Η «ΑΧΕΙΡΟΠΟΙΗΤΟΣ» ΕΙΚΟΝΑ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ Ή «ΤΟ ΙΕΡΟ ΜΑΝΔΗΛΙΟ»

   

 επιμέλεια έρευνας:πρωτοπρεσβυτέρου Δημητρίου Αθανασίου

«Tο Ιερό Μανδήλιο«
    Η διδασκαλία της Εκκλησίας, σύμφωνα με την οποία οι εικόνες αποτελούν ένα αδιάσπαστο στοιχείο του Χριστιανικού Ευαγγελίου, αμέσως με την έναρξή του εκφράζεται επίσης στην παράδοση, η οποία βεβαιώνει ότι η πρώτη εικόνα του Χριστού εμφανίσθηκε κατά τη διάρκεια της ζωής Του στη γη. Στη Δύση, αυτή η εικόνα εκαλείτο «το Άγιο Μανδήλιο», ενώ στην Ανατολή καλείται «Αχειροποίητος», η εικόνα που δεν έγινε από χέρι ανθρώπου.
    Σύμφωνα με αυτήν την παράδοση, ο ίδιος ο Χριστός έστειλε την εικόνα Του στον Άβγαρο τον Ε’ Ukhama, Πρίγκηπα της Οσροηνής, μιας μικρής χώρας ανάμεσα στον Τίγρη και τον Ευφράτη, που βρισκόταν την εποχή εκείνη ανάμεσα στη Ρωμαϊκή και την Παρθική Αυτοκρατορία. Πρωτεύουσά της ήταν η πόλη Εδεσσα, η σημερινή Orfu ή Rogais. Πρέπει να αναφερθεί ότι το χρονικό της πόλης αυτής αναφέρει την ύπαρξη Χριστιανικού ναού ο οποίος εθεωρείτο αρχαίος το έτος 201, όταν καταστράφηκε από πλημμύρα. Το βασίλειο της Έδεσσας ήταν η πρώτη πολιτεία στον κόσμο που έγινε Χριστιανική πολιτεία μεταξύ του 170 και του 214, υπό την ηγεμονία του Αβγάρου του Θ’( Ουσπένσκυ Λεωνίδας).
    
Διαβάζουμε λοιπόν στην «Εκκλησιαστική Ιστορία» του Ευσεβίου Καισαρείας τα εξής για τον Άβγαρο(ή Αυγαρο):
«Ἱστορία περὶ τοῦ τῶν Ἐδεσσηνῶν δυνάστου»
Αρχαίο κείμενο:
«Ἄβγαρος Οὐχαμα τοπάρχης  Ἰησοῦ  σωτῆρι  ἀγαθῷ  ἀναφανέντι ἐν τόπῳ Ἱεροσολύμων χαίρειν.  ἤκουσταί μοι τὰ περὶ σοῦ καὶ τῶν σῶν  ἰαμάτων,  ὡς ἄνευ φαρμάκων καὶ  βοτανῶν  ὑπὸ  σοῦ  γινομένων.ὡς γὰρ λόγος, τυφλοὺς ἀναβλέπειν ποιεῖς, χωλοὺς περιπατεῖν, καὶ λεπροὺς καθαρίζεις, καὶἀκάθαρτα πνεύματα καὶ δαίμονας ἐκβάλλεις, καὶ τοὺς ἐν μακρονοσίᾳ βασανιζομένους θεραπεύεις, καὶνεκροὺς ἐγείρεις. καὶ ταῦτα πάντα ἀκούσας περὶ σοῦ, κατὰ νοῦν ἐθέμην τὸἕτερον τῶν δύο, ἢὅτι σὺ εἶὁ θεὸς καὶ καταβὰς ἀπὸ τοῦ οὐρανοῦ ποιεῖς ταῦτα, ἢ υἱὸς εἶ τοῦ θεοῦ ποιῶν ταῦτα. διὰ τοῦτο τοίνυν γράψας ἐδεήθην σου σκυλῆναι πρός με καὶ τὸ πάθος, ὃἔχω, θεραπεῦσαι. καὶ γὰρ ἤκουσα ὅτι καὶἸουδαῖοι καταγογγύζουσί σου καὶ βούλονται κακῶσαί σε. πόλις δὲ μικροτάτη μοί ἐστι καὶσεμνή, ἥτις ἐξαρκεῖἀμφοτέροις».
Μετάφραση: 
«Ο Άβγαρος του Ουχάμα, τοπάρχης, προς τον Ιησού, τον αγαθό σωτήρα, που εμφανίστηκε στην Ιερουσαλήμ, χαίρε. Άκουσα σχετικά με σένα και με τις θεραπείες σου, πως πραγματοποιούνται δίχως φάρμακα και βότανα. Όπως λένε, κάνεις τυφλούς να βλέπουν, χωλούς να περπατούν, καθαρίζεις λεπρούς, βγάζεις ακάθαρτα πνεύματα και δαίμονες, θεραπεύεις όσους βασανίζονται από ανίατες αρρώστιες, ανασταίνεις νεκρούς. Έχοντας λοιπόν ακούσει όλα αυτά για σένα, σκέφτηκα ότι ένα από τα δύο συμβαίνει: ή είσαι εσύ ο ίδιος Θεός που κατέβηκες από του ουρανό και πράττεις αυτά ή είσαι ο υιός του Θεού. Γι’ αυτό λοιπόν σου έγραψα, για να σε παρακαλέσω να ‘ρθεις σε μένα και να θεραπεύσεις το βάσανο που έχω. Άκουσα άλλωστε ότι οι Ιουδαίοι αγανακτούν εναντίον σου και θέλουν να σε κατηγορήσουν. Έχω μια πολύ μικρή, αλλά σεμνή πόλη, που είναι αρκετή και για τους δυο μας».
Ο Ιησούς στην απαντητική του επιστολή συγχαίρει τον Άβγαρο για την πίστη του:
ʹʹἌβγαρε, μακάριος εἷ πιστεύσας ἐν εμοί, μήἑώρακώς μεʹ και του υπόσχεται ότι θα στείλει κάποιον για να τον θεραπεύσει και να τον διδάξει.
«Μακάριος εἶ πιστεύσας ἐν ἐμοί, μὴἑωρακώς με. γέγραπται γὰρ περὶἐμοῦ τοὺς ἑωρακότας με μὴ πιστεύσειν ἐν ἐμοί, καὶἵνα οἱ μὴἑωρακότες με αὐτοὶ πιστεύσωσι καὶ ζήσονται. περὶ δὲ οὗἔγραψάς μοιἐλθεῖν πρὸς σέ, δέον ἐστὶ πάντα δι᾿ἃἀπεστάλην ἐνταῦθα, πληρῶσαι καὶ μετὰ τὸ πληρῶσαι οὕτως ἀναληφθῆναι πρὸς τὸν ἀποστείλαντά με. καὶἐπειδὰν ἀναληφθῶ, ἀποστελῶ σοί τινα τῶν μαθητῶν μου, ἵνα ἰάσηταί σου τὸ πάθος καὶ ζωήν σοι καὶ τοῖς σὺν σοὶ παράσχηται».
Μετάφραση:
«Μακάριος είσαι, γιατί πίστεψες σε μένα χωρίς να με έχεις δει. Γιατί έχει γραφτεί για μένα ότι «όσοι μ’ έχουν δει δε θα πιστέψουν σε μένα» και «ώστε εκείνοι που δε θα μ’ έχουν δει, αυτοί να πιστέψουν και θα ζήσουν». Όσον αφορά αυτά που γράφεις, το να ‘ρθω κοντά σου δηλαδή, πρέπει να ολοκληρώσω όλα εκείνα για τα οποία έχω σταλεί εδώ και μετά την ολοκλήρωση να αναληφθώ προς Εκείνον που μ’ έστειλε. Και αφού αναληφθώ, θα σου στείλω κάποιον από τους μαθητές μου για να σε θεραπεύσει και να δώσει ζωή σ’ εσένα και στους δικούς σου».
     Στο «Μηναῖο τοῦ Αὐγούστου» γράφονται τα εξής:
Ο βασιλιάς της Έδεσσας, Άβγαρος, ήταν λεπρός. Άκουσε για τα θαύματα του Χριστού και έστειλε προς Αυτόν τον αρχειοφύλακά του, Ανανία, με επιστολές στις οποίες παρακαλούσε τον Χριστό να πάει στην Έδεσσα να τον θεραπεύσει. Ο Ανανίας ήταν ζωγράφος, γι’ αυτό ο Άβγαρος τον επιφόρτισε να φτιάξει το πορτραίτο του Σωτήρα σε περίπτωση που ο Χριστός αρνείτο να πάει. Ο Ανανίας βρήκε τον Χριστό περιστοιχισμένο από ένα μεγάλο πλήθος και δεν μπορούσε να τον πλησιάσει. Γι’ αυτό ανέβηκε σ’ ένα βράχο από όπου μπορούσε να τον βλέπει καλύτερα. Προσπάθησε να φτιάξει ένα πορτραίτο του Σωτήρα, αλλά δεν μπορούσε «εξ αιτίας της απερίγραπτης δόξας του προσώπου Του, το οποίο άλλαζε δια της χάριτος». 
Βλέποντας ότι ο Ανανίας ήθελε να φτιάξει το πορτραίτο Του, ο Χριστός ζήτησε νερό, νίφτηκε, σκούπισε το πρόσωπο Του σ’ ένα κομμάτι λινό ύφασμα, και τα χαρακτηριστικά του έμειναν αποτυπωμένα σ’ αυτό το λινό ύφασμα. Είναι γι’ αυτό που η εικόνα αυτή είναι επίσης γνωστή με το όνομα Μανδήλιον. ( Η Ελληνική λέξη μανδήλιον προέρχεται από τη σημιτική λέξη mindil). Ο Χριστός το έδωσε στον Ανανία, και του είπε να το πάρει, με μία επιστολή, στο πρόσωπο που τον είχε στείλει. Στην επιστολή, ο Χριστός αρνείτο να πάει ο ίδιος στην Έδεσσα, επειδή είχε μια αποστολή να εκπληρώσει. Υπόσχετο στον Άβγαρο ότι, όταν θα εκπληρώνετο αυτή η αποστολή, θα έστελλε ένα από τους μαθητές Του προς αυτόν.
      Όταν ο Άβγαρος πήρε το πορτραίτο, θεραπεύθηκε. Ο Άγιος Θαδδαίος, ένας από τους εβδομήκοντα, πήγε στην Έδεσσα και θεράπευσε το βασιλιά πλήρως, προσηλυτίζοντάς τον στο Χριστιανισμό. Πάνω στο θαυματουργό πορτραίτο του Χριστού, ο Άβγαρος έγραψε αυτά τα λόγια: «Ω Χριστέ Θεέ, αυτός που ελπίζει σε Σένα δεν θα πεθάνει». Αφαίρεσε ένα είδωλο από το κοίλωμά του πάνω από μία πύλη της πόλης και το αντικατέστησε με την αγία εικόνα. Ο Άβγαρος έκανε πολλά για τη διάδοση του Χριστιανισμού στους υπηκόους του. Αλλά ο δισέγγονός του επέστρεψε στην ειδωλολατρεία και ήθελε να καταστρέψει την εικόνα του Αγίου Μανδηλίου. Γι’ αυτό ο Επίσκοπος της πόλης την εντείχισε στο κοίλωμα, αφού προηγουμένως τοποθέτησε μία αναμμένη κανδήλα μπροστά της. Έτσι η εικόνα διασώθηκε.
     
Πριν τον πέμπτο αιώνα, οι αρχαίοι συγγραφείς δεν κάμνουν καμιά αναφορά στην εικόνα του αγίου Μανδηλίου. Η πρώτη φορά που γίνεται αναφορά σ’ αυτό είναι στον πέμπτο αιώνα, σ’ ένα κείμενο γνωστό σαν «Το Δόγμα του Addai». Ο Addai ήτο Επίσκοπος της Έδεσσας (†541) που, στο έργο του (εάν αυτό το έργο είναι αυθεντικό), αναμφίβολα χρησιμοποίησε είτε κάποια τοπική παράδοση είτε κείμενα τα οποία εμείς δεν γνωρίζουμε.
      Ο πιο παλαιός αδιαμφισβήτητος συγγραφέας που αναφέρει την εικόνα που στάληκε στον Άβγαρο είναι ο Ευάγριος (έκτος αιώνας)• στο έργο του « Εκκλησιαστική Ιστορία» ονομάζει το πορτραίτο «η εικόνα που κατασκευάσθηκε από το Θεό» «Θεότευχτος εικών». Όταν ο Πέρσης βασιληάς Χοσρόης πολιόρκησε την Έδεσσα, ο Επίσκοπος Ευλάλιος δι’ οράματος ανακάλυψε το μέρος του κοιλώματος όπου είχε κρυβεί η εικόνα. Την απεκάλυψε και είδε την κανδήλα να καίει ακόμη μπροστά της. Με τη χάρη της εικόνας, η πόλη σώθηκε. Η εικόνα όχι μόνο ήταν ανέπαφη, αλλά είχε επίσης εκτυπωθεί στην εσωτερική πλευρά της πλάκας που την απέκρυβε.
      Η αρχική εικόνα, δηλ. το λινό ύφασμα πάνω στο οποίο το πρόσωπο του Κυρίου αποτυπώθηκε, διατηρήθηκε στην Έδεσσα για πολύ καιρό, σαν ο πιο πολύτιμος θησαυρός της πόλης. Το 630 οι Άραβες κατέλαβαν την Έδεσσα, αλλά δεν απαγόρευσαν την προσκύνηση του Αγίου Μανδηλίου, το οποίο ήτο πολύ γνωστό στη Δύση και προς τιμή του οποίου, τον όγδοο αιώνα, οι Χριστιανοί σε πολλές χώρες καθιέρωσαν εορτή, ακολουθώντας το παράδειγμα της Εκκλησίας της Εδεσσας. Κατά την περίοδο της Εικονομαχίας, ο Αγ. Ιωάννης ο Δαμασκηνός αναφέρει τη θαυματουργό εικόνα και το 787 οι Πατέρες της Εβδόμης Οικουμενικής Συνόδου αναφέρονται σ’ αυτήν πολλές φορές. Ο Λέων, αναγνώστης στον καθεδρικό της Αγίας Σοφίας στην Κωνσταντινούπολη, που ήταν παρών στην Έβδομη Οικουμενική Σύνοδο, διηγείται πως ο ίδιος προσκύνησε το Άγιο Μανδήλιο κατά την παραμονή του στην Εδεσσα. (2)
Αποτέλεσμα εικόνας για ιερο μανδηλιο
      Το 944 οι Βυζαντινοί Αυτοκράτορες Κωνσταντίνος Πορφυρογένητος και Ρωμανός ο Α’ αγόρασαν την αγία εικόνα από την Έδεσσα αντί 200 Σαρακηνών αιχμαλώτων και 12.000 αργυρών δηναρίων και με την υπόσχεση ότι τα αυτοκρατορικά στρατεύματα ουδέποτε θα ενοχλούσαν την Έδεσσα και τις γύρω περιοχές. Ακολούθησε λαϊκή εξέγερση. Εν τούτοις το Άγιο Μανδήλιο μεταφέρθηκε με πομπή στην Κωνσταντινούπολη και τοποθετήθηκε στην εκκλησία της Παρθένου του Φάρου. Ο Αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Πορφυρογένητος την εξύμνησε σε κήρυγμά του σαν την προστάτιδα της Αυτοκρατορίας.
      Το «γεγονός», τιμάται από την Εκκλησία στις 16 Αυγούστου, ως «ανάμνηση τής εισόδου της αχειροτεύκτου μορφής του Κυρίου και Θεού και Σωτήρος ημών ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ (δηλαδή το άγιο Μανδήλιο) εκ της Εδεσσηνών πόλεως, εις ταύτην την θεοφύλακτον Βασιλίδα (Κωνσταντινούπολη) ανακομισθείσης».
      Η εικόνα η «αχειροποίητος» είναι πρωτίστως ο ίδιος ο Χριστός, ο σαρκωθείς Λόγος αποκαλυφθείς δια «του ναού του σώματος αυτού» (Ιωάν. 2:21). Είναι γι’ αυτό που η εικόνα του Χριστού αποτελεί μία αδιάψευστη μαρτυρία της θείας ενσαρκώσεως. Δεν είναι μία εικόνα που δημιουργήθηκε σύμφωνα με μια ανθρώπινη επινόηση• αντιπροσωπεύει το αληθινό πρόσωπο του Υιού του Θεού που έγινε άνθρωπος, και προέρχεται, σύμφωνα με την παράδοση, από μία άμεση επαφή με το πρόσωπο Του. Είναι αυτή την πρώτη εικόνα του Θεού που έγινε άνθρωπος που τιμά η Εκκλησία την ημέρα του Αγίου Μανδηλίου.(Ουσπένσκυ Λεωνίδας)
ΠΗΓΕΣ.
1.ΕΛΕΝΗ Ε. ΣΥΜΕΩΝΙΔΟΥ -ΑΧΕΙΡΟΠΟΙΗΤΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ
2.ΜΗΝΙΑΙΟ ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ
3.  Νικόδημος Αγιορείτης, Συναξαριστής των δώδεκα μηνών του ενιαυτού, τ. Β΄, Αθήνα 2005.
Advertisements

Αψηλά στο Θαβώρ (Του Β. Χαραλάμπους)

Αποτέλεσμα εικόνας για Θαβώρ                                 

_________

Αργοανεβαίνουμε αψηλά στο Θαβώρ

στο Υψηλόν εκείνον Όρος

στης Μεταμόρφωσης το βυζαντινό το μοναστήρι.

Τα κυπαρίσσια πανύψηλα

παραστέκουν στον χονδροκόκκινο μικρό θόλο

και στ’ολάσπρο καμπαναριό

βιγλίζοντας την πλατωσιά ιεσραέλ.

Στο παρεκκλήσιο του Μελχισεδέκ

τα κεριά σιγοκαίνε στη βραχώδη κρύπτη

χρωτίζοντας αλλοτρόπως

το στερνό εσπερινό αντιφέγγισμα

την ικεσία κουβαλώντας.

«Εν τω φωτί Σου πορευσόμεθα

αγίασον ημάς ο Σωτήρ ημών».

Στιγμές που «άγουσιν άνω»

«πάσι τε Χριστοφόροισιν

τοις μύσταις επουρανίων».

»Δεύτε και αναβώμεν εις το όρος»

metamorfosi

Του Σεβ. Μητροπολίτου Καστορίας κ. Σεραφείμ, Υπερτίμου και Εξάρχου Άνω Μακεδονίας


Σε μια πνευματική ανάβαση μάς καλεί δια των ιερών υμνογράφων της η αγία μας Εκκλησία κατά τη μεγάλη δεσποτική εορτή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Χριστού στο όρος Θαβώρ. «Δεύτε αναβώμεν εις το όρος Κυρίου και εις τον οίκον του Θεού ημών και θεασώμεθα την δόξαν της Μεταμορφώσεως αυτού, δόξαν ως μονογενούς παρά Πατρός»1.

Μας προτρέπει να ξεφύγουμε λίγο από τα γήινα και επίπεδα και «επάραντες τον νουν»2 επί το όρος Θαβώρ, δηλαδή με τον καθαρό οφθαλμό της ψυχής, μαζί με τους προκρίτους των μαθητών, Πέτρο, Ιάκωβο και Ιωάννη και τους ακρεμόνες των Προφητών, Μωϋσή και Ηλία, να γίνουμε επόπτες της εκείνου μεγαλειότητος3.

Την ίδια προτροπή συναντούμε στα ιερά κείμενα του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, του μύστου της θείας ελλάμψεως και του ακτίστου φωτός.

«Αποθώμεθα ουν, αδελφοί, τα έργα του σκότους και εργαζώμεθα τα έργα του φωτός» προτρέπει ο ιερός πατήρ και συνεχίζει: «ελάτε να ανεβούμε στο όρος όπου έλαμψε ο Χριστός για να δούμε τα εκεί συμβαίνοντα· ή καλύτερα έχοντας γίνει τέτοιοι και έχοντας γίνει άξιοι τέτοιας ημέρας, θα μας ανεβάσει τον κατάλληλο καιρό ο ίδιος ο Λόγος του Θεού.

Τώρα όμως σας παρακαλώ εντείνατε και υψώστε το μάτι της διάνοιας προς το φως του ευαγγελικού κηρύγματος, ώστε προηγουμένως να μεταμορφωθείτε με την ανακαίνιση του νου σας κι έτσι αποκτώντας την από τον ουρανό θεία αίγλη, να γίνετε σύμμορφοι με το ομοίωμα της δόξας του Κυρίου, του οποίου το πρόσωπο έλαμψε σήμερα πάνω στο όρος ως ο ήλιος»4.

Τι μας λοιπόν παρουσιάζει αυτή η εορτή;

Ποιό είναι το νόημά της;

Τι έχει να προσφέρει σήμερα στον άνθρωπο;

Πρώτον. Η εορτή της Μεταμορφώσεως απαντά στα μεγάλα ερωτήματα του ανθρώπου, όπως ποιός είναι ο προορισμός του, ποιός είναι ο στόχος της ζωής του, αν υπάρχει άλλη ζωή, αν η ζωή συνεχίζεται μετά τον θάνατο και πως θα είναι αυτή. Μας δείχνει εμφανώς ότι ο άνθρωπος πλάστηκε κατ’ εικόνα Θεού και ότι έχει έναν ουράνιο προορισμό : «ημών το πολίτευμα εν ουρανοίς υπάρχει… ου γαρ έχομεν ώδε μένουσαν πόλιν, αλλά την μέλλουσαν επιζητούμεν»5. Έτσι, ο άνθρωπος δεν είναι μικρός και ασήμαντος, δεν είναι πρόσκαιρος κάτοικος της γης, δεν είναι μονάδα μετρήσεως όπως τον θέλουν οι ισχυροί αλλά και όσοι βρίσκονται μακριά από το φως του προσώπου του Χριστού· είναι εικόνα του Θεού, είναι αιώνιος αφού διαθέτει αθάνατη ψυχή και θα φανερωθεί ένδοξος μέσα στην κοινωνία των Αγίων κατά τη Δευτέρα Παρουσία του Σωτήρος Χριστού. Είναι αποκαλυπτικός στο σημείο αυτό ο Απόστολος Παύλος : «όταν ο Χριστός φανερωθή, η ζωή ημών, τότε και υμείς συν αυτώ φανερωθήσεσθε εν δόξη»6. Και, όπως τα ιμάτια του Χριστού έγιναν στίλβοντα ως το φως7, ομοίως και οι πιστεύσαντες και βαπτισθέντες στο όνομα Του και «οι εγγίζοντες αυτόν»8 θα λάμψουν με το φως της θεϊκής δόξης. Έτσι, «ο Θεός θα ίσταται εν μέσω Θεών»9. Είναι αποκαλυπτικός στο σημείο αυτό ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς : «Λαμπρύνθηκαν λοιπόν με το ίδιο φως και το προσκυνητό εκείνο σώμα του Χριστού και τα ενδύματα, αλλ’ όχι εξίσου· γιατί το πρόσωπο αυτού έλαμψε ως ο ήλιος, ενώ τα ενδύματα επειδή εγγίζανε το σώμα εκείνου έγιναν φωτεινά, και με αυτά έδειξε ποιές είναι οι στολές της δόξας τις οποίες θα φορέσουν κατά τον μέλλοντα αιώντα αυτοί που εγγίζουν τον Θεό και ποιά τα ενδύματα της αναμαρτησίας, τα οποία αφού απέβαλε ο Αδάμ εξαιτίας της παράβασης, φαινόταν γυμνός και αισθανόταν ντροπή»10.

Δεύτερον. Αυτή η εορτή δεν είναι μόνο μια θεοφάνεια τριαδική : ο Υιός το κέντρο της ιστορίας, Παλαιάς και Κανής Διαθήκης, εκπρόσωποι οι Προφήτες και οι Απόστολοι, το Πνεύμα το Άγιον εν είδει νεφέλης και ο Πατήρ λαλών την υιότητα του Υιού.

Μας δείχνει αυτή η δεσποτική εορτή και κάτι πολύ μεγάλο. Μας φανερώνει ποιά είναι η Εκκλησία και ποιός ο σκοπός της. Στην Εκκλησία ανήκουν οι Προφήτες, οι Απόστολοι, οι θεούμενοι και όλοι όσοι αγωνίζονται να βρίσκονται στην ίδια προοπτική.

Φαίνεται ακόμη σ’ αυτήν την εορτή ποιός είναι ο βαθύτερος και ουσιαστικώτερος σκοπός της Εκκλησίας· και αυτός είναι να οδηγήσει τον άνθρωπο στην θέωση, που είναι η όραση του ακτίστου φωτός. Έτσι δικαιολογείται γιατί αυτή η εορτή είναι ιδιαίτερα προσφιλής στους Μοναχούς. Έτσι δικαιολογείται πώς σε μεγάλα μοναστικά κέντρα (Σινά, Άγιον Όρος, στην κορυφή του Άθωνα, στα Μετέωρα) τα Καθολικά τους τιμώνται σ’ αυτό το μεγάλο γεγονός.

Δικαιολογούνται οι αγώνες του μεγάλου ησυχαστού αγιορείτου Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά και των κολλυβάδων.

Ερμηνεύεται πώς στην Πρώτη Ώρα διαβάζεται το Κοντάκιο της Μεταμορφώσεως. Ακόμη, πόσο μεγάλη σημασία δίνουν οι πατέρες στην μονολόγιστη ευχή που περικλείει ωκεανούς θεολογίας και που η μέθοδος αυτή διδάσκεται και παραλαμβάνεται. Αυτό ακριβώς πρέπει να είναι και το έργο ημών των ποιμένων και συγχρόνως ο στόχος. Η θέωση δεν πρέπει να είναι πολυτέλεια για τη χριστιανική ζωή, αλλά ο βαθύτερος σκοπός. Άλλωστε τα Μυστήρια της Εκκλησίας και η άσκηση αποβλέπουν σ’ αυτήν την κατάσταση. Όταν απομονωθούν, τότε ειδωλοποιούνται.

Αυτόν τον σκοπό και τον στόχο της Εκκλησίας τον βλέπουμε ανάγλυφα στο γεγονός της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος. Ο Χριστός κατεβάζει τους Μαθητές στον κόσμο, στην ανθρώπινη κοινωνία, με το φως του Θαβώρ στην καρδιά τους, με την εμπειρία και την βεβαιότητα της θεώσεως.

Και, ενώ προ του Σταυρού οι Απόστολοι είδαν αυτό το φως για μια στιγμή και έπειτα καλύφθηκαν υπό την νεφέλη για να μυηθούν στο μυστήριο του Θεού, τώρα, μετά τον Σταυρό, ζώντας στον αγώνα της προσευχής, ο άνθρωπος μπορεί να γίνει όλος φως, όλος οφθαλμός, όλος δόξα, όλος πρόσωπο εν Αγίω Πνεύματι11. Αυτό ακριβώς κάνουν και οι Άγιοι της Εκκλησίας μας, αφού η Εκκλησία έχει σαν σκοπό να μεταμορφώσει τον κόσμο, τον άνθρωπο, την κοινωνία, να αποκαταστήσει τον άνθρωπο σε φίλο Θεού, δοξασμένο από το φως Του και την κοινωνία σε εκκλησία – χώρο της Θείας Βασιλείας.

Γι’ αυτό και η προτροπή του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά είναι χαρακτηριστική για τον καθένα μας, σήμερα ιδιαιτέρως, στην εποχή αυτή της αμαρτίας και της αποστασίας : η θεραπεία από τα πάθη, ο φωτισμός και εν συνεχεία η θέα του προσώπου του Χριστού.

«Ας βλέπουμε λοιπόν με τους εσωτερικούς οφθαλμούς το μεγάλο αυτό θέαμα, τη φύση μας που ζει στους αιώνες ναζί με το άυλο πυρ της θεότητας και, αφού αποβάλλουμε τους δερμάτινους χιτώνες τους οποίους έχουμε φορέσει εξαιτίας της παραβάσεως, τα γήινα δηλαδή και σαρκικά φρονήματα, ας σταθούμε σε αγία γη, αποδεικνύοντας ο καθένας αγία τη γη του με την αρετή και την προς τον Θεό ανάταση, ώστε να αποκτήσουμε παρρησία καθώς επιδημεί ο Θεός μέσα σε φως, και τρέχοντας κοντά του να φωτισθούμε και φωτιζόμενοι να ζήσουμε μαζί του αιώνια προς δόξα της τρισήλιας και μοναρχικώτατης λαμπρότητας, τώρα και πάντοτε και στους αιώνες των αιώνων. Γένοιτο»12.


 

1. Δοξαστικό Λιτής εορτής.
2. Στιχηρό Εσπερινού Χριστουγέννων
3. Β’ Πετρ. 1,17
4. Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, Ομιλία ΛΕ’ εις την αυτήν του Κυρίου Μεταμόρφωσιν, ΕΠΕ 10,386-387
5. Φιλ. 3,20 και Εβρ. 13,14-15
6. Κολ. 3,4
7. Μρκ. 9,3
8. Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, ο.π., ΕΠΕ 10,388
9. Τροπάριο θ’ ωδής δευτέρου Κανόνος Μεταμορφώσεως
10. Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, ο.π., ΕΠΕ 10,389
11. Μεταμόρφωση, εκδ. Ακρίτας, 1984, σ. 152
12. Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, ο.π., ΕΠΕ 10,405-407

ΠΗΓΗ.ΡΟΜΦΕΑ

Το καμίνι των παθών (π. Δημήτριος Μπόκος)

Αποτέλεσμα εικόνας για ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ

Μπορεί ο Χριστός να αποστέλλει τους πιστούς του «ως πρόβατα εν μέσω λύκων» (Ματθ. 10, 16), αλλά ταυτόχρονα υπόσχεται, ότι «θα τους σκεπάσει με τη δεξιά του, και με τον βραχίονά του θα τους υπερασπισθεί. Όλα τα στοιχεία της φύσης θα τα μεταβάλει σε όπλα για άμυνα εναντίον των εχθρών τους» (Σοφ. Σολ. 5, 16-17). Η γη, το νερό, η φωτιά, η κτίση ολόκληρη, μπορεί να αλλάξουν ακόμα και τη φύση τους, όταν το κρίνει ο Θεός, για να προστατεύσουν τους πιστούς του. Στην αγία μεγαλομάρτυρα Παρασκευή επαληθεύονται πλήρως οι υποσχέσεις του Χριστού. Επιστρατεύτηκε εναντίον της από τους διώκτες της η φωτιά. Μα η δύναμη του Θεού προστάτευσε την αγία, μεταστρέφοντας τη φύση της φωτιάς και κάνοντάς την ταυτόχρονα όπλο κατά των εχθρών της. Σ’ έναν πυρακτωμένο χάλκινο λέβητα, γεμάτον με καυτό λάδι και πίσσα, ρίχτηκε με βασιλική διαταγή η αγία, αλλά παρέμεινε αβλαβής εν μέσω του πυρός, γιατί τη δρόσιζε η θεϊκή δροσιά της Χάρης του Θεού. Ο βασιλιάς θεώρησε πως δεν είχαν βάλει αρκετή φωτιά και ζήτησε απ’ την αγία να τον ραντίσει με το περιεχόμενο του λέβητα. Εκείνη γέμισε τα χέρια της με λάδι και πίσσα και τα έριξε στο πρόσωπό του. Έκαιγαν τόσο πολύ, που ο βασιλιάς αμέσως τυφλώθηκε. Με την προσευχή της η αγία του ξανάδωσε το φως του, ανοίγοντας ταυτόχρονα και τα μάτια της ψυχής του στο φως της πίστεως.

Τὸ πυρακτωμένο καζάνι δεν έβλαψε την αγία Παρασκευή, γιατί, ντυμένη με την πανοπλία του Θεού (πρβλ. Εφεσ. 6, 10-17), είχε ξεφύγει από ένα άλλο καμίνι, στο οποίο καίγεται ο κόσμος ολόκληρος.

Ποιό είναι το καμίνι αυτό;

Γράφει ο όσιος Νίκων Μπελιάεφ (εορτάζει 25 Ιουνίου): «Είπε ο γέροντας: Κάποτε είδα το εξής όνειρο: Περπατούσα στο δάσος. Και να σου μπροστά μου ένας κορμός δένδρου. Ήσυχα και ήρεμα κάθισα επάνω του. Ξαφνικά αισθάνθηκα τον κορμό να κινείται. Πηδάω επάνω. Και βλέπω ένα τεράστιο φίδι. Το έβαλα στα πόδια. Αφού βγήκα από το δάσος γυρίζω πίσω και βλέπω το δάσος στις φλόγες. Και στη μέση της φωτιάς κουλουριασμένο το φίδι. Δόξα τω Θεώ, αναφώνησα, που κατάφερα και έφυγα. Τί με περίμενε, αν έμενα στο δάσος!

Για αρκετό καιρό δεν μπορούσα να καταλάβω τί να σήμαινε το όνειρο. Μέχρι που κάποια μέρα μού το εξήγησε ένας μεγαλόσχημος: Δάσος είναι ο κόσμος. Οι άνθρωποι που ζουν στον κόσμο αμαρτάνουν, χωρίς να έχουν καμμιά συναίσθηση της αμαρτίας. Στον κόσμο υπάρχουν όλες οι κακίες: Αλαζονεία, πορνεία, κολακεία, κλοπή. Και εγώ κάποτε έτσι ζούσα, χωρίς ποτέ να σκέφτομαι κάτι το διαφορετικό. Ξαφνικά συνειδητοποίησα, πως, αν συνέχιζα να ζω όπως ζούσα μέχρι τότε, θα χανόμουν. Μια για πάντα… Μόλις λοιπόν είδα το θηρίο να κινείται, το κατάλαβα, ότι ήταν πλέον επικίνδυνο να μείνω καθισμένος επάνω του. Έτσι εγκατέλειψα τον κόσμο και, όταν τον κοίταζα από το μοναστήρι, είδα πως όλος ο κόσμος καιγόταν μέσα στα πάθη του’’ (Οσίου Νίκωνος Μπελιάεφ, Ρήματα ζωής, εκδ. Ι. Μονής Προφ. Ηλιού Πρεβέζης, σ. 14-15).

Ὅποιος λοιπόν πολεμάει τα πάθη του, βγαίνει από το καμίνι, όπου κατακαίεται ο κόσμος, όπως ο Λωτ που ξέφυγε από τον εμπρησμό των Σοδόμων. Αυτός έχει πλέον τη δύναμη να μετατρέπει ακόμα και τα στοιχεία της φύσης, κάνοντάς τα συμμάχους του, όπως η αγία Παρασκευή και τόσοι άγιοι.

Μας εμποδίζει κάτι να τους μιμηθούμε;

(ΛΥΧΝΙΑ ΝΙΚΟΠΟΛΕΩΣ, αρ. φ. 348, Ιούλιος 2012)