ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ

Γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου :18-1-1998

Απομαγνητοφωνημένη ομιλία του μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου

                                 με θέμα:

                 ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ

                       ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ

[εκφωνήθηκε στις 18-1-1998]       (Γ 177Α)                                 

     Ο λόγος, αγαπητοί μου, σήμερα περί του μεγάλου πατρός αγίου Αθανασίου, που άγομεν την σεπτή του μνήμη. Ό,τι και να πει κανείς, τους ωραιοτέρους χαρακτηρισμούς αν αποδώσει, της αγίας προσωπικότητός του, πάντοτε θα υπολείπεται. Δεν είναι χωρίς κίνδυνο μειώσεως η περιγραφή του προσώπου γενικά ενός αγίου, πολύ δε περισσότερον εάν πρόκειται περί του όντως Μεγάλου, Αθανασίου. Η ανάγκη όμως να σκιαγραφηθεί η μεγάλη του προσωπικότης προς μίμησιν από τους πιστούς μέσα εις την Εκκλησία, μας κάνει τολμηρούς κάτι όντως να ψελλίσομεν.

      Ο Μέγας και παγκόσμιος πατήρ, άγιος Αθανάσιος, εγεννήθη εις την Αλεξάνδρειαν της Αιγύπτου- την πόλη του Αλεξάνδρου- που ήταν τότε κέντρο σπουδαιότατον των γραμμάτων. Μάλιστα η Αλεξάνδρεια ημιλλάτο και αυτάς τας Αθήνας που ήταν τότε πόλις πασών των επιστημών και των τεχνών. Όποιος ήθελε να μετεκπαιδευθεί στα γράμματα ήρχετο εις τας Αθήνας. Όπως έφτασε εκεί ένας άλλος μεγάλος, ο Μέγας Βασίλειος ή ακόμη ένας Γρηγόριος Θεολόγος. Εντούτοις, ο Μέγας Αθανάσιος δεν έφτασε ποτέ εις τας Αθήνας. Η Αλεξάνδρεια τού ήτο επαρκής.

    Εγεννήθη το 295. Μας αναφέρει ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος που ήδη είχαν συνδεθεί με φιλία ότι ο Μέγας Αθανάσιος «τράφη ν τος θείοις θεσι κα παιδεύμασι». Τα συγγράμματά του ωστόσο δείχνουν σπουδαία και πλουσία μόρφωση, τόσο θεολογική, όσο και κλασική. Μάλιστα, σε ηλικία είκοσι ετών – είκοσι ετών! – έγραψε το περισπούδαστο εκείνο έργον -διεσώθη ολόκληρο ευτυχώς- «Περί νανθρωπήσεως» του Λόγου και «Κατά εδώλων», ένα έργο είναι σε δύο τμήματα. Περίφημο, περισπούδαστο, εις ηλικίαν είκοσι ετών. Νεαρός ακόμη επεσκέφθη στην έρημο τον Μέγα Αντώνιον και ασκήτεψε κοντά του. Ο ίδιος γράφει στον βίο που συνέθεσε του Μεγάλου Αντωνίου κατ’ απαίτησιν των Χριστιανών της Ρώμης σε μία του εξορία ότι «κολουθήσας ατ χρόνον οκ λίγον, κα πιχέων δωρ κατ χερας ατο», ότι δηλαδή ο ίδιος ο άγιος Αθανάσιος δεν έμεινε λίγο καιρό κοντά του, έμεινε πολύ καιρό κοντά του, και ακόμη, λέγει, του έριχνε νερό για να πλένει τα χέρια του ο Μέγας Αντώνιος- ένα χαριτωμένο στιγμιότυπον. Και τον Μέγαν Αντώνιον ξανασυνάντησε ο άγιος Αθανάσιος εις την έρημον, ύστερα από σαράντα χρόνια, στις περιπέτειές του με τις εξορίες του.

   Ως διάκονος, μετείχε των εργασιών της Α΄Οικουμενικής Συνόδου που έγινε το 325, όπου και διέπρεψε. Διάκονος… Διέπρεψε! Ο όρος «μοούσιος» που εισήχθη εις το Σύμβολον της Νικαίας ήτο όρος δικός του, παρά το ότι είχε σηκώσει κυριολεκτικά θύελλα εναντίον των αντιφρονούντων, εναντίον του. Εκείνος επέμενε. Επέμενε και ποτέ δεν εδέχθη τον μετριοπαθή εκείνον όρον «μοιούσιος». «μοούσιος»- «μοιούσιος», μάλιστα μερικοί λένε: «Για ένα γιώτα;».  Μα ό,τι διαφορά υπάρχει μεταξύ του τσίγκου και του ασημιού -υπάρχει διαφορά;- έτσι λοιπόν υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο «μοιούσιος» και στο «μοούσιος». Ο τσίγκος μοιάζει με ασήμι, αλλά δεν είναι ασήμι! Για να ενώσει δήθεν, δήθεν, συμβιβαστικά τους διαφωνούντας… Όχι, όχι..! Η θεολογία και η Ιστορία μάλιστα τον εδικαίωσαν τον Μέγαν Αθανάσιον.

   Το 328 απέθανε ο αρχιεπίσκοπος Αλέξανδρος Αλεξανδρείας και όλος ο λαός ζήτησαν αρχιεπίσκοπο τον Μέγαν Αθανάσιον. Έτσι γράφει ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος ότι η εκλογή του έγινε «ψήφ το λαο παντός, ο κατ τν στερον νικήσαντα πονηρν τύπον»· δηλαδή η εκλογή του έγινε με την ψήφο του λαού, παντός του λαού –είδατε;- και όχι, λέγει, γιατί -επρόλαβε και αυτήν την πονηράν μέθοδον ο άγιος Γρηγόριος, ποια πονηράν μέθοδον;- τόν πονηρόν, λέει, στερον νικήσαντα πονηρν τύπονΚαι ποιος είναι ο πονηρός τύπος; Να εκλέγουν τον επίσκοπον μόνον μερικοί… Όχι. Ο Μέγας Αθανάσιος εξελέγη με την ψήφο και του λαού παντός και του κλήρου- και σε ηλικία μόλις τριάκοντα τριών ετών.

    Στάθηκε αληθινός τύπος ποιμένος. Πάλι γράφει ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος ότι εις το πρόσωπόν του – σας το αποδίδω σε μετάφραση- «εις το πρόσωπόν του, αι παρθένοι εύρον», λέει,  «τον νυμφαγωγόν· αι υπανδρευμέναι, τον σωφρονιστήν· οι ερημίται τον αναπτερωτήν· · οι άνθρωποι της κοινωνίας, τον νομοθέτην· οι πρακτικοί τον οδηγόν, οι θεωτητικοί τον θεολόγον, αι χήραι τον προστάτην, οι ορφανοί τον πατέρα, οι αδελφοί τον φιλάδελφον, οι ασθενείς τον ιατρόν, οι υγιείς τον φύλακα της υγείας». Αυτά γράφει ο άγιος Γρηγόριος για τον άγιον Αθανάσιον.

     Αγαπούσε πολύ να δει τον κόσμον όλον χριστιανικόν, και συνεπώς την ιεραποστολή. Είναι γνωστή αυτή η ιστορία, παρότι στέκεται περίεργη αν τη διαβάσετε, αλλά, ε, ήτανε σχέδιο της Θείας Πρόνοιας, πώς ένα καράβι, ελληνικό μάλιστα, στην Ερυθρά Θάλασσα, πιο κάτω εκεί που τελειώνει ή αρχίζει ο Ινδικός Ωκεανός, εκεί εναυάγησεν αυτό το καράβι, τέλος πάντων, τέλος πάντων, το θέμα είναι ότι βρέθηκαν κάποιοι ναυαγοί. Ανάμεσα σε αυτούς τους οποίους οι Αιθίοπες εσκότωσαν- πλην δύο που ήσαν δύο νεαρά παιδιά πανέξυπνα και μορφωμένα. Έλληνες… Και τότε αυτοί προσελήφθησαν ως υπηρέτες εις το παλάτι του Αιθίοπος του αυτοκράτορος και ήτανε τόσο έξυπνοι, τόσο σπουδαίοι, άρχισαν να τους εκχριστιανίζουν… Έγιναν πολλοί… Και τότε ο Φρουμέντιος, ο ένας από τους δύο, ήρθε στην Αλεξάνδρεια και ζήτησε από τον Μέγαν Αθανάσιο να στείλει έναν Επίσκοπον, να στείλει ιερείς κ.λπ. για να βοηθήσουν την Εκκλησίαν της Αιθιοπίας. Και λέγει ο Μέγας Αθανάσιος- επιτρέψατέ μου μια λαϊκή έκφραση- που «έκοβε το μάτι του», έκοβε το μάτι του: «Ποιος άλλος», λέει, «καλύτερος από σένα;». Ό,τι ακριβώς είχε πει κάποτε ο Ιωσήφ εις την Αίγυπτον, εις τον Φαραώ τι να κάνει για να αντιμετωπιστεί η πείνα, ο λιμός και είπε ο Φαραώ: «Ποιος καταλληλότερος από σένα;». Τον χειροτονεί επίσκοπον και τον στέλνει πίσω στην Αιθιοπία. Έτσι, από τις πρώτες, θα λέγαμε, χώρες που εξεχριστιανίσθησαν ήταν και η Αιθιοπία, με τη βοήθεια του Μεγάλου Αθανασίου.

    Υπέστη πέντε- κατ΄άλλους έξι- εξορίες, διαρκείας δεκαέξι ετών ο Μέγας Αθανάσιος. Εδέχθη ανήκουστες συκοφαντίες, ανήκουστες, αν διαβάσετε τον βίο του θα πείτε: «Μα δεν εντρέποντο εκείνοι οι οποίοι τόσο τον συκοφαντούσαν;»- ότι είναι φονεύς, ότι είναι μάγος, ότι είναι ανήθικος, ότι είναι συνωμότης κατά του βασιλέως της Κωνσταντινουπόλεως… Πώς; Γιατί η πόλις, η Κωνσταντινούπολις, εδέχετο φορτία σιταριού, δεν ήταν αρκετά, αρκετός ο σίτος για να θρέψει τόσον λαό εκεί και ήρχετο, εγίνετο εξαγωγή, και ήρχετο το σιτάρι από την Αίγυπτον και ότι δήθεν τάχα εμπόδισε τα πλοία με το σιτάρι να φτάσουν στην Κωνσταντινούπολη και συνεπώς ήταν ένας συνωμότης ο Μέγας Αθανάσιος… Ψεύδη όλα αυτά… Ψεύδη…

    Η μάχη που έδιδε δε κατά των Αρειανών ήτο άκαμπτος. Δεν υποχωρούσε ποτέ ούτε εις το ελάχιστον. Δεν ήταν ενδοτικός, παρά τας πιέσεις που εδέχετο. Εκείνο δε που εκπλήσσει, σε όλη αυτήν την υπόθεση, την ιστορία, ήταν η στάσις του λαού του Θεού– προσέξατέ το αυτό… Η στάσις του λαού του Θεού μπροστά σ’ αυτές τις περιπέτειες του Μεγάλου Αθανασίου. Ο λαός αγαπούσε και ελάτρευε τον αρχιεπίσκοπόν του. Δύο φορές επεβλήθησαν εις τον θρόνον της Αλεξανδρείας,ε, όσο δηλαδή καιρό παρέμενε, αλλεπαλλήλως, συνεχώς, εξόριστος, δύο επιβήτορες του θρόνου, δύο μοιχεπιβάται, όπως τους λέμε. Ο ένας ήταν ο Γρηγόριος ο Καππαδόκης που ο λαός δεν τον ήθελε ποσώς-ποσώς και σε λίγο ο άνθρωπος αυτός πέθανε. Ανέλαβε και ανήλθε εις τον θρόνον- όχι βεβαίως ο άγιος Αθανάσιος- άλλος Καππαδόκης, κάποιος ονόματι Γεώργιος και να φανταστείτε ότι και αυτός ηναγκάσθη- από τον λαό ηναγκάσθη- να εγκαταλείψει την Αλεξάνδρεια και να φύγει. Τον Γρηγόριον, τον πρώτον, προκειμένου η πολιτεία να τον επιβάλει εις τον λαόν, η πολιτεία να τον επιβάλει εις τον λαόν, χιλιάδες στρατός τονε προστάτευε. Ο νοών νοείτω.

   Οι Αρειανοί είχαν επιστρατεύσει Ιουδαίους και εθνικούς, δηλαδή ειδωλολάτρας, εναντίον των Ορθοδόξων. Και όμως, ο λαός έμενε άκαμπτος… Έμενε άκαμπτος! Το υπογραμμίζω… Τα γεγονότα υπήρξαν ραγδαία και φοβερά. Ο Μέγας Αθανάσιος για πέντε μήνες εκρύπτετο σε μια του εξορία, σε μια του φυγή, εκρύπτετο σε έναν δικό του οικογενειακό τάφο πλησίον της πόλεως. Οι τάφοι ήσαν κατά τέτοιον τρόπον που θα μπορούσε κανείς να κρυφτεί μέσα εις τον τάφον…

    Παρά τις περιπέτειές του αυτές, είχε διάθεση, αλλά και καιρό- θα λέγαμε χαλκέντερος, πραγματικά…- να ασχοληθεί και με το ποίμνιόν του… Επιστολές προς μοναχούς, προς επισκόπους συγγράφει διαρκώς-διαρκώς- τα πιο πολλά συγγράμματά του εγράφησαν κατά την εποχή που εβρίσκετο μακριά από τον θρόνον του, προκειμένου βέβαια να στηρίξει το ποίμνιόν του.

    Αναδιοργάνωσε τη Θεολογική Σχολή της Αλεξάνδρειας με προϊστάμενο τον Δίδυμο. Όταν αυτοκράτωρ ήταν ο Κωνστάντιος και εστάλη βασιλικός επίτροπος στην Αλεξάνδρεια για να εκθρονίσει τον Μέγαν Αθανάσιο σε ένα διάλειμμα από τις εξορίες, να τον εκθρονίσει, να τονε βγάλει, με το αιτιολογικόν ότι χάριν της ειρήνης εις την Αίγυπτον αυτό το πράγμα συνέβαινε. Δηλαδή με άλλα λόγια, δηλαδή με άλλα λόγια, ότι ήταν ταραξίας ο Μέγας Αθανάσιος, η παρουσία του αφαιρούσε την ειρήνη από την Αλεξάνδρεια και από την Αίγυπτο, αλλά και από τον τότε χριστιανικό κόσμο, γιατί εκεί που εξορίζετο ο μέγας πατήρ και εκεί ο κόσμος εστρέφετο εναντίον της πολιτείας -όπως φερειπείν εις την Ιταλίαν ή όπου αλλού… Έτσι λοιπόν ήρθε αυτός για να εκθρονίσει τον μεγάλο πατέρα «χάριν της ειρήνης»- και ο μέγας πατήρ απήντησε τα εξής. «Θα υπάρξει» -επί λέξει- «θα υπάρξει περισσοτέρα ειρήνη αν παραιτηθώ; Ή τότε δηλαδή ακριβώς θα ξεσηκωθεί ο κόσμος και θα σας σπάσει το κεφάλι;». Και εννοούσε, εννοούσε, τη δράση του λαού υπέρ του αρχιεπισκόπου του… Αυτός ήταν ο λαός της Αλεξανδρείας που περικύκλωνε, αγαπούσε και υπεστήριζε τον μεγάλον του αυτόν ποιμένα.

    Στην τελευταία του εξορία, όταν ο λαός άρχισε να θλίβεται, παρηγόρησε το πλήθος με εκείνο το θαυμάσιο που μένει τόσο εύκολα και εις την μνήμην: «νεφύδριον στί καί θττον παρελεύσεται»· είναι, λέει, «νεφύδριον», συννεφάκιείναι, λέει, συννεφάκι αυτά που συμβαίνουν και γρήγορα κι αυτό το συννεφάκι θα περάσει. Έτσι παρηγόρησε τον κλαίοντα λαόν. Αυτά μας αναφέρει ο Σωζόμενος στην Εκκλησιαστική του Ιστορία.

    Όταν ανέλαβε αυτοκράτωρ ο Ιουλιανός ο Παραβάτης, έστειλε στρατεύματα, παρακαλώ, εις την Αίγυπτον, για να φονεύσουν τον Αθανάσιον, αλλά δεν τον βρήκαν εκεί, γιατί ο ίδιος έφυγε για τη Θηβαΐδα· δηλαδή προς νότον, προς την Άνω Αίγυπτον, εκεί που ήτανε και η έρημος κλπ. Μάλιστα έλεγε ο Ιουλιανός ο Παραβάτης που είχε γίνει ειδωλολάτρης και ήταν συμμαθηταί με τον Μέγα Βασίλειον και τον άγιο Γρηγόριο τον Θεολόγο, ο Ιουλιανός, συμμαθηταί, στην Αθήνα, έλεγε ο Ιουλιανός ότι ήξιζε θάνατος εις τον Αθανάσιον. Τελικά απεκαταστάθη εις τον θρόνον του ο άγιος Αθανάσιος, αφού αρχιεράτευσε σαρανταέξι έτη και εκ των οποίων τα δεκαέξι τα πέρασε εις την εξορίαν.

    Εκοιμήθη τη 2α Μαΐου του 373 έτους, τριακοστού εβδομηκοστού τρίτου έτους. Τόμοι ολόκληροι, αγαπητοί μου, θα μπορούσαν να γραφούν για τον άγιο Αθανάσιο και τις περιπέτειές του· και τον θαυμάσιο χαρακτήρα του· που ήταν οξυδερκέστατος αλλά και σταθερός. Ακούσατε στην υμνολογία σήμερα. Τον αποκαλούν οι υμνογράφοι «στλον»· τον αποκαλούν «βράχον» κ.ο.κ.

    Αγαπητοί. Η Ιστορία είδε στο πρόσωπό του το ορθόδοξο φρόνημά του που το εκράτησε ανάμεσα σε θύελλες όρθιον. Επολέμησε τη χειρότερη αίρεση μέσα εις την εκκλησιαστική ιστορίαν. Όλες είναι φοβερές, αλλά η αίρεση του Αρείου η χειρότερη. Και όπως λέει ο πατήρ Ιουστίνος Πόποβιτς, ο Αρειανισμός είναι στη διαδοχή των Αντιχρίστων, των επιμέρους- κατά τον λόγο του ευαγγελιστή Ιωάννου: «πολλοί ντίχριστοι γεγόνασιν»- αναφέρει τον Αρειανισμό σαν ένα σταθμό θα λέγαμε, του Αντιχρίστου μέσα εις την Ιστορίαν. Έτσι επολέμησε αυτήν την χειρότερη αίρεση ο Μέγας Αθανάσιος. Είχε παμμεγίστη πίστη εις τον Χριστόν και βάθος αγάπηςΔεν λογάριασε ποτέ τους κινδύνους της ζωής του, αρκεί να απεδείκνυε την αλήθειαν περί της θεανθρωπίνης φύσεως του Χριστού, γιατί έλεγε ο Άρειος ότι δεν είναι Θεός, είναι «κατά προκοπήν», λέει, «Θεός», «κατά προκοπήν…», όπως κι εμείς καλούμαστε, κατά προκοπήν να γίνουμε Θεοί.

    «Τι είναι άνθρωπος;», όπως λέει ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός, «ζον– δηλαδή κάτι που ζει- θεούμενον», δηλαδή ικανόν, κατάλληλον, να γίνει ο άνθρωπος κατά χάριν Θεός. Αυτά έλεγε ο Άρειος…Ούτε λίγο, ούτε πολύ… Έτσι ο μέγας πατήρ εστάθηκε τολμηρός, ότι είναι ο Υιός του Θεού, ότι είναι το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδος που ενηνθρώπησε- κοιτάξτε τη συμφωνία: « Λόγος»- δηλαδή ο Θεός- «σάρξ γένετο», που λέει ο Ιωάννης, «καί σκήνωσεν ν μν»Αν λοιπόν δεν θα έπρεπε να δεχθεί ούτε ο Άρειος ή να δεχθεί τον Αρειανισμόν, ολόκληρο το Ευαγγέλιον θα έπεφτε στο κενό. Θα ανετρέπετο, όπως το αντιλαμβάνεστε…

    Έτσι λοιπόν στάθηκε πολύ τολμηρός· αλλά και συνετός. Εγνώριζε να πολεμά και να νικά. Εχθροί του; Ο διάβολος, οι βασιλείς- δυστυχώς!-, οι αιρετικοίΣύμμαχός του; Ο Χριστός και ο λαός. Και ενίκησε ο Μέγας Αθανάσιος. Και η ιστορία όντως τον ονόμασε «Μέγαν». Αυτόν τον επίζηλον τίτλον.

     Αγαπητοί. Και η εποχή μας είναι καταπληκτικά παράλληλη με την εποχή του μεγάλου πατρός. Ο Αρειανισμός υποβόσκει στην ευρωπαϊκή θεολογία ή, καλύτερα, εις την δυτικήν θεολογίαν. Και επειδή υποβόσκει αυτός ο Αρειανισμός- ποτέ δεν πέθανε ο Αρειανισμός…- δεν το λέγω εγώ δε, όχι μόνο γιατί το βλέπομεν και το βλέπετε- το γράφει σε ένα του βιβλίο και ο πατήρ Ιουστίνος ο Πόποβιτς. Από κει ξεπήδησαν οι διάφορες σύγχρονες αιρέσεις και παρεκκλίσεις…

    Μεγάλες προδοσίες επιτελούνται από εκκλησιαστικά και πολιτικά πρόσωπα, τουλάχιστον εις τον ορθόδοξον χώρον. Όταν Πατριάρχαι, ορθοδόξου λαού, μπορούν να συγκρίνουν και να εξισώνουν τον Χριστόν με τον Μωάμεθ, πέστε μου αν η εποχή μας είναι δεινή, φοβερή… Πατριάρχαι… Να εξισώνουν τον Χριστόν με τον Μωάμεθ… Όταν κριτήριον συνυπάρξεως θεωρείται ο μονοθεϊσμός, «α», λέει, «και οι Εβραίοι μονοθεϊσταί είναι, και οι Χριστιανοί μονοθεϊσταί είναι, και οι… Μωαμεθανοί μονοθεϊσταί είναι. Να λοιπόν, κοινόν σημείον, μονοθεϊσμός. Ελάτε λοιπόν, να δώσουμε τα χέρια και να ενωθούμε…».

    Πώπω βλασφημία φοβερή…! Ναι, μονοθεϊσμός είναι ο Χριστιανισμός, αλλά το όνομά του είναι Πατήρ, Υιός και Άγιον Πνεύμα. Εάν, κύριοι, αρνείστε το τριαδικόν της θεότητος, δεν έχετε ουδεμίαν σχέση με τον μωαμεθανισμό- παίρνω τον μωαμεθανισμό γιατί είναι στο προσκήνιον και στην επικαιρότητα ο μωαμεθανισμός- προσέξετε, φοβερός εχθρός… Αλλά δεν είναι αυτοί ο φοβερός εχθρός, φοβεροί εχθροί είναι, αγαπητοί, εκείνοι οι αξιωματούχοι της Εκκλησίας που βλέπουν και ζυγίζουν και μετρούν τα πράγματα με τον τρόπον που σας ανέφερα.

    Όταν λοιπόν ο Οικουμενισμός από την άλλη μεριά, γιατί αυτό το σύμπλεγμα να ενωθούμε δεν λέγεται παρά- το ξέρετε όλοι σας- Οικουμενισμός, ήδη προχωρεί ακάθεκτος χωρίς πλέον να ερωτάται ο λαός-ερωτούμε: «Τι γίνεται;». Όταν ο Χριστιανισμός εξέπεσε σε διπλωματία… Τι θα πει «διπλωματία»; Η δυνατότητα του συμβιβασμού… Αυτό λέγεται διπλωματία. Ο Χριστιανισμός όμως μπορεί να περιπέσει εις την διπλωματία; Υπάρχει περίπτωσις συμβιβασμού με τα στοιχεία του κόσμου τούτου; Είναι δυνατόν ποτέ; Όταν το ευαγγελικόν ήθος- από την άλλη μεριά- διαρκώς και αλματωδώς εκκοσμικεύεται, μια καινούρια ηθική ήδη προβάλλεται, όχι η ευαγγελική, άλλη ηθική, κοσμική ηθική, στην οποία δυστυχώς υπηρετούν και αξιωματούχοι της Εκκλησίας… Ένα πρόσφατο θα σας έρθει στο μυαλό απ’ αυτά που σας λέω.. Και για να χρησιμοποιήσω τη γλώσσα του Κυρίου που θέτει υπό ερώτησιν την ύπαρξη της πίστεως- της ακεραίας πίστεως, στον δεύτερο ερχομό Του, που είπε ο Κύριος: «Ναι, Εγώ θα ‘ρθω, θέμα δεν υπάρχει εκεί, πρόβλημα δεν υπάρχει εκεί, το πρόβλημα είναι δικό σας. Όταν Εγώ θα έλθω, θα βρω την πίστη επάνω εις την γην;». Αυτό είναι το πρόβλημα, δικό μας πρόβλημα.

    Ή εκείνο που λέγει ο Παύλος- γράφει στον Τιμόθεο- «Τοτο δ γίνωσκε – αυτό να γνωρίζεις-τι ν σχάταις μέραις νστήσονται καιρο χαλεποί -καιροί δύσκολοι-  σονται γρ ο νθρωποι φίλαυτοι– αυτή η φιλαυτία είναι το μεγάλο κεφαλάρι που γεννάει όλα τα πάθη, όλες τις κακίες και όλες τις κοινωνικές αναστατώσεις- φιλήδονοι μλλον  φιλόθεοι -δηλαδή οι άνθρωποι θα είναι περισσότερο φιλήδονοι· βλέπετε, ιδίως στη νεολαία μας, πώς προχωρά η φιληδονία, αντί να προχωρά η φιλοθεΐα, δηλαδή το να είναι οι νέοι μας φιλόθεοι;- «χοντες μόρφωσιν εσεβείας» – μπορεί να ξέρουνε πολλά πράγματα, «τν δ δύναμιν ατς ρνημένοι» -θα έχουν όμως αρνηθεί την δύναμη του Χριστού, τη δύναμη του Αγίου Πνεύματος. Τότε εμείς, που μελετάμε τον βίο και την πολιτεία, αγαπητοί μου, του μεγάλου πατρός Αθανασίου που σήμερα τιμάμε τη μνήμη του, τι πρέπει να κάνομε; Είναι ή δεν είναι παράλληλοι οι καιροί;

   Αγαπητοί. Ο καιροί ο μενετοί, δεν περιμένουν…

            ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ

    και με απροσμέτρητη ευγνωμοσύνη στον πνευματικό μας καθοδηγητή

               μακαριστό γέροντα Αθανάσιο Μυτιληναίο,

             απομαγνητοφώνηση και ηλεκτρονική επιμέλεια κειμένου:

                             Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος

ΠΗΓΗ:

·        http://www.arnion.gr/mp3/omilies/p_athanasios/mnhmh_agivn/mnhmh_agivn_001.mp3

ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ

Γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου:

Απομαγνητοφωνημένη ομιλία του μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου

με θέμα:

                 ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ

                       ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ

                                   [εκφωνήθηκε στις 18-1-1998]                          

     Ο λόγος, αγαπητοί μου, σήμερα περί του μεγάλου πατρός αγίου Αθανασίου, που άγομεν την σεπτή του μνήμη. Ό,τι και να πει κανείς, τους ωραιοτέρους χαρακτηρισμούς αν αποδώσει, της αγίας προσωπικότητός του, πάντοτε θα υπολείπεται. Δεν είναι χωρίς κίνδυνο μειώσεως η περιγραφή του προσώπου γενικά ενός αγίου, πολύ δε περισσότερον εάν πρόκειται περί του όντως Μεγάλου, Αθανασίου. Η ανάγκη όμως να σκιαγραφηθεί η μεγάλη του προσωπικότης προς μίμησιν από τους πιστούς μέσα εις την Εκκλησία, μας κάνει τολμηρούς κάτι όντως να ψελλίσομεν.

      Ο Μέγας και παγκόσμιος πατήρ, άγιος Αθανάσιος, εγεννήθη εις την Αλεξάνδρειαν της Αιγύπτου- την πόλη του Αλεξάνδρου- που ήταν τότε κέντρο σπουδαιότατον των γραμμάτων. Μάλιστα η Αλεξάνδρεια ημιλλάτο και αυτάς τας Αθήνας που ήταν τότε πόλις πασών των επιστημών και των τεχνών. Όποιος ήθελε να μετεκπαιδευθεί στα γράμματα ήρχετο εις τας Αθήνας. Όπως έφτασε εκεί ένας άλλος μεγάλος, ο Μέγας Βασίλειος ή ακόμη ένας Γρηγόριος Θεολόγος. Εντούτοις, ο Μέγας Αθανάσιος δεν έφτασε ποτέ εις τας Αθήνας. Η Αλεξάνδρεια τού ήτο επαρκής.

    Εγεννήθη το 295. Μας αναφέρει ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος που ήδη είχαν συνδεθεί με φιλία ότι ο Μέγας Αθανάσιος «τράφη ν τος θείοις θεσι κα παιδεύμασι». Τα συγγράμματά του ωστόσο δείχνουν σπουδαία και πλουσία μόρφωση, τόσο θεολογική, όσο και κλασική. Μάλιστα, σε ηλικία είκοσι ετών – είκοσι ετών! – έγραψε το περισπούδαστο εκείνο έργον -διεσώθη ολόκληρο ευτυχώς- «Περί νανθρωπήσεως» του Λόγου και «Κατά εδώλων», ένα έργο είναι σε δύο τμήματα. Περίφημο, περισπούδαστο, εις ηλικίαν είκοσι ετών. Νεαρός ακόμη επεσκέφθη στην έρημο τον Μέγα Αντώνιον και ασκήτεψε κοντά του. Ο ίδιος γράφει στον βίο που συνέθεσε του Μεγάλου Αντωνίου κατ’ απαίτησιν των Χριστιανών της Ρώμης σε μία του εξορία ότι «κολουθήσας ατ χρόνον οκ λίγον, κα πιχέων δωρ κατ χερας ατο», ότι δηλαδή ο ίδιος ο άγιος Αθανάσιος δεν έμεινε λίγο καιρό κοντά του, έμεινε πολύ καιρό κοντά του, και ακόμη, λέγει, του έριχνε νερό για να πλένει τα χέρια του ο Μέγας Αντώνιος- ένα χαριτωμένο στιγμιότυπον. Και τον Μέγαν Αντώνιον ξανασυνάντησε ο άγιος Αθανάσιος εις την έρημον, ύστερα από σαράντα χρόνια, στις περιπέτειές του με τις εξορίες του.

   Ως διάκονος, μετείχε των εργασιών της Α΄Οικουμενικής Συνόδου που έγινε το 325, όπου και διέπρεψε. Διάκονος… Διέπρεψε! Ο όρος «μοούσιος» που εισήχθη εις το Σύμβολον της Νικαίας ήτο όρος δικός του, παρά το ότι είχε σηκώσει κυριολεκτικά θύελλα εναντίον των αντιφρονούντων, εναντίον του. Εκείνος επέμενε. Επέμενε και ποτέ δεν εδέχθη τον μετριοπαθή εκείνον όρον «μοιούσιος». «μοούσιος»- «μοιούσιος», μάλιστα μερικοί λένε: «Για ένα γιώτα;».  Μα ό,τι διαφορά υπάρχει μεταξύ του τσίγκου και του ασημιού -υπάρχει διαφορά;- έτσι λοιπόν υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο «μοιούσιος» και στο «μοούσιος». Ο τσίγκος μοιάζει με ασήμι, αλλά δεν είναι ασήμι! Για να ενώσει δήθεν, δήθεν, συμβιβαστικά τους διαφωνούντας… Όχι, όχι..! Η θεολογία και η Ιστορία μάλιστα τον εδικαίωσαν τον Μέγαν Αθανάσιον.

   Το 328 απέθανε ο αρχιεπίσκοπος Αλέξανδρος Αλεξανδρείας και όλος ο λαός ζήτησαν αρχιεπίσκοπο τον Μέγαν Αθανάσιον. Έτσι γράφει ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος ότι η εκλογή του έγινε «ψήφ το λαο παντός, ο κατ τν στερον νικήσαντα πονηρν τύπον»· δηλαδή η εκλογή του έγινε με την ψήφο του λαού, παντός του λαού –είδατε;- και όχι, λέγει, γιατί -επρόλαβε και αυτήν την πονηράν μέθοδον ο άγιος Γρηγόριος, ποια πονηράν μέθοδον;- τόν πονηρόν, λέει, στερον νικήσαντα πονηρν τύπονΚαι ποιος είναι ο πονηρός τύπος; Να εκλέγουν τον επίσκοπον μόνον μερικοί… Όχι. Ο Μέγας Αθανάσιος εξελέγη με την ψήφο και του λαού παντός και του κλήρου- και σε ηλικία μόλις τριάκοντα τριών ετών.

    Στάθηκε αληθινός τύπος ποιμένος. Πάλι γράφει ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος ότι εις το πρόσωπόν του – σας το αποδίδω σε μετάφραση- «εις το πρόσωπόν του, αι παρθένοι εύρον», λέει,  «τον νυμφαγωγόν· αι υπανδρευμέναι, τον σωφρονιστήν· οι ερημίται τον αναπτερωτήν· · οι άνθρωποι της κοινωνίας, τον νομοθέτην· οι πρακτικοί τον οδηγόν, οι θεωτητικοί τον θεολόγον, αι χήραι τον προστάτην, οι ορφανοί τον πατέρα, οι αδελφοί τον φιλάδελφον, οι ασθενείς τον ιατρόν, οι υγιείς τον φύλακα της υγείας». Αυτά γράφει ο άγιος Γρηγόριος για τον άγιον Αθανάσιον.

     Αγαπούσε πολύ να δει τον κόσμον όλον χριστιανικόν, και συνεπώς την ιεραποστολή. Είναι γνωστή αυτή η ιστορία, παρότι στέκεται περίεργη αν τη διαβάσετε, αλλά, ε, ήτανε σχέδιο της Θείας Πρόνοιας, πώς ένα καράβι, ελληνικό μάλιστα, στην Ερυθρά Θάλασσα, πιο κάτω εκεί που τελειώνει ή αρχίζει ο Ινδικός Ωκεανός, εκεί εναυάγησεν αυτό το καράβι, τέλος πάντων, τέλος πάντων, το θέμα είναι ότι βρέθηκαν κάποιοι ναυαγοί. Ανάμεσα σε αυτούς τους οποίους οι Αιθίοπες εσκότωσαν- πλην δύο που ήσαν δύο νεαρά παιδιά πανέξυπνα και μορφωμένα. Έλληνες… Και τότε αυτοί προσελήφθησαν ως υπηρέτες εις το παλάτι του Αιθίοπος του αυτοκράτορος και ήτανε τόσο έξυπνοι, τόσο σπουδαίοι, άρχισαν να τους εκχριστιανίζουν… Έγιναν πολλοί… Και τότε ο Φρουμέντιος, ο ένας από τους δύο, ήρθε στην Αλεξάνδρεια και ζήτησε από τον Μέγαν Αθανάσιο να στείλει έναν Επίσκοπον, να στείλει ιερείς κ.λπ. για να βοηθήσουν την Εκκλησίαν της Αιθιοπίας. Και λέγει ο Μέγας Αθανάσιος- επιτρέψατέ μου μια λαϊκή έκφραση- που «έκοβε το μάτι του», έκοβε το μάτι του: «Ποιος άλλος», λέει, «καλύτερος από σένα;». Ό,τι ακριβώς είχε πει κάποτε ο Ιωσήφ εις την Αίγυπτον, εις τον Φαραώ τι να κάνει για να αντιμετωπιστεί η πείνα, ο λιμός και είπε ο Φαραώ: «Ποιος καταλληλότερος από σένα;». Τον χειροτονεί επίσκοπον και τον στέλνει πίσω στην Αιθιοπία. Έτσι, από τις πρώτες, θα λέγαμε, χώρες που εξεχριστιανίσθησαν ήταν και η Αιθιοπία, με τη βοήθεια του Μεγάλου Αθανασίου.

    Υπέστη πέντε- κατ΄άλλους έξι- εξορίες, διαρκείας δεκαέξι ετών ο Μέγας Αθανάσιος. Εδέχθη ανήκουστες συκοφαντίες, ανήκουστες, αν διαβάσετε τον βίο του θα πείτε: «Μα δεν εντρέποντο εκείνοι οι οποίοι τόσο τον συκοφαντούσαν;»- ότι είναι φονεύς, ότι είναι μάγος, ότι είναι ανήθικος, ότι είναι συνωμότης κατά του βασιλέως της Κωνσταντινουπόλεως… Πώς; Γιατί η πόλις, η Κωνσταντινούπολις, εδέχετο φορτία σιταριού, δεν ήταν αρκετά, αρκετός ο σίτος για να θρέψει τόσον λαό εκεί και ήρχετο, εγίνετο εξαγωγή, και ήρχετο το σιτάρι από την Αίγυπτον και ότι δήθεν τάχα εμπόδισε τα πλοία με το σιτάρι να φτάσουν στην Κωνσταντινούπολη και συνεπώς ήταν ένας συνωμότης ο Μέγας Αθανάσιος… Ψεύδη όλα αυτά… Ψεύδη…

    Η μάχη που έδιδε δε κατά των Αρειανών ήτο άκαμπτος. Δεν υποχωρούσε ποτέ ούτε εις το ελάχιστον. Δεν ήταν ενδοτικός, παρά τας πιέσεις που εδέχετο. Εκείνο δε που εκπλήσσει, σε όλη αυτήν την υπόθεση, την ιστορία, ήταν η στάσις του λαού του Θεού– προσέξατέ το αυτό… Η στάσις του λαού του Θεού μπροστά σ’ αυτές τις περιπέτειες του Μεγάλου Αθανασίου. Ο λαός αγαπούσε και ελάτρευε τον αρχιεπίσκοπόν του. Δύο φορές επεβλήθησαν εις τον θρόνον της Αλεξανδρείας,ε, όσο δηλαδή καιρό παρέμενε, αλλεπαλλήλως, συνεχώς, εξόριστος, δύο επιβήτορες του θρόνου, δύο μοιχεπιβάται, όπως τους λέμε. Ο ένας ήταν ο Γρηγόριος ο Καππαδόκης που ο λαός δεν τον ήθελε ποσώς-ποσώς και σε λίγο ο άνθρωπος αυτός πέθανε. Ανέλαβε και ανήλθε εις τον θρόνον- όχι βεβαίως ο άγιος Αθανάσιος- άλλος Καππαδόκης, κάποιος ονόματι Γεώργιος και να φανταστείτε ότι και αυτός ηναγκάσθη- από τον λαό ηναγκάσθη- να εγκαταλείψει την Αλεξάνδρεια και να φύγει. Τον Γρηγόριον, τον πρώτον, προκειμένου η πολιτεία να τον επιβάλει εις τον λαόν, η πολιτεία να τον επιβάλει εις τον λαόν, χιλιάδες στρατός τονε προστάτευε. Ο νοών νοείτω.

   Οι Αρειανοί είχαν επιστρατεύσει Ιουδαίους και εθνικούς, δηλαδή ειδωλολάτρας, εναντίον των Ορθοδόξων. Και όμως, ο λαός έμενε άκαμπτος… Έμενε άκαμπτος! Το υπογραμμίζω… Τα γεγονότα υπήρξαν ραγδαία και φοβερά. Ο Μέγας Αθανάσιος για πέντε μήνες εκρύπτετο σε μια του εξορία, σε μια του φυγή, εκρύπτετο σε έναν δικό του οικογενειακό τάφο πλησίον της πόλεως. Οι τάφοι ήσαν κατά τέτοιον τρόπον που θα μπορούσε κανείς να κρυφτεί μέσα εις τον τάφον…

    Παρά τις περιπέτειές του αυτές, είχε διάθεση, αλλά και καιρό- θα λέγαμε χαλκέντερος, πραγματικά…- να ασχοληθεί και με το ποίμνιόν του… Επιστολές προς μοναχούς, προς επισκόπους συγγράφει διαρκώς-διαρκώς- τα πιο πολλά συγγράμματά του εγράφησαν κατά την εποχή που εβρίσκετο μακριά από τον θρόνον του, προκειμένου βέβαια να στηρίξει το ποίμνιόν του.

    Αναδιοργάνωσε τη Θεολογική Σχολή της Αλεξάνδρειας με προϊστάμενο τον Δίδυμο. Όταν αυτοκράτωρ ήταν ο Κωνστάντιος και εστάλη βασιλικός επίτροπος στην Αλεξάνδρεια για να εκθρονίσει τον Μέγαν Αθανάσιο σε ένα διάλειμμα από τις εξορίες, να τον εκθρονίσει, να τονε βγάλει, με το αιτιολογικόν ότι χάριν της ειρήνης εις την Αίγυπτον αυτό το πράγμα συνέβαινε. Δηλαδή με άλλα λόγια, δηλαδή με άλλα λόγια, ότι ήταν ταραξίας ο Μέγας Αθανάσιος, η παρουσία του αφαιρούσε την ειρήνη από την Αλεξάνδρεια και από την Αίγυπτο, αλλά και από τον τότε χριστιανικό κόσμο, γιατί εκεί που εξορίζετο ο μέγας πατήρ και εκεί ο κόσμος εστρέφετο εναντίον της πολιτείας -όπως φερειπείν εις την Ιταλίαν ή όπου αλλού… Έτσι λοιπόν ήρθε αυτός για να εκθρονίσει τον μεγάλο πατέρα «χάριν της ειρήνης»- και ο μέγας πατήρ απήντησε τα εξής. «Θα υπάρξει» -επί λέξει- «θα υπάρξει περισσοτέρα ειρήνη αν παραιτηθώ; Ή τότε δηλαδή ακριβώς θα ξεσηκωθεί ο κόσμος και θα σας σπάσει το κεφάλι;». Και εννοούσε, εννοούσε, τη δράση του λαού υπέρ του αρχιεπισκόπου του… Αυτός ήταν ο λαός της Αλεξανδρείας που περικύκλωνε, αγαπούσε και υπεστήριζε τον μεγάλον του αυτόν ποιμένα.

    Στην τελευταία του εξορία, όταν ο λαός άρχισε να θλίβεται, παρηγόρησε το πλήθος με εκείνο το θαυμάσιο που μένει τόσο εύκολα και εις την μνήμην: «νεφύδριον στί καί θττον παρελεύσεται»· είναι, λέει, «νεφύδριον», συννεφάκιείναι, λέει, συννεφάκι αυτά που συμβαίνουν και γρήγορα κι αυτό το συννεφάκι θα περάσει. Έτσι παρηγόρησε τον κλαίοντα λαόν. Αυτά μας αναφέρει ο Σωζόμενος στην Εκκλησιαστική του Ιστορία.

    Όταν ανέλαβε αυτοκράτωρ ο Ιουλιανός ο Παραβάτης, έστειλε στρατεύματα, παρακαλώ, εις την Αίγυπτον, για να φονεύσουν τον Αθανάσιον, αλλά δεν τον βρήκαν εκεί, γιατί ο ίδιος έφυγε για τη Θηβαΐδα· δηλαδή προς νότον, προς την Άνω Αίγυπτον, εκεί που ήτανε και η έρημος κλπ. Μάλιστα έλεγε ο Ιουλιανός ο Παραβάτης που είχε γίνει ειδωλολάτρης και ήταν συμμαθηταί με τον Μέγα Βασίλειον και τον άγιο Γρηγόριο τον Θεολόγο, ο Ιουλιανός, συμμαθηταί, στην Αθήνα, έλεγε ο Ιουλιανός ότι ήξιζε θάνατος εις τον Αθανάσιον. Τελικά απεκαταστάθη εις τον θρόνον του ο άγιος Αθανάσιος, αφού αρχιεράτευσε σαρανταέξι έτη και εκ των οποίων τα δεκαέξι τα πέρασε εις την εξορίαν.

    Εκοιμήθη τη 2α Μαΐου του 373 έτους, τριακοστού εβδομηκοστού τρίτου έτους. Τόμοι ολόκληροι, αγαπητοί μου, θα μπορούσαν να γραφούν για τον άγιο Αθανάσιο και τις περιπέτειές του· και τον θαυμάσιο χαρακτήρα του· που ήταν οξυδερκέστατος αλλά και σταθερός. Ακούσατε στην υμνολογία σήμερα. Τον αποκαλούν οι υμνογράφοι «στλον»· τον αποκαλούν «βράχον» κ.ο.κ.

    Αγαπητοί. Η Ιστορία είδε στο πρόσωπό του το ορθόδοξο φρόνημά του που το εκράτησε ανάμεσα σε θύελλες όρθιον. Επολέμησε τη χειρότερη αίρεση μέσα εις την εκκλησιαστική ιστορίαν. Όλες είναι φοβερές, αλλά η αίρεση του Αρείου η χειρότερη. Και όπως λέει ο πατήρ Ιουστίνος Πόποβιτς, ο Αρειανισμός είναι στη διαδοχή των Αντιχρίστων, των επιμέρους- κατά τον λόγο του ευαγγελιστή Ιωάννου: «πολλοί ντίχριστοι γεγόνασιν»- αναφέρει τον Αρειανισμό σαν ένα σταθμό θα λέγαμε, του Αντιχρίστου μέσα εις την Ιστορίαν. Έτσι επολέμησε αυτήν την χειρότερη αίρεση ο Μέγας Αθανάσιος. Είχε παμμεγίστη πίστη εις τον Χριστόν και βάθος αγάπηςΔεν λογάριασε ποτέ τους κινδύνους της ζωής του, αρκεί να απεδείκνυε την αλήθειαν περί της θεανθρωπίνης φύσεως του Χριστού, γιατί έλεγε ο Άρειος ότι δεν είναι Θεός, είναι «κατά προκοπήν», λέει, «Θεός», «κατά προκοπήν…», όπως κι εμείς καλούμαστε, κατά προκοπήν να γίνουμε Θεοί.

    «Τι είναι άνθρωπος;», όπως λέει ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός, «ζον– δηλαδή κάτι που ζει- θεούμενον», δηλαδή ικανόν, κατάλληλον, να γίνει ο άνθρωπος κατά χάριν Θεός. Αυτά έλεγε ο Άρειος…Ούτε λίγο, ούτε πολύ… Έτσι ο μέγας πατήρ εστάθηκε τολμηρός, ότι είναι ο Υιός του Θεού, ότι είναι το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδος που ενηνθρώπησε- κοιτάξτε τη συμφωνία: « Λόγος»- δηλαδή ο Θεός- «σάρξ γένετο», που λέει ο Ιωάννης, «καί σκήνωσεν ν μν»Αν λοιπόν δεν θα έπρεπε να δεχθεί ούτε ο Άρειος ή να δεχθεί τον Αρειανισμόν, ολόκληρο το Ευαγγέλιον θα έπεφτε στο κενό. Θα ανετρέπετο, όπως το αντιλαμβάνεστε…

    Έτσι λοιπόν στάθηκε πολύ τολμηρός· αλλά και συνετός. Εγνώριζε να πολεμά και να νικά. Εχθροί του; Ο διάβολος, οι βασιλείς- δυστυχώς!-, οι αιρετικοίΣύμμαχός του; Ο Χριστός και ο λαός. Και ενίκησε ο Μέγας Αθανάσιος. Και η ιστορία όντως τον ονόμασε «Μέγαν». Αυτόν τον επίζηλον τίτλον.

     Αγαπητοί. Και η εποχή μας είναι καταπληκτικά παράλληλη με την εποχή του μεγάλου πατρός. Ο Αρειανισμός υποβόσκει στην ευρωπαϊκή θεολογία ή, καλύτερα, εις την δυτικήν θεολογίαν. Και επειδή υποβόσκει αυτός ο Αρειανισμός- ποτέ δεν πέθανε ο Αρειανισμός…- δεν το λέγω εγώ δε, όχι μόνο γιατί το βλέπομεν και το βλέπετε- το γράφει σε ένα του βιβλίο και ο πατήρ Ιουστίνος ο Πόποβιτς. Από κει ξεπήδησαν οι διάφορες σύγχρονες αιρέσεις και παρεκκλίσεις…

    Μεγάλες προδοσίες επιτελούνται από εκκλησιαστικά και πολιτικά πρόσωπα, τουλάχιστον εις τον ορθόδοξον χώρον. Όταν Πατριάρχαι, ορθοδόξου λαού, μπορούν να συγκρίνουν και να εξισώνουν τον Χριστόν με τον Μωάμεθ, πέστε μου αν η εποχή μας είναι δεινή, φοβερή… Πατριάρχαι… Να εξισώνουν τον Χριστόν με τον Μωάμεθ… Όταν κριτήριον συνυπάρξεως θεωρείται ο μονοθεϊσμός, «α», λέει, «και οι Εβραίοι μονοθεϊσταί είναι, και οι Χριστιανοί μονοθεϊσταί είναι, και οι… Μωαμεθανοί μονοθεϊσταί είναι. Να λοιπόν, κοινόν σημείον, μονοθεϊσμός. Ελάτε λοιπόν, να δώσουμε τα χέρια και να ενωθούμε…».

    Πώπω βλασφημία φοβερή…! Ναι, μονοθεϊσμός είναι ο Χριστιανισμός, αλλά το όνομά του είναι Πατήρ, Υιός και Άγιον Πνεύμα. Εάν, κύριοι, αρνείστε το τριαδικόν της θεότητος, δεν έχετε ουδεμίαν σχέση με τον μωαμεθανισμό- παίρνω τον μωαμεθανισμό γιατί είναι στο προσκήνιον και στην επικαιρότητα ο μωαμεθανισμός- προσέξετε, φοβερός εχθρός… Αλλά δεν είναι αυτοί ο φοβερός εχθρός, φοβεροί εχθροί είναι, αγαπητοί, εκείνοι οι αξιωματούχοι της Εκκλησίας που βλέπουν και ζυγίζουν και μετρούν τα πράγματα με τον τρόπον που σας ανέφερα.

    Όταν λοιπόν ο Οικουμενισμός από την άλλη μεριά, γιατί αυτό το σύμπλεγμα να ενωθούμε δεν λέγεται παρά- το ξέρετε όλοι σας- Οικουμενισμός, ήδη προχωρεί ακάθεκτος χωρίς πλέον να ερωτάται ο λαός-ερωτούμε: «Τι γίνεται;». Όταν ο Χριστιανισμός εξέπεσε σε διπλωματία… Τι θα πει «διπλωματία»; Η δυνατότητα του συμβιβασμού… Αυτό λέγεται διπλωματία. Ο Χριστιανισμός όμως μπορεί να περιπέσει εις την διπλωματία; Υπάρχει περίπτωσις συμβιβασμού με τα στοιχεία του κόσμου τούτου; Είναι δυνατόν ποτέ; Όταν το ευαγγελικόν ήθος- από την άλλη μεριά- διαρκώς και αλματωδώς εκκοσμικεύεται, μια καινούρια ηθική ήδη προβάλλεται, όχι η ευαγγελική, άλλη ηθική, κοσμική ηθική, στην οποία δυστυχώς υπηρετούν και αξιωματούχοι της Εκκλησίας… Ένα πρόσφατο θα σας έρθει στο μυαλό απ’ αυτά που σας λέω.. Και για να χρησιμοποιήσω τη γλώσσα του Κυρίου που θέτει υπό ερώτησιν την ύπαρξη της πίστεως- της ακεραίας πίστεως, στον δεύτερο ερχομό Του, που είπε ο Κύριος: «Ναι, Εγώ θα ‘ρθω, θέμα δεν υπάρχει εκεί, πρόβλημα δεν υπάρχει εκεί, το πρόβλημα είναι δικό σας. Όταν Εγώ θα έλθω, θα βρω την πίστη επάνω εις την γην;». Αυτό είναι το πρόβλημα, δικό μας πρόβλημα.

    Ή εκείνο που λέγει ο Παύλος- γράφει στον Τιμόθεο- «Τοτο δ γίνωσκε – αυτό να γνωρίζεις-τι ν σχάταις μέραις νστήσονται καιρο χαλεποί -καιροί δύσκολοι-  σονται γρ ο νθρωποι φίλαυτοι– αυτή η φιλαυτία είναι το μεγάλο κεφαλάρι που γεννάει όλα τα πάθη, όλες τις κακίες και όλες τις κοινωνικές αναστατώσεις- φιλήδονοι μλλον  φιλόθεοι -δηλαδή οι άνθρωποι θα είναι περισσότερο φιλήδονοι· βλέπετε, ιδίως στη νεολαία μας, πώς προχωρά η φιληδονία, αντί να προχωρά η φιλοθεΐα, δηλαδή το να είναι οι νέοι μας φιλόθεοι;- «χοντες μόρφωσιν εσεβείας» – μπορεί να ξέρουνε πολλά πράγματα, «τν δ δύναμιν ατς ρνημένοι» -θα έχουν όμως αρνηθεί την δύναμη του Χριστού, τη δύναμη του Αγίου Πνεύματος. Τότε εμείς, που μελετάμε τον βίο και την πολιτεία, αγαπητοί μου, του μεγάλου πατρός Αθανασίου που σήμερα τιμάμε τη μνήμη του, τι πρέπει να κάνομε; Είναι ή δεν είναι παράλληλοι οι καιροί;

   Αγαπητοί. Ο καιροί ο μενετοί, δεν περιμένουν…

            ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ

    και με απροσμέτρητη ευγνωμοσύνη στον πνευματικό μας καθοδηγητή

               μακαριστό γέροντα Αθανάσιο Μυτιληναίο,

             απομαγνητοφώνηση και ηλεκτρονική επιμέλεια κειμένου:

                             Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος

ΠΗΓΗ:

·        http://www.arnion.gr/mp3/omilies/p_athanasios/mnhmh_agivn/mnhmh_agivn_001.mp3

Εισαγωγή στην πνευματική μας ζωή(π. Αθανάσιος Μυτιληναίος)

π.Αθανάσιος Μυτιληναίος: Συνείδηση και υποσυνείδητο | ΑΠΟΨΕΙΣ | Ορθοδοξία |  orthodoxia.online

Οι προτεστάντες έχουν δικό τους τρόπο, ατομικό τρόπο ευσεβείας, πίστεως, προσευχής, εκκλησιασμού, ατομικόν τρόπον του σκέπτεσθε κ.ο.κ.

Στην Ορθοδοξία δεν υπάρχει άλλος τρόπος εκτός του τρόπου των αγίων. Δεν μπορώ να εκκλησιάζομαι αγνοώντας την σωτηρία των άλλων. Όχι προσωπική ζωή ευσεβείας. Αυτό είναι λανθασμένος τρόπος πνευματικότητος. Οι λανθασμένοι τρόποι ευσεβείας δεν σώζουν. Για τον λόγο αυτό να προσέξουμε πολύ.

Σήμερα με την βοήθεια του Θεού θα ιδούμε τι είναι η ορθόδοξος πνευματικότης. Θα σας πω αυτό που Θέλει ο Θεός, αυτό που λέει το Ευαγγέλιο, ο Χριστός,

Πνευματική ζωή, είναι η διαρκής νήψις της ψυχής. Τι είναι αυτή η νήψις της ψυχής; Είναι η εγρήγορση , κατά θετικόν και αρνητικόν τρόπον. Νήψη, ο πρακτικός τρόπος αυτής η νηπτική ζωή. Είναι ένας όρος, όχι πατερικός, το τονίζω αυτό, αλλά αγιογραφικός. Δεν το ανακάλυψαν οι Πατέρες προέρχεται από την Αγία Γραφή, ο ίδιος Κύριος το προτείνει («Μακάριοι οι καθαροί τη Καρδία»,είπεν, πως το αποκτούμε αυτό; Θα ιδούμε παρακάτω).

 Θέλω να βγάλω μια προκατάληψη και να σας πω ότι αυτό που λέμε νήφω, σημαίνει εγκρατεύομαι , έχω καθαρό τον νού και την καρδιά. Ξεκινώ από αυτό το ίδιο το ευαγγέλιο. Και το Ευαγγέλιο αυτό δεν είναι ξεκομμένο, δεν είναι άλλες σελίδες για τους εγγάμους, άλλες για τους αγάμους, άλλες για τους μοναχούς, άλλες για τους φτωχούς, άλλες για τους πλούσιους, άλλο για τους  αγράμματους , άλλο για τους γραμματισμένους κλπ. Όλους μας ενδιαφέρει η καθαρή καρδιά, να αποκτήσουμε την καθαρή καρδιά που μας ενώνει με τον Θεό. Ο δρόμος είναι ένας, για όλους.

 «Εγώ ειμί η οδός και η αλήθεια και η ζωή». Ο Χριστός είναι το μέσον και ο σκοπός, το μέσον και το τέρμα. Ο Χριστός είπε « Εγώ ειμί η ζωή και η αλήθεια». Δεν είπε ο Χριστός «εγώ ειμί  αι οδοί (οι δρόμοι)», είπεν εγώ ειμί η οδός , διότι ένας δρόμος οδηγεί στην σωτηρία, διότι ένας είναι ο δρόμος, ο Χριστός.

 Όταν ο μοναχός ακολουθεί την πνευματική οδό και ο ασκητής ακολουθεί  την πνευματική οδό στην έρημο και ο έγγαμος την ίδια οδό την πνευματική στον κόσμο, είναι δύο δρόμοι; Όχι, είναι ένας. Από εδώ ο δρόμος της ασκήσεως και της αμεριμνησίας και από εκεί ο δρόμος των φροντίδων και της πολυπραγμωσύνης των εγγάμων. Όχι ένας είναι ο δρόμος. Ούτε παράλληλοι, ένας δρόμος.

Και πρέπει εγώ να κάνω εκείνα των μοναχών; Αδελφέ μου ο δρόμος είναι ένας. Περπάτα τον δρόμο αυτό και όπου φθάσεις, αρκεί να ακολουθείς τον δρόμο τον πνευματικό. Μπορεί να πει ένας θέλω να φθάσω μέχρι εκεί, μέχρι εκεί μπορώ. Αλλά να είναι ο δρόμος  ο πνευματικός.

Όπως ο άνθρωπος της πόλης πρέπει να γνωρίζει τα προβλήματα της βρώμικης κοινωνίας και να τα αντιμετωπίζει με διάκριση, δεν σημαίνει ότι θα ακολουθήσει αυτούς τους δρόμους, έτσι  και κατά τον ίδιο τρόπο και εκείνος που  διαβάζει και γνωρίζει τον δρόμο και τους αγώνες των ασκητών δεν σημαίνει ότι πρέπει να πάει στην έρημο, αλλά να  γνωρίζει τους δρόμους και να κρατάει αυτό που τον ενδιαφέρει για την δική του πνευματική ζωή και πρόοδο.

Γι αυτό πρέπει να διαβάζει και ο άνθρωπος της πόλης ασκητικά , φιλοκαλικά  και νηπτικά βιβλία, για να πάρει την εμπειρία των ασκητών και να μπορέσει να αναπνεύσει. Ο δρόμος των εντολών του Θεού είναι ένας. Και εσύ ο έγγαμος θα σωθείς και εκείνος ο μοναχός, ασκητής θα σωθεί. Ένας τρόπος, ένας δρόμος.

Ούτε θα λες αυτά είναι για τους μοναχούς και όχι για μας. Δεν θα πεις δεν με ενδιαφέρει αυτός είναι για τους μοναχούς ή τους ασκητές στην έρημο. Αυτός με ενδιαφέρει,είναι για μας τους εγγάμους ή τους ευρισκομένους στον κόσμο. Για σένα  είναι το ίδιο όλοι. Τους αγκαλιάζεις το ίδιο, όλοι μπορούν να σωθούν. Και ο έγγαμος μπορεί να σωθεί και ο μοναχός μπορεί να σωθεί και εσύ μπορείς να σωθείς.

Είναι για τους μοναχούς τα ασκητικά βιβλία και η μοναχική ζωή; Είναι και για σένα, διότι είναι στον ίδιο δρόμο, στον δρόμο των εντολών του Θεού. Ή στην έρημο ή στον κόσμο να είμαστε στον δρόμο των εντολών του Θεού. Επομένως και για σένα είναι εάν μπορείς να βελτιώσεις και να ανεβείς στον αγώνα σου τον πνευματικό, αφού είσαι στον ίδιο δρόμο, διανύεις τον ίδιο δρόμο των εντολών του Θεού.

«‘Αγιοι μάρτυρες οι καλώς αθλήσαντες και στεφανωθέντες…»,αυτό ψάλλουμε και στους εγγάμους, διότι  μη μου πείτε ότι η έγγαμη ζωή δεν είναι μαρτύριο. Το ίδιο ψάλλουμε και στους κληρικούς, στην χειροτονία, μαρτύριο δεν είναι και η ζωή των κληρικών; Για όλους η ζωή η πνευματική είναι η ίδια. Είναι μαρτύριο. Εξίσου την νηπτική ζωή έζησαν όλοι οι άγιοι, είτε στην έρημο είτε στον κόσμο, ακολουθούσαν τον ίδιο δρόμο των εντολών του Θεού. Την ίδια ζωή έζησε και ο Άγιος Αντώνιος και ο΄Αγιος Ιωάννης Χρυσόστομος. Έζησαν την νηπτική ζωή, ακολουθούσαν τον δρόμο των εντολών του Θεού.

Νήφω, από την ετυμολογία της λέξης, σημαίνει δεν πίνω κρασί, για να έχω πολύ καθαρό το μυαλό, το έχω καθαρό, είμαι νηφάλιος δηλαδή. Μεταφέροντας την λέξη νήφω από το κρασί στην αμαρτία (διότι η αμαρτία είναι ένα κρασί που σε μεθάει κλπ), σημαίνει δεν πίνω από το κρασί για να έχω καθαρό το μυαλό, δεν κάνω αμαρτία για να διατηρήσω καθαρό νού και καθαρή καρδιά. Αλλά σας ερωτώ αυτό δεν είναι ο τρόπος της  πνευματικής ζωής; «Μακάριοι οι έχοντες καθαράν καρδίαν», δεν είπε ο Χριστός; Δηλ. νηπτική ζωή. «Σύ νήφε  τοις πάσι» είπε στον Τιμόθεο ο Απ.Παύλος. Να είσαι προσεκτικός σε όλα.

«Εν εγρηγόρσει ανθρώπου», να μην έλθει το κακό ,το πονηρό μέσα στην καρδιά, στην ψυχή, να αποκρούσουμε τις προσβολές του πονηρού. Γνώρισμα είναι να είμαστε σε επιφυλακή πάντοτε, να κλείσουμε τις θύρες των αισθήσεων και της καρδιάς να μην γίνουν οι λογισμοί πράξεις, να μην εισέλθουν στην καρδιά μας οι λογισμοί.

«Ας νήφωμεν εμείς που είμαστε παιδιά του φωτός ».Βλέπετε είναι εντολή να είμαστε εγγρατείς, να είμαστε σε εγρήγορση.

«Νήφε ως Θεού αθλητής (Να είσαι καθαρός ως αθλητής του Θεού)» λέει ο΄Αγιος Ιγνάτιος ο Θεοφόρος στον Άγιο Πολύκαρπο.

Σας λέω μερικά φιλοκαλικά για να σας κεντώ το ενδιαφέρον να τρέχετε να τα ζητάτε τα βιβλία αυτά και να τα διαβάζετε.

Ο Αγιος Ησύχιος ο Ιεροσολυμίτης λέει «Νήψις εστί μέθοδος πνευματική». Πρώτον είναι μέθοδος, είναι οδός, δεν είναι σκοπός. Ο δρόμος από το σπίτι σας ήταν το μέσον, η μέθοδος, ο τρόπος να έλθετε εδώ, ο σκοπός σας ήταν να έλθετε εδώ, θα γυρίσετε πάλι σπίτι σας.

Η πνευματική ζωή δεν είναι σκοπός στην ζωή μας. Είναι λανθασμένο αυτό να θεωρούμε ότι είναι η πνευματική ζωή σκοπός στη ζωή μας. π.χ. βάζω τα δυνατά μου να μην λέω ψέματα. Όταν ρωτήσω γιατί δεν θέλεις να λες ψέματα; Δεν είμαι σε θέση να απαντήσω. Γιατί θέλεις να μην κουτσουμπολεύεις; Για να είμαι καλός άνθρωπος; Σκοπός της πνευματικής ζωής είναι η απόκτηση του Αγίου Πνεύματος, όχι η απόκτηση των αρετών. Λυπεί η μη τήρηση των εντολών το Πνεύμα το Άγιον και δεν μένει μέσα μου. Πως να πως ψέματα θα φύγει το πνεύμα του Θεού. Πως να κάνω πονηρά πράγματα θα φύγει το πνεύμα το άγιον αφού το σώμα μου είναι «Ναός του εν ημίν οικούντος αγίου πνεύματος», πώς να κάνω κάτι αντίθετο προς τις εντολές του Θεού;

Γι` αυτό αν ιδείτε άνθρωπο να καμαρώνει και να υπερηφανευθεί για τις αρετές (ότι δηλ. νηστεύει πολύ, πέτυχε να εγκρατευθεί πολύ κλπ), αυτός καμαρώνει το ποτήρι και δεν πίνει το νερό. Τι σημαίνει αυτό; Ζητώ ένα ποτήρι νερό. Ποιός είναι ο σκοπός, ποιο το μέσον; Το ποτήρι είναι ο τρόπος, η μέθοδος δεν είναι ο σκοπός . Ζητώ νερό να πιώ, όχι το ποτήρι. Επομένως η ουσία, ο σκοπός είναι το νερό. Το νερό θα πιούμε , το ποτήρι ήταν το μέσον, ο τρόπος για να πιούμε το νερό, Έτσι και  η αρετή ήταν το μέσον για να αποκτήσουμε τον σκοπό, δηλ. να αποκτήσουμε το πνεύμα του Θεού, τον Θεό. Να μην υπερηφανευθούμε ποτέ για τις αρετές μας αγαπητοί μας. Δεν είναι σκοπός μας οι αρετές. Σκοπός μας είναι το Πνεύμα του Θεού για να οδηγηθούμε στην Θέωση, στην σωτηρία μας.

Είναι δύσκολη επιστήμη και τέχνη να τιθασεύσουμε τον εαυτό μας. Μια ολόκληρη ζωή, η άσκηση στάθηκε η αιτία να καταλάβουν πώς να ξεπεράσουν τον εαυτό τους οι άγιοι και οι ασκητές. Κι εμείς καυχώμεθα για την δική μας πνευματική ζωή;

Απαλλαγή από πονηρές σκέψεις, λόγια, έργα, αυτό είναι το έργον της νηπτικής μας εργασίας. Η νηπτική εργασία έρχεται να απαλλάξει από αυτή την εμπαθή κατάσταση τον άνθρωπο, των σκέψεων, λόγων και πράξεων.

Λέμε, γιατί κάνω πνευματική ζωή; Για να είμαι καλός άνθρωπος λέει ο άλλος. Γιατί να είσαι καλός άνθρωπος, μετά; Σκοπός της πνευματικής ζωής είναι η απόκτηση του Αγίου Πνεύματος. Αυτό σημαίνει φροντίζω την ζωή μου να είναι τέτοια ώστε να μην διώχνω το Άγιο πνεύμα. Επομένως, δεν λέω ψέματα, δεν πορνεύω, δεν κουτσομπολεύω κανένα γιατί; Για να μην  φύγει το πνεύμα το Άγιον. Άμα  σκέφτομαι έτσι παραμένω με το Πνεύμα το΄Αγιον, άρα είμαι ενωμένος με τον Θεό. Καταλάβατε;

Μέθοδος πνευματική η νήψις αγαπητοί μου, δεν είναι σκοπός. Μέθοδος που απαιτεί βαθεία γνώση και αγώνα προσωπικό για να τιθασεύσουμε τον εαυτό μας. Πρώτο έργο να απαλλάξει τον άνθρωπο από πονηρές σκέψεις, λόγια, έργα. Πολλοί πιστεύουν ότι τα λόγια δεν είναι αμαρτία, πολύ παραπάνω οι σκέψεις, αλλά μόνον οι πράξεις είναι αμαρτία. Η νηπτική ζωή έρχεται να απαλλάξει τον άνθρωπο από τα πάθη αυτά των σκέψεων,των λόγων και των έργων. Όταν χρονίζει –και οδεύει, περπατάει, μία πορεία, μία όδευσις είναι η νηπτική ζωή- και οδεύεις αυτή τη ζωή τότε καταφέρνεις όχι να να απαλλαγείς από αυτά , αλλά και  τότε καταφέρνεις να αποκτάς,»όσο είναι δυνατόν»,  το νόημα των κρυφίων και των μυστηρίων της ζωής. Γίνεται ένας πόλεμος, μία πείνα, ένας σεισμός, βλέπεις τα γεγονότα, γίνεται π.χ. πόλεμος. Ο άνθρωπος του Θεού βλέπει πίσω από τα γεγονότα, γιατί έγινε ο πόλεμος, τούτο ,το άλλο. Ο άνθρωπος ο πνευματικός βλέπει πίσω από τα γεγονότα αυτά που επιτρέπει ο Θεός. Βλέπει ,ο πνευματικός άνθρωπος, σε πρώτο βήμα τα μυστήρια του Θεού μέσα στην δημιουργία, μετά βλέπει τα  μυστήρια του Θεού μέσα στην ιστορία και μετά βλέπει τα μυστήρια της Βασιλείας του Θεού. Αυτά τα χαρίζει μόνο η νηπτική ζωή. Αυτή η νηπτική ζωή βοηθάει τον άνθρωπο να τηρεί τις εντολές της Αγίας Γραφής ( αυτές που περιέχονται και στην Παλαιά και στην Καινή Διαθήκη). Και αυτές είναι πολλές.

Οι εβραίοι έκαναν το ταλμούδ και είχαν 6.000 περιπτώσεις παράβασης εντολών (χάλκευσαν τις εντολές του Θεού) και τους είπε ο Κύριος « φορτώνετε  με δυσβάτακτα έργα τους ανθρώπους». Γι` αυτό βλέπουν πολλοί άνθρωποι ένα βάρος την εφαρμογή του Ευαγγελίου.

Εμείς αρκούμαστε σε περιπτωσιολογία  εφαρμογής των εντολών. Οι περιπτώσεις είναι άπειρες, άπειρες το ξαναλέω. Όχι χάλκευμα της περιπτωσιολογίας. Είναι αυτό που λέτε σε αυτή την περίπτωση τι θα κάνω; Σε εκείνη την περίπτωση τι θα κάνω; Δεν έχεις πνεύμα Θεού τι θα κάνεις; Οι περιπτώσεις δεν τελειώνουν ποτέ.Γι αυτό βλέπουν μερικοί βάρος τις εντολές του Θεού, «… μη εκείνο ,μη τούτο ,μη το άλλο». Πρέπει να ξέρεις κάθε περίπτωση για να ξέρεις τι θα κάνεις; Δεν είναι βάρος οι εντολές αγαπητοί μου, είναι Χαρά. Ο Χριστός είπε  «…είναι ελαφρύς και χρηστός (ωφέλιμος) ο ζυγός».  Ελαφρύ το Ευαγγέλιο είπε ο Χριστός. Το βλέπουμε βαρύ, γιατί το βλέπουμε στραβά.

Όταν κανείς έχει το πνεύμα του Θεού ,την αγάπη, την νήψη και τον φόβο του Θεού, δεν βλέπει τις εντολές ως βαρείς, αλλά τις βλέπει ως ωφέλιμες και ελαφρές («Χρηστός και ελαφρύς ο ζυγός»).Όταν έχω αγάπη δεν χρειάζεται  σκέψη τι πρέπει να κάνω όταν ιδώ ένα ζώο π.χ. να περιπλανάται  ή να κινδυνεύει που λέει η Π.Δ και λοιπά. Όταν έχεις πνεύμα του Θεού ξέρεις πώς να ενεργήσεις σε κάθε περίπτωση. Όταν έχει αγάπη (πνεύμα Θεού) δεν πέφτεις στις περιπτώσεις, βλέπεις και κρίνεις πως πρέπει να ενεργείς έχοντας πνεύμα Θεού. Στους καρπούς του Αγίου Πνεύματος είναι και η χαρά. Δεν έχεις χαρά όταν εκτελείς τις εντολές του Θεού; Ε, τότε στραβά πήρες τον δρόμο. Άρα με χαρά όλες τις εντολές του Θεού και της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης.

Τα αγαθά του μέλοντος αιώνος.   Ένα παράδειγμα, όταν ένας θέλει να παντρευτεί δεν έχει χαρά; Εχει χαρά. (Να μας καλέσεις και στις χαρές σου λέμε, έχει χαρά ο άνθρωπος). Όταν ήταν αρραβωνιασμένος δεν είχε χαρά; Εκείνη ήταν η πρώτη χαρά, ήταν πρόγευση χαράς , δηλ.του γάμου. Έτσι πρόγευση των αγαθών της Βασιλείας του Θεού έχει και εκείνος που οδεύει την πνευματική ζωή και την νήψη. Αρχίζουν από εδώ τα αγαθά, δηλ. η πρόγευση των μελλόντων αγαθών. Μπήκαμε ήδη στην Βασιλεία του Θεού γιατί είμαστε βαπτισμένοι Χριστιανοί (αρραβώνας δηλαδή),έχουμε πρόγευση του γάμου, δηλ. της Βασιλείας του Θεού, αυτά που θα απολαύσουμε τότε. Βέβαια βρισκόμαστε πολύ μακριά βεβαίως. Τότε πως μπορούμε να πούμε ότι η πνευματική ή ζωή έχει όρια και να πούμε «…έ, φθάνει η πνευματική ζωή, που θα φθάσουμε;)

Αυτή η νήψη, η νηπτική ζωή, είναι σπάνιο αγαθό,  είναι τόσο όμορφη, αλλά «σπανίζει και στους Μοναχούς» λέει ο΄Αγιος Ησύχιος (άγιος του 6ου ή 7ου αιώνα),σπανίζει λέει τότε. Το είπε για τότε, τι να πει κανείς για τώρα για τους σημερινούς μας μοναχούς και τους σημερινούς μας λαϊκούς; Τωρα τι να πει κανείς; Είναι μακριά ,δύσκολη; Ας κάνουμε το σωστό εμείς, αυτό που μπορούμε, αλλά να το κάνουμε. Πως; Να απαλλαγούμε από τις χαρές του κόσμου τούτου, τις κακές χαρές, τις αμαρτωλές ,διότι έχει και καλές χαρές η ζωή.

Η νήψη οδηγεί τον άνθρωπο στον σωστό δρόμο στη ζωή του και γίνεται η αιτία να οδηγηθεί ο άνθρωπος στην θεωρία, να θεωρεί τον Θεόν, την δόξα του Θεού. Και το τριμερές της ψυχής  (νούς, καρδία, βούληση)  και σε εκείνο που εργάζεται την νήψη (εγρήγορση, εγκράτεια) οι  4 αρετές αυξάνουν (ανδρεία, φρόνισις, σωφροσύνη, δικαιοσύνη). Και αυτές οι βασικές αρετές αντιστοιχούν στα τρία μέρη της ψυχής. Και εκείνος που εργάζεται στην νηπτική εργασία, τις 4 αυτές εντολές τις αυξάνει. Γιατί αυτές οι αρετές, διότι η κάθε μια αντιστοιχεί στο τριμερές της ψυχής.

Και εκ τούτων αποτίκτονται, γεννιένται, λέει ο Άγιος Ιωάννη ο Δαμασκηνός οι ψυχικές αρετές, η Πίστις, ελπίς, αγάπη, προσευχή, ταπείνωση, που θα τις αναλύσουμε στη συνέχεια των θεμάτων μας. Δεν επιμένω σε αυτές γιατί θα τις αναλύσουμε παρακάτω.Αυτές ξεκινούν από τις τέσσερες βασικές. Και να τηρούμε τις αισθήσεις μας, τι θα ιδούμε, τι θα ακούσουμε, τι θα πιάσουμε.

Τώρα είδαμε τι είναι νηπτική ζωή. Είδαμε ότι είναι μία μέθοδος, ένας δρόμος, δεν είναι πολλοί δρόμοι πνευματικής ζωής, ένας δρόμος, ο δρόμος  των εντολών του Θεού.

Τώρα θα ιδούμε ένα διάγραμμα νηπτικής ζωής όπως το παρουσιάζει ο Άγιος Θεόδωρος Εδέσσης (όχι της Μακεδονίας, αλλά της Συρίας). «Πίστις ορθή και ευδιάθετος (εσωτερική και βαθεία)», που γεννά τον φόβο του Θεού» (εδώ ο αιρετικός δεν έχει θέση), αλλά μην νομίζετε μόνο οι αιρετικοί  και οι χριστιανοί μας που έχουν άγνοια στην πίστη μας, π.χ. λές τον χριστιανό μας ότι ,θα αναστηθείς, θα αναστηθούμε κάποτε, θα σου πεί και ποιος το ξέρει αυτό; Άρα δεν μπορεί να προχωρήσει στην πνευματική ζωή.

Το είπα και το λέω πολλές φορές αυτό για την  πίστη στην κρίση ,την Δευτέρα παρουσία, την κόλαση, τον παράδεισο. Πρέπει να ξέρουμε σωστά την πίστη μας αγαπητοί μου. Άμα πιστεύω ότι υπάρχει κόλαση και μάλιστα αιωνία και ότι θα έλθει πάλι Χριστός πέστε μου τι να κάνω; Δεν θα αισθάνομαι τον φόβο του Θεού; Δεν μπορείς να πεις τίποτε πλέον, έχεις την βεβαιότητα της έλευσης και της κρίσης του Θεού. Εάν πιστεύω ότι υπάρχει κόλαση και ότι θα έλθει ο Θεός να κρίνει ζώντες και νεκρούς, τότε υπάρχει ο φόβος του Θεού. Από αυτή την πίστη γεννιέται ο φόβος του Θεού. Έχω βεβαιότητα της έλευσης του Χριστού και της κρίσης. Αυτό είναι ο φόβος, προσπαθώ να είμαι συνεπής στην τήρηση των εντολών. Ο δε φόβος του θεού μας διδάσκει να τηρούμε τους λόγους του Θεού. Εάν δεν έχω πίστη δεν μπορώ να έχω φόβο Θεού. Ένα παράδειγμα που ετοιμάζεται για εξετάσεις. Φοβάται τον Ιούνιο γιατί θα γράψει. Όλο τον χρόνο τι κάνει; Διαβάζει γιατί φοβάται τις εξετάσεις. Τώρα εδώ όταν περιμένω την κρίση του Θεού, σε όλη τη ζωή τι κάνω; Τηρώ και ενασκώ τις εντολές του Θεού . Είναι η πρακτική αρετή είναι η τήρηση των εντολών, η αρετή που προκύπτει από την τήρηση των εντολών. Αυτό είναι η πρακτική αρετή, που είναι η αρχή της απάθειας (όταν δηλ. ο άνθρωπος δεν έχει πλέον πάθη). Όχι η απάθεια που λέμε π.χ. «…εκείνος έβλεπε να καίγεται το δάσος και ήταν απαθής (αδιάφορος, τέλεια αδιαφορία) . Απάθεια είναι όταν έχουμε απαλλαγεί από τα πάθη μας, δεν είμαι εμπαθής, είμαι απαλλαγμένος από πάθη. Όταν έλθει η απάθεια τότε γεννιέται η αγάπη. Θα μιλήσουμε για την αγάπη. Σας είπα να έλθετε να ακούσετε τα θέματα αυτά γιατί δεν είναι πολύ συνηθισμένα. Μην τα χάσετε, είναι πολύ χρήσιμα, ωφέλιμα.

Ξέρετε, όταν ασκείς την αγάπη και δεν έχεις απαλλαγεί από τα πάθη, τότε  αυτή η αγάπη οδηγεί σε αποκλίσεις; Η απόκλιση ή η νοθεία ή ξέρω εγώ τι άλλο, θα τα πούμε  παρακάτω. π.χ. είμαι γεμάτος πάθη και θέλω να αγαπήσω τον άλλον άνθρωπο. Αυτή η αγάπη είναι εμπαθής, οδηγεί σε άλλα μονοπάτια, οδηγεί στην ερωτική, την βρώμικη αγάπη. Λέω, αγαπάω την κυρία αυτή που έχει 5 παιδιά κλπ .Αν δεν είσαι καθαρός από πάθη πως την αγαπάς; Αν είσαι απαθής την βλέπεις σαν αδελφή σου (ή με στοργή ή με πόνο), αν δεν είσαι καθαρός μέσα σου αυτή η αγάπη είναι βρώμικη.

Λες αγαπάς την φύση, αλλά πως; Με την έννοια της αγάπης του Θεού, ως δημιούργημα που πρέπει να σεβαστώ ή για φυσιολατρεία; Και οι μασώνοι είναι φυσιολάτρες, αγαπούν την φύση. Βλέπετε την διαφορά. π.χ. Αγαπώ τους γονείς μου εάν έχουν κτήματα να με γράψουν κλπ. Βλέπετε το πάθος της φιλαργυρίας; Αγαπώ γιατί έχω το μυαλό μου στο γράψιμο των κτημάτων και όχι στην αγάπη και το χρέος προς τους γονείς μου. Το κάνω εάν είμαι εμπαθής για να αρπάξω την περιουσία. Απαλλαγμένος από το πάθος της φιλαργυρίας αγαπώ σωστά γιατί είμαι παιδί των γονιών μου και έχω το χρέος αυτό και από τον θεό.Βλέπετε; «Ο Θεός αγάπη εστί και ο μένων εν τη αγάπη εν τω Θεώ μένει και ο Θεός εν αυτώ»!

Βλέπετε; Η πίστη γεννάει τον φόβο, η τήρηση των τις αρετές, πρακτική και θεωρητική ζωή, στην αρετή, η απάθεια γεννάει την αγάπη, την ένωσή μας προς τον Θεό. Μία αλυσίδα, αυτή η αλυσίδα είναι η νηπτική ζωή. Για την απάθεια αυτή θα ομιλήσουμε στην επόμενη ομιλία. Πως βλέπετε αυτά τα θέματα πνευματικού καταρτισμού; Σας ενδιαφέρουν; Αν ναι ας κάνουμε μια προσπάθεια να μην χάνουμε τα μαθήματα αυτά.

(Ομιλία 1295 , σειρά ομιλιών «Εισαγωγή στην πνευματική ζωή», Γέροντος π. Αθανασίου, εκφωνήθηκε την 22-10-73)