ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΕΙΝΑΙ: ΥΠΑΡΧΕΙ ΤΡΙΤΗ ΡΩΜΗ;

 

Επισκόπου  Ναυπάκτου π. Ιεροθέου

Φυσικά ὑποστηρίζω ὅτι δέν ὑπάρχει Τρίτη Ρώμη, γιά τρεῖς βασικούς λόγους.

Ὁ πρῶτος λόγος, γιατί ποτέ δέν ὑπῆρξε Δεύτερη Ρώμη. Ἡ ἱστορία γνωρίζει τήν Ρώμη τῆς Ἰταλίας, τήν πρωτεύουσα τοῦ ἀρχαίου Ρωμαϊκοῦ Κράτους, πού ἀργότερα ὀνομάστηκε Παλαιά Ρώμη, ἀλλά καί τήν Νέα Ρώμη, πού εἶναι ἡ Κωνσταντινούπολη μετά τήν μεταφορά τῆς Πρω­τεύουσας τοῦ Ρωμαϊκοῦ Κράτους ἀπό τόν Μέγα Κωνσταντῖνο ἀπό τήν Ρώμη τῆς Ἰταλίας, στό Βυζάντιο τῆς Ἀνατολικῆς Θράκης, πού ὀνομάσθηκε Νέα Ρώμη. Ἑπομένως ἐφ’ ὅσον δέν ὑπάρχει Δεύτερη Ρώμη (καί κακῶς λέγεται ἔτσι ὅπου λέγεται) δέν μπορεῖ νά ὑπάρξη Τρίτη Ρώμη.

Πρέπει νά σημειωθῆ ὅτι ἡ ἑνωμένη Ρωμαϊκή Αὐτοκρατορία εἶχε κατ’ ἀρχάς Πρω­τεύουσα τήν Ρώμη τῆς Ἰταλίας καί ἔπειτα τήν Νέα Ρώμη τῆς Θράκης. Τό δυτικό τμῆμα τῆς Ρωμαϊκῆς Αὐτοκρατορίας κυριεύθηκε ἀπό τά Γερμανικά φῦλα, μέ τελευταῖο τούς Φράγ­κους, καί ἀργότερα καί τό ἀνατολικό τμῆμα κυριεύθηκε ἀπό τούς Ὀθω­μανούς. Ἐφ’ ὅσον καταλύθηκε ἡ Ρωμαϊκή Αὐτοκρατορία ὡς Κράτος-Αὐτοκρατορία, δέν μπορεῖ νά ὑπάρξη κάποια ἄλλη Τρίτη Ρώμη. Αὐτό ἐνδεχομένως θά προϋπέθετε ὑπάρχουσα Ρωμαϊκή Αὐτοκρατορία ὡς κρατικό μόρφωμα.

Ὁ δεύτερος λόγος πού δέν ἰσχύει ἡ θεωρία περί Τρίτης Ρώμης εἶναι ὅτι ἡ Ἐκκλησία στηρίζεται στό Κανονικό της δίκαιο, ἔχει ἄλλους ρυθμούς, καί μάλιστα στηρίζεται στούς Κανόνες τῶν Οἰκουμενικῶν Συνόδων. Κυρίως μνημονεύω τόν 28ο Κανόνα τῆς Δ΄ Οἰκουμενικῆς Συνόδου, ὁ ὁποῖος ἔχει οἰκουμενικό κῦρος. Ἔτσι, ὁ Πατριάρχης Νέας Ρώμης-Κωνσταν­τι­νουπόλεως, καί μάλιστα μετά τήν ἀπομά­κρυνση τοῦ Πα­τριάρχου τῆς Παλαιᾶς Ρώμης-Πάπα, λόγῳ τῆς αἱρέσεως εἶναι ἡ Πρωτόθρονη Ἐκκλησία μέ ἀποφάσεις Πατέρων πού καθοδη­γοῦνταν ἀπό τό Ἅγιον Πνεῦμα, καί κανείς δέν μπορεῖ νά ὑπο­νομεύση αὐτό τόν θεσμό τῆς Πενταρχίας.

Ὁ τρίτος λόγος γιά τόν ὁποῖον δέν ἰσχύει ἡ θεωρία περί Τρίτης Ρώμης ἐκκλησιαστικῶς εἶναι ὅτι ἡ Ρωσική Ἐκκλησία, κατά τόν 19ο αἰώνα ἀνέπτυξε μιά ἰδιαίτερη θεολογία, σύμφωνα μέ τήν ὁποία ἡ ρωσική θεολογία εἶναι ἀνώτερη τῆς θεολογίας τῶν Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας τῶν ὀκτώ πρώτων αἰώνων.

Νά θυμίσω τήν θεωρία τοῦ Ἀλέξη Χομιακώφ καί ἄλλων ὁμοϊδεατῶν του, ὁ ὁποῖος δημιούργησε τήν θεωρία ὅτι ὁ πολι­τισμός διαιρεῖται σέ δύο μεγάλες κατευθύνσεις, ἤτοι τόν Ἰρανιανισμό, πού ἐκδηλώθηκε στό Ἰράν, εἶναι γεωργικός πολιτισμός καί διακρίνεται ἀπό τήν ἀρχή τῆς ἐλευθερίας τῆς κοινότητος, καί τόν Κουσιτισμό, πού ἀναπτύχθηκε στήν Αἴγυπτο, τήν Βαβυλώνα, τήν Νότια Ἰνδία, τήν Κίνα, καί διακρίνεται γιά τήν ἀνάλυση, τήν λογική, τά μεγάλα οἰκοδομήματα.

Ὁ Χομιακώφ ὑποστήριζε ὅτι οἱ κουσιτικές ἀρχές ἐπηρέασαν τόν δυτικό Χριστιανισμό καί ἐν μέρει τόν ἀνατολικό Χριστιανισμό μέ τίς ἰσχυρές ἐπιδράσεις τῆς Ρωμαϊκῆς πολιτικῆς ὀργάνωσης, τοῦ νόμου πάνω στόν χαρακτῆρα τοῦ ἀνθρώπου καί τήν λογικοκρατία, ἐνῶ ἡ ρωσική ζωή καί θεολογία διακρίνεται ἀπό τίς ἰρανιανικές ἀρχές, δηλαδή τήν ἐλευθερία καί τήν ἀγάπη. Αὐτές οἱ ἰδέες γέννησαν τήν μεταπατερική θεολογία, τήν ὁποία θεωροῦν ὡς ἀνώτερη ἀπό τήν πατερική θεολογία καί τόν σχολαστικισμό.

Κατά συνέπεια οἱ θεωρίες περί Τρίτης Ρώμης εἶναι ἀπαράδεκτες ἀπό κάθε πλευρᾶς. Ἄν αὐτό κατανοηθῆ, τότε πιθανόν νά λυθοῦν καί ἄλλες κατά καιρούς ἀναφυόμενες διενέξεις. Ὅποιος ὑπονομεύει τόν ἱερό θεσμό τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου, μέ ὁποιονδήποτε τρόπο, ὁ ὁποῖος θεσμός καθιερώθηκε ἀπό τό Ἅγιον Πνεῦμα στίς Οἰκουμενικές Συνόδους, αὐτός θά ἀποτύχη σέ ὅλους τούς χρόνους καί σέ ὅλα τά ἐπίπεδα. Γιατί δέν πρέπει νά ὑπερ­βαίνουμε τά ὅρια «ἅ ἔθεντο οἱ Πατέρες ἡμῶν».

ΤΡΕΛΟ-ΓΙΑΝΝΗΣ

Advertisements

Το Απροϋπόθετο της Θείας Ενανθρωπήσεως.(Μητροπολίτη Ναυπάκτου κ.κ.Ιεροθέου)

Εισαγωγικά
Ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης,μελετώντας το Μυστήριο της Ενανθρωπήσεως του Θεού-Λόγου καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η ενανθρώπηση του Χριστού δεν ήταν συνέπεια της πτώσεως του ανθρώπου, αλλά ήταν αρχικός σκοπός της δημιουργίας του (απροϋπόθετος), γιατί δι᾿ αυτού του τρόπου έπρεπε και μπορούσε να φθάσει στη θέωση.Αυτή η Πατερική θέση για το Απροϋπόθετο της Σάρκωσης του Λόγου του Θεού είναι από τα θέματα που δυστυχώς αγνοούν αρκετοί θεολόγοι και θεολογογίζοντες..Το παρακάτω άρθρο του Σεβασμιοτάτου Μητροπολίτου Ναυπάκτουκ.κ.Ιεροθέου,εγκαινιάζει μια σειρά άρθρων μας με το παραπάνω θέμα.

ΤΟ ΑΠΡΟΥΠΟΘΕΤΟ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΕΝΑΝΘΡΩΠΗΣΕΩΣ-page-001 ΤΟ ΑΠΡΟΥΠΟΘΕΤΟ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΕΝΑΝΘΡΩΠΗΣΕΩΣ-page-002 ΤΟ ΑΠΡΟΥΠΟΘΕΤΟ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΕΝΑΝΘΡΩΠΗΣΕΩΣ-page-003 ΤΟ ΑΠΡΟΥΠΟΘΕΤΟ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΕΝΑΝΘΡΩΠΗΣΕΩΣ-page-004 ΤΟ ΑΠΡΟΥΠΟΘΕΤΟ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΕΝΑΝΘΡΩΠΗΣΕΩΣ-page-005 ΤΟ ΑΠΡΟΥΠΟΘΕΤΟ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΕΝΑΝΘΡΩΠΗΣΕΩΣ-page-006 ΤΟ ΑΠΡΟΥΠΟΘΕΤΟ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΕΝΑΝΘΡΩΠΗΣΕΩΣ-page-007 ΤΟ ΑΠΡΟΥΠΟΘΕΤΟ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΕΝΑΝΘΡΩΠΗΣΕΩΣ-page-008 ΤΟ ΑΠΡΟΥΠΟΘΕΤΟ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΕΝΑΝΘΡΩΠΗΣΕΩΣ-page-009 ΤΟ ΑΠΡΟΥΠΟΘΕΤΟ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΕΝΑΝΘΡΩΠΗΣΕΩΣ-page-010 ΤΟ ΑΠΡΟΥΠΟΘΕΤΟ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΕΝΑΝΘΡΩΠΗΣΕΩΣ-page-011 ΤΟ ΑΠΡΟΥΠΟΘΕΤΟ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΕΝΑΝΘΡΩΠΗΣΕΩΣ-page-012

Η ανακαίνιση της κτίσεως. (Μητροπολίτου Ναυπάκτου Ιεροθέου)

η ανακαινηση της κτισεως

Είναι σαφής διδασκαλία της Εκκλησίας ότι η κτίση είναι δημιούργημα του Θεού, ότι δέχθηκε την φθορά από την πτώση του ανθρώπου και ότι και αυτή θα ελευθερωθεί από αυτήν την φθαρτότητα.Στην εκκλησιαστική παράδοση κάνουμε λόγο περισσότερο για κτίση παρά για φύση. Ή λέξη φύση αναφέρεται σε κάτι φυσικό, ενώ η λέξη κτίση δείχνει το κτιστό, κάτι πού δημιουργήθηκε, ενώ δεν υπήρχε προηγουμένως. Έτσι, στην Εκκλησία δεν γίνεται λόγος για φυσικά και μεταφυσικά, αλλά για κτιστά και άκτιστα. Το άκτιστο δεν έχει αρχή δημιουργίας, ούτε και τέλος. Το άκτιστο είναι αυτοζωή, ενώ το κτιστό έχει αρχή δημιουργίας, αλλά ο Θεός θέλει να μην έχει τέλος, αν και από την φύση του έπρεπε να τελείωση κάποτε. Χαώδης είναι η διαφορά μεταξύ κτιστού και ακτίστου. Δεν υπάρχει τίποτε όμοιο τους. Το μονό κοινό μεταξύ κτιστού και ακτίστου είναι ο θεάνθρωπος Χριστός, στο Πρόσωπο του οποίου ενώθηκε η θεία με την ανθρώπινη φύση, δηλαδή το άκτιστο με το κτιστό.

Κατά τον άγιο Μάξιμο τον Ομολογητή, η άπειρη ουσία και παντοδύναμη και δημιουργική των όντων» αυτή μόνον είναι απλή και μονοειδής, άποια και ειρηναία. Στην άκτιστη ουσία, δηλαδή στον θεό, δεν υπάρχει καμμιά σύνθεση. Αντίθετα, η κτιστή φύση είναι σύνθετη, αφού αποτελείται από ουσία και συμβεβηκότα και είναι επιδεής της θείας Προνοίας. Ό Θεός δημιούργησε όλη την κτίση και την συντηρεί με την άχτιστη πρόνοια Του. Ή υπεράγαθη Πρόνοια του Θεού «σωτηρία υπάρχει πάσης κτίσεως»
Βέβαια, δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι ο όρος κτίση αναφέρεται στους αγγέλους, τους δαίμονες, τους ανθρώπους και την άλογη δημιουργία. Είναι ένας όρος πού αποδίδεται σε όλη την δημιουργία, λογική και άλογη. Ξέρουμε ότι ο Θεός δημιούργησε πρώτα τον νοερό κόσμο, έπειτα τον αισθητό και υλικό κόσμο και στην συνέχεια τον άνθρωπο, πού είναι ένωση των δύο κόσμων, νοερού και αισθητού. Όποτε ο άνθρωπος είναι η περίληψη όλης της δημιουργίας, ο μικρόκοσμος μέσα στον μεγαλόκοσμο, ή για να εκφρασθούμε καλύτερα, ο μεγαλόκοσμος, από απόψεως αξίας, μέσα στον μικρόκοσμο.

Αλλά στο σημείο αυτό όταν κάνουμε λόγο για την κτίση και την ανακαίνιση της, θα εννοούμε περισσότερο την υλική και άλογη δημιουργία, η οποία με την Πρόνοια και την
Χάρη του Θεού θα ανακαινισθεί στον μέλλοντα αιώνα. Γιατί αυτό μας ενδιαφέρει στην μελέτη μας αυτή. Στην Άγια Γραφή γίνεται λόγος για την πτώση της κτίσεως, αλλά και την ελευθέρωση της από την φθορά. Κλασσικό χωρίο είναι του Αποστόλου Παύλου, πού βρίσκεται στην προς Ρωμαίους επιστολή του. Θα το παραθέσουμε ολόκληρο γιατί είναι πολύ χαρακτηριστικό και θα μας βοηθήσει στην μετέπειτα επεξεργασία του θέματος.

«Ή γαρ αποκαραδοκία της κτίσεως την αποκάλυψιν των υιών του Θεού απεκδέχεται, τη γαρ ματαιότητι η κτίσις ύπετάγη, ούχ εκούσα, αλλά δια τον υποτάξαντα, έπ’ ελπίδι ότι και αυτή η κτίσις ελευθερωθήσεται από της δουλείας της φθοράς εις την ελευθερίαν της δόξης των τέκνων του Θεού. οίδαμεν γαρ ότι πάσα η κτίσις συστενάζει και συνωδίνει άχρι του νυν» (Ρωμ. η’, 19-22).

Στο χωρίο αυτό υπάρχουν μερικά ενδιαφέροντα σημεία. Πρώτον, ότι ο αισθητός κόσμος, η υλική δημιουργία, λέγεται κτίση και όχι φύση, γιατί συνδέεται με την ύπαρξη δημιουργού και, επομένως, δεν είναι αΐδια και αιώνια, όπως την θεωρούσαν μερικοί φιλόσοφοι. Δεύτερον, η κτίση υπετάγη στην φθαρτότητα όχι με την θέληση της, αφού η κτίση δεν έχει θέληση και ελευθερία, αλλά από την πτώση του ανθρώπου. Ό άνθρωπος παρέσυρε όλη την κτίση στην φθορά. Τρίτον, η κτίση συστενάζει και συνωδίνει μαζί με τον άνθρωπο και αποζητά και ελπίζει ελευθέρωση. Τέταρτον, η αποκαραδοκία, δηλαδή η προσδοκία της, αναφέρεται στην αποκάλυψη των υιών του Θεού. Εφ’ όσον ο άνθρωπος έγινε ή αιτία της πτώσεως της, πρέπει από τον άνθρωπο να προέλθει η της. Φυσικά, όταν λέμε από τον άνθρωπο, εννοούμε από τον άνθρωπο του θεανθρώπου, πού είναι τέκνο Θεού. Πέμπτον, δίνεται η βεβαιότητα ότι ολόκληρη η κτίση θα ελευθερωθεί από την δουλεία της στην φθορά και θα εισαχθεί στην ελευθερία της δόξης των τέκνων του Θεού. Αυτό σημαίνει ότι ολόκληρη η κτίση θα απόλαυση τα αγαθά πού θα προέλθουν, όταν ο άνθρωπος απόκτηση μέθεξη της δόξης του Θεού. Στο χωρίο αυτό φαίνεται η αντίληψη και η διδασκαλία της Εκκλησίας για το λεγόμενο οικολογικό πρόβλημα και την της κτίσεως. Αφορμή της πτώσεως είναι ο ανυπάκουος και αντάρτης άνθρωπος και αιτία της ανακαινίσεως της είναι ο υιός κατά Χάριν του Θεού, ο Θεούμενος. Αυτός θα την ελευθέρωση, θα την ανακαινίσει. Στην πραγματικότητα η Χάρη του Θεού, δια του ανθρώπου, θα μεταμορφώσει και την άλογη δημιουργία. Όταν βλέπει κανείς την της κτίσεως έξω από τον Θεούμενο ματαιοπονεί.
Ό άνθρωπος πού ενώνεται με τον Χριστό είναι νέα, καινούρια κτίση, γι’ αυτό και γίνεται αφορμή δόξης. Ό Απόστολος Παύλος λέγει: «ει τις εν Χριστώ καινή κτίσις» (Β’ Κορ. ε’, 17), Ό Απόστολος Πέτρος αναφερόμενος στην συντέλεια του κόσμου, δεν ομιλεί για μια τελική και ολοσχερή καταστροφή, αλλά για και μεταμόρφωση, γι’ αυτό λέγει: «καινούς δε ουρανούς και γήν καινήν κατά το επάγγελμα αυτού προσδοκώμεν εν οις δικαιοσύνη κατοικεί» (Β’ Πέτρ.γ’, 13). Εδώ βλέπουμε καθαρά ότι γίνεται λόγος για της κτίσεως και όχι για αφανισμό και καταστροφή. Θα θίξουμε το θέμα αναλυτικότερα πιο κάτω, όταν θα αναφέρουμε τις διδασκαλίες των Πατέρων της Εκκλησίας.
Μελετώντας τα αγιογραφικά χωρία, πρέπει να εξετάσουμε πώς έπεσε η κτίση και σε τι συνίσταται η της όπως τα αναλύουν οι άγιοι Πατέρες της Εκκλησίας. Κατά την ανάλυση αυτή πρέπει πάντα να έχουμε υπ’ όψη μας τα χωρία της Αγίας Γραφής πού παραθέσαμε προ ολίγου. Κατ’ αρχήν πρέπει να κάνουμε λόγο για την π τ ώ σ η της κτίσεως.

Ό Άγιος Γρηγόριος ο Σιναΐτης λέγει ότι ή κτίση δεν κατασκευάσθηκε ρευστή και φθαρτή, αλλά υπετάγη χωρίς να θέλει, στην φθορά, με την πτώση του Αδάμ. Ό άγιος Μακάριος ο Αιγύπτιος για να παρουσιάσει αυτήν την αλήθεια χρησιμοποιεί μια ωραία εικόνα. Λέγει ότι, όπως όταν αιχμαλωτίζεται ένας βασιλεύς, αναγκαστικά ακολουθούν μαζί του και οι διάκονοι και οι υπηρέτες του. έτσι και όταν έπεσε ο Αδάμ, πού ήταν κύριος και βασιλεύς όλων των κτισμάτων, τα όποια τον υπηρετούσαν, συμπεριλήφθηκε και η κτίση πού τον διακονούσε και υπηρετούσε στην πτώση του .
Την τραγικότητα της κτίσεως, μετά την πτώση του Αδάμ και την είσδυση σε αυτήν της φθοράς, περιγράφει ωραιότατα ο άγιος Συμεών ο νέος Θεολόγος. Γράφει ότι μετά την έξοδο του Αδάμ από τον Παράδεισο ολόκληρη η κτίση δεν ήθελε να βλέπει τον άνθρωπο και διακατεχόταν από οργή εναντίον του. Ή κτίση δεν ήθελε να υποταγή σε αυτόν. Ό ήλιος δεν ήθελε να λάμπει, η σελήνη να στέλλει το φως, τα αστέρια να ακτινοβολούν, οι πηγές να βρύουν, οι ποταμοί να τρέχουν. Ό αέρας δεν ήθελε να δώσει αναπνοή στον άνθρωπο, τα θηρία και όλα τα ζώα ετραχύνθησαν εναντίον του ανθρώπου, γιατί έχασε την δόξα πού είχε. Ό ουρανός ήθελε να πέσει δικαιως πάνω στον άνθρωπο και η γη δεν άντεχε να τον κρατά. Τότε ακριβώς επεμβαίνει ο Θεός με την αγάπη Του και την φιλανθρωπία Του, και, αποβλέποντας στην ανάπλαση, δια της ενσάρκου Οικονομίας του Υιού Του, συγκρατεί την κτίση με την δύναμη Του και αναστέλλει την ορμή των κτισμάτων εναντίον του ανθρώπου, έως ότου γίνει ο άνθρωπος πνευματικός, άφθαρτος και αθάνατος, ώστε και αυτή να ελευθερωθεί από την φθορά, να συνανακαινισθή μαζί του, να αφθαρτοποιηθή και να γίνει πνευματική 1.
Εφ’ όσον η πτώση της κτίσεως έγινε δια του ανθρώπου, και η της θα γίνει δια του Θεούμενού ανθρώπου. Άλλωστε, ο άνθρωπος είναι ο σύνδεσμος μεταξύ νοερού και αισθητού κόσμου.
Τα αγιογραφικά και πατερικά χωρία πού παραθέσαμε, αν ερμηνευθούν προσεκτικά, καταλήγουν στο ότι με την ανάσταση και αναγέννηση του ανθρώπου θα ανακαινισθεί και η κτίση από την φθορά. Αυτό το βλέπουμε έντονα σε όλη την Παράδοση της Εκκλησίας μας. Στην συνέχεια θα παραθέσουμε την διδασκαλία του αγίου Συμεών του νέου θεολόγου για την της κτίσεως. Τα όσα θα λεχθούν πρέπει να τα δούμε από την άποψη ότι ολόκληρη η κτίση δημιουργήθηκε από τον Θεό «εκ μη υπαρχούσης ύλης». Ό Θεός την έφερε στην ύπαρξη. Αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει κανένας λόγος η κτίση, η άλογη δημιουργία να καταστραφεί ολοσχερώς και να αφανισθεί. Ό Θεός δεν δημιουργεί κάτι για να το εξαφάνιση στην συνέχεια. Δεν υπάρχει κανένας λόγος να συμβεί αυτό. Άλλωστε, σε όλα τα αγιογραφικά χωρία, πού είδαμε προηγουμένως, γίνεται λόγος για «καινούς ουρανούς και καινήν γη», για ελευθέρωση της κτίσεως από την φθορά, για ανακαίνιση της. Αυτές οι εκφράσεις δεν μπορούν να δηλώσουν την ολοσχερή και πλήρη εξαφάνιση της.
Ό άγιος Συμεών ο νέος Θεολόγος είναι αποκαλυπτικός ως προς το σημείο αυτό. Λέγει ότι όπως πρώτα δημιούργησε ό Θεός την κτίση άφθαρτη και στην συνέχεια τον άνθρωπο, έτσι πρώτα ή κτίση πρέπει να μεταποιηθεί, δηλαδή να αλλαγή, και μαζί με αυτήν να νακαινισθούν και τα φθαρέντα σώματα, ώστε και πάλι «πνευματικός και αθάνατος ο άνθρωπος γεγονώς εν αφθάρτω χωρίω και αϊδίω και πνευματικώ κατοικεί»13.

Εδώ γίνεται λόγος για των σωμάτων, για αλλοίωση και μεταποίηση όλης της κτίσεως. Επίσης, αναφέρεται ότι ο πνευματικός άνθρωπος, μετά την ανάσταση του και την Δευτέρα Παρουσία του Χριστού, θα κατοικεί σε πνευματικό, άφθαρτο και αΐδιο χώρο. Αυτό δείχνει ο,τι λέγαμε προηγουμένως, ότι ο Θεός δεν δημιούργησε την κτίση για να την εξαφανίσει στην συνέχεια.
Ό άγιος Συμεών συνδέει την των σωμάτων με την ανάπλαση της κτίσεως. Όπως τα σώματα, δια της αναστάσεως, θα ανακαινισθούν, έτσι και «ο ουρανός και η γη και τα εν αύτη πάντα, ήγουν πάσα η κτίσις, ανακαινισθήσεται και ελευθερωθήσεται από της δουλείας της φθοράς». Και όχι μόνον θα ανακαινισθεί ολόκληρη η κτίση, αλλά «συμμεθέξει τα στοιχεία ταύτα μεθ’ ημών της εκείθεν λαμπρότητας». Όχι μόνον ο άνθρωπος, αλλά και ολόκληρη η κτίση θα μεθέξη της λαμπρότητας του Θεού. Βέβαια, πρέπει να τονίσουμε ότι αυτό θα γίνει αναλογικά, αφού μόνον ο άνθρωπος μετέχει της θεοποιού ενεργείας του Θεού. Ή κτίση μετέχει της ουσιοποιού και ζωοποιού ενεργείας του Θεού. Το γεγονός είναι ότι και η κτίση θα αλλοιωθεί και θα μεταμορφωθεί.
Χρησιμοποιεί πολύ επιτυχώς το παράδειγμα του πεπαλαιωμένου χαλκίνου σκεύους, το οποίο ο τεχνίτης τοποθετεί πάλι στην φωτιά και καθαρίζεται, ανακαινίζεται, αφού απαλλαχθεί από την σκουριά. Το ίδιο θα συμβεί και με την κτίση. Επειδή παλαιώθηκε, λόγω της αμαρτίας των ανθρώπων, ο δημιουργός θα την τοποθετηση στο πυρ, και έτσι «αναχωνευθήσεται και αναστοιχειωθήσεται και λαμπρά και καινότερα ασυγκρίτως της νυνί ορωμένης γενήσεται». Εδώ γίνεται λόγος για αναστοιχείωση και αναχώνευση, πού θα την κάνει λαμπρότερη από αυτήν πού είναι σήμερα.

Στο σημείο αυτό επιμένει ο άγιος Συμεών ο νέος Θεολόγος. Λέγει ότι όταν ο Θεός θα ανακαινίσει τον άνθρωπο και θα τον κάνη άφθαρτο, αθάνατο και πνευματικό, τότε «και αυτήν όλην την κτίσιν, φημί, συν αυτώ αλλοιώσει και αΐδιον και άϋλον ταύτην αποτελέσει»16. Ή κτίση θα γίνει άϋλη και αιώνια, θα αλλοιωθεί ολόκληρη η κτίση μαζί με τον άνθρωπο, «συν αυτώ». Αυτό είναι σημαντικό, γιατί άκουσα κάποιον θεολόγο να λέγει ότι η κτίση θα μεταμορφωθεί εν τω ανθρώπω, αφού ο άνθρωπος είναι η περίληψη όλης της δημιουργίας. Δηλαδή δεν θα ανακαινισθεί όλος ο κόσμος. Αλλά μια τέτοια αντίληψη αντιβαίνει στους λόγους της Άγιας Γραφής περί ελευθερώσεως της κτίσεως από την φθορά και στον λόγο του άγιου Συμεών, πού ομιλεί για της «συν αυτώ» και όχι απλώς «εν αυτώ».
Βέβαια, οι απόψεις αυτές του αγίου Συμεών του νέου Θεολόγου δεν ευνοούν καμιά χιλιαστική αντίληψη, γιατί η τελευταία ομιλεί περί επιγείου καταστάσεως. Για να μη φανεί ότι ο άγιος Συμεών βρίσκεται σε μια τέτοια προοπτική, πρέπει να λεχθεί ότι δεν αναφέρεται σε υλικό και αισθητό τόπο, ούτε σε μια υλική και αισθητή κτίση, αλλά σε πνευματική.
Υποστηρίζει ο άγιος Συμεών ότι, όταν κάνουμε λόγο για ανακαίνιση της κτίσεως, δεν εννοούμε ότι θα επιστρέψει στην κατάσταση πού ήταν στον πρώτο Παράδεισο, προ της παραβάσεως του Αδάμ. Τότε ο Αδάμ ήταν αισθητός και τρεπτός και είχε ανάγκη της τροφής. Όμως με την ανάσταση των σωμάτων ο Αδάμ θα είναι πνευματικός, αφού, όπως λέγει ο Απόστολος Παύλος, «σπείρεται σώμα ψυχικόν, εγείρεται πνευματικόν». Όπως ο Αδάμ θα είναι πνευματικός και δεν θα έχει ανάγκη τροφής, έτσι και ολόκληρη η κτίση, με την ενέργεια του Θεού θα μεταποιηθεί «εις άϋλον και πνευματικόν υπέρ πάσαν αίσθησιν εν τη παλιγγενεσία… οικητήριον». Δεν θα είναι, λοιπόν, υλική και αισθητή, όπως ακριβώς δημιουργήθηκε από τον Θεό για να ικανοποιεί τις τότε ανάγκες του Αδάμ. Ή κτίση θα είναι πνευματική και άϋλη, ώστε οι άνθρωποι, έχοντες ασώματα σώματα, και γενόμενοι «υπέρ αίσθησιν εν αισθήσει» και όντες «απερίγραπτοι εν απεριγράπτοις» θα έχουν «Άξιον… της εαυτών δόξης κατοικητήριον».
Σαφώς εδώ γίνεται λόγος για πνευματικό κατοικητήριο, και ιδιαίτερο χώρο, όπου θα μένουν οι πνευματικοί άνθρωποι. Επανειλημμένως ο άγιος Συμεών αναφέρεται σε κατοικητήριο ή σε οικητήριο, αφού όλη η κτίση θα γίνει Παράδεισος, θα αλλοιωθεί και θα ανακαινισθεί μαζί με τον άνθρωπο.

Στην διδασκαλία του αγίου Συμεών δίνονται και μερικά παραδείγματα για να γίνει κατανοητότερη αυτή η αντίληψη. Χωρίς να τα καταλαβαίνει η λογική του ανθρώπου, αφού υπερβαίνουν κάθε διάνοια, όλα θα γίνουν πνευματικά και θεια, θα ενωθούν με τα νοητά και θα γίνει «παράδεισος νοερός άλλος και Ιερουσαλήμ επουράνιος». Κανείς δεν παρέμεινε έως τώρα σε τέτοιο όμορφο χώρο. Και αναφέροντας διάφορα παραδείγματα λέγει ότι ο ήλιος, η σελήνη και τα αστέρια θα λάμπουν ακόμη περισσότερο. Το ίδιο θα γίνει και με την γη, όλα θα ακτινοβολούν, θα μεταδίδουν το κάλλος και την ομορφιά, θα παρατεθεί ο ίδιος ο λόγος του αγίου Συμεών του νέου θεολόγου: «Γη δε άφραστον και καινόν αναλήψεται κάλλος και χλόης είδος αμάραντον, άνθεοι δηλαδή φωτοειδέσι και ποικιλία πνευματική ωραιζομένη εν οίς δικαιοσύνη, κατά το όσιον λόγιον, κατοικεί».
Κάνουμε λόγο για υπέρ αίσθησιν ένωση της επίγειας κτίσεως με την επουράνια. Ό άγιος Συμεών είναι πολύ εκφραστικός: «η επίγειος κτίσις, η ορωμένη αυτή και αισθητή, αλλοιωθήσεται και τοις επουρανίοις ήγουν τοίς αοράτοις και υπέρ αίσθησιν ενωθήσεται». Και τότε, όταν όλα τα επίγεια ενωθούν με τα επουράνια, δια της Χάριτος του Θεού, και «οι δίκαιοι την ανακαινινισθείσαν ταύτην κληρονομήσουσι γήν, ην οι μακαριζόμενοι πραείς παρά του Κυρίου κληρονομούσι».
Από όλη αυτήν την διδασκαλία του άγιου Συμεών φαίνεται ότι, όταν μιλούμε για αιώνια ζωή και για ανακαίνιση της κτίσεως, εννοούμε μεταμόρφωση του ανθρώπου και παραμονή του σε έναν πνευματικό χώρο. Η κτίση δεν θα αφανισθεί, αλλά θα μεταποιηθεί, θα ανακαινισθεί, θα αλλοιωθεί.
Αυτήν την θεολογία του αγίου Συμεών εκφράζει και ο άγιος Νικόδημος ο αγιορείτης, μιλώντας για την μελλοντική εκείνη ευφροσύνη των δικαίων. Βέβαια, επειδή αναφέρεται στον λαό είναι περισσότερο αναλυτικός, και απλός, αλλά όμως παρουσιάζει την θεολογική αλήθεια πού αναπτύξαμε προηγουμένως. Γράφει:
«Γίνωσκε, ώ ακροατά, ότι την δεύτερον παρουσίαν μέλλει να ανακαινισθή ό κόσμος και να γίνη πολλά ωραιότερος και λαμπρότερος από τώρα. Τα στοιχεία θα καθαρισθώσιν από πάσαν φθοράν, να είναι το πυρ λαμπρότερον, αμή να μη καιει, ότι η καύσις του όλη πηγαίνει είς την κόλασιν ό αήρ να καθαρισθή από πάν σκότος και σύννεφον. Το ύδωρ να λαμπρυνθή, να λάμπη ώσπερ καθρέπτης και κρύσταλλον. Ωσαύτως και ή γη θα λεπτύνη, θα γίνη καθαρά παντός ρύπου και ύλης βλαπτικής. Ότι όλα τα βλαβερά, όπου δίδουν θλίψιν και ασθένειαν, ήγουν η θέρμη του πυρός, το ψυχρόν του ύδατος, το σκότος του αέρος, η καύσις του θέρους και πάσα ακαθαρσία και βρώμα του κόσμου τούτου, να συναχθή εις την άβυσσον της κολάσεως, δια περισσοτέραν οδύνην των αθλίων αμαρτωλών. Και ούτω μένουσι τα στοιχεία κεκαθαρμένα, να είναι η γη όλη άβλαβος και ωραία, ως άλλος παράδεισος. Ωσαύτως οι ουρανοί και ο ήλιος, η σελήνη και τα άστρα να δίδουσι λάμψιν θαυμασίαν και περισσότερον επταπλασίως, καθώς λέγει ο Ησαΐας, ότι θέλει είσθαι το φως της σελήνης, ως το ηλιακόν, και το φως του ηλίου επτάκις λαμπρότερον, ώσπερ το φως των επτά ημερών. Έτι δε να παύσουν την κίνησιν αυτών, ότι επειδή ο ήλιος, η σελήνη και οι πλανήται κινούνται τώρα δια την ευεργεσίαν του ανθρώπου, ήγουν δια την γένεσιν και φθοράν, και τότε παύουσι ταύτα μετά την κοινήν ανάστασιν. Και να στέκη ο ήλιος εις την ανατολήν και ησελήνη εις την δύσιν και τα λοιπά εις τους τόπους τους, καθώς εξ αρχής εκτίσθησαν, ούτε να αλλάσσουσιν οι καιροί, ούτε χειμών ή θέρος να είναι, ούτε νύξ, αλλά πάντοτε μια αϊδιότης χρόνων αιώνιος, μετά απείρου ευφροσύνης και ανεικάστου αγαλλιάσεως. Και ταύτα πάντα γίνονται θείω προστάγματι, δια περισσοτέραν δόξαν και απόλαυσιν των δικαιων, ίνα λάβωσι την αμοιβήν των έργων τους πολλαπλάσιον».

Ή μελλοντική ανακαίνιση της κτίσεως βιώνεται και από τώρα. Όπως από την παρούσα ζωή μπορεί ο άνθρωπος να γίνει θεατής της δόξης του Θεού, έτσι και από τώρα μπορεί να αποκτήσει αίσθηση της μελλοντικής αλλοιώσεως της κτίσεως. Όταν ο άνθρωπος έχει φωτισμένο νου, τότε δεν υποδουλώνεται στην κτίση, αλλά βλέπει μέσα σε αυτήν τους λόγους των όντων, την άκτιστη Χάρη και ενέργεια του Θεού. Όταν έχει μέσα του «αισθητώς και ευαισθήτως» την Χάρη του Θεού, τότε ζει την ανάστασή του και την ανάπλαση τής κτίσεως. Όλα του φαίνονται ωραία. Μέσα σε αυτά τα πλαίσια πρέπει να εντάξουμε τις ωραίες περιγραφές της κτίσεως πού κάνουν οι άγιοι. Επειδή ο άνθρωπος είναι κέντρο της δημιουργίας, γι’ αυτό η άχτιστη Χάρη δι’ αυτού, διαπορθμεύεται και στην άλογη δημιουργία. Έτσι και τα άγρια ζώα υποτάσσονται στους άγιους, όπως διασώζεται στα συναξάρια της Εκκλησίας. Εκεί δε πού φαίνεται η βίωση της μελλοντικής αλλοιώσεως και μεταμορφώσεως της κτίσεως είναι τα λείψανα των αγίων.
Με αυτήν την έννοια λέμε ότι ο Χριστός με την ενανθρώπηση Του έφερε στην γη την καινή κτίση, γιατί έδωσε την δυνατότητα από τώρα να αποκτήσουμε αίσθηση της ανακαινίσεώς της, αλλά και την αποκαραδοκία της μελλοντικής ανακαινίσεως. Γι’ αυτό στην Εκκλησία δεν έχουμε απλές ενδείξεις αυτής της ζωής. αλλά αποδείξεις.

8. Μαξίμου Ομολογητού, Φιλοκαλία τόμος Β’, σελ. 42, θ΄
9. Όσιος Θαλάσσιος, Φιλοκαλία τόμος Β’, σελ. 208, ξα’
10 Γρηγορίου Σιναΐτου, Φιλοκαλία τόμος Δ’, 32, ια’
11 Μακαρίου Αιγυπτίου, Φιλοκαλία Νηπτικών και ασκητικών, εκδ. «Γρηγόριος Παλαμάς», τόμος 7ος. σελ. 184
12. SC 122, σελ. 190
13. SC 122, σελ. 204
14. ενθ. ανώτ. σελ. 206
15. ένθ. άνωτ. σελ. 208
16. ένθ. άνωτ. σελ. 210
17. ενθ. άνωτ. σελ. 212-214
18- ενθ. άνωτ- σελ. 218
19. ενθ. άνωτ, σελ. 218-220
20. ένβ. άνωτ. σελ. 220
21. Νικόδημου του αγιορείτου: Χρηστοήθεια των Χριστιανών, έκδ. Ρηγόπουλου, Θεσσαλονίκη 1974. σελ. 398-399

ΠΗΓΗ.ΠΑΤΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

«Με τα μάτια των μαθητών»(Συνέντευξη του Μητροπολίτη Ναυπάκτου κ.κ.Ιεροθέου σε μαθητές Λυκείου)

06_09_12

«Ζούμε σέ δύσκολες εποχές. Τά πράγματα σέ κοινωνικό καί πολιτικό επίπεδο πάνε από τό κακό στό χειρότερο, καί πολλοί από μάς έχουμε χάσει τό χαμόγελό μας. Γιά νά τό ξαναβρούμε, χρειαζόμαστε κάποιον νά μάς δώση κουράγιο καί νά μάς καθοδηγήση.

Αυτός ο κάποιος βρέθηκε στό πρόσωπο τού Σεβ. Μητροπολίτου Ναυπάκτου καί Αγίου Βλασίου Ιεροθέου, ο οποίος ανταποκρίθηκε όταν τό σχολείο μας τόν προσέγγισε καί δέχτηκε νά μάς δώση μία συνέντευξη καί νά απαντήση σέ 19 ερωτήσεις τών μαθητών. …

Δέν θά μπορούσε νά βρεθή πιό κατάλληλη στιγμή γιά νά προβληματι¬στούμε καί νά ενημερωθούμε σέ ερωτήματα σχετικά μέ τήν θρησκεία καί τήν πίστη. Ευχαριστούμε θερμά τό Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Ναυπάκτου καί Αγίου Βλάσιου Ιερόθεο, πού ανταποκρίθηκε στό κάλεσμά μας. (Μπασιάς Μιχάλης)».

Αυτή είναι η εισαγωγή γιά τήν δημοσίευση τής συνέντευξης πού έδωσε ο Σεβασμιώτατος στούς μαθητές τού 7ου Γενικού Λυκείου Καλλιθέας καί απευθύ¬νεται, όπως είναι φυσικό, σέ νέους τής ηλικίας τους. Δημοσιεύθηκε στήν ηλεκτρονική σχολική εφημερίδα «Μέ τά μάτια τών μαθητών» (Μάρτιος-Απρίλιος 2013, φ. 3) στήν στήλη «Νέοι καί πολιτισμός».

Όπως διαπιστώνει ο αναγνώστης, οι ερωτήσεις τών μαθητών αφορμώνται είτε από τήν εκκλησιαστική επικαιρότητα όπως παρουσιάζεται από τά ΜΜΕ καί τήν συλλαμβάνουν οι νέοι είτε από τίς απορίες τους κατά τό μάθημα τών Θρησκευτικών στό σχολείο τους είτε από δικές τους αναζητήσεις. Οι απαντήσεις δίνονται από τόν Σεβασμιώτατο στήν «γλώσσα» καί τήν νοοτροπία τών νέων.

Τήν ενδιαφέρουσα αυτή συνέντευξη δημοσιεύουμε στό παρόν τεύχος ως αφιέρωμα στούς μαθητές καί τίς μαθήτριες μέ τήν ευκαιρία τής έναρξης τής νέας σχολικής χρονιάς.

«Τήν συνέντευξη επιμελήθηκαν οι μαθητές Φάνης Μουρατίδης, Μιχάλης Μπασιάς καί Μηνάς Μπόρος».

*

Συνέντευξη σέ μαθητές Λυκείου τού Σεβ. Μητροπολίτου Ναυπάκτου καί Αγίου Βλασίου Ιεροθέου

1. Ερώτηση: Θά μπορούσε νά δοθή ορισμός τής ψυχής;

Απάντηση: Η ψυχή είναι κτίσμα τού Θεού πού έγινε μέ τήν ενέργειά Του, είναι ζώσα, κατά χάρη αθάνατη, διακεκριμένη από τό σώμα, αλλά ενωμένη μαζί του. Ο άνθρωπος αποτελείται από ψυχή καί σώμα καί κάθε ένα από αυτό μόνο του δέν συγκροτεί τόν άνθρωπο. Στήν Εκκλησία δέν πιστεύουμε σέ προΰπαρξη τής ψυχής χωρίς σώμα, ούτε προΰπαρξη σώματος χωρίς ψυχή. Η ψυχή είναι τό πνευματικό στοιχείο τής υπάρξεως τού ανθρώπου πού δίνει ζωή στό σώμα. Είναι εκπληκτικό νά γνωρίση κανείς τήν ψυχή ενός ανθρώπου καί νά μή παραμένη μόνο στό σώμα του.

2. Ερώτηση: Τί σάς οδήγησε στό νά γίνετε Ιερέας;

Απάντηση: Έγινα Ιερέας από τόν εκκλησιαστικό τρόπο ζωής πού ζούσα από τά μικρά μου χρόνια, από τήν αγάπη μου γιά τόν Θεό καί τόν άνθρωπο. Ήταν μιά φυσική κατάληξη μιάς εκκλησιαστικής ζωής καί αισθάνομαι πολύ καλά. Από μικρό παιδί αγαπούσα τόν Ιερό Ναό καί ήμουν συνδεδεμένος μαζί του. Εμπνεύσθηκα από ανθρώπους πού είχαν αγάπη γιά τόν Θεό καί τήν Εκκλησία. Έγινα Ιερέας από αγάπη καί όχι γιατί δέν είχα τί νά κάνω. Τώρα δέν είμαι απλώς ευτυχισμένος, αλλά ελεύθερος. Δέν μέ ενδιαφέρει τό «είναι», αλλά τό «εύ είναι», δέν αγωνίζομαι γιά τήν ευτυχία, αλλά γιά τήν ελευθερία. Καί υπάρχει μεγάλη διαφορά μεταξύ αυτών τών δύο.

3. Ερώτηση: Πώς αισθάνεστε στήν θέση πού είστε καί ποιά είναι η σχέση σας μέ τόν Θεό;

Απάντηση: Ως Επίσκοπος αισθάνομαι ότι έχω μιά υπευθυνότητα γιά τούς Χριστιανούς, γιά τούς Κληρικούς, τούς νέους, τούς ηλικιωμένους, είμαι διάκονος όλων καί όταν εκείνοι τό θέλουν είμαι πατέρας καί θεραπευτής. Φυσικά, όταν λειτουργή κανείς καί προσεύχεται, αισθάνεται τήν παρουσία τού Θεού. Ο Θεός δέν είναι μία ιδέα, ένα απρόσωπο Όν, μιά αξία έστω καί η τελειότερη, αλλά έρωτας καί εραστό καί ως έρωτας κινείται πρός τόν άνθρωπο καί ως εραστό ελκύει πρός τόν εαυτό του τούς αξίους τού έρωτα.

4. Ερώτηση: Γιατί οι άνθρωποι, καί κυρίως οι νέοι, έχουν απομακρυνθή από τήν Εκκλησία;

Απάντηση: Απομακρύνονται, γιατί αισθάνονται τήν Εκκλησία αυτό πού δέν είναι, τήν αισθάνονται σάν μιά θρησκεία, σάν ένα μικρομάγαζο, σάν ένα γηροκομείο κλπ. Σέ αυτό φταίμε όλοι καί εμείς οι Κληρικοί πού δέν δείχνουμε τί είναι πραγματικά η Εκκλησία καί οι νέοι πού δέν αναζητούν τό βαθύτερο «είναι» τής Εκκλησίας. Γιά νά βρής κάτι βαθύ πρέπει νά τό αγαπήσης, νά πονέσης καί νά τό αναζητήσης. Η Εκκλησία είναι ένας χώρος επαναστάσεως εναντίον κάθε κατεστημένου καί κάθε υποκρισίας, είναι ένας πνευματικός φάρος, πού φωτίζει καί οδηγεί.

5. Ερώτηση: Ποιός είναι καί θά έπρεπε νά είναι ο ρόλος τής Εκκλησίας στήν σημερινή κρίση;

Απάντηση: Ο ρόλος της είναι πάντοτε ο ίδιος, καί είναι ενωτικός, θεραπευτικός. Όταν σέ κάποια Ενορία υπάρχη ένας ευαίσθητος Ιερέας, μπορεί νά τήν οργανώση καί νά λειτουργή ως μιά πνευματική θεραπευτική κοινότητα. Η Εκκλησία είναι η μάνα όλων, δέχεται όλους χωρίς διακρίσεις καί τούς προσφέρει νόημα ζωής.

Πάντως, πρέπει νά πώ ότι όταν κάνω λόγο γιά Εκκλησία δέν τήν εννοώ ως κατεστημένο θεσμό, ως μιά Σύνοδο τών Επισκόπων ή μιά ομάδα τών Ιερέων, αλλά ως ενότητα Κληρικών καί λαϊκών πού είμαστε βαπτισμένοι καί ζούμε σύμφωνα μέ τόν λόγο τού Χριστού. Είστε καί εσείς μέλη τής Εκκλησίας. Μή ξεχωρίζετε τόν εαυτό σας από τήν Εκκλησία.

6. Ερώτηση: Πώς η Εκκλησία χρησιμοποιεί τόν πλούτο πού έχει;

Απάντηση: Κατ’ αρχάς είναι ένας καλοστημένος μύθος, ότι η Εκκλησία έχει πολύ πλούτο. Είναι ο λεγόμενος μύθος τής αμύθητης περιουσίας. Η Εκκλησία σήμερα διαθέτει τό 4% τής αρχικής περιουσίας τήν οποία έχει κατά καιρούς δώσει γιά νά οικοδομηθούν Νοσοκομεία, Σχολεία, Πανεπιστήμια, Ιδρύματα κλπ. Καί τώρα ό,τι έχει τό διαθέτει γιά φιλανθρωπικούς σκοπούς. Η Εκκλησία πολλές φορές βοήθησε νά αναστυλωθή τό Κράτος καί νά μή φθάση στήν πτώχευση. Αυτή είναι μιά αλήθεια πού κανείς δέν πρέπει νά ξεχνά. Έπειτα, ο πραγματικός πλούτος τής Εκκλησίας είναι η θεολογία της, η λατρεία της καί τά μέλη της, δηλαδή οι Χριστιανοί.

7. Ερώτηση: Πρέπει η Εκκλησία νά εκσυγχρονισθή σέ κάποια θέματα καί ποιά;

Απάντηση: Η Εκκλησία έχει μιά παράδοση, η οποία έχει δυναμικότητα καί προσαρμόζεται σέ κάθε εποχή χωρίς νά χάνη τήν ουσία της. Δέν είναι ανάγκη νά εκκοσμικεύεται, νά κάνη εκπτώσεις, αλλά καλεί τόν άνθρωπο σέ αναζήτηση. Είναι ένας χώρος πού ομοιάζει μέ τόν αληθινό έρωτα, πού δέν ευτελίζεται, αλλά προκαλεί τόν άνθρωπο γιά εύρεση τής εσωτερικής ομορφιάς τών άλλων. Η ομορφιά τού ανθρώπου δέν είναι μόνον εξωτερική, αλλά εσωτερική. Αυτό συμβαίνει μέ τήν Εκκλησία. Σέ κάποια θέματα μπορεί νά γίνη εκσυγχρονισμός, όταν συνδέεται μέ τήν προσφορά τής αλήθειας καί όχι τήν απώλεια τής ζωής της.

8. Ερώτηση: Τί έχετε νά πήτε γιά τήν διαφθορά τών Ιερέων;

Απάντηση: Δέν υπάρχει στό ποσοστό πού μερικοί εννοούν. Σέ όλους τούς χώρους παρατηρούνται πτωτικές καταστάσεις γιά νά φανή τό ανθρώπινο στοιχείο. Η πλειοψηφία τών Ιερέων ξεκίνησαν μέ ωραίο σκοπό, εθελούσια θυσία και προσφορά. Στήν πορεία μερικοί έχασαν τόν στόχο τους από πολλούς παράγοντες. Πάντως, ο ιερατικός κλάδος είναι από τούς καλύτερους τής κοινωνίας μας. Άλλοι μάς οδήγησαν στήν σημερινή οικονομική κρίση όχι οι Ιερείς πού αγωνίζονται νά βοηθούν τούς ανθρώπους καί νά ισορροπούν τήν κοινωνία, νά παρηγορούν τούς πονεμένους.

9. Ερώτηση: Ποιά είναι η γνώμη σας γιά τούς αθέους καί τούς αλλοθρήσκους;

Απάντηση: Δέν μπορώ νά κάνω διάκριση μεταξύ αθέων καί θρήσκων από εξωτερικά κριτήρια. Δέν νομίζω νά υπάρχουν άθεοι, γιατί καί αυτοί πού δηλώνουν άθεοι κάπου πιστεύουν καί σέ αυτό δίνουν θεϊκά χαρακτηριστικά. Μπορεί νά υπάρχουν άθεοι πού πιστεύουν, καί Χριστιανοί άθεοι. Η αθεΐα δέν είναι μόνον ιδεολογία, αλλά πρακτική ζωή. Άλλωστε, η τέλεια αθεΐα είναι ένα μικρό σκαλοπάτι κάτω από τήν τέλεια πίστη, κατά παράδοξο τρόπο. Οι αλλόθρησκοι έχουν τήν δική τους παράδοση, πού είναι στοιχείο τού κάθε πολιτισμού. Όλοι πρέπει νά φροντίζουμε νά μήν είμαστε φανατικοί, ρατσιστές, βίαιοι. Ο θρησκευτικός φανατισμός συνιστά τήν χειρότερη μορφή σχιζοφρένειας.

10. Ερώτηση: Πώς κρίνει ο Θεός τόν καλό άθρωπο καί τόν κακό Χριστιανό;

Απάντηση: Δέν μπορώ νά ξέρω, δέν μπορώ νά εισέλθω μέσα στόν νού τού Θεού. Πάντως, μού αρέσει νά λέγω ότι χαίρομαι πού θά μέ κρίνη ο Θεός καί όχι οι άνθρωποι, γιατί ο Θεός βλέπει τά εσώψυχά μας, τίς διαθέσεις μας, είναι φιλάνθρωπος, ενώ οι άνθρωποι κρίνουν εξωτερικά καί είναι πολύ σκληροί. Φοβάμαι πολύ τήν σκληροκαρδία τών ανθρώπων.

11. Ερώτηση: Ποιά είναι σήμερα η σχέση ορθοδόξων καί καθολικών;

Απάντηση: Υπάρχουν διαφορετικές παραδόσεις, παρατηρούνται διαφορές θεολογικές, πολιτιστικές, κοινωνικές, ψυχολογικές. Οι θεολογικοί διάλογοι πού γίνονται σήμερα, όταν γίνωνται μέ ειλικρίνεια καί έξω από σκοπιμότητες, μπορούν νά ωφελήσουν τούς καλοπροαίρετους πού αναζητούν τήν αλήθεια.

12. Ερώτηση: Στό σχολείο κάναμε γιά τό μυστήριο τού γάμου. Τί γνώμη έχετε γιά τήν απόφαση νά επιτρέπεται ο γάμος ανάμεσα σέ άτομα τού ιδίου φύλου; Γιά τόν πολιτικό γάμο;

Απάντηση: Η Εκκλησία έχει τήν θεολογία της γιά τόν γάμο. Ο γάμος είναι ένωση κατά Χριστόν ανδρός καί γυναικός γιά νά γίνη η οικογένεια καί νά δημιουργηθή ένας χώρος αγάπης καί ειρήνης. Στήν διδασκαλία τής Εκκλησίας δέν υιοθετείται γάμος ανάμεσα σέ πρόσωπα τού ιδίου φύλου, δέν μπορεί νά γίνη αυτό. Αλλά η Εκκλησία δέν είναι υπεύθυνη γιά τούς ανθρώπους εκείνους πού θέλουν νά ζούν έξω από τήν παράδοσή της καί νά κάνουν καί πολιτικό γάμο.

13. Ερώτηση: Πρέπει νά διδάσκεται στά σχολεία μόνο η ορθόδοξη πίστη ή καί άλλες;

Απάντηση: Γίνεται πολύ συζήτηση γιά τό θέμα αυτό. Προτάθηκαν πολλά σχέδια καί διατυπώθηκαν διάφορες απόψεις. Σέ όλες τίς προτάσεις υπάρχουν υπέρ καί κατά. Πέρα από τά σωστά εκπαιδευτικά προγράμματα πού ανταποκρίνονται στόν σκοπό τής παιδείας, νομίζω ότι τό θέμα εντοπίζεται στόν καθηγητή πού διδάσκει καί στούς μαθητές πού αναζητούν καί διψούν. Μέ προβληματίζει όταν κάποιος διδάσκη χωρίς νά τό πιστεύει καί όταν κάποιοι ακούνε μηχανικά, αδιάφορα, χωρίς νά έχουν αναζητήσεις.

14. Ερώτηση: Ποιά είναι η σχέση τής νηστείας μέ τήν θεία Κοινωνία;

Απάντηση: Η θεία Κοινωνία είναι τό κορυφαίο γεγονός τής εκκλησιαστικής ζωής, είναι κοινωνία, μέθεξη, ένωση, αγάπη. Και κάθε τέτοιο γεγονός απαιτεί ειλικρινή προσέγγιση, κατάλληλη προετοιμασία. Η νηστεία είναι ένας τρόπος προετοιμασίας πού γίνεται από αυτούς πού μπορούν νά νηστεύσουν, αλλά η συμμετοχή στήν θεία Κοινωνία πού γίνεται μέ τις προϋποθέσεις πού δείχνει η πρόσκληση τού λειτουργού: «μετά φόβου Θεού, πίστεως καί αγάπης προσέλθετε», δηλαδή χρειάζεται φόβος Θεού, πίστη καί αγάπη.

15. Ερώτηση: Ποιά είναι η σημασία τής εξομολόγησης;

Απάντηση: Η εξομολόγηση είναι τό μυστήριο τού διαλόγου μέ τόν Θεό, διά τού Ιερέως. Συνηθίζουμε νά κάνουμε μονολόγους μέ τόν εαυτό μας, κλεινόμαστε μέσα σέ ανήλια εσωτερικά υπόγεια καί δέν έχουμε τήν δύναμη νά ανοίγουμε τά κλειστά διαμερίσματα τού εαυτού μας, οπότε μέσα μας υπάρχει σκοτάδι καί μούχλα. Μέ τήν εξομολόγηση σταματούμε τόν τραγικό μονόλογο καί αποκτάμε διάλογο μέ τόν Θεό, βγαίνουμε από τόν κόσμο τής ψευδαίσθησης καί ανοιγόμαστε στό φώς τής αλήθειας.

16. Ερώτηση: Τί είναι αμαρτία;

Απάντηση: Η αμαρτία είναι αρρώστια, θάνατος, διακοπή τής σχέσεως μέ τόν Θεό καί τόν πλησίον μας, είναι η αρρώστια τής φιλαυτίας καί τού εγωϊσμού.

17. Ερώτηση: Τί γίνεται στήν ψυχή μετά θάνατον τίς πρώτες σαράντα ημέρες;

Απάντηση: Ο άνθρωπος μέ τόν θάνατο δέν οδηγείται στό «απόλυτο μηδέν», όπως ισχυρίζονται μερικοί. Η ψυχή όταν χωρίζεται από τό σώμα υπάρχει, ζή καί θά επανέλθη πάλι στό σώμα, τό οποίο θά αναστηθή. Δέν έχω συναντήσει κάποια πατερική διδασκαλία γιά τό ότι η ψυχή παραμένει μαζί μας στίς 40 ημέρες μετά τόν θάνατο τού σώματος καί μετά πάει κάπου αλλού. Η ψυχή είναι άϋλη, καί μετά τήν έξοδό της από τό σώμα συνεχίζει τήν ζωή πού έκανε εδώ, ανάλογα μέ τίς επιθυμίες της.

18. Ερώτηση: Κάποιοι πιστεύουν πώς η Δευτέρα Παρουσία θά γίνη σύντομα. Μπορεί νά προβλεφθή από τήν Αγία Γραφή;

Απάντηση: Ο Χριστός μάς δίδαξε ότι δέν ξέρουμε πότε θά έλθη η Δευτέρα Παρουσία, αλλά θά γίνη ξαφνικά. Τό θέμα όμως είναι νά είμαστε τίμιοι μέ τόν Θεό, τούς αδελφούς μας, μέ τόν εαυτό μας κάθε ημέρα, νά έχουμε ήρεμη τήν συνείδησή μας, νά αγαπάμε τούς συνανθρώπους μας, χωρίς ιδιοτέλεια καί αυτό είναι τό σημαντικότερο. Δέν μπορώ νά αποδεχθώ τούς ψευτοπροφήτες πού εμπορεύονται τήν αγωνία καί τίς αναζητήσεις τών ανθρώπων. Μού αρέσει νά μιλώ γιά τήν ζωή, τήν αγάπη, τόν αλτρουϊσμό, τόν θείο έρωτα.

19. Ερώτηση: Ποιά είναι η γνώμη σας γιά τόν δαρβινισμό;

Απάντηση: Έχουν διατυπωθή διάφορες θεωρίες γιά τήν δημιουργία καί τήν εξέλιξη τού ανθρώπου. Κυρίως η σύγκρουση μεταξύ Χριστιανισμού καί επιστήμης γίνεται στόν δυτικό κόσμο, κάτω από άλλες χριστιανικές παραδόσεις. Στήν ορθόδοξη θεολογία, όπως τήν εκφράζουν οι Πατέρες τής Εκκλησίας, δέν υπάρχει σύγκρουση μεταξύ θεολογίας καί επιστήμης, γιατί είναι διαφορετικό τό επίπεδο στό οποίο κινείται τόσο η θεολογία όσο καί η επιστήμη.

Πάντως, εμένα ως Κληρικό καί θεολόγο μέ απασχολεί κυρίως μιά άλλη εξέλιξη: τό πώς από άνθρωποι θά γίνουμε θεούμενοι-θεοί πώς θά μεταμορφώσουμε τίς ζωώδεις ενέργειες σέ ανθρώπινες καί θεϊκές πώς τήν φιλαυτία θά τήν μεταβάλουμε σέ φιλοθεΐα καί φιλανθρωπία πώς τήν κόλαση τής ζωής μας θά τήν μεταβάλουμε σέ παράδεισο πώς από τίς βιολογικές ορμές θά περάσουμε στόν θείο έρωτα πού μεταμορφώνει καί τόν ανθρώπινο έρωτα πώς θά παύσουμε νά βλέπουμε τόν πλησίον μας ως σκεύος ηδονής καί θά τόν βλέπουμε ως χαρά πληρότητας πώς θά γίνουμε άνθρωποι τού Θεανθρώπου.

Δέν μού αρέσει νά μέ κλείνουν στήν φυλακή καί νά μού δίνουν τήν ελευθερία νά τήν στολίζω καλά. Θέλω νά βγαίνω από κάθε είδους φυλακή. Θέλω τήν ελευθερία τού πνεύματος, τήν ανύψωση πάνω από τά εφήμερα, επιδιώκω τήν υπέρβαση τού θανάτου.–

ΠΗΓΗ.ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΙΣ.