Η καταπληκτική εικόνα ενός αγέννητου μωρού 18 εβδομάδων αναδεικνύεται στη «Φωτογραφία του Αιώνα»…

Η εικόνα ενός αγέννητου μωρού 18 εβδομάδων κύησης, μέσα  από την εκπληκτική φωτογράφηση του περιοδικού Life του 1965, χαιρετίστηκε ως
«Η φωτογραφία του Αιώνα», από την Βρετανική εφημερίδα «The Guardian».

Η τιμώμενη φωτογραφία τραβήχτηκε από τον Σουηδό φωτορεπόρτερ Lennart Nilsson και δημοσιεύθηκε στο τεύχος Απριλίου του 1965 του περιοδικού Life,  με τίτλο: «Το Δράμα της ζωής πριν από τη γέννηση».
Αυτό το τεύχος έγινε το «ταχύτερα εξαντλημένο τεύχος» του περιοδικού στην ιστορία της έκδοσής του, σύμφωνα με την είδηση.
fwtografia toy aiwna 02
«Με πλήρες χρώμα και με κρυστάλλινη λεπτομέρεια, η φωτογραφία παρουσίασε ένα έμβρυο στον αμνιακό σάκο του, με τον ομφάλιο λώρο του να κάμπτεται κοντά στον πλακούντα. Το αγέννητο παιδί επιπλέει σ’ ένα φαινομενικά αστρικό σκηνικό, φαίνεται ευάλωτο, αλλά γαλήνιο. Τα μάτια του είναι κλειστά και οι μικροσκοπικές, τέλεια διαμορφωμένες γροθιές του είναι κολλημένες στο στήθος του», συνεχίζει το άρθρο.
Η φωτογραφία αυτή είναι μία από τις πολλές που δείχνουν αγέννητα μωρά στη διάσημη σειρά του περιοδικού. Τα περισσότερα από τα μωρά που φωτογράφησε ο Νίλσον τελικά δεν κατάφεραν να επιζήσουν. Όμως οι φωτογραφίες του κατάφεραν να συλλάβουν και να αποδώσουν την ανθρώπινη φύση των αγέννητων μωρών, σε μια εποχή που δεν υπήρχαν οι υπέρηχοι, με καταπληκτική λεπτομέρεια, τόσο στην  ασπρόμαυρη όσο και στην έγχρωμη έκδοσή τους.
Μια άλλη φωτογραφία ενός αγέννητου μωρού 20 εβδομάδων, δείχνει τις ζωντανές λεπτομέρειες του προσώπου του μωρού, τις μικροσκοπικές φλέβες στα βλέφαρά  του και τις ανασηκωμένες τρίχες που φύονται στο μέτωπο.
Σε μια φωτογραφία ενός αγέννητου μωρού 13 εβδομάδων, φαίνεται ο αμνιακός σάκος και ο πλακούντας να περιβάλλουν ένα μικροσκοπικό μωρό, με ήδη διακριτά δάκτυλα στα χέρια και τα ποδαράκια του, με μάτια, με αυτιά και πλευρές.
Ο διάσημος φωτογράφος πέθανε το 2017 σε ηλικία  94 ετών.
Πρόσφατα, η Έκθεση Φωτογραφίας του Παρισιού άρχισε να προβάλλει ξανά τις διάσημες φωτογραφίες του Nilsson και, σύμφωνα με την είδηση,  μπορεί να ακολουθήσουν και άλλες πόλεις στην Ευρώπη.
«Οι εικόνες προκάλεσαν αίσθηση στο Παρίσι και είναι εύκολο να καταλάβουμε γιατί: η ήσυχη ομορφιά τους δημιουργεί μια ισχυρή συναισθηματική έλξη», ανέφερε στο άρθρο της η «The Guardian».
Ο Νίλσον, μάλλον, δεν ήθελε οι φωτογραφίες του να χρησιμοποιηθούν στη διαμάχη των αμβλώσεων, αλλά αυτό συνέβη τελικά, λόγω της προσπάθειας της  βιομηχανίας αυτής, να αρνηθεί την ανθρώπινη φύση των αγέννητων μωρών.
Πραγματικά, οι φωτογραφίες του άφησαν μια τεράστια κληρονομιά, επειδή αποδεικνύουν την ισχυρή αλήθεια: τα αγέννητα μωρά είναι μοναδικά, ζωντανά, πολύτιμα ανθρώπινα όντα και το κίνημα υπέρ της ζωής τους, βρίσκεται με το μέρος της έντιμης επιστήμης και της Αλήθειας.
 
Πηγές:
(εμείς από  https://www.afistemenaziso.gr/)

«Kοινωνικό φύλο».Πλεκτάνη επιστημόνων και πολιτικών.

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΦΥΛΟ»: Πλεκτάνη επιστημόνων και πολιτικών

Αποτέλεσμα εικόνας για tu seras une femme mon fils

του Καθηγητού Christopher Dummitt* για το Quillette**
Μετάφραση: Ευάγγελος Δ. Νιάνιος Πηγή: lepoint.fr
[Ένας Καναδός ειδικός στις «μελέτες του κοινωνικού φύλου» ομολογεί δημόσια και ενυπογράφως ότι παραποιούσε – γενικεύοντας μεμονωμένα τοπικά περιστατικά – τα αποτελέσματα των ερευνών του για να δικαιώσει το ιδεολόγημά του.

Ωστόσο το «κοινωνικό φύλο», με τη συνέργεια των ΜΜΕ και προπαντός των πολιτικών, διαβρώνει ήδη συνειδήσεις σε βάρος των συμπερασμάτων της επιστήμης της βιολογίας. Αυτό είχε γίνει ξανά στο παρελθόν, με τον φυλετικό δαρβινισμό των Ναζιστών – με τις γνωστές οδυνηρές συνέπειες – και με τη θεωρία του, εκλεκτού του Στάλιν, Τροφίμ Λυσένκο που έστειλε στη φυλακή 3.000 επιστήμονες και κράτησε δεκαετίες πίσω τη σοβιετική βιολογία.
Γιατί άραγε αυτή η επίσπευση στην υιοθέτηση μιας θεωρίας που διαλύει την κοινωνία και καταστρέφει ψυχές και σώματα σε παγκόσμια κλίμακα ; Επιστήμονες και πολιτικοί θιασώτες του Διαφωτισμού είχαν δυο προτεραιότητες: Να γκρεμίσουν το Θεό (άρσεν και θήλυ εποίησεν αυτούς) και να χτυπήσουν την οικογένεια δημιουργώντας νέου τύπου κομσομόλους…Ε.Δ.Ν]

Η εξομολόγηση του Christopher Dummitt τινάζει στο αέρα το ιδεολόγημα του κοινωνικά διαμορφούμενου φύλου, που εισβάλλει στα σχολεία με τη μορφή της σεξουαλικής αγωγής: «…επινόησα τα πάντα από το Α ως το Ω. Δεν ήμουν ο μόνος. Αυτό έκανε (και κάνει ακόμα) ο καθένας. Έτσι λειτουργεί ο χώρος των μελετών για το κοινωνικό φύλο… Να πώς «αποδεικνύουμε» ότι το φύλο είναι κοινωνική δομή και ζήτημα εξουσίας»!!!
Αν μου είχαν πει πριν από είκοσι χρόνια ότι η νίκη της πλευράς μου θα ήταν τόσο αποφασιστική στην ιδεολογική μάχη για το βιολογικό και το κοινωνικό φύλο, θα είχα πηδήσει από χαρά. Εκείνη την εποχή, πέρασα πολλές βραδιές συζητώντας για το φύλο και την ταυτότητα με άλλους φοιτητές – και μάλιστα με οποιονδήποτε είχε την ατυχία να βρίσκεται στην παρέα μου. Δεν σταματούσα να επαναλαμβάνω: «Το φύλο δεν υπάρχει’’. Το ήξερα, τελεία και παύλα. Γιατί ήμουν ιστορικός του κοινωνικού φύλου.
Στα [πανεπιστημιακά] τμήματα ιστορίας της Βόρειας Αμερικής κατά τη δεκαετία του 1990, ήταν άλλωστε η τελευταία λέξη. Η ιστορία του κοινωνικού φύλου – και, γενικότερα, των μελετών για το κοινωνικό φύλο στον υπόλοιπο ακαδημαϊκό κόσμο – ήταν ένα σύνολο κλάδων στη βάση της ταυτότητας που βρισκόταν τότε σε πλήρη εξέλιξη στις πανεπιστημιουπόλεις των φιλελεύθερων τεχνών. Σύμφωνα με τις έρευνες στους χώρους εξειδίκευσης το 2007 και το 2015 για την Ένωση Αμερικανών Ιστορικών, οι πολυπληθέστεροι βρίσκονταν στην ιστορία των γυναικών και του κοινωνικού φύλου, ακολουθούμενοι από την κοινωνική, την πολιτιστική και τη φυλετική και σεξουαλική ιστορία. Τόσοι πολλοί τομείς να μοιράζονται μαζί μου το ίδιο όραμα για τον κόσμο: ότι στην πράξη όλες σχεδόν οι ταυτότητες δεν είναι παρά κοινωνική δομή και ότι η ταυτότητα είναι μόνο ζήτημα εξουσίας.
Εκείνη την εποχή, πολλοί άνθρωποι δεν συμμερίζονταν τη γνώμη μου. Όλοι – σχεδόν όλοι πρακτικά – όσοι δεν είχαν εκτεθεί σε αυτές τις θεωρίες στο πανεπιστήμιο, δυσκολεύονταν να πιστέψουν ότι το φύλο γενικά ήταν μια κοινωνική δομή, τόσο πολύ ήταν ενάντια στην κοινή λογική. Αλλά σήμερα, η μεγάλη μου ιδέα είναι παντού. Στις συζητήσεις για τα δικαιώματα των τρανσέξουαλ και στην πολιτική που πρέπει να υιοθετηθεί σχετικά με τους τρανς αθλητές στα αθλήματα. Στους νόμους που απειλούν με κυρώσεις οποιονδήποτε θα άφηνε να εννοηθεί ότι το φύλο θα μπορούσε να είναι βιολογική πραγματικότητα. Για πολλούς ακτιβιστές, μια παρόμοια δήλωση ισοδυναμεί με κήρυγμα μίσους. Αν υπερασπιστείτε σήμερα τη θέση των περισσότερων αντιπάλων μου εκείνη την εποχή – ότι το κοινωνικό φύλο βασίζεται τουλάχιστον εν μέρει στο βιολογικό φύλο και ότι υπάρχουν βασικά μόνο δύο φύλα (άνδρες και γυναίκες), όπως οι βιολόγοι γνωρίζουν από την αυγή της επιστήμης τους – οι υπερπροοδευτικοί θα σας κατηγορήσουν ότι αρνείστε την ταυτότητα των ανθρώπων τρανς και άρα θέλετε να προκαλέσετε οντολογική βλάβη σε άλλο ανθρώπινο πλάσμα. Από αυτή την άποψη, η πολιτισμική μετατόπιση είναι συγκλονιστική στο εύρος και την ταχύτητά της.
Αποτέλεσμα εικόνας για tu seras une femme mon fils
Θα βρεθεί μάνα να πει στο παιδί της «Θα γίνεις γυναίκα, αγόρι μου»; Το ιδεολόγημα της Σιμόν ντε Μπωβουάρ «δεν γεννιόμαστε γυναίκες, γινόμαστε» έγινε κατευθυντήρια κατεύθυνση της εκπαίδευσης στην Ευρώπη, παραμερίζοντας τα άβολα στη Νέα Τάξη συμπεράσματα της βιολογίας. Kaι οι έμποροι των ψυχών και των σωμάτων πλημμύρισαν με σχετικές εκδόσεις την αγορά…
Mea culpa
Σήμερα, θα ήθελα να ομολογήσω το mea culpa. Αλλά δεν θα αρκεστώ να εκφράσω τη λύπη μου για τον ρόλο που έπαιξα σε αυτό το κίνημα. Θέλω να απαριθμήσω τους λόγους που με έκαναν να ακολουθήσω λάθος πορεία τότε, και εκείνους που εξηγούν τα σφάλματα των σύγχρονων κοινωνικο-δομιστών ριζοσπαστών. Έχω προβάλει τα ίδια επιχειρήματα με αυτούς και ότι ξέρω ότι κάνουν λάθος.
Έχω την κάρτα μου της κοινωνικο-δομιστικής λέσχης. Ολοκλήρωσα το Διδακτορικό μου Δίπλωμα στην Ιστορία των Φύλων και δημοσίευσα το πρώτο μου βιβλίο για το ζήτημα το 2007, The Manly Modern: Masculinity in the Post-War Canada [Ανδροπρεπής Νεωτερικότητα: Η αρρενωπότητα στον μεταπολεμικό Καναδά]. Αλλά μην ξεγελαστείτε από τον τίτλο, στην πραγματικότητα είναι μόνο πέντε μελέτες περιπτώσεων στα μέσα του 20ού αιώνα, όλες με επίκεντρο το Βανκούβερ, όπου οι «αρσενικές» πτυχές της κοινωνίας αποτέλεσαν το επίκεντρο μιας δημόσιας συζήτησης. Ως παραδείγματά μου, μελέτησα σε βάθος την κουλτούρα των αυτοκινητιστών, το ποινικό σύστημα, μια ορειβατική λέσχη, ένα τρομερό εργατικό δυστύχημα (την κατάρρευση μιας γέφυρας) και μια βασιλική επιτροπή για απόστρατους. Δεν θα μπω σε λεπτομέρειες, αλλά ντρέπομαι για το έργο μου, ειδικά σε σχέση με τις δύο τελευταίεςα περιπτώσεις.
Δημοσίευσα επίσης ένα άρθρο από τη διατριβή του μεταπτυχιακού μου, του οποίου η επιρροή ήταν σίγουρα ευρύτερη από το ακαδημαϊκό μου έργο. Πρόκειται για ένα διασκεδαστικό άρθρο σχετικά με τους δεσμούς των ανδρών με το μπάρμπεκιου στον Καναδά κατά τη δεκαετία του 1940 και του 1950. Εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1998, αλλά έκτοτε έχει περιληφθεί αρκετές φορές σε προπτυχιακά εγχειρίδια. Πολλοί φοιτητές στο μάθημα της καναδικής ιστορίας αναγκάστηκαν να το διαβάσουν για να μάθουν περισσότερα για την ιστορία του κοινωνικού φύλου και την κοινωνική οικοδόμησή του.
Η «στάση της ανδροπρεπούς κνήμης»
Μικρό πρόβλημα: έκανα λάθος. Ή, για να είμαι λίγο πιο συγκεκριμένος: είχα εν μέρει δίκαιο. Και για τα υπόλοιπα, επινόησα τα πάντα από το Α ως το Ω. Δεν ήμουν ο μόνος. Αυτό έκανε (και κάνει ακόμα) ο καθένας. Έτσι λειτουργεί ο χώρος των μελετών για το κοινωνικό φύλο. Δεν προσπαθώ να αποκαταστήσω τον εαυτό μου. Θα έπρεπε να είχα περισσότερη διορατικότητα. Αλλά, εκ των υστέρων, νομίζω ότι αυτό συνέβαινε: δεν είχα ξεγελάσει τον εαυτό μου. Γι ‘αυτό υπερασπίστηκα τη θέση μου με τόση θέρμη, θυμό και βεβαιόητα. Αυτό μου επέτρεπε να κρύβω ό,τι σε πολύ βασικό επίπεδο δεν κατάφερα να αποδείξω πολλά από αυτά που στόχευα. Γιο-γιο δεν υπάρχει στη σκέψη.
Η μεθοδολογία μου εκτυλισσόταν σε τρία στάδια. Πρωτίστως, υπογράμμιζα ότι ως ιστορικός ήξερα πως υπήρξε μεγάλη πολιτισμική και ιστορική μεταβλητότητα. Ότι το κοινωνικό φύλο δεν καθοριζόταν πάντα και παντού με τον ίδιο τρόπο. Όπως έγραψα στο The Manly Modern, το κοινωνικό φύλο είναι «ένα σύνολο ιστορικά μεταβαλλόμενων εννοιών και σχέσεων που νοηματοδούν τις διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών». Και επέμεινα: «Δεν υπάρχει εξωιστορική θεμελίωση της σεξουαλικής διαφοράς που να έχει ρίζες στη βιολογία ή σε οποιοδήποτε άλλο στερεό υπόβαθρο του οποίου η ύπαρξη να προηγείται της πολιτιστικής του σημασίας.»
Είχα τα αγαπημένα μου παραδείγματα, τα οποία ανακύκλωνα στις διαλέξεις ή τις συνομιλίες μου. Ο Λουδοβίκος ο 14ος και αυτό που αποκαλούσα «στάση της ανδροπρεπούς κνήμης», πρότυπο της αρρενωπότητας στη δεκαετία του 1600, αλλά σήμερα φαίνεται μάλλον θηλυπρεπής. Μιλούσα επίσης για το μπλε και το ροζ, με αποσπάσματα που χρονολογούνται από τη δεκαετία του 1920, στα οποία συνιστούσαν στα μικρά αγόρια να φορούν «φλογερό και γήινο» ροζ, ενώ το «αέρινο και αιθέριο» μπλε προτιμιόταν για τα κορίτσια. Το κοινό μου ξεσπούσε σε γέλια και το επιχείρημά μου περνούσε καλύτερα: αυτό που θεωρούσαμε ως την απόλυτη και οριστική αλήθεια του κοινωνικού φύλου είχε στην πραγματικότητα αλλάξει με την πάροδο του χρόνου. Το κοινωνικό φύλο δεν ήταν δυαδικό. Ήταν μεταβλητό και ίσως ακόμα και απείρως μεταβλητό.
Με την εισαγωγή του κοινωνικού φύλου στην εκπαίδευση – ακόμα και στο μάθημα των Μαθηματικών!- η Πολιτεία, ενσαρκώνοντας το αντιχριστιανικό πνεύμα του Διαφωτισμού, αποσπά την αγωγή των παιδιών από τους γονείς και κάνει ομοφυλοφιλική κατήχηση! (Περισσότερα: Ανιχνεύσεις, ΝΕΑ ΤΑΞΗ: μαθήματα ομοφυλοφιλίας στα σχολεία.) Η εισαγωγή της έννοιας του κοινωνικού φύλου στα σχολεία μόνο ερείπια ψυχών και σωμάτων θα δημιουργήσει…
Ζήτημα εξουσίας
Δεύτερον, προωθούσα σε όποιον μου μιλούσε για άνδρα ή γυναίκα ότι αυτές οι έννοιες δεν αφορούν αποκλειστικά το κοινωνικό φύλο. Ότι υπήρχε πάντα, ταυτόχρονα, ζήτημα εξουσίας. Η εξουσία ήταν και παραμένει ένα είδος μαγικής λύσης στο πανεπιστημιακό περιβάλλον, ειδικά για έναν φοιτητή που ανακαλύπτει τον Mισέλ Φουκώ***. Εκείνη την εποχή, συζητούσαμε ατέλειωτα μόνο για την «ικανότητα δράσης» (ποιος την είχε, ποιος δεν την είχε, πότε, πού;). Επομένως, όποιος αρνιόταν ότι το βιολογικό φύλο και το κοινωνικό φύλο ήταν μεταβλητά, εάν υπονοούσε ότι υπήρχε κάτι διαχρονικό ή βιολογικό όσον αφορά στο βιολογικό και κοινωνικό φύλο, τότε, στην πραγματικότητα, προσπαθούσε να δικαιώσει την εξουσία. Και ως εκ τούτου, νομιμοποιούσε την καταπίεση. Βλέπετε το συμπέρασμα;
Και τρίτον, αναζητούσα μια εξήγηση στο ιστορικό πλαίσιο που να δείχνει, σε μια συγκεκριμένη ιστορική στιγμή, γιατί μπορούσαν οι άνθρωποι να μιλούν για κάτι ως άνδρα ή γυναίκα στο παρελθόν. Η ιστορία είναι τεράστια. Υπάρχει πάντα κάτι για να βρείτε. Οι εργασίες μου αφορούσαν την μεταπολεμική εποχή, το να πω ότι οι άνθρωποι φοβούνταν την επιστροφή στην κανονικότητα μετά την παύση των εχθροπραξιών δεν ήταν καθόλου παράλογο. Υπήρξαν γυναίκες στο στρατό και σε «ανδρικές» δουλειές. Η έμφαση στις διακρίσεις μεταξύ των δύο φύλων έκρυβε στην πραγματικότητα τη βούληση να ξαναγυρίσουμε τις γυναίκες στο σπίτι. Όλα ήταν αποκλειστικά ζήτημα ελέγχου και καταπίεσης.
Όσο περιοριζόμουν στα αρχεία και ανασύστηνα πώς μιλούσαν οι άνθρωποι στο παρελθόν, πατούσα σε σταθερό έδαφος. Σύμφωνα με τη φρασεολογία των ιστορικών, αφορά στο «πώς» της ιστορίας. Οι ιστορικοί ευνοούσαν ορισμένα ζητήματα έναντι των άλλων. Ο καθένας υποτίθεται ότι έχει το ποιος, τι, πότε και πού. Αυτές είναι οι λεπτομέρειες του παρελθόντος. Αλλά αυτό το είδος ακρίβειας, όπως έγραψε ο μεγάλος ιστορικός Ε. Η. Carr, είναι καθήκον, όχι αρετή. Δεν υπάρχει λόγος να καυχιόμαστε.
Υπάρχουν δύο άλλα ζητήματα και αυτά είναι που έχουν μεγαλύτερη σημασία. Το πρώτο είναι το πώς. Πώς συνέβη αυτό; Πώς σκέφτονταν οι άνθρωποι του παρελθόντος; Η απάντηση σε αυτές τις ερωτήσεις απαιτεί ανασύσταση των σχημάτων σκέψης. Και αυτό γενικά ποτέ δεν επιτυγχάνεται τέλεια, πόσο μάλλον με ανθρώπους που έζησαν σε άλλη εποχή.
Κοινωνική δομή
Ετσι κι αλλιώς το μεγαλύτερο ζήτημα – το πιο σημαντικό – είναι το τελευταίο: Γιατί; Στην περίπτωσή μου: Γιατί οι μεταπολεμικοί Καναδοί μιλούσαν για άντρες και γυναίκες όπως μιλούσαν; Τις απαντήσεις μου, δεν τις βρήκα στην κύρια έρευνα μου. Προήλθαν από τις ιδεολογικές μου πεποιθήσεις, παρόλο που, εκείνη την εποχή, δεν θα τις χαρακτήριζα έτσι. Μόνο που ήταν αυτό: ένα σύνολο πεποιθήσεων προκατειλημμένων και ενσωματωμένων a priori στο ακαδημαϊκό ημίφως των μελετών για το κοινωνικό φύλο.
Αυτό ήταν το επιχείρημά μου: εάν οι άνθρωποι μιλούσαν για άντρες όπως το περιέγραφα, αυτό συνέβαινε επειδή το φύλο είναι μια κοινωνική δομή της οποίας το περίγραμμα μπορεί να αποδοθεί μόνο στην εξουσία και την καταπίεση. Οι Καναδοί κατέφευγαν σε μια δυαδική σκέψη [άνδρας-γυναίκα] επειδή έτσι έδιναν εξουσία στους άνδρες και την αφαιρούσαν από τις γυναίκες, επειδή έτσι δομούνταν η αρρενωπότητα ως ανώτερη από τη θηλυκότητα.
Φυσικά, θα μπορούσαμε να ξεκινήσουμε από την ίδια βάση τεκμηρίωσης και να καταλήξουμε σε άλλες εξηγήσεις που είναι επίσης απολύτως εύλογες. Μήπως οι μεταπολεμικοί Καναδοί έβλεπαν τους άνδρες ως άτομα αναλαμβάνοντα κινδύνους λόγω κοινωνικής δομής; Ναι, είναι εύλογο. Όπως επίσης είναι εξίσου εύλογο να νομίζουμε ότι σκέφτονταν έτσι… επειδή οι άνδρες, κατά μέσο όρο, αναλαμβάνουν περισσότερους κινδύνους από τις γυναίκες. Οι έρευνές μου δεν απέδειξαν τίποτα, προς τη μια ή προς την άλλη κατεύθυνση. Ξεκινούσα από την αρχή ότι το φύλο ήταν κοινωνική δομή και ανέπτυσα όλη μου την «επιχειρηματολογία» σε αυτή τη βάση.

Ο Ντέιβιντ και ο Τζών είναι θύματα – τα μόνα; – της Θεωρίας του κοινωνικού φύλου, εξαιτίας των πειραμάτων αλλαγής φύλου που πραγματοποίησε – ως άλλος δρ. Μένγκελε στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης – ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ Τζον Μόνι, στην προσπάθειά του να αποδείξει ότι το φύλο είναι κοινωνική δομή. Αυτοκτόνησαν πριν κλείσουν τα είκοσι, χωρίς να ασκηθεί οποιαδήποτε δίωξη σε βάρος του κ. καθηγητή! (Περισσότερες πληροφορίες: http://www.antibaro.gr/article/15905)
Ποτέ δεν ήρθα αντιμέτωπος – τουλάχιστον σοβαρά – με διαφορετική άποψη από αυτή. Και κανείς, ουδέποτε κατά τη διάρκεια των μεταπτυχιακών μου σπουδών ή της διαδικασίας δημοσίευσης των ερευνητικών μου άρθρων, δεν μου ζήτησε να είμαι περισσότερο ανοιχτόμυαλος. Στην πραγματικότητα, οι μόνες επικρίσεις που δέχτηκα ήταν να ενισχύσω περαιτέρω το παράδειγμα ή να αγωνιστώ για άλλες ταυτότητες ή εναντίον άλλων μορφών καταπίεσης. Μπορούσαν να με ρωτήσουν γιατί δεν μίλησα περισσότερο ταξικά. Ή γιατί επικεντρωνόμουν στους άνδρες και άφηνα τις γυναίκες στην άκρη. Ακόμα κι αν καταπιάστηκα με την αποικοδόμηση της αρρενωπότητας και να δείξω ότι ήταν μόνο κοινωνική δομή, έπρεπε εντούτοις να δείξω ενδιαφέρον και για τις γυναίκες. Και τι γίνεται με τη σεξουαλικότητα; Δεν θα μπορούσα να βρω περισσότερες αναφορές σε μη ετεροφυλόφιλους άντρες; Γιατί να μην ενδιαφερθώ για το πώς δομείται η αρρενωπότητα παράλληλα με τη σεξουαλικότητα; Οσο οι ερωτήσεις αφορούσαν μόνο το παράδειγμα στο οποίο είχα ήδη περιοριστεί, καλό ήταν να απαντηθούν όλες.
Οι προσδοκίες των φύλων
Υπάρχουν όμως και άλλες. Οι προσδοκίες των φύλων είναι πραγματικά τόσο διαφορετικές και ποικίλες σε χρόνο και χώρο; Αδύνατο να απαντήσουμε με τα ελάχιστα περιστατικά που μου άρεσε να παραθέσω. Το ζήτημα αυτό πρέπει να μελετηθεί συστηματικά και συγκριτικά. Κατά τη δική μου ανάγνωση, πρέπει να παραδεχτώ ότι αυτό που έβλεπα ήταν περισσότερο μια μικρή μεταβλητότητα με προφανή κεντρική συνοχή. Αρκετά σταθερή στην ιστορία και τους πολιτισμούς φαίνεται να είναι η έννοια ότι οι άντρες θεωρούνται ως οι κύριοι προμηθευτές αγαθών, οι επωμιζόμενοι κινδύνους και οι υπεύθυνοι για την προστασία και τον πόλεμο. Ναι, υπάρχουν διαφοροποιήσεις ανάλογα με την ηλικία και ορισμένες πολιτιστικές και ιστορικές ιδιαιτερότητες. Αλλά χωρίς την αρχή ότι αυτές οι μικρές διαφορές έχουν μεγάλη σημασία, τα διαθέσιμα δεδομένα δεν σας επιτρέπουν να φτάσετε σε αυτό το συμπέρασμα.
Και το ζήτημα της εξουσίας λοιπόν, είναι πραγματικά πανταχού παρόν; Ίσως. Και ίσως όχι. Για να αποδείξω ότι αυτό συνέβαινε, το μόνο που έκανα ήταν να παραθέσω άλλους ερευνητές που ήταν πεπεισμένοι για αυτό. Και ακόμα καλύτερα αν ήταν φιλόσοφοι με γαλλικό όνομα. Στηρίχτηκα επίσης πολύ στις εργασίες μιας Αυστραλέζας κοινωνιολόγου, της R. W. Connell. Σύμφωνα με αυτήν, η αρρενωπότητα είναι πρωτίστως ζήτημα εξουσίας – και καθιστά δυνατή την επιβεβαίωση της κυριαρχίας των ανδρών επί των γυναικών. Μόνο που οι εργασίες της δεν το αποδεικνύουν. Το μόνο που κάνει, όπως το έκανα και γω, είναι η γενίκευση μικρών περιπτωσιολογικώνς μελετών. Παρέθεσα λοιπόν την Connell. Και άλλοι παρέθεσαν εμένα. Να πώς «αποδεικνύουμε» ότι το φύλο είναι κοινωνική δομή και ζήτημα εξουσίας. Πώς μπορούμε να αποδείξουμε το ο,τιδήποτε και το αντίθετό του.

Πόσο άραγε να επηρέασε η κνήμη του Λουδοβίκου του 14ου την καθιέρωση του κοινωνικού φύλου;
Ο ελαττωματικός συλλογισμός μου και άλλες επιστημονικές εργασίες που εκμεταλλεύονται την ίδια ελαττωματική σκέψη επαναλαμβάνονται σήμερα από ακτιβιστές και κυβερνήσεις για να επιβάλουν έναν νέο κώδικα ηθικής συμπεριφοράς. Μικρό το κακό όταν πίναμε με άλλους φοιτητές και όλοι μαχόμασταν για το πρωτείο του εγώ μας. Αλλά τα διακυβεύματα σήμερα είναι διαφορετικά. Θα ήθελα να μπορώ να πω ότι αυτός ο τομέας σπουδών έχει βελτιωθεί – ότι οι κανόνες απόδειξης και επικύρωσης από τους ομοίους είναι πιο απαιτητικοί. Μόνο που, στην πραγματικότητα, η σημερινή σχεδόν πλήρης αποδοχή του κοινωνικο-δομισμού σε ορισμένους κύκλους είναι περισσότερο αποτέλεσμα της δημογραφικής αλλαγής στον ακαδημαϊκό κόσμο, με απόψεις τώρα ακόμα πιο ηγεμονικές από ό, τι ήταν κατά τη διάρκεια των ανώτερων σπουδών μου.
Αυτή η ομολογία δεν πρέπει να χρησιμοποιηθεί ως επιχείρημα ότι το κοινωνικό φύλο δεν είναι, σε πολλές περιπτώσεις, κοινωνικά δομημένο. Ετσι κι αλλιώς, οι επικριτές των κοινωνικο-δομιστών έχουν δικαίωμα να δυσφορούν όταν οι αποκαλούμενοι ειδικοί τους παρουσιάζουν τα δήθεν στοιχεία. Τα λάθη του δικού μου συλλογισμού δεν καταγγέλθηκαν ποτέ – και στην πραγματικότητα επιβεβαιώθηκαν μόνο από τους ομοίους μου. Οσο δεν διαθέτουμε ένα πολύ αξιόλογο και ιδεολογικά διαφοροποιημένο τομέα σπουδών βιολογικού και κοινωνικοί φύλου – όσο η επικύρωση από τους ομοίους δεν θα είναι, λίγο πολύ, παρά ιδεολογική εξέταση «μεταξύ μας», τότε θα πρέπει όντως να βλέπουμε με υπερβολική επιφύλαξη κάθε «πραγματογνωμοσύνη» για την κοινωνική κατασκευή του βιολογικού και του κοινωνικού φύλου.
* Ο Christopher Dummitt είναι ιστορικός του πολιτισμού και της πολιτικής. Διδάσκει στο Πανεπιστήμιο Tρεντ του Καναδά.
** Αυτό το άρθρο δημοσιεύθηκε στο «Quillette», μια αυστραλιανή ηλεκτρονική εφημερίδα που προωθεί την ελεύθερη ανταλλαγή ιδεών σε πολλά θέματα, ακόμη και τα πιο αμφιλεγόμενα. Το «Quillette» ασχολείται με ποικίλα θέματα, όπως η πολιτική πόλωση, η κρίση του φιλελευθερισμού, ο φεμινισμός ή ο ρατσισμός.
*** Κοινωνικο-δομιστής φιλόσοφος, συγγραφέας του τρίτομου έργου Η Ιστορία της σεξουαλικότητας, το συμπέρασμα της οποίας είναι ότι δεν υπάρχουν ηθικοί κανόνες και το ανώμαλο και νοσηρό εξαρτάται από τις ηθικές ανοχές και τις επιθυμητότες της κάθε εποχής (Αλκης Γούναρης). Είναι όμως γνωστό ότι ο Φουκώ βίωνε την ομοφυλοφιλία του ως τραύμα – εξαιτίας της οποίας αποπειράθηκε να αυτοκτονήσει και εξαιτίας της οποίας και πέθανε – και μάλλον προσπάθησε να την εξορκίσει.
http://www.anixneuseis.gr/%CE%BA%CE%BF%CE%B9%CE%BD%CF%89%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%BF-%CF%86%CF%85%CE%BB%CE%BF-%CF%80%CE%BB%CE%B5%CE%BA%CF%84%CE%AC%CE%BD%CE%B7-%CE%B5%CF%80%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BC%CF%8C%CE%BD/

Το θρησκευτικό μυστήριο του Γάμου. Ένα ακόμα ΘΥΜΑ της Χριστιανικής εκκοσμίκευσης

Ο γάμος στην Κανά

Τα μυστήρια τής Εκκλησίας δεν είναι ούτε μαγεία ούτε αντικειμενικά μέσα αγιασμού, αλλά αποκαλύψεις ενός άλλου τρόπου ζωής και ύπαρξης, γι’ αυτό και το κριτήριο τής εγκυρότητάς τους είναι η επίτευξη αυτής της αλλαγής. Έτσι λοιπόν το μυστήριο τής Θείας Ευχαριστίας (Κοινωνίας), κοινώς η «μεταλαβιά» που λέει ο λαός, είναι κατά βάση το κεντρικό μυστήριο τής Εκκλησίας επειδή δια μέσου του άρτου και του οίνου – που είναι ο Χριστός – οι διασκορπισμένοι, αποσυνδεδεμένοι, διαιρεμένοι, αποκομμένοι και απομονωμένοι άνθρωποι ενώνονται και γίνονται το σώμα του Χριστού…

Αυτό άλλωστε είναι και το θαύμα τής μετουσίωσης και της μεταμόρφωσης που περιμένουμε να συμβεί κατά την διάρκεια τής Θείας Λειτουργίας και όχι επομένως μια ευκαιρία για απρόσωπη και ατομιστική λατρεία που πιθανόν να ικανοποιήσει κάποιες θρησκευτικές ανάγκες! ή διάφορα ψυχολογικά και ενοχικά συμπλέγματα. Όταν λοιπόν οι άνθρωποι προσέρχονται στη λειτουργία ανώνυμα, άγνωστοι μεταξύ αγνώστων και παραμένουν έτσι κατά την διάρκεια και το πέρας αυτής, είναι προφανές πως δεν έχουν γίνει σώμα Χριστού. Το θαύμα επομένως που περίμεναν να συμβεί δεν συνέβη ποτέ!

Ένα ακόμα θύμα της Χριστιανικής εκκοσμίκευσης [1] – όσον αφορά τα μυστήρια – και το τι πράγματι είναι εκκλησιαστικό και τι όχι, είναι και το μυστήριο του Γάμου. Γιατί το μυστήριο του Γάμου είναι η φανέρωση και πραγμάτωση της αλήθειας τής Εκκλησίας, δεν είναι μέσο για την «ικανοποίηση των θρησκευτικών αναγκών του λαού», ούτε για την εξυπηρέτηση συμβατικών σκοπιμοτήτων της κοινωνικής χρησιμοθηρίας. Το μυστήριο αυτό προσφέρεται από την Εκκλησία μόνο σε όσους θέλουν να ζήσουν τη μεταμόρφωση της φυσικής ερωτικής σχέσης σε σταυρική άσκηση ελευθερίας και αγαπητικής αυταπάρνησης, σε γεγονός μετοχής στην έσχατη αλήθεια τής «όντως ζωής». Οπότε η διαμάχη για το αν πρέπει οι μελλόνυμφοι να προσέρχονται σε θρησκευτικό ή πολιτικό γάμο, στην ουσία είναι διαμάχη «περί όνου σκιάς», αφού δεν εξυπηρετείται ο παραπάνω σκοπός.

Αλλά ας αφήσουμε καλύτερα τον καθηγητή της Φιλοσοφίας κ. Χρήστο Γιανναρά, να μας διηγηθεί την αλλοτρίωση που έχει επέλθει και στο μυστήριο του Γάμου:

«Μέσα στις θεμελιακές ανακατατάξεις των τελευταίων τριάντα χρόνων και ιδιαίτερα στο χώρο των δυτικών κοινωνιών, ο θεσμός της οικογένειας – που οι αρχές του χάνονται στα βάθη της προϊστορίας – αμφισβητείται για πρώτη φορά, θεωρητικά και έμπρακτα, με τρόπο ριζικό και απόλυτο. Η συχνότητα και ευκολία διάλυσης του Γάμου – ο ραγδαία αυξανόμενος αριθμός των διαζυγίων, κυρίως στις “αναπτυγμένες” κοινωνίες – θα μπορούσε ίσως να είναι ένα ενδεικτικό σύμπτωμα της ευρύτητας που εμφανίζει η έμπρακτη αμφισβήτηση του θεσμού. Ανεξάρτητα ωστόσο και από τη στατιστική τεκμηρίωση, είναι φανερό ότι ο τρόπος ζωής που μας επιβάλλεται στα πλαίσια του πολιτισμού της αυτονομημένης τεχνολογίας και κατανάλωσης, υπονομεύει, αν δεν αποκλείει το θεσμό του Γάμου: Γιατί είναι τρόπος ζωής οπωσδήποτε ατομοκεντρικός, μοιάζει να αποκλείει τις δυνατότητες ατομικής αυθυπέρβασης και προσωπικής σχέσης. Η σχέση είναι μορφή υποταγής: υποτάσσεις ή υποτάσσεσαι. Γι’ αυτό και η άρνηση πιστότητας στη συζυγική σχέση προπαγανδίζεται σαν αυτονόητη αναγκαιότητα απελευθέρωσης, λυτρωτική αποδέσμευση από την υποταγή στη συμβατικότητα και τη ρουτίνα, άνοιγμα προς τη ζωή, που είναι αδιάκοπη περιπέτεια υπέρβασης των σχημάτων.

Όχι άσχετα ίσως με την αγροτική μορφή ζωής, αιώνες ολόκληρους ο θεσμός του Γάμου λειτουργούσε σαν οργανική αναγκαιότητα συντονισμού του ανθρώπου με το σύνολο ρυθμό της ζωής του κόσμου, σαν αυτονόητη και έμπρακτη πιστότητα στην κοσμική υπόσταση του ανθρώπου. Η συνάντηση του άνδρα και της γυναίκας, η δημιουργία της οικογένειας, ήταν μια ολόκληρη, υπαρκτική υποταγή στον καθολικό ρυθμό της ζωής, στη σπορά, τη βλάστηση, την καρποφορία, και όχι μια ατομική μόνο εκλογή διανοητικής και αισθηματικής αυθαιρεσίας. Ο Γάμος και η οικογένεια ήταν το αυτονόητο χρέος του ανθρώπου, το κύριο περιεχόμενο της ζωής του.

Αλλά στα όρια του δυτικού πολιτισμού, ο λώρος που συνδέει τον άνθρωπο με τις κοσμικές διαστάσεις της ζωής μοιάζει να κόβεται οριστικά. Η ζωή λογαριάζεται στα όρια της ατομικής ύπαρξης και η αλήθεια του κόσμου στα όρια της διάνοιας. Η μόνη δυνατή σχέση με τον κόσμο είναι η υποταγή του κόσμου στην ατομική ανάγκη και επιθυμία – υποταγή που κατορθώνεται με τη δύναμη της διάνοιας την υλοποιημένη στη μηχανή. Έτσι και ο έρωτας – κατεξοχήν δυνατότητα σχέσης με την κοσμική καθολικότητα της ζωής – υποτάσσεται στην ατομική ανάγκη και επιθυμία. Ο ατομοκεντρικός τρόπος επιβίωσης του σύγχρονου δυτικού ανθρώπου δεν αφήνει περιθώρια ζωής άλλα από την ατομική προτίμηση, κρίση, απόφαση, εκλογή, ηδονή.

Ο εγκλωβισμός στην τέλεια υποκειμενικότητα και η ταυτόχρονη προσπάθεια για απόλυτη αντικειμενικότητα – με κέντρο και στις δυό περιπτώσεις τον άτομο – μετέβαλαν τον άνθρωπο στη Δύση σε μια έννοια δίχως περιεχόμενο, σε μονάδα αυτοερωτικής ικανοποίησης. Ζούμε ένα πολιτισμό αυτοερωτισμού, μια υστερία ερωτικής δίψας που αρχίζει και τελειώνει στο εγώ, στο άτομο, στο μηδενισμό της σχέσης, στην άγνοια της προσωπικής αλήθειας του ανθρώπου. Αναπόφευκτα και ο γάμος αλλοτριώνεται σε ορθολογική σύμβαση χρησιμοθηρικών σκοπιμοτήτων ή διατηρείται σαν αμοιβαία έλξη φυσικού ερωτισμού για την εφήμερη ατομική ικανοποίηση.

Η κρίση του θεσμού του Γάμου στο χώρο των δυτικών κοινωνιών δεν πρέπει να είναι άσχετη με την αλλοτρίωση της αλήθειας του μυστηρίου του Γάμου στον πνευματικό βίο των χριστιανικών εκκλησιών. Στα πλαίσια της λεγόμενης “εκκοσμίκευσης”, οι συμβατικές σκοπιμότητες της κοινωνικής χρησιμοθηρίας απογυμνώνουν συχνά τον εκκλησιαστικό Γάμο από το μυστηριακό του περιεχόμενο: τον μεταβάλλουν σε τυπική επικύρωση ή τελετουργική επευλογία της φυσικής και κοινωνικής ένωσης δύο ετερόφυλων προσώπων. Παύει το μυστήριο να είναι χάρισμα ελευθερίας από τη φυσική αναγκαιότητα, υποστατική δυνατότητα προσωπικής σχέσης και μετοχής στην εκκλησιαστική καθολικότητα της ζωής, ασκητική βεβαίωση της αλήθειας και ετερότητας του προσώπου.

Κι αν η αλλοτρίωση του Γάμου είχε σαν αποκλειστική αιτία την αδυναμία ή νηπιότητα των προσερχομένων στο μυστήριο, αν η δική τους ανυποψίαστη προσέλευση υποτιμούσε και αποδυνάμωνε τις δυνατότητες ζωής του μυστηρίου, τότε το σύμπτωμα θα εξαντλούσε τη σημασία του στη δεδομένη και κοινή ανθρώπινη αποτυχία και πτώση. Δεν είναι όμως μόνο η ανθρώπινη ανεπάρκεια, είναι και η τακτική των θεσμοποιημένων εκκλησιαστικών οργανισμών που καθιερώνει, με τη δύναμη της κρατικής εξουσίας, το εκκλησιαστικό μυστήριο σαν τυπική και υποχρεωτική προϋπόθεση για την κοινωνική και πολιτική αναγνώριση του Γάμου. Πρόκειται δηλαδή για «επίσημη» άγνοια ή άρνηση της αλήθειας του μυστηρίου του Γάμου – που δεν παύει να εκφράζει την ίδια δεδομένη και κοινή ανθρώπινη αποτυχία και πτώση, αλλά με αμεσώτερες ίσως συνέπειες στην αλλοτρίωση του γεγονότος της σωτηρίας, στη μετατροπή τής Εκκλησίας σε συμβατικό κοινωνικό θεσμό και κρατική σκοπιμότητα. Θα μπορούσε να θυμηθεί κανείς και τη βιβλική σημασία της “βλασφημίας” – του εμπαιγμού της αγάπης και μεγαλειότητας του Θεού – όταν οι άνθρωποι άθεοι ή θρησκευτικά αδιάφοροι, που διατηρούν τυπικά την ιδιότητα του χριστιανού στην πολιτική τους ταυτότητα, υποχρεώνονται να παίξουν μέσα στο άγιο σώμα τής Εκκλησίας το φαιδρό ρόλο μιας τυποποιημένης μετοχής σε ένα μυστήριο χορηγείας του Αγίου Πνεύματος.

Η αποσύνδεση του Γάμου από την αλήθεια του μυστηρίου εκφράζεται χαρακτηριστικά και με την αποξένωσή του από το γεγονός της Ευχαριστίας. Δεν είναι πια η ευχαριστιακή σύναξη, το καθολικό σώμα τής Εκκλησίας, που δέχεται και εγκεντρίζει στη ζωή τους προσερχόμενους στα μυστήρια. Αλλά είναι ο ιερέας που παρέχει ατομικά τη Χάρη, σε διαδοχικές ιεροπραξίες, την ίδια μέρα και στον ίδιο ναό. Είναι τόσο ριζική και πηγαίνει σε τέτοιο βάθος αυτή η αλλοίωση της αλήθειας των μυστηρίων, ώστε να διερωτάται κανείς με ποια έννοια αυτές οι αποκομμένες από το σώμα τής Εκκλησίας ιεροπραξίες αναφέρονται στη σωτηρία του ανθρώπου από τη φθορά και το θάνατο της ατομικότητας, ποια σχέση έχουν με τον τρόπο υπάρξεως τής Εκκλησίας, τη μετοχή στην κοινωνία των αγίων.

Αν δεχόμαστε την αλήθεια των μυστηρίου του Γάμου, πρέπει να δεχθούμε και τις συνέπειές της, οσοδήποτε οδυνηρές για την κρατούσα ηθικιστική και κοινωνική αντίληψη του θεσμού. Και βασική συνέπεια αυτής της αλήθειας είναι ότι το εκκλησιαστικό μυστήριο του Γάμου δεν μπορεί να τίθεται ως αναγκαστική προϋπόθεση σε κάθε συζυγική συμβίωση – έστω και στις λεγόμενες (και ανύπαρκτες πια) “χριστιανικές” κοινωνίες. Το μυστήριο του Γάμου είναι η φανέρωση και πραγμάτωση της αλήθειας τής Εκκλησίας, δεν είναι μέσο για την “ικανοποίηση των θρησκευτικών αναγκών του λαού”, ούτε για την εξυπηρέτηση συμβατικών σκοπιμοτήτων της κοινωνικής χρησιμοθηρίας. Για να υπηρετηθούν αυτές οι σκοπιμότητες, υπάρχει στα σύγχρονα κράτη ο θεσμός του πολιτικού γάμου που δεσμεύει κοινωνικά και ηθικά την ερωτική σχέση στα πλαίσια μιας τίμιας συζυγικής συμβίωσης. Ο πολιτικός γάμος μπορεί να τίθεται ως αναγκαστική προϋπόθεση – κοινωνική ή ηθική – σε κάθε συζυγική συμβίωση, όχι όμως το μυστήριο του Γάμου. Το μυστήριο προσφέρεται από την Εκκλησία μόνο σε όσους θέλουν να ζήσουν τη μεταμόρφωση της φυσικής ερωτικής σχέσης σε σταυρική άσκηση ελευθερίας και αγαπητικής αυταπάρνησης, σε γεγονός μετοχής στην έσχατη αλήθεια της “όντως ζωής”.

Στον ατομοκεντρικό πολιτισμό και στην εποχή της μεταφροϋδικής “απελευθέρωσης” του ενστίκτου, στην άρνηση των τυποποιημένων θεσμών και των συμβατικών σχημάτων, η Εκκλησία έχει να αντιτάξει το μυστήριο του Γάμου ως κατεξοχήν δυνατότητα ελευθερίας και σχέσης: της αληθινής ελευθερίας που κερδίζεται με την ασκητική αυθυπέρβαση, και της αληθινής σχέσης που βιώνεται μέσα από τον εκούσιο θάνατο του εγώ.»

Σημείωση

  1. Εκκοσμίκευση: Κατάσταση κατά την οποία η Εκκλησία χάνει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της και λειτουργεί σύμφωνα με τις συνήθειες του κόσμου. Ως όρος δηλώνει την υποταγή της Εκκλησίας στους θεσμούς και στη νοοτροπία του κόσμου. Είναι η αλλοτρίωση (απομάκρυνση – αποξένωση) της Εκκλησίας από τους σκοπούς και το περιεχόμενό της.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

  1. Χρήστος Γιανναράς, «Η Ελευθερία του Ήθους», Εκδόσεις «Γρηγόρη», 3ηΈκδοση, Αθήνα 1989
  2. π. Φιλόθεος Φάρος, «Η Εκκλησία ως σκάνδαλο και ως σωτηρία», Εκδόσεις «Αρμός», Αθήνα 2002
  3. Σχολικό Εγχειρίδιο Γ΄Τάξης Γυμνασίου, «Εκκλησία, η νέα κοινωνία σε πορεία», 4ηΈκδοση 2000, Γλωσσάριο για τον όρο Εκκοσμίκευση-ΠΗΓΗ:http://antiairetikos.blogspot.com

Λίγες σκέψεις για τον γάμο, ενός παντρεμένου περίπου πενήντα χρόνια

.[4]

Η ζωή του ανθρώπου πάνω σ’ αυτή τη γη είναι μια θάλασσα. Και η θάλασσα δεν έχει πάντα γαλήνη. Έχει ανέμους. Έχει τρικυμίες. Και αυτές τις τρικυμίες της ζωής είναι δύσκολο να τις αντιμετωπίσει κανείς μόνος του. Η μοναξιά σ’ αυτό τον κόσμο είναι πολύ σκληρή. Χρειάζεται ο άνθρωπος κάποιον, που να στέκεται δίπλα του στις χαρές, αλλά και στις λύπες. Η μοναξιά μέσα στη νύχτα, όταν βραδιάζει – βραδιάζει η ημέρα, αλλά κάποτε βραδιάζει και η ζωή του ανθρώπου – η μοναξιά είναι πικρή. Κουράζει τον άνθρωπο. “Ου καλόν είναι τον άνθρωπο μόνον” (Γεν. 2,18)

Ο γάμος ανάμεσα στον άντρα και τη γυναίκα, είναι η καλύτερη, η απαραίτητη υπερνίκηση κι η υπέρβαση της μοναξιάς.

Δύο άνθρωποι μέχρι χθες άγνωστοι. Με διαφορετικό φύλο. Με διαφορετική οικογενειακή ανατροφή. Με αλλοιώτικη ο καθένας κληρονομικότητα. Με άλλη ιδιοφυΐα και αντιληπτικότητα. Και γενικά με τον δικό του ο καθένας χαρακτήρα. Αυτοί λοιπόν αποφασίζουν να ζήσουν τη ζωή τους μαζύ. Να παλέψουν με τα κύματα. Να διασχίσουν τη θάλασσα ταίρι -ταίρι. Και σ’αυτή την πορεία της ζωής ο γάμος είναι μια ασφάλεια. Είναι μια σιγουριά, μια σταθερότητα. Ο ένας δίνει δύναμη στον άλλο. Και ο άλλος δεν αρκείται να παίρνει από αυτόν που δίνει, αλλά και αυτός δίνει κουράγιο και ελπίδα. Μέσα στο γάμο ο άνθρωπος δεν είναι εκτεθειμένος στους ηθικούς, αλλά και τους σωματικούς κινδύνους.

Όμως ο γάμος είναι συγχρόνως και μια εναλλαγή χαράς και λύπης. Η ζωή του ανθρώπου πάνω σ’ αυτή τη γη, έχει ώρες χαράς και ώρες λύπης. Τίποτα από αυτά δεν είναι μόνιμο και διαρκές. Όλα έρχονται και παρέρχονται. Αρχίζουν και τελειώνουν. Και πιο πολύ απ’ όλα μένει πάντα στη σκέψη και την ανάμνηση οι ωραίες ώρες της χαράς και της ευτυχίας.

Ο γάμος είναι η τελική φάση μιας συνάντησης του άντρα και της γυναίκας. Αυτή η ωραία συνάντηση παγιώνεται, οικοδομείται και ολοκληρώνεται μέσα στον γάμο. Ο γάμος δεν είναι μια απλή, τυχαία, καθημερινή συνάντηση. Ούτε είναι μια οικονομική συμφωνία. Ούτε είναι μία μόνο εξασφάλιση. Στον γάμο δεν έχει κανείς μόνο δικαιώματα, ούτε διεκδικεί μόνο τα δικά του. Έχει και υποχρεώσεις. Επωμίζεται ευθύνες. Όμως όλα αυτά μοιράζονται ανάμεσα στους συζύγους.

Γιατί ο γάμος δεν ειναι μια στατική κατάσταση αυταρέσκειας και εγωισμού. Είναι μια συνεχής πορεία. Είναι ένας καθημερινός, δύσκολος μεν, αλλά ωραίος και δημιουργικός αγώνας. Και μέσα στις δυσκολίες, όταν αντιμετωπίζονται σωστά, τότε ωριμάζει και ολοκληρώνεται ο χαρακτήρας και του άντρα και της γυναίκας. Είναι ο γάμος “συμπλήρωση του βίου παντός θείου τε και ανθρωπίνου δικαίου κοινωνία”

Ειδικά για τους Χριστιανούς ο γάμος είναι το μυστήριο της αγάπης. Έχει Θεία καταγωγή. Ο Θεός κατά τη δημιουργία του κόσμου ευλόγησε τη σχέση του αδάμ και της Εύας (Γεν 2,21-25). Αποσκοπεί και αποβλέπει ο γάμος στην ηθική τελειότητα των συζύγων. Στην πορεία τους προς τον ουρανό.

Δεν είναι ο γάμος μια εγωιστική και ιδιοτελής εμπορική συμφωνία, που έχει σκοπό την αύξηση της περιουσίας και την οικονομική ευμάρεια.

Στο γάμο σβήνεται το εγώ και το σύ. Οι δύο γίνονται μια ψυχή σ’ ένα σώμα. Όλα γίνονται κοινά. Οι χαρές και οι λύπες. Ο πλούτος και η φτώχεια. Οι επιτυχίες και οι αποτυχίες. Η υγεία και η ασθένεια. Περνάμε από το εγώ, το σύ, στο εμείς.

Έτσι ο γάμος ξεκινά από μια καλή αφετηρία, που είναι ο έρωτας και φτάνει στην πληρότητα, που είναι η αγάπη. Αυτή η αγάπη δεν είναι κάτι το εξ αρχής δεδομένο και εξασφαλισμένο. Η αληθινή, η παντοτινή αγάπη κατακτιέται με πολύ κόπο και με αμοιβαίες θυσίες.

Και μέσα στην ισόβια σχέση των συζύγων μπορεί να γεννηθεί, αλλά και να αυξηθεί αυτή η αγάπη. Αυτό γίνεται με την αλληλοκατανόηση, την αμοιβαία υποχωρητικότητα, την μακροθυμία, τη συγχωρητικότητα, την καλοσύνη. Κανείς δεν είναι τέλειος. Όλοι έχουμε και τα καλά, τα προτερήματα, αλλά και τα κακά, τα ελλατώματα. Μέσα στο γάμο κανείς δεν επιδιώκει να διορθώσει τον άλλο. Ούτε τον προσβάλλει για τις τυχόν ατέλειές του. Ούτε τον πικραίνει. Ούτε τον περιφρονεί. Ούτε τον ταλαιπωρεί με γκρίνιες, απαιτήσεις, με φωνές, με νεύρα και άλλα πολλά, όσα δυστυχώς βγαίνουν από την αρρωστημένη πλευρά της ανθρώπινης φύσης.

Η αγάπη “πάντα στέγει, πάντα πιστεύει, πάντα ελπίζει, πάντα υπομένει” (Α’ Κορ 13,7). Ό,τι ευχαριστεί τον ένα, αυτό θέλει και επιδιώκει ο άλλος. Ό,τι πικραίνει και πληγώνει τον ένα, αυτό προσπαθεί να αποφύγει ο άλλος. Μαζύ ξεκινούν να διασχίσουν τη θάλασσα της ζωής. Δεν είναι ο γάμος λιμάνι. Είναι ταξίδι μέσα στα κύματα. Είναι καθημερινός αγώνας για να σπάσει, να νικηθεί ο πιο μεγάλος, ο πιο ύπουλος και επικίνδυνος αντίπαλος του ανθρώπου, ο εγωισμός. Μέρα με τη μέρα, ώρα με την ώρα παλεύεται, μεγαλώνει, ωριμάζει και καρποφορεί η αγάπη. Η αγάπη δεν είναι κάτι το στατικό, το ακίνητο. Δεν είναι ένας μουχλιασμένος βάλτος, ούτε ένας ορμητικός χείμαρρος. Είναι ένα ποτάμι, που κυλά ήρεμα και ποτίζει, δίνει ζωή σ’ όλες τις στιγμές, και τις ευχάριστες και τις δυσάρεστες. Σιγά-σιγά, όχι βιαστικά, όχι βίαια διαμορφώνει τη σχέση των ανθρώπων.

Αυτή η αγάπη ουδέποτε εκπίπτει. Ποτέ δεν εξαντλείται. Ποτέ δεν τελειώνει. Τα χρόνια, οι καιροί, οι λύπες δεν νικούν ποτέ την αγάπη. Η αγάπη η αληθινή, η έμπρακτη, είναι η αληθινή ζωή και η πηγή της ευτυχίας του ανθρώπου.

Βασική προϋπόθεση για το γάμο είναι η αμοιβαία έλξη του άντρα και της γυναίκας. Αυτό λέγεται έρωτας. Τί είναι ο έρωτας; Αυτό αρχικά υπερβαίνει την ανθρώπινη λογική. Είναι κάτι ο έρωτας πιο πάνω και πιο πέρα από τη θέληση. Δεν είναι ένα απλό, στιγμιαίο συναίσθημα. Ούτε μια παροδική συγκίνηση.

Ο έρωτας είναι μια κίνηση, ένα άνοιγμα της ψυχής του ανθρώπου προς ένα άλλο πρόσωπο. Αυτή η κίνηση δεν ειναι κάτι το γενικό, το απρόσωπο, το αφηρημένο. Δεν ερωτεύεται κανείς τους πάντες και τα πάντα. Είναι ένα προσωπικό, συγκεκριμένο άνοιγμα της ψυχής στην παρουσία και την ύπαρξη του άλλου.

Ο έρωτας δύσκολα μπορεί να περιγραφτεί και να ερμηνευτεί. Είναι όμως μια δυνατή έλξη, μια αυθόρμητη, πηγαία κίνηση της ψυχής. Μόνο ο άνθρωπος έχει αυτό το ωραίο προνόμιο να ερωτεύεται. Τα ζώα δεν ερωτεύονται. Κινούνται μόνο στο επίπεδο των ενστίκτων (διατροφή, άμυνα, αναπαραγωγή).

Η αφετηρία του έρωτα δεν βρίσκεται, ούτε στη λογική, ούτε στο συναίσθημα, ούτε στη βούληση, ούτε στις άλλες ψυχικές και σωματικές δυνάμεις του ανθρώπου. Αυτό το αρχικό ξεκίνημα του έρωτα είναι κάτι το ανερμήνευτο στην ανθρώπινη σκέψη. Μόνο σαν δώρο Θεού μπορεί να εξηγηθεί.

Στη συνέχεια όμως υπεισέρχεται και η λογική και το συναίσθημα και η βούληση και η συνείδηση και η έμφυτη ηθική ορμή και ηθική αίσθηση κλπ. Ο προσωπικός χαρακτήρας του έρωτα φαίνεται στην εκτίμηση των ιδιαίτερων προσόντων του άλλου. Προσόντα είτε σωματικά είτε πνευματικά. Ικανότητες, ταλέντα, δεξιότητες και ό,τι άλλο μπορεί να προκαλέσει αυτή την ωραία έλξη.

Η ερωτική σχέση δύο ανθρώπων δηλαδή του άντρα και της γυναίκας δεν είναι μια κίνηση για σαρκική κατάκτηση και εκμετάλευση. Δεν είναι μια εγωιστική εκπλήρωση των ατάκτων τυφλών επιθυμιών. Ούτε ο έρωτας είναι μόνο το σεξ. Ο έρωτας δεν είναι ένα ασυνείδητο ζωώδες ένστικτο. Άνδρας – γυναίκα ερωτευμένοι δεν αποβλέπουν αγωιστικά να ικανοποιήσουν εαυτούς. Ούτε προσπαθούν να κατακτήσουν και να επιβληθούν αυταρχικά ο ένας στον άλλο. Σέβονται την ιδιαιτερότητα του ανθρωπίνου προσώπου. Αγαπούν, όχι γιατί δεν έχει ελαττώματα ο άλλος, αλλά τον αγαπούν με τα δικά του προτερήματα και τα δικά του μειονεκτήματα. Σε τελική ανάλυση ο έρωτας είναι ο προθάλαμος και το ξεκίνημα της αγάπης.

Το σεξ, η γενετήσια ορμή είναι μια δύναμη που έχει κύριο χαρακτηριστικό την ηδονή. Αυτή η ηδονή δεν είναι κάτι το άσχετο, το απολελυμένο, κάτι που λειτουργεί ανεξάρτητα του ανθρωπίνου προσώπου. Η ηδονή έχει την πληρότητά της όταν συνυπάρχει με τα αγνά και ανιδιοτελή συναισθήματα της ευθύνης, του σεβασμού, της δημιουργίας. Η ηδονή δεν απομονώνεται. Ούτε είναι μια δυνατότητα που λειτουργεί ανεξέλεγκτα και ανεύθυνα και εκτός του ανθρωπίνου προσώπου. Καμία δυνατότητα του ανθρώπου δεν κινείται ανεξάρτητα, αυτόνομα από τη λογική, την ελεύθερη βούληση, τη συνείδηση. Έτσι και η γενετήσια ορμή έχει άμεση σχέση με τον όλο άνθρωπο. Η απομόνωση της ηδονής και η λειτουργία της χωρίς την ευθύνη, χωρίς το σεβασμό στην αξία του άλλου, χωρίς τις συνέπειές της, είναι αποτυχία και δεν καλύπτεται στον αγοραίο έρωτα. Μόνον μέσα στον γάμο, ανάμεσα στους συζύγους, η ηδονή παίρνει την πραγματική, την οντολογική αξία της. Ο άνδρας που εξέρχεται του νυφικού θαλάμου είναι ωραίος, είναι δυνατός, έχει στο πρόσωπό του την ηρεμία, αλλά και την όψη του νικητή.

Η εκτός του γάμου ηδονή και η άτακτος, η ανεύθυνη εκπλήρωσή της, τελικά κουράζει και απελπίζει. Γεμίζει τον άνθρωπο ντροπή, ενοχές, φόβους, τύψεις κλπ. Και αυτά δεν δημιουργούνται στη ψυχή από τον φόβο του κοινωνικού περιβάλλοντος. Είναι καταστάσεις που γεννιούνται και ακμάζουν στις ήσυχες, μοναχικές ώρες καθενός, που αναζητά την ηδονή για την ηδονή.

Μόνο μέσα στο γάμο η γενετήσια ορμή, το σεξ, ανάμεσα στους συζύγους έχει την πληρότητά της. Γίνεται αληθινή ευφροσύνη. Αλλά και το πιο υπέροχο γίνεται το ξεκίνημα για τη δημιουργία ενός καινούργιου ανθρώπου.

Η ζωή του ανθρώπου πάνω σ’ αυτή τη γη είναι μια εναλλαγή χαράς και λύπης, ηδονής και οδύνης, θλίψεων, δοκιμασιών, αλλά και ώρες γεμάτες χαρά, ειρήνη, ευτυχία.

Η αναζήτηση λοιπόν της εκτός του γάμου ηδονής και η έντονη και διαρκής προσπάθεια για εφεύρεση τρόπων αύξησης της ηδονής, δηλαδή η ηδονή για την ηδονή, ανεξάρτητα και άσχετα, είναι ανέφικτο, είναι μάταιο, και οδηγεί στον μηδενισμο, την απελπισία.

Αυτές είναι λίγες σκέψεις-προτάσεις για αφορμή μελέτης, σκέψεων, συζητήσεων.

Γεώργιος Σπ. Κωτσάκης

Πρωτοχρονιά 2019

ΠΗΓΗ.ΗΛΙΑΧΤΙΔΑ