζονται και να πεθαίνουν.

Ο 'Αγιος Μηνάς στο όρος. Λεπτομέρεια εικόνας, Ο 'Αγιος Μηνάς  Το μαρτύριο και τα θαύματα του (1737)

Λεπτομέρεια εικ. Ο ΑΓΙΟΣ ΜΗΝΑΣ. ανώνυμη (1737) παλαιού ναού «Ο άγιος Μηνάς στο όρος»

Κι όταν τόσες γυναίκες και παιδιά και γέροντες καταφρονούσαν τους κινδύνους και περιγελούσαν όλα τα είδη των βασανιστηρίων, τους
τροχούς, τα μαχαίρια, τα σιδερένια νύχια, τις αναμμένες λαμπάδες , τα ξίφη και τα θηρία, αυτός να βρίσκεται απαθής στο βουνό.
Ομολογία πίστεως του Μηνά και έλεγχος των ειδώλων

Η παρουσία του Μηνά στην εορτή των ειδώλων. Λεπτομέρεια εικόνας: Ο 'Αγιος Μηνάς Το μαρτύριο και τα θαύματά του (1737)

Λεπτομέρεια εικ. Ο ΑΓΙΟΣ ΜΗΝΑΣ. ανώνυμη (1737) παλαιού ναού «Ο άγιος Μηνάς στην εορτή των ειδώλων»

Τα φοβερά βασανιστήρια που υπέφεραν οι Χριστιανοί τον έκαναν να πάρει την απόφαση να κατεβεί από το βουνό στην πόλη. Την ημέρα εκείνη οι ειδωλολάτρες είχαν γιορτή και πανηγύριζαν με χορούς, αγώνες ιπποδρομίες και διασκεδάσεις. Ήταν μια καλή ευκαιρία για τον Μηνά. Στάθηκε στη μέση της συγκέντρωσης τους και φώναξε δυνατά:

– Είναι καιρός πλέον, όλοι εσείς να μάθετε πώς ένας είναι ο αληθινός Θεός, ο Ιησούς Χριστός. Όσο γι’ αυτά τα είδωλα που εσείς λατρεύετε, δεν είναι τίποτε άλλο, παρά ξύλα τυφλά, άλαλα και αναίσθητα.

Όταν οι ειδωλολάτρες άκουσαν αυτά τα λόγια, άφησαν τους χορούς, τους αγώνες και τα παιχνίδια και συγκεντρώθηκαν γύρω του για να δουν ποιος ήταν. Και θαύμασαν για το πώς ένας απλοϊκός άνθρωπος τόλμησε μόνος του να εκστομίσει αυτά τα τολμηρά λόγια μπροστά σε τόσο μεγάλο πλήθος.

Μέσα στο πλήθος υπήρχαν και κρυπτοχριστιανοί, που χάρηκαν και θαύμασαν πολύ το μεγάλο θάρρος του και ενισχύθηκε η πίστη τους. Αντίθετα οι ειδωλολάτρες, μετά τον πρώτο θαυμασμό, γέμισαν με οργή και λύσσα. Όρμησαν επάνω του και τον συνέλαβαν. Σέρνοντάς τον και χτυπώντας τον τόν έφεραν μπροστά στο διοικητή της πόλης, τον Πύρρο. Εκείνη την ώρα καθόταν σ’ ένα υψηλό θρόνο και παρακολουθούσε τη γιορτή.

Η σεμνή περιβολή του Μηνά, η ηλικία του – ήταν τότε γύρω στα πενήντα – γενικά η μορφή του, έκαναν τον διοικητή να τον εξετάσει με καλοσύνη. Τον ρώτησε, λοιπόν, με ηρεμία από ποια χώρα καταγόταν, πώς λεγόταν, ποιος ήταν και ποια θρησκεία πρέσβευε.

Ο Μηνάς ενώπιον του δικαστή - τριβούνου. Λεπτομέρεια εικόνας: Ο 'Αγιος Μηνάς Το μαρτύριο και τα θαύματά του (1737)

Ο Μηνάς τότε του απάντησε με θάρρος:

– Λέγομαι Μηνάς και κατάγομαι από την Αίγυπτο. Κάποτε ήμουν κι εγώ στρατιώτης, αλλά βλέποντας πως εσείς οι ειδωλολάτρες είσαστε σκληροί προς τους Χριστιανούς και ασεβείς, παράτησα τα αξιώματά σας και έφυγα στα βουνά για να ζήσω ως Χριστιανός. Τώρα ήλθα να παρουσιαστώ μπροστά σας και να ομολογήσω πως ο Χριστός είναι ο μόνος αληθινός Θεός γιατί κι Αυτός θα με ομολογήσει ως ταπεινό δούλο Του άξιο της βασιλείας των ουρανών, όπως το διακήρυξε ο Ίδιος: «Καθέναν που θα με ομολογήσει μπροστά στους ανθρώπους, αυτόν θα τον ομολογήσω και εγώ μπροστά στον Πατέρα μου, που βρίσκεται στους ουρανούς» (Λουκ. ιβ΄8).

‘Οταν τα άκουσε αυτά ο διοικητής θύμωσε πολύ και διέταξε να φυλακίσουν τον Μηνά, για να σκεφθεί με ποιο μαρτύριο θα τον θανατώσει.

Την άλλη μέρα, όταν τελείωσε πια το ειδωλολατρικό πανηγύρι, ο Πύρρος διέταξε να φέρουν τον Μηνά, από τη φυλακή, μπροστά του. Κι όταν τον έφεραν του εξέθεσε δυο κατηγορίες. Η πρώτη ήταν πώς τόλμησε να λέει υβριστικά λόγια για τους θεούς μπροστά σε τόσο πλήθος, χωρίς να

λογαριάσει την αξιοπρέπεια του διοικητή, και η δεύτερη, πώς λιποτάκτησε από την υπηρεσία του βασιλιά.

Ο Μηνάς παραδεχόμενος τις κατηγορίες, του απάντησε με θάρρος:

– Ναι, άρχοντα μου μ’ αυτόν τον τρόπο πρέπει να ομολογούμε φανερά και με θάρρος τον Χριστό, διότι είναι Θεός, και το αληθινό φως. Και δεν πρέπει να φοβόμαστε εκείνους, που σκοτώνουν το σώμα, δεν μπορούν όμως να βλάψουν την ψυχή ( Ματθ. ι΄28), αλλά και να Τον διακηρύττουμε με όλη μας τη δύναμη.

Ο διοικητής άκουσε τα λόγια του Μηνά και του είπε:

– Μηνά δεν είσαι κανένας ανόητος νέος, που να μη γνωρίζει το συμφέρον του. Είσαι σχεδόν γέρος. Μη συμπεριφέρεσαι, λοιπόν, ανόητα, καταφρονώντας τη ζωή και προτιμώντας τον θάνατο. Σκέψου σαν ώριμος άνδρας και έλα με το μέρος μας για να έχεις την πρώτη θέση. Οι θεοί που χθες έβριζες θα σε συγχωρήσουν και ο βασιλιάς θα σε τιμήσει.

Ο Μηνάς σαν άκουσε τα λόγια αυτά του διοικητή, γέλασε και του είπε:

– Άρχοντα μου, δεν υπάρχει τίποτε στον κόσμο, το οποίο να μπορεί να με κάνει ν’ αλλάξω γνώμη. Δεν υπάρχει κανένα βασανιστήριο που να μπορέσει να με χωρίσει από την αγάπη του Χριστού. Κι αν θέλεις να το δοκιμάσεις στην πράξη, μεταχειρίσου όποιο βάσανο θέλεις και εγώ θα σου χρωστώ ευγνωμοσύνη.

 

Ο Μηνάς στα βασανιστήρια

Ακούγοντας τα προκλητικά αυτά λόγια του Μηνά ο Πύρρος, έξω φρενών και με ασυγκράτητο θυμό πρόσταξε τους στρατιώτες του:

 

– Πιάστε αυτόν τον υβριστή και τεντώστε τον στη γη από τα τέσσερα άκρα του. Πάρτε νωπά βούνευρα και χτυπάτε τον αλύπητα, για να απολαύσει εκείνο που ζητά.

 

Οι στρατιώτες ανέλαβαν αμέσως το έργο. Αλλά ο Μηνάς έδειξε τέτοια καρτερία και υπομονή, που θα

 

νόμιζε κανείς πως βασανιζόταν κάποιος άλλος και όχι αυτός, και φαινόταν πως το μαρτύριο μάλλον τον ευχαριστούσε. Οι στρατιώτες κουράστηκαν να χτυπούν και άλλαξαν δυο-τρεις φορές, χωρίς ν΄αλλάξει ο Μηνάς. Και όλοι θαύμαζαν την ανδρεία και την υπομονή του. Κάποιος παλιός φίλος του από τους στρατιώτες, ο Πηγάσιος, βλέποντας πως το σώμα του Μηνά κόντευε να διαλυθεί από τις πολλές πληγές, τον πλησίασε και τον παρακάλεσε:

– Δεν βλέπεις, Μηνά, πως σχεδόν έχεις διαλυθεί; Οι σάρκες σου κολλάνε στα λουριά των μαστιγίων και σε λίγη ώρα άδικα θα θανατωθείς; Πες μόνο με τα χείλη σου πως θυσιάζεις στα είδωλα, και ο Θεός σου, που γνωρίζει την καρδιά σου, δεν θα στο λογαριάσει. Δε θα το κάνεις με τη θέληση σου, αλλά υποχωρώντας μόνο στη βία και τις αφόρητες πληγές.

Όταν άκουσε τα λόγια αυτά ο Μηνάς, τον κοίταξε με αυστηρό βλέμμα και του είπε:

– Φύγε από κοντά μου, εχθρέ της αλήθειας. Δεν είσαι πια φίλος μου, όταν λες αυτά τα λόγια. Εγώ μόνο στο Χριστό προσφέρω θυσίες και θα θυσιαστώ μόνο σ’ Αυτόν, που είναι βοηθός και

σωτήρας μου. Αυτός με βοηθά για να υπομένω και να αντέχω τις πληγές αυτές με χαρά.
Πεισματωμένος ο Πύρρος από τη στάση αυτή του Μηνά, πρόσταξε τους στρατιώτες του να τον δέσουν ψηλά τεντωμένο, επάνω σε όρθια σανίδα και με σιδερένια νύχια να ξύνουν το σώμα του μέχρι που να φανούν τα σπλάχνα του. Σε όλη τη διάρκεια και αυτού του βασανιστηρίου ο άκαρδος Πύρρος τον ειρωνευόταν:

– Δοκίμασε, Μηνά, στο σώμα σου λίγα βασανιστήρια, για να σωφρονιστείς, ή μήπως θέλεις και άλλη τιμωρία για να αισθανθείς πιο μεγάλη χαρά και αγαλλίαση;

Ο Μάρτυρας τότε του απάντησε:

– Είναι ανοησία σου να νομίζεις πως θα μου αλλάξεις την πίστη με τέτοια παιχνίδια. Στο ξαναλέω πως με κανένα μαρτύριο δεν πρόκειται να μετακινήσεις ούτε να σαλέψεις την ομολογία μου στον Χριστό.

Τότε ο Πύρρος διέταξε τους στρατιώτες να ξύνουν το σώμα του Μηνά πιο δυνατά. Και συγχρόνως του έλεγε:

– Άφησε το πείσμα σου, Μηνά, και υποτάξου στη διαταγή του μεγάλου αυτοκράτορα Μαξιμιανού.

Και ο άρχοντας πήρε την κατάλληλη απάντηση από τον Μηνά:

– Φαίνεται πως δεν ξέρεις ποιος είναι ο Βασιλιάς, στον Οποίον πιστεύω, γι’ αυτό με παροτρύνεις να Τον απαρνηθώ και να υποταχθώ στον θνητό γήϊνο βασιλιά. Εγώ, όμως, δεν αρνούμαι τον αληθινό Βασιλιά, που χαρίζει ζωή και πνοή σε όλα όσα υπάρχουν στη γη και δίνει και την εξουσία στους βασιλείς.

Η επιμονή του Μηνά έκανε τον Πύρρο να απελπιστεί. Γι’αυτό δοκίμασε άλλη μέθοδο για να τον προσελκύσει. Έκανε πως δεν αντιλαμβανόταν τι του έλεγε ο Μηνάς και τον ρώτησε:

– Και ποιος είναι, Μηνά αυτός που δίνει εξουσία στους βασιλείς και είναι βασιλιάς όλης της κτίσης;

Έτσι δόθηκε στον Μηνά μια φορά ακόμα η ευκαιρία να ομολογήσει τον Χριστό.

Σκηνή από το μαρτύριο. Λεπτομέρεια εικόνας: Ο Άγιος Μηνάς  (1828)

 

 

 

Λεπτομέρεια εικ. Ο ΑΓΙΟΣ ΜΗΝΑΣ. από τον μητροπολίτη Κρήτης Καλλίνικο (1828) παλαιού ναού «Σκηνή από το μαρτύριο»

 

Απάντησε στον Πύρρο: – Αυτός, άρχοντά μου, είναι ο Ιησούς Χριστός, ο Υιός του Θεού. Είναι αθάνατος και σ΄Αυτόν υποτάσσονται όλα όσα υπάρχουν στον ουρανό και τη γη.

 

Ο σκληρός άρχοντας απάντησε με έμφαση:

 

– Δεν ξέρεις, Μηνά, πως το όνομα αυτό που αναφέρεις, εξοργίζει τους βασιλείς και προστάζουν να σας τιμωρούμε αλύπητα, όταν το προφέρετε;

Κι ο Άγιος του αποκρίθηκε:

– Δε με ενδιαφέρει, ούτε με στενοχωρεί αν εξοργίζονται οι βασιλείς. Εγώ έχω ένα σκοπό μόνο: Να πεθάνω ομολογώντας το όνομα του Ιησού Χριστού, γιατί, όπως λέει ο Απόστολος Παύλος, τίποτα δεν μπορεί να μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού. Ούτε θλίψη, ούτε διωγμός, ούτε λύπη, ούτε γυμνότητα, ούτε κίνδυνος, ούτε θάνατος με ξίφος (Ρωμ. η΄38).

Αγρίεψε ο Πύρρος ακούγοντας αυτά τα λόγια του Μηνά και πρόσταξε τους στρατιώτες να πάρουν τρίχινα σακιά και με αυτά να τρίβουν δυνατά το ήδη γδαρμένο σώμα του Μηνά. Εκείνος, παρ΄όλα αυτά άκαμπτος, τους έλεγε:

– Ξεντύνομαι σήμερα τον δερμάτινο χιτώνα της αμαρτίας και ντύνομαι το λαμπρό φόρεμα της βασιλείας του Θεού.

Ο Πύρρος πρόσθεσε κι άλλο βασανιστήριο, όταν είδε πως ο Μηνάς δεν λύγισε. Πρόσταξε ν΄ανάψουν λαμπάδες και να καίνε το πληγωμένο σώμα του Μηνά. Ούτε όμως και με αυτό έφερνε το αποτέλεσμα που ήθελε, γιατί ο Μηνάς θεωρούσε το βασανιστήριο αυτό παιχνίδι και έλεγε:

– Έχω βοηθό μου τον Χριστό, που μας δίδαξε να μη φοβόμαστε εκείνους που σκοτώνουν το σώμα, αλλά δεν μπορούν να βλάψουν τη ψυχή μας. (Ματθ. ι΄28).

Όταν απελπισμένος ο Πύρρος είδε πως τίποτε δεν μπορούσε να πτοήσει τον Μηνά, πρόσταξε να τον κατεβάσουν από το ξύλο και αφού τον ‘φέραν μπροστά του, τον ρώτησε:

– Πες μου, Μηνά από που απέκτησες αυτή τη σοφία, ώστε να αποκρίνεσαι στο καθετί με τόση ευστοχία, αφού ήσουν ένας τραχύς στρατιώτης, συνηθισμένος στους πολέμους και σκοτωμούς;

Ο Μηνάς φωτισμένος από τον Θεό, είπε:

– Ο Θεός μου, που είναι η μόνη αληθινή σοφία, με φώτισε να ελέγξω την αθεϊα σας. Αυτός μας δίδαξε πως, «όταν πηγαίνετε μπροστά σε βασιλείς και ηγεμόνες για το όνομα μου, να μη φροντίζετε πώς και τι θα μιλήσετε, διότι την ώρα εκείνη θα σας δοθεί σοφία, ώστε κανένας να μη μπορεί να σας φέρει αντίρρηση ή να σας αντισταθεί κι όταν ακόμη δεν συμφωνεί μαζί σας » (Λουκ.κα΄15).

Ο Πύρρος ρώτησε:

– Ήξερε ο Χριστός σας ότι επρόκειτο να βασανιστείτε από εμάς;

Και ο Μηνάς του απάντησε:

– Και βέβαια το ήξερε, γιατί είναι Θεός αληθινός, παντογνώστης, και γνωρίζει τα πάντα που πρόκειται να συμβούν.

Τέλος ο Πύρρος, μη μπορώντας να αποστομώσει τον Μηνά με κανένα τρόπο, και να ξεφύγει από τη συζήτηση, του είπε:

– Άφησε Μηνά τις μωρολογίες και τις περιττολογίες και διάλεξε ένα από τα δύο. Το να ακολουθήσεις τον Χριστό, ή να έλθεις μαζί μας.

Ο Μηνάς του απάντησε:

-Με τον Χριστό μου ήμουν, είμαι και θα είμαι πάντοτε.

Κι ο Πύρρος πρόσθεσε:

– Λυπάμαι να σε θανατώσω, Μηνά γιατί μου φαίνεσαι καλός άνθρωπος. Σου δίνω προθεσμία μιας ώρας για να σκεφτείς το ζήτημα καλύτερα.

Ο Μηνάς ενώπιον του δικαστή - τριβούνου. Λεπτομέρεια εικόνας: Ο 'Αγιος Μηνάς Το μαρτύριο και τα θαύματά του (1737)

 

 

 

Λεπτομέρεια εικ., Ο ΑΓΙΟΣ ΜΗΝΑΣ, ανώνυμη (1737) παλαιού ναού «Ο άγιος Μηνάς ενώπιον του δικαστού (τριβούνου)»

 

Όμως ο Άγιος τον διέκοψε
– Και δέκα χρόνια κι αν μ’ αφήσεις, άρχοντα μου, δεν πρόκειται να

 

αλλάξω γνώμη και αυτό που ξέρω είναι να κηρύττω πάντα τον Χριστό μου, αληθινό Θεό, τους δε δικούς σας θεούς να τους ονομάζω, όπως και πραγματικά είναι, ξύλα κούφια και τυφλά κι αναίσθητα κι ακάθαρτους δαίμονες.
Εξοργισμένος ο άρχοντας προστάζει να ρίξουν σιδερένια τριβόλια στη γη οι στρατιώτες του και να σύρουν επάνω τους τον Άγιο γυμνό για αρκετή ώρα. Ο Μηνάς άντεξε, περιφρονώντας τους ειδωλολατρικούς θεούς. Γι’ αυτό ο Πύρρος διέταξε τους στρατιώτες του να τον χτυπούν συγχρόνως και με αγκαθωτά ραβδιά στον τράχηλο λέγοντάς του να τιμά τους θεούς και τους βασιλείς. Ωστόσο ο Μηνάς έχαιρε ψάλλοντας:

 

– « Παρανόμους εμίσησα, τον δε νόμον σου ηγάπησα » (Ψαλμ. ριη΄ 113).

 

 

 
Το τέλος του Μηνά.

Ο Μηνάς σταθερός στην πίστη του αντιμετώπιζε με καρτερικότητα τα βασανιστήρια. Το σώμα του μπορεί να υπέφερε όμως η ψυχή του ήταν δοσμένη στο δημιουργό και Θεό Του. Δεν τον ενδιέφερε όποια απόφαση και αν έπαιρνε ο δικαστής. Ήταν αποφασισμένος να πεθάνει για την πίστη του.

Η απόφαση του αποκεφαλισμού. Λεπτομέρεια εικόνας:Ο  Άγιος Μηνάς Το μαρτύριο και τα θαύματά του (1737)

Απόφαση του αποκεφαλισμού.

Τότε ένας από τους στρατιώτες που λεγόταν Ηλιόδωρος, θέλοντας να φανεί ευάρεστος στον Πύρρο, τον πλησίασε και του είπε:

– Νομίζω, άρχοντα μου, πως αυτό το μιαρό γένος των Χριστιανών είναι ισχυρογνώμον. Δεν πείθεται με τίποτε. Για να γλιτώσεις από αυτόν, δεν υπάρχει άλλος τρόπος παρά να διατάξεις να τον αποκεφαλίσουν και έτσι να λάβει το τέλος που του αρμόζει.

Όταν το άκουσε αυτό ο Πύρρος, κι αφού βεβαιώθηκε ότι ο Μηνάς είχε αμετάθετη γνώμη, μετά από όσα συνέβησαν, υπέγραψε τη θανατική απόφαση, που έλεγε:

« Τον Αιγύπτιο Μηνά τον υβριστή των μεγάλων θεών, διατάσσω να τον αποκεφαλίσουν ».

Όταν κοινοποιήθηκε η απόφαση, πολλοί φίλοι του Μηνά έτρεξαν κοντά του και με λύπη τον παρακαλούσαν:

– Μη μας περιφρονείς, Μηνά, εμάς τους φίλους σου. Μη περιφρονείς τη γλυκειά ζωή, προτιμώντας τον θάνατο. Άλλαξε γνώμη για να βρίσκεσαι πάντοτε μαζί μας και να είσαι καύχημά μας.

Έλεγαν κι άλλα πολλά οι φίλοι του προσπαθώντας να τον κάνουν να αλλάξει γνώμη, έστω και την ύστατη στιγμή. Αυτός όμως τα θεώρησε δαιμονικές προτροπές και φαρμάκι φιδιού και τους απάντησε.

– Φύγετε από κοντά μου, θεόμαχοι, και φροντίστε να αλλάξετε εσείς γνώμη, και να απομακρυνθείτε από την πλάνη των ειδώλων. Η ζωή αυτή η πρόσκαιρη σε λίγο θα παρέλθει και θα κληρονομήσετε εσείς και οι βασιλείς σας αυτό που διαλέξατε, την αιώνια καταδίκη.

Βλέποντας οι στρατιώτες ότι ήταν αδύνατον να τον μεταπείσουν, τον οδήγησαν έξω από την πόλη για να τον αποκεφαλίσουν.
Στην πορεία του ο Μηνάς διέκρινε μερικούς φίλους του κρυπτοχριστιανούς και τους είπε μυστικά την επιθυμία του. Μετά τον αποκεφαλισμό του να παραλάβουν το σώμα του και να τον μεταφέρουν στην πατρίδα του την Αίγυπτο. Όταν έφτασαν στον τόπο της εκτέλεσης, ο Μηνάς ύψωσε τα χέρια του στον ουρανό και προσευχήθηκε μ’ αυτά τα λόγια:

– Σ’ ευχαριστώ, Κύριε και Θεέ μου, γιατί με καταξίωσες να υποφέρω όλα αυτά τα βασανιστήρια και να γίνω κοινωνός των παθημάτων Σου. Σ’ ευχαριστώ που δεν επέτρεψες να με κερδίσουν οι αντίχριστοι, αλλά με φύλαξες σταθερόν ως το τέλος στην ομολογία Σου. Σε παρακαλώ τώρα, παράλαβε την ψυχή μου και κάνε με άξιο της επουράνιας Βασιλείας Σου. Και δώσε τη χάρη και βοήθεια σ’ εκείνους που θα επικαλούνται το όνομα μου.

Όταν τελείωσε, γονάτισε και ο δήμιος του έκοψε το κεφάλι. Ήταν 11 Νοεμβρίου του έτους 296μ.Χ..

Η σκηνή του αποκεφαλισμού. Λεπτομέρεια εικόνας: Το μαρτύριο και τα θαύματά του (1737)Ο αποκεφαλισμός.

Οι ειδωλολάτρες πήραν το κεφάλι και το σώμα του Αγίου και τα έριξαν στη φωτιά. Ότι όμως απέμειναν από τη φωτιά, το πήραν οι κρυπτοχριστιανοί και το τύλιξαν με σεντόνια και μύρα το μετέφεραν κοντά στη Μαρεώτιδα λίμνη της κάτω Αιγύπτου, στη θέση που σήμερα λέγεται στα αραβικά Ελ Αλαμέιν, δηλαδή τόπος του Μηνά.

Στο μέρος εκείνο, η καμήλα που μετέφερε τα άγια λείψανα του, σταμάτησε και δεν προχωρούσε με κανένα τρόπο. Τότε εννόησαν όλοι πως ήταν θέλημα Θεού να ταφούν εκεί τα άγια λείψανα.

Σύντομα ο τάφος του έγινε τόπος προσκυνήματος και πολλοί μετέβαιναν εκεί για να θεραπευτούν από την ελονοσία παίρνοντας το θαυματουργό νερό από την πηγή του.

Ο Μηνάς έλαβε χάρη από τον Κύριο να θαυματουργεί. Και θαυματουργεί συνεχώς από την εποχή του μαρτυρίου μέχρι σήμερα.

ΠΗΓΗ.www.clab.edc.uoc.gr

Άγιος Μεγαλομάρτυρας Μηνάς (11 Νοεμβρίου) (Αγ. Νικοδήμου Αγιορείτου)

 

Αυτός έζησε στα χρόνια του αυτοκράτορα Μαξιμιανού κατά το έτος 296, όντας με τα βασιλικά στρατεύματα στα Νούμερα τα ονομαζόμενα Ρουταλικά, κάτω από τον ηγεμόνα Αργυρίσκο στο Κοτυάειο της Φρυ­γίας της Σαλουταρίας, το οποίο τώρα τουρκικά ονομάζεται Κιούταϊ. Αυτός λοιπόν ευσεβέστατος όντας, δεν υπέφερε να βλέπει την πλάνη των ειδώλων να αποθρασύνεται στον κόσμο. Γι’ αυτό ανέβηκε επάνω στο βουνό, για να καθαρίσει τον εαυτό του με νηστείες και προσευχές. Αφού λοιπόν γέμισε και δυνάμωσε την καρδιά του με τον ένθεο ζήλο του Χριστού και άναψε την ψυχή του από την θεία αγάπη, τότε κατέβηκε από το βουνό. Και αφού στάθηκε ανάμεσα στους ειδωλολάτρες, ανακήρυξε τον Χριστό ως Θεό αληθινό. Τότε τον έδειραν και με τρίχινα πανιά καταξέσχισαν τις σάρκες του. Κατόπιν τον έκαψαν με φωτιά και τον έσυραν άσπλαχνα επάνω σε τριβόλους, σε σημείο που καταστράφηκε όλο το σώμα του. Τελευταία απέκοψαν με το σπαθί την αγία του κεφα­λή και έτσι έλαβε ο αοίδιμος του μαρτυρίου τον στέφανο. Δέχθηκε όμως χάρη από τον Κύριο ο Άγιος, να κάνει εξαιρετικά θαύματα και να βοηθά όσους βρίσκονται σε ανάγκες. Μερικά από τα θαύματα είναι τα όσα θα λεχθούν παρακάτω.

Μια φορά πηγαίνοντας ένας Χριστιανός να προσευχηθεί στον Ναό αυτού του Αγίου Μηνά, διανυκτέρευσε σε ένα ξενοδοχείο. Ο ιδιοκτήτης όμως του ξενοδοχείου γνωρίζοντας, ότι ο φιλοξενούμενος είχε χρήματα στον κόλπο του, σηκώθηκε κατά τα μεσάνυκτα και τον σκότωσε. Κατόπιν, αφού έκοψε όλα τα μέλη του σώματός του, τα έβαλε σε ένα ζιμπίλι και τα κρέμασε, περιμένοντας να ξημερώσει. Την ώρα λοιπόν που ο φονιάς βρισκόταν σε αγώνα και μέριμνα, πώς και πού και πότε να πάει να κρύψει τα μέλη αυτού που σκότωσε, για να μη τον καταλάβει κανένας, να, και του παρουσιάζεται ως καβαλάρης με την μορφή στρατιώτου ο Άγιος Μήνας. Και τον ρώτησε τί απέγινε ο ξένος που παρέμεινε εκεί. Ο φονιάς όμως βεβαίωνε, ότι δεν ξέρει τίποτε. Τότε ο Άγιος κατεβαίνοντας από το άλογό του, μπήκε μέσα στο κρυφότερο μέρος του σπιτιού του. Και βρίσκοντας το ζιμπίλι και κατεβάζοντάς το, βλέπει τον φονιά με φοβερό και άγριο βλέμμα και του λέει· «Ποιός είναι αυτός;». Ο φονιάς όμως από τον φόβο του όντας άφωνος και σαν εκστατικός, έρριξε τον εαυτό του ως ελεεινό πτώμα στα πόδια του Αγίου. Ο Άγιος, αφού συνέδεσε όλα τα μέλη του φονευθέντος και προσευχήθηκε, ανέστησε τον νεκρό και του είπε· «Δόξασε τον Θεό». Και ο νεκρός σαν να σηκώθηκε από ύπνο και σκέφθηκε εκείνα που έπαθε από τον ξενοδόχο και πως ξανάζησε πάλι δόξασε τον Θεό και ευχαριστούσε και προσκυνούσε τον φαινόμενο στρατιώτη, που τον ανέστησε. Αφού ο φονιάς σηκώθηκε επάνω, πήρε ο Άγιος από αυτόν τα χρήματα και τα έδωσε στον άνθρωπο που αναστήθηκε, λέγοντάς του· «Συνέχισε, αδελφέ, τον δρόμο σου». Επιστρέφοντας όμως στον φονιά τον έδειρε, όπως του έπρεπε. Στην συνέχεια, αφού τον νουθέτησε και επί πλέον συγχώρησε το σφάλμα του και προσευχήθηκε γι’ αυτόν, καβαλίκευσε το άλογό του και έγινε άφαντος.

Άλλος πάλι πλούσιος Χριστιανός υποσχέθηκε να κάνει στον Άγιο έναν δίσκο ασημένιο. Πηγαίνοντας λοιπόν στον χρυσοχόο, του είπε να κατασκευάσει δύο δίσκους και να γράψει επάνω στον ένα το όνομα του Αγίου και επάνω στον άλλο το όνομα το δικό του. Όταν όμως κατασκεύασε και τους δύο, επειδή ο δίσκος του Αγίου φαινόταν λαμπρότερος και πιο ωραίος, για τον λόγο αυτόν ο Χριστιανός εκείνος κράτησε για τον εαυτό του τον δίσκο του Αγίου, χωρίς να υπολογίσει την επιγραφή, που είχε και το όνομα του Αγίου. Έτυχε λοιπόν να κάνει ταξείδι στην θάλασσα. Την ώρα λοιπόν που δειπνούσε έφερε ο δούλος στην τράπεζα τον δίσκο του Αγίου γεμάτο από φαγητά. Ο δε αναίσθητος εκείνος και ανευλαβής Χριστιανός, έτρωγε από τα φαγητά του δίσκου χωρίς καμμία συστολή και ευλάβεια. Όταν τέλειωσε η τράπεζα, πήρε ο δούλος τον δίσκο, για να τον πλύνει στην θάλασσα. Ο δίσκος όμως παρα­συρθείς, δεν γνωρίζω πώς, από τα χέρια του δούλου, έπεσε στο βυθό της θάλασσας· ο δούλος όμως έγινε σύντρομος και, επειδή φοβήθηκε πολύ και ακόμη αφού μούδιασε και χαυνώθηκε, έπεσε και αυτός στη θάλασσα.

Βλέποντας αυτό ο κύριός του, ελεεινολογώντας τον εαυτό του, έλεγε· «Αλλοίμονό μου τον άθλιο! Διότι επιθυμώντας τον δίσκο του Αγίου, να, κοντά στον δίσκο έχασα και τον δούλο μου. Αλλά σ’ εσένα, Κύριε, κάνα) την υπόσχεση αυτή, ότι αν βρω μόνο το λείψανο του δούλου μου, θα δώσω στον Μάρτυρά σου Άγιο Μηνά μαζί με αυτόν τον άλλον δίσκο και την τιμή που είχε ο δίσκος του Αγίου που καταβυθίσθηκε. Όποτε βγαίνοντας από το καΐκι, παρατηρούσε στην παραλία προσμένοντας και ελπίζοντας να δει το ζητούμενο νεκρό σώμα του δούλου του. Εκεί λοιπόν που πρόσεχε με επιμέλεια, ω του θαύματος! βλέπει τον δούλο του ζωντανό, που έβγαινε από την θάλασσα κρατώντας στα χέρια τον δίσκο του Αγίου. Και, βλέποντας τον ίδιο, εξεπλάγη. Τότε φώναξε δυνατά με μεγάλη φωνή, κηρύττοντας το θαύμα του Αγίου, ενώ όσοι ήταν μέσα στο πλοίο, βγήκαν όλοι έξω. Βλέποντας τον δούλο να κρατά στα χέρια του τον δίσκο, θαύμαζαν πολύ και δόξαζαν τον Θεό και τον ρώτησαν με ποιόν τρόπο γλύτωσε από την θάλασσα. Και ο δούλος διηγήθηκε λέγοντας, ότι «μόλις έπεσα στην θάλασσα, ήλθε ένας άνθρωπος ωραίος, μαζί με άλλους δύο και με έπιασαν. Και αφού βάδισαν μαζί μου χθες και σήμερα, ήλθαμε μέχρις εδώ». Οπότε το θαύμα αυτό διαδόθηκε παντού. Και εξ αιτίας αυτού μέχρι σήμερα μεγαλύνεται ο Χριστός, ο οποίος έτσι δοξάζει τους Αγίους του.

Μία φορά περίμεναν στον Ναό του Αγίου ένας κουτσός και μία γυναίκα βουβή, μαζί με άλλους πολλούς ασθενείς, για να λάβουν την θεραπεία από τον Άγιο. Κατά το μεσονύκτιο, τον καιρό που όλοι οι ασθενείς κοιμούνταν, εμφανίζεται ο Άγιος στον κουτσό και του λέει· «Τώρα που είναι ησυχία πήγαινε και πιάσε το επανωφόρι της βουβής γυναίκας και θα γιατρευθείς. Μόλις πήγε ο κουτσός και έπιασε το επανωφόρι της βουβής, αμέσως εκείνη ταραγμένη φώναξε, κατηγορώντας δήθεν τον κουτσό. Και με τον χαριτωμένο αυτόν τρόπο λύθηκε η γλώσσα της και ο κουτσός πάλι επειδή ντράπηκε από τα λόγια της βουβής, αμέσως σηκώθηκε στα πόδια και άρχισε να τρέχει. Όταν γνώρισαν και οι δύο το ωραιότατο θαύμα, που τους έγινε από τον Άγιο, δόξασαν τον Θεόν.

Ένας Εβραίος έχοντας φίλο έναν Χριστιανό, πολλές  φορές τον εμπιστευόταν και του άφηνε αρκετά χρήματα, όταν επρόκειτο να πάει σε μέρος μακρινό. Του άφησε λοιπόν μία φορά ως παρακαταθήκη ένα πουγκί με πεντακόσια νομίσματα. Ο Χριστιανός όμως σκέφθηκε να αρνηθεί την παρακαταθήκη αυτή του Εβραίου, πράγμα που το έκανε και με το έργο. Όταν λοιπόν ήλθε ο Εβραίος, όπως συνήθιζε, ζήτησε τα χρήματά του· ο Χριστιανός όμως δεν του τα έδινε λέγοντας· «Εσύ δεν μου άφησες τίποτε την φορά αυτή και τί ζητάς από μένα»; Ο δε Εβραίος ανέλπιστα ακούγοντας αυτό τον λόγο, άλλος άνθρωπος έγινε. Όταν συνήλθε, λέει προς τον Χριστιανό· «Δεν υπάρχει άλλος τρόπος, παρά ο όρκος να διαλύσει αυτήν την αμφιβολία, επειδή δεν ήταν κάποιος μάρτυρας παρών, όταν σου παρέδωσα τα χρήματά μου, έχοντας για σένα την πληροφορία, ότι είσαι πιστός και αληθινός άνθρωπος». Τότε ζητούσε ο Εβραίος να αποδειχθεί μέσω του Αγίου Μηνά εκείνος που λέει την αλήθεια.

Από συμφώνου λοιπόν πήγαν και οι δύο στο Ναό του Αγίου Μηνά και αμέσως ο Χριστιανός χωρίς αργοπορία ορκίστηκε και βεβαίωσε την άρνηση της παρακαταθήκης. Αφού λοιπόν ο όρκος τελείωσε, βγήκαν και οι δυο από τον Ναό και καβαλίκεψαν τα άλογά τους. Το άλογο όμως του Χριστιανού ατακτούσε και εξαγριωνόταν εναντίον του κυρίου του. Και δαγκώνοντας το χαλινάρι, φοβέριζε, ότι θα προξενήσει στον καβαλάρη του πικρό θάνατο. Και αρχικά τον έρριξε στην γη, αλλά δεν τον έβλαψε στο σώμα. Χάθηκε όμως μόνο το μανδήλι του μαζί με το κλειδί και την χρυσή του σφραγίδα. Έπειτα πάλι αφού καβαλίκευσε το άλογο, πήγαινε μαζί με τον Εβραίο, ο οποίος, μη υποφέροντας την ζημία, ελυπείτο πολύ στον δρόμο και αναστέναζε από το βάθος της καρδίας του. Τότε ο Χριστιανός λέει προς τον Εβραίο· «Επειδή ο τόπος αυτός, φίλε. είναι κατάλληλος, ας κατέβουμε από τα άλογα και ας φάμε ψωμί».

Όταν όμως άρχισαν να τρώνε, να, μετά από λίγο βλέπει ο Χριστιανός τον δικό του δούλο να έρχεται και να κρατά με το ένα χέρι το πουγκί του Εβραίου και με το άλλο το κλειδί μαζί με το μανδήλι του. Όταν τα είδε αυτά, εξεπλάγη. «Τί είναι τούτο;», είπε προς τον δούλο του. Ο δε δούλος απάντησε· « Ένας φοβερός ήλθε στην κυρία μου και δίνοντάς της το κλειδί με το μανδήλι σου, της είπε· Πολύ γρήγορα να στείλεις το πουγκί του Εβραίου, για να μη κινδυνέψει ο άνδρας σου. Όποτε εγώ παίρνοντας αυτό από την κυρία μου, ήλθα σ’ εσένα, όπως διέταξες». Τότε ο Εβραίος γεμάτος από χαρά γύρισε μαζί με τον Χριστιανό στον Άγιο. Και αυτός μεν παρακαλούσε να βαπτισθεί, ο δε Χριστιανός ζητούσε να λάβει συγχώρηση για τον ψεύτικο όρκο, που έκανε και παρόργισε τον Θεό. Οπότε και οι δύο έλαβαν εκείνο που ζήτησαν. Και ο μεν Εβραίος έλαβε το Άγιο Βάπτισμα, ο δε Χριστιανός έλαβε την του όρκου συγχώρηση. Και έτσι επέστρεψαν στα σπίτια τους χαρούμενοι.

 

(Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου, Συναξαριστής τ. Β΄, Έκδ. Συνοδία Σπυρίδωνος Ιερομονάχου, Ι. Καλύβη «Άγιος Σπυρίδων Α΄», Νέα Σκήτη Άγιον Όρος σ. 81-85).