Ορισμένες από τις γνωστότερες αρχαιότητες που συνδέονται με τις ευαγγελικές διηγήσεις της τελευταίας εβδομάδας του Ιησού

 

Του λέκτορα του Τμήματος Θεολογίας του ΑΠΘ Μόσχου Γκουτζιούδη

Το κείμενο αποτελεί επιλογή από τη μελέτη «Το κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο και οι Σχετικές Αρχαιολογικές Ανακαλύψεις», που περιέχεται στο έργο: Καινοδιαθηκικές Μελέτες με τη Συνδρομή της Αρχαιολογίας, εκδόσεις Μέθεξις, Θεσσαλονίκη 2012, 107-126.

Οι αρχαιότητες που μέχρι σήμερα έχουν ανακαλυφθεί και συνδέονται με το περιβάλλον της Κ.Δ. είναι ανυπολόγιστης αξίας για την κατανόηση διαφόρων πτυχών της. Σε όσα ακολουθούν κάνουμε μια συνοπτική αναφορά στις σπουδαιότερες αρχαιολογικές ανακαλύψεις, οι οποίες συνδέονται με πρόσωπα και χώρους που μας είναι γνωστά από τις ευαγγελικές διηγήσεις της τελευταίας εβδομάδας του Ιησού.

Εικόνα 12Κανένα από τα ευαγγέλια δεν αναφέρει ότι ο Ιησούς επισκέφτηκε την Καισάρεια της Μεσογείου. Σε αυτή την πόλη ο Ηρώδης ο Μέγας είχε κατασκευάσει ένα μνημειώδες λιμάνι και εδώ βρισκόταν η έδρα του Ρωμαίου επιτρόπου. Εδώ ανακαλύφθηκε το 1962 από Ιταλούς αρχαιολόγους η επιγραφή του Πιλάτου. Πρόκειται για μια ενεπίγραφη στήλη από το θέατρο της πόλης, στην οποία αναγράφεται στα λατινικά το όνομα και το διοικητικό αξίωμα του γνωστού από τις ευαγγελικές διηγήσεις Πιλάτου[1].

Τα ερείπια του τείχους της Ιερουσαλήμ ανακαλύφθηκαν στα ανατολικά του ναού του Παναγίου Τάφου. Το τείχος αυτό ισχυρίζονται οι αρχαιολόγοι ότι οικοδομήθηκε πριν από τον Ηρώδη τον Μεγάλο[2]. Η ανακάλυψη είναι σημαντική, διότι έτσι αποδείχτηκε ότι το σημερινό τείχος της πόλης που βρίσκεται στα δυτικά του ναού είναι το «τρίτο τείχος» το οποίο οικοδομήθηκε από τον Αγρίππα Α΄ στο διάστημα 41-44 μ.Χ. Συνεπώς, ο Γολγοθάς βρισκόταν πριν το 40 μ.Χ. εκτός των τειχών της πόλης. Ο λευκός βράχος, ο οποίος βρίσκεται σήμερα εντός του Ναού του Παναγίου τάφου και δείχνεται στους προσκυνητές, αποτελεί πιθανότατα το σημείο όπου σταυρώθηκε ο Ιησούς. Οι αρχαιολόγοι συμφωνούν στο γεγονός ότι δεν είναι απολύτως σίγουρο, αλλά δεν υπάρχει κάποιος άλλος χώρος που να αποτελεί το πιθανότερο σημείο της σταύρωσης και δεν υπάρχει λόγος να απορριφθεί η αυθεντικότητά του[3]. Το συγκρότημα του Παναγίου Τάφου περικλείει σήμερα και το σημείο σταύρωσης και το σημείο ταφής του Ιησού.

Στο Ιω. 19:41-42 περιγράφεται η ταφή του Ιησού. Η διήγηση διαφοροποιείται από εκείνες των συνοπτικών και είναι πιο λεπτομερής. Εδώ λέγεται ότι ο τάφος βρισκόταν σε κάποιον κήπο κοντά στο σημείο της σταύρωσης. Επιπλέον, νωρίτερα αναφέρεται και ο Νικόδημος να συμμετέχει στην ταφή. Τα αρχαιολογικά ευρήματα επιβεβαιώνουν τις πληροφορίες του Ιωάννη. Η ανασκαφή στον Πανάγιο Τάφο ξεκίνησε το 1960 και ολοκληρώθηκε μετά από είκοσι χρόνια[4]. Σήμερα, αν και έχει γίνει δεκτή η θέση πως και τα δύο σημεία βρίσκονται εντός του Παναγίου Τάφου, εξακολουθούν να υπάρχουν ερωτήματα. Η αρχαιολογική ανασκαφή έδειξε ότι η περιοχή γύρω από το Γολγοθά λειτουργούσε ως λατομείο από τον 8ο αι. π.Χ., ενώ κατά τον 1ο αι. μ.Χ. επιχωματώθηκε και μέρος της καλλιεργήσιμης γης που προέκυψε, αποτελούσε ο κήπος για τον οποίο κάνει λόγο ο Ιωάννης στα 19:41 και 20:15. Ο Ιώσηπος αναφέρει την παρουσία μιας πύλης (Γενάθ) προς τον κήπο[5] και η αρχαιολογική έρευνα στο δυτικό λόφο της Ιερουσαλήμ έφερε στο φως ερείπια από το πρώτο τείχος, στο οποίο υπάρχει ένα κενό στο συγκεκριμένο σημείο του. Φαίνεται πως ο τέταρτος ευαγγελιστής γνωρίζει πολύ καλά τη θέση του τείχους πριν την επέκτασή του κατά το διάστημα 41-44 από τον Ηρώδη Αγρίππα Α΄.

Στην περιοχή γύρω από τον Πανάγιο Τάφο ανακαλύφθηκαν τέσσερις λαξευτοί τάφοι, οι οποίοι ανάγονται στον 1ο αι. μ.Χ. Αυτός που θεωρείται σήμερα ότι ήταν του Ιησού[6] είναι ο μόνος που έχει στο εσωτερικό του αρκοσόλιο. Ο τάφος ταιριάζει στην πληροφορία του Ιω. 20:5 που λέει ότι ο τάφος ήταν άδειος. Αυτό θα μπορούσε να διαπιστωθεί άμεσα μόνο σε έναν τάφο αυτού του τύπου, ενώ αν ο τάφος περιείχε kokhim θα ήταν αδύνατο να δει κανείς τα οθόνια χωρίς να εισέλθει μέσα[7]. Αυτός ο τάφος βρίσκεται κάτω ακριβώς από τη ροτόντα του Παναγίου Τάφου. Στο πέρασμα των χρόνων ο τάφος αλλοιώθηκε σταδιακά από τους προσκυνητές, οι οποίοι έκοβαν μικρά τμήματα του βράχου για να τα πάρουν μαζί τους ως ανάμνηση και καλύφθηκε από μεταγενέστερη τοιχοποιία.

Μετά από όσα προηγήθηκαν μπορούμε να αναφερθούμε τώρα σε πιο γνωστές και πρόσφατες αρχαιολογικές ανακαλύψεις, οι οποίες με την προβολή τους από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης αναστάτωσαν τον χριστιανικό κόσμο. Το Μάρτιο του 2007 προβλήθηκε για πρώτη φορά από το Discovery Channel  ένα ντοκιμαντέρ (The Lost Tomb of Jesus), το οποίο επιχειρούσε να αποδείξει ότι ένας τάφος στο Talpiot ήταν ο χαμένος οικογενειακός τάφος του Ιησού. Κύριος εμπνευστής του εγχειρήματος ο Καναδός κινηματογραφιστής Simcha Jacobovici και παραγωγός ο James Cameron[8]. Οι θέσεις του ντοκιμαντέρ ξεσήκωσαν αμέσως όχι μόνο τους θεολόγους, αλλά και τους αρχαιολόγους[9]. Ας δούμε παρακάτω το ιστορικό του. Ο τάφος στο Talpiot ανακαλύφθηκε τυχαία από οικοδόμους το 1980. Ειδοποιήθηκε τότε η Εφορεία Αρχαιοτήτων του Ισραήλ, η οποία διαπίστωσε πως ο τάφος είχε διαταραχθεί ήδη από την αρχαιότητα. Μέσα στα kokhim του τάφου βρέθηκαν δέκα οστεοφυλάκια, τα οποία αφού αρχειοθετήθηκαν, τοποθετήθηκαν στις αποθήκες της Εφορίας Αρχαιοτήτων. Ένα από τα οστεοφυλάκια αργότερα χάθηκε, τρία ήταν άδεια και έξι ήταν ενεπίγραφα.

Πολύ πριν την ανακάλυψη που έκαναν οι άνθρωποι της έβδομης τέχνης, οι επιστήμονες είχαν παρατηρήσει ότι σε δύο από τα οστεοφυλάκια του συγκεκριμένου τάφου[10] (701 και 704), αναγράφονταν τα ονόματα Μαριάμη, Μάρα (ελληνικά)[11] και Ιησούς, γιος του Ιωσήφ (αραμαϊκά). Σε άλλο οστεοφυλάκιο υπήρχε και δεύτερη Μαρία. Τα περισσότερα ονόματα δεν είχαν πατρωνυμικά δεδομένα. Συνεπώς τα δύο πρόσωπα, των οποίων τα οστά είχαν τοποθετηθεί στον ίδιο τάφο, θα πρέπει να ήταν οι γονείς αυτού του Ιησού. Οι αρχαιολόγοι δεν συμφωνούσαν από την πρώτη στιγμή ότι πρόκειται για τον οικογενειακό τάφο του Ιησού της Εκκλησίας, ενώ θεωρούσαν τις επιγραφές πιθανότατα ως μη αυθεντικές. Με ψυχραιμία λοιπόν έδειξαν ότι το όνομα Ιωσήφ υπήρχε σε 19 από 147 συνολικά οστεοφυλάκια, ενώ εκείνο του Ιησού σε 10 από αυτά. Πολύ συνηθισμένα και τα δύο ή και τα τρία ονόματα, αφού και οι διάφορες εκδοχές του Μαρία αριθμούν 20 περιπτώσεις. Έκτοτε, όταν οι αρχαιολόγοι συναντούν τα παραπάνω ονόματα σε οστεοφυλάκια δεν τους προξενεί πλέον εντύπωση[12].

Οι εμπνευστές του ντοκιμαντέρ θέλησαν να συνδέσουν το οστεοφυλάκιο του Ιακώβου (2002) με τον τάφο του Talpiot ως το οστεοφυλάκιο που αργότερα χάθηκε από τις αποθήκες[13]. Ο συλλέκτης όμως, Oded Golan, στην κατοχή του οποίου βρισκόταν το οστεοφυλάκιο του Ιακώβου πριν πουληθεί σε μουσείο του Καναδά διαθέτει φωτογραφία, η αυθεντικότητα της οποίας πιστοποιήθηκε από το FBI και ανάγεται στο 1970. Στη συνέχεια δείγμα από τους σκελετούς δόθηκε για εξέταση DNA, η οποία επιβεβαίωσε πως ο Ιησούς και η Μαρία του Talpiot δεν ήταν συγγενείς. Οι κινηματογραφιστές προχώρησαν παραπέρα την υπόθεση, εκμεταλλευόμενοι τα απόκρυφα τώρα κείμενα, ότι η δεύτερη Μαρία ήταν η Μαρία η Μαγδαληνή. Έτσι κατανόησαν την επιγραφή Ιούδας, γιος του Ιησού από ένα άλλο οστεοφυλάκιο του ίδιου τάφου ότι πρόκειται για το γιο του Ιησού και της Μαρίας. Ισχυρίσθηκαν ακόμη ότι αυτός ο Ιούδας ήταν ο αγαπημένος μαθητής του Ιησού σύμφωνα με το τέταρτο ευαγγέλιο (13:23, 19:26, 20:2, 21:7 και 20). Η υπόθεση του Talpiot δεν συμφωνεί ασφαλώς με καμία από τις διηγήσεις των ευαγγελίων περί ταφής του Ιησού. Η φράση «Ιούδας, γιος του Ιησού» αποδυναμώνει την υπόθεση ο τάφος του Talpiot να είναι εκείνος του Ιησού των ευαγγελίων[14]. Τέλος, μέχρι σήμερα η καλύτερη απόδειξη περί αυθεντικότητας του τάφου του Ιησού που βρίσκεται εντός του Παναγίου Τάφου, είναι το γεγονός ότι το σημείο παρέμενε γνωστό μέχρι την εποχή του Μ. Κωνσταντίνου ως το μόνο μέρος, όπου ο Ιησούς είχε ενταφιαστεί.

Το όνομα του αρχιερέα Καϊάφα αναφέρεται στα ευαγγέλια και τις Πράξεις. Το κατά Ιωάννην (18:13) δίνει την πληροφορία ότι ο Καϊάφας ήταν γαμπρός του Άννα. Τα ευαγγέλια δεν μας δίνουν επιπλέον πληροφορίες για αυτόν (Ιω. 18:13, 28, Μτ. 26:3 και Λκ. 3:2), ενώ ο Ιώσηπος αναφέρει ότι είχε και το όνομα Ιωσήφ[15]. Μέσα σε έναν οικογενειακό τάφο που βρέθηκε τυχαία σε μικρή απόσταση από την παλιά πόλη της Ιερουσαλήμ το 1990 υπήρχαν δώδεκα οστεοφυλάκια τοποθετημένα σε kokhim. Τα έξι από αυτά είχαν λεηλατηθεί από τυμβωρύχους στο παρελθόν. Ένα από τα οστεοφυλάκια περιείχε τα οστά ενός εξηντάχρονου άντρα και δύο επιγραφές με το όνομα Ιωσήφ Καϊάφας. Εξαιτίας της σπανιότητας του ονόματος Καϊάφας και της διακόσμησης του οστεοφυλακίου του, κάτι που προδίδει άτομο ανώτερης κοινωνικής τάξης, αρκετοί αρχαιολόγοι ταύτισαν το νεκρό Καϊάφα με τον γνωστό αρχιερέα των ευαγγελίων[16].

Εικόνα 13Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το εύρημα ενός εσταυρωμένου άνδρα. Το 1968 εντός μιας νεκρόπολης στα βορειοανατολικά της Ιερουσαλήμ (στην περιοχή Givat Hamivtar) και μέσα σε έναν οικογενειακό τάφο ανακαλύφθηκαν πέντε οστεοφυλάκια. Σε ένα από αυτά που περιείχε τα οστά δύο αντρών και ενός παιδιού οι αρχαιολόγοι παρατήρησαν κάτι μοναδικό. Το οστό του δεξιού ποδιού κάποιου Γιεχοχανάν είχε διαπεραστεί από ένα καρφί ακριβώς στο σημείο του αστραγάλου και περιείχε και ένα μικρό κομμάτι από ξύλο ελιάς. Από τη άλλη, δεν υπήρχαν σημάδια από καρφιά στους καρπούς. Αυτό μας βοηθά σήμερα να κατανοήσουμε γιατί βρέθηκε μόνο ένα δείγμα εσταυρωμένου, αν τα χέρια των θυμάτων δένονταν με σχοινιά. Τα οστά των ποδιών του νεκρού δεν ήταν σπασμένα και αντίθετα με τη συνήθεια, του είχε επιτραπεί μία κανονική ταφή.

Άφησα για το τέλος ένα πολύ παλαιότερο εύρημα, η αυθεντικότητα του οποίου όμως, αμφισβητείται έντονα. Η σινδόνη του Τορίνο θεωρείται σήμερα από την πλειοψηφία του επιστημονικού κόσμου μεσαιωνικό δημιούργημα και συνεπώς δεν πρόκειται για το σάβανο του Ιησού[17]. Μπορούμε όμως, σε αυτό να παρατηρήσουμε δύο στοιχεία που μας ενδιαφέρουν σε σχέση με το ευαγγέλιο του Ιωάννη. Ενώ όλοι οι ευαγγελιστές συμφωνούν ότι ο Ιησούς ραπίστηκε, μαστιγώθηκε, του φόρεσαν ένα ακάνθινο στεφάνι, σταυρώθηκε με καρφιά σε χέρια και πόδια, ο Ιωάννης διασώζει μία επιπλέον λεπτομέρεια. Η κέντηση της πλευράς του από τον στρατιώτη πριν την αποκαθήλωση (Ιω. 19:34). Η πληροφορία αυτή επαναλαμβάνεται αργότερα στα 20:25 και 27 κατά την εμφάνιση του αναστημένου Ιησού στους μαθητές. Αν κανείς προσέξει καλά τις φωτογραφίες της σινδόνης τότε θα διαπιστώσει ένα λεκέ από αίμα στο δεξί, όπως κοιτάμε εμείς, μέρος του θώρακα του εικονιζόμενου άνδρα. Αυτό σημαίνει ότι όποιος δημιούργησε τη σινδόνη, έλαβε υπόψη του και αυτή τη λεπτομέρεια από το κατά Ιωάννην.

Εικόνα 14Από την άλλη όμως, το τέταρτο ευαγγέλιο είναι εκείνο που αποδυναμώνει την περίπτωση της αυθεντικότητας της σινδόνης, καθώς είναι και πάλι το μόνο κείμενο που κάνει λόγο για αρκετά υφάσματα κάλυψης του νεκρού σώματος του Ιησού, όπως επιβεβαιώνεται από τις νεκρικές πρακτικές της εποχής και της περιοχής σύμφωνα με τα σχετικά ευρήματα. Τα οθόνια που αναφέρονται στο Ιω. 19:40 ήταν λωρίδες υφάσματος με τις οποίες τύλιγαν το σώμα. Οι συνοπτικοί αντίθετα μιλούν για σεντόνι (Mτ. 27:59, Mκ. 15:46, Λκ. 23:53). Αυτά τα οθόνια, σύμφωνα πάντα με τον τέταρτο ευαγγελιστή, αντίκρισε ο Πέτρος στον άδειο τάφο, καθώς και το σουδάριο που τοποθετούνταν στο πρόσωπο (Ιω. 20:5-7). Το κείμενο δεν αντιφάσκει καθώς και στην περίπτωση του Λαζάρου αναφέρεται η ίδια πρακτική (Ιω. 11:44). Συνεπώς στη σινδόνη του Τορίνο δεν θα έπρεπε να εικονίζεται το πρόσωπο του νεκρού.

Σε αμφισβήτηση θέτει όμως τη σινδόνη του Τορίνο και η ανακάλυψη ενός σάβανου σε έναν τάφο στην Ιερουσαλήμ. Το σπουδαίο εύρημα δημοσιεύτηκε στον τύπο το περασμένο χρόνο και προέρχεται από την κοιλάδα Εννόμ. Η ραδιοχρονολόγηση έδειξε πως ανάγεται στο πρώτο μισό του 1ου αι. μ.Χ. αλλά δεν μοιάζει καθόλου με τη σινδόνη του Τορίνο[18]. Έχει απλή ύφανση και αποτελείται από δύο μέρη, ένα για το σώμα και ένα για το κεφάλι. Εντυπωσιακό είναι επίσης το γεγονός ότι ο νεκρός δεν είχε τοποθετηθεί σε οστεοφυλάκιο, καθώς, όπως έδειξε η ανάλυση DNA, έπασχε από λέπρα και φυματίωση. Ακόμη ένα στοιχείο που μας φέρνει κοντά στις διηγήσεις των ευαγγελίων.

Η αρχαιολογική μαρτυρία, η οποία βρίσκεται σήμερα στη διάθεση των βιβλικών θεολόγων για την κατανόηση του Ιησού και της εποχής του, είναι εντυπωσιακή. Στο κατά Ιωάννην υπάρχει πολύ περισσότερο υλικό που μπορεί να αξιοποιηθεί με τη συνδρομή της αρχαιολογίας και της τοπογραφίας σε σύγκριση με τα συνοπτικά ευαγγέλια.


[1] Βλ. R. J. Bull, «Caesarea Maritima: The Search for Herod’s City», BAR 8 (3, 1982) Biblical Archaeology Society, 2004, ψηφιακή έκδοση, LDLS 3.0g, όπου και φωτογραφία της στήλης. Πρβλ. επίσης C. A. Evans, «Excavating Caiaphas, Pilate, and Simon of Cyrene: Assessing the Literary and Archaeological Evidence», στο J. H. Charlesworth (έκδ.), Jesus and Archaeology, 334-337 και W. A. Simmons, Peoples of the New Testament World: An Illustrated Guide, Hendrickson Publishers, 2008, 256.

[2] Βλ. αναλυτικά τα πορίσματα των ερευνών στο V. C. Corbo, Il Santo Sepolcro Di Gerusalemme: Aspetti Archeologici Dalle Origini Al Periodo Crociato, Jerusalem, Franciscan Printing Press, 1982.

[3] J. H. Charlesworth, «Jesus Research and Archaeology: A New Perspective», στο J. H. Charlesworth (έκδ.), Jesus and Archaeology, 36. Βλ. και S. Gibson, Οι Τελευταίες Ημέρες του Ιησού με βάση τα Αρχαιολογικά Ευρήματα, 213 και 219, όπου σημειώνεται ότι ο λευκός βράχος ίσως συνιστά μνημείο που σηματοδοτεί το γενικότερο χώρο της σταύρωσης.

[4] Η τελική αναφορά δημοσιεύτηκε από τον επικεφαλής των ερευνών, φραγκισκανό αρχαιολόγο V. C., Corbo, Il Santo Sepolcro Di Gerusalemme1982. Βλ. και τη νεότερη μελέτη των S. Gibson-J. E. Taylor, Beneath the Church of the Holy Sepulchre, Jerusalem: The Archaeology and Early History of Traditional Golgotha, London, Palestinian Exploration Fund, 1994.

[5] Ἱστορία Ἱουδαϊκοῡ Πολέμου πρὸς Ῥωμαίους, 5, 146. Η αρχαιολόγος J. Taylor, «Golgotha: A Reconsideration of the Evidence for the Sites of Jesus’s Crucifixion and Burial», NTS 44 (1998) 180-203 συμφωνεί ως προς το σημείο ταφής, αλλά διαφωνεί ως προς το σημείο της σταύρωσης, προσδιορίζοντάς το διακόσια μέτρα νοτίως του παραδοσιακού χώρου και συνεπώς εκτός του Παναγίου Τάφου.

[6] V. C. Corbo, Il Santo Sepolcro Di Gerusalemme, φωτ. 1 και 2.

[7] Βλ. αναλυτικά U. C. Von Wahlde, «Archaeology and John’s Gospel», στο J. H. Charlesworth (έκδ.), Jesus and Archaeology, 581, υποσ. 175. Πρβλ. τις εργασίες των D. Bahat, «Does the Holy Sepulchre Church Mark the Burial of Jesus?», BAR 12 (3, 1986) και Α. Kloner, «Did a Rolling Stone Close Jesus’ Tomb?», BAR 25 (5, 1999) Biblical Archaeology Society, 2004, ψηφιακή έκδοση, LDLS 3.0g, όπου βοηθητικό φωτογραφικό υλικό. Ο τάφος θα μπορούσε επίσης να μην περιέχει ούτε arcosolia, ούτε kokhim, αλλά να αποτελείται από ένα μικρό θάλαμο με τρεις χαμηλούς εγκάρσιους πάγκους, σκαμμένους στο βράχο. Αυτή η περίπτωση συμφωνεί και με το Ιω. 20:12.

[8] Βλ. το βιβλίο των S. Jacobovici–C. Pellegrino, The Jesus Family Tomb: The Discovery, the Investigation, and the Evidence That Could Change History, New York, Harper Collins, 2007.

[9] Βλ. το επίμετρο στο S. Gibson, Οι Τελευταίες Ημέρες του Ιησού με βάση τα Αρχαιολογικά Ευρήματα, 293-310, όπου αναλυτικά το ιστορικό της ανακάλυψης. Στις σσ. 297-298 υπάρχουν σχέδια του τάφου, όπου διακρίνονταιι οι θέσεις των οστεοφυλακίων.

[10] Σύμφωνα με τον κατάλογο του L. Y. Rahmani, A Catalogue of Jewish Ossuaries in the Collections of the State of Israel, Israel, Israel Exploration Society, 1994, όπου αριθμούνται όλα τα οστεοφυλάκια (895 συνολικά) που ανακαλύφθηκαν εντός του Ισραήλ.

[11] Οι κινηματογραφιστές αντιλαμβάνονται το Μάρα ως τίτλο και όχι ως κύριο όνομα. Μπορεί όμως να πρόκειται για δεύτερο όνομα και συνεπώς το οστεοφυλάκιο περιείχε τα οστά δύο προσώπων. Αυτό δεν ήταν ασυνήθιστο σύμφωνα με τους αρχαιολόγους.

[12] Υποστηρικτής της υπόθεσης του Talpiot είναι ο J. D. Tabor, ο οποίος συνεργάστηκε στο ντοκιμαντέρ ως επιστημονικός σύμβουλος-ειδικός σε θέματα της Κ.Δ.

[13] Ο αρχαιολόγος Amos Kloner, ο οποίος ήταν υπεύθυνος για την ανασκαφή του τάφου το 1980, βεβαιώνει ότι το χαμένο σήμερα δέκατο οστεοφυλάκιο ήταν ανεπίγραφο. Βλ. στην παραπάνω ιστοσελίδα το άρθρο των C. Evans και S. Feldman, «The Tomb of Jesus? Wrong on Every Count».

[14] Βλ. την άποψη της αρχαιολόγου J. Magness, Stone and Dung, Oil and Spit. Jewish Daily Life in the Time of Jesus, Grand Rapids, Michigan 2011, 172-174.

[15] Ιωσήπου, Ἱουδαϊκή Ἀρχαιολογία, 18, 35 και 95.

[16] Βλ. τις αρχαιολογικές αναφορές και το σχετικό φωτογραφικό υλικό στα Z. Greenhut, «Burial Cave of the Caiaphas Family» και R. Reich, «Caiaphas Name Inscribed on Bone Boxes», BAR 18 (5, 1992) Biblical Archaeology Society, 2004, ψηφιακή έκδοση, LDLS 3.0g. Οι J. D. Crossan-J. L. Reed, Excavating Jesus, 242 είναι βέβαιοι πως πρόκειται για τον τάφο της αρχιερατικής οικογένειας του Καϊάφα της Κ.Δ.

[17] V. Bortin, «Science and the Shroud of Turin», BA 43 (1997). R. A. Wild, «The Shroud of Turin-Probably the Work of a 14th-Century Artist or Forger», BAR 10 (2, 1984) Biblical Archaeology Society, 2004, ψηφιακή έκδοση, LDLS 3.0g. J. A. Kohlbeck-E. L. Nitowski,«New Evidence May Explain Image on Shroud of Turin Chemical Tests Link Shroud to Jerusalem», BAR (4, 1986) LDLS 3.0g. V. M. Bryant, «Does Pollen Prove the Shroud Authentic?», BAR 26 (6, 2000) LDLS 3.0g.

[18] Βλ. επίσης S. Gibson, Οι Τελευταίες Ημέρες του Ιησού με βάση τα Αρχαιολογικά Ευρήματα, 243-256, όπου όλη η αρχαιολογική αναφορά.

ΠΗΓΗ.http://blogs.auth.gr/

Advertisements

Αρχαιοελληνικές προφητείες για τον Χριστό.

ellinismos-xristianismos0

Απόσπασμα.

έρευνα:πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου

Στην Πολιτεία του Πλάτωνα (B, V , 362)-βιβλίο πού το σύστημα το αποδέχεται-περιέχεται μία προφητεία ισάξια μ’ αυτές των προφητών της Παλαιάς Διαθήκης: “Θα απογυμνωθεί απ’ όλα εκτός της δικαιοσύνης, διότι φτιάχτηκε αντίθετος στην ως τότε συμπεριφορά. Χωρίς να αδικήσει κανέναν θα δυσφημισθεί πολύ ως άδικος ώστε να βασανισθεί για την δικαιοσύνη και θα γεμίσει με δάκρυα εξαιτίας της κακοδοξίας αλλά θα μείνει αμετακίνητος μέχρι θανάτου και ενώ θα είναι δίκαιος θα θεωρείτε άδικος για όλη του τη ζωή. Έχοντας τέτοιες διαθέσεις ο δίκαιος θα μαστιγωθεί, θα στρεβλωθεί, θα δεθεί, θα ανάψουν τα μάτια του και στα τελευταία του αφού πάθει κάθε κακό θα καρφωθεί πάνω σε πάσσαλο, και να ξέρεις ότι δεν είναι δίκαιο αλλά αφού έτσι το θέλει ας γίνει .

Στο έργο “Προμηθεύς Δεσμώτης” του Αισχύλου, ο Προμηθέας όντας φυλακισμένος στον Καύκασο προλέγει ότι ο λυτρωτής του θα γεννηθεί από την παρθένο `Ιώ και τον Θεό(στ.772,834,848) θα είναι δηλαδή υιός Θεού και υιός Παρθένου. Αυτός ο Θεάνθρωπος θα καταλύσει την εξουσία των παλαιών θεών και θα αφανίσει αυτούς και την δύναμή τους(908,920). Ο Ερμής τότε σταλμένος από τον Δία προαναγγέλλει στον Προμηθέα τα εξής: “Τοιούδαι μόχθου τέρμα μη τί προσδόκα πριν αν θεός τις διάδοχος των σων πόνων φανή, θελήση τ’ είς αναύγητον μολείν ‘Άιδην , κνέφαια τ’ άμφί Ταρτάρου βάθη” μετάφραση “μην περιμένεις να λυτρωθείς από τους πόνους προτού θεός πάρει τα πάθια τα δικά σου πάνω του και με τη θέλησή του κατέβει στον ‘Άδη τον ανήλιαγο, στους άφεγγους του Ταρτάρου βυθούς”(στ. 1041-1043).

Ο Σωκράτης στην απολογία του αναφέρει τα ακόλουθα:

“ Θα μείνετε κοιμισμένοι σε όλη σας τη ζωή εάν δεν σας λυπηθεί ο Θεός να σας στείλει κάποιον άλλον” (Πλάτωνος, Απολογία Σωκράτους 18{31α}). Στο Άγιο Όρος υπάρχουν χειρόγραφα που διασώζουν προφητείες της Σίβυλλας-της ιέρειας του Απόλλωνα- για την έλευση του Χριστού π.χ σε χειρόγραφο με την ονομασία “Υπόμνημα εις τον Άγιον Απόστολον Φίλιππον” πού φυλάσσεται στην Ιερά Μονή Δοχειαρείου αναφέρονται τα εξής: “ Ύστερα από πολύ καιρό θα φθάσει κάποιος εις αυτήν την πολυδιηρημένην γη και θα γεννηθεί με σάρκαν αμόλυντον. Με ανεξάντλητα όρια ώς Θεότητα θα λυτρώσει τον άνθρωπον από την φθοράν των ανίατων παθών. Και θα τον φθονήσει άπιστος λαός και θα κρεμασθεί ψηλά ώς κατάδικος εις θάνατον. Όλα αυτά θα τα υποφέρει με πραότητα” Στο ίδιο χειρόγραφο αναφέρεται μία ανατριχιαστική προφητεία για την θεανθρώπινη φύση του Χριστού, για το εκούσιον πάθος Του, αλλά και για την Ανάστασή Του “ Ένας ουράνιος με πιέζει ισχυρά, ό οποίος είναι φως τριλαμπές . Αυτός είναι ο παθών Θεός, χωρίς να πάθει τίποτε ή Θεότης Του, διότι είναι συγχρόνως θνητός και αθάνατος. Αυτός είναι συγχρόνως Θεός και άνθρωπος, που υποφέρει από τους θνητούς τά πάντα, δηλαδή τον σταυρό, την ύβριν, την ταφή. Αυτός κάποτε από τα μάτια του έχυσε δάκρυα θερμά. Αυτός πέντε χιλιάδες χόρτασε με πέντε άρτους, κάτι που ήθελε δύναμη θεϊκή. Ο Χριστός είναι ο δικός μου Θεός, ο οποίος εσταυρώθη εις το ξύλον, ο οποίος εξέπνευσεν, ο οποίος εκ του τάφου ανήλθεν εις τον ουρανόν” Οί παραπάνω προφητείες αναφέρονται και σε άλλα χειρόγραφα πού βρίσκονται σε άλλες Μονές του Αγίου Όρους η αλλού(π.χ Μονή Σινά). Παρατίθενται ακόμη σε σύγχρονο βιβλίο, στον Μέγα Συναξαριστή της Ορθοδόξου Εκκλησίας” του Αρχιμανδρίτη Βίκτωρος Ματθαίου. Και γι’ αυτούς που ίσως αμφισβητήσουν ότι τα παραπάνω ειπώθηκαν πράγματι από την Σίβυλλα και ισχυριστούν ότι είναι επινοήσεις κάποιον Χριστιανών Μοναχών, αρκεί το εξής αδιαμφισβήτητο γεγονός: Από διάφορες πηγές έχει διασταυρωθεί πώς τις προφητείες αυτές αλλά και άλλες –είτε της Σίβυλλας είτε άλλων σοφών Ελλήνων- χρησιμοποίησε η Αγία Αικατερίνη. Συγκεκριμένα, το 305 η Αγία Αικατερίνη η Αλεξανδρινή έλεγχε τον αυτοκράτορα Μαξιμίνο για την ειδωλολατρική του πολιτική. Ό τελευταίος συγκέντρωσε τότε τους σοφότερους ειδωλολάτρες της αυτοκρατορίας για να την μεταπείσουν και να την κάνουν παγανίστρια . Στο διάλογο που ακολούθησε, αυτή η πάνσοφη και σπουδαγμένη στην Ελληνική παιδεία γυναίκα στην προσπάθειά της να αποδείξει ότι ο Χριστός είναι ο μοναδικός Θεός ανέφερε-μεταξύ άλλων- και τις προφητείες της Σίβυλλας . Και για να προληφθεί η κάθε απερίσκεπτη “σκέψη” , δεν υπάρχει καμία περίπτωση να έπλασε αυτές τις προφητείες η ίδια η Αγία για τους εξής βασικότατους λόγους: Δεν θα μπορούσε να πει ένα τόσο μεγάλο ψέμα σχετικά με την ιέρεια του Απόλλωνα μπροστά στους σοφότερους εκπροσώπους της αρχαίας θρησκείας, διότι αμέσως όλοι θα διαπίστωναν το ψέμα της. Όμως, όχι μόνο δεν την κατηγόρησε κανείς για αναλήθειες, αλλά αντιθέτως οι σοφοί ειδωλολάτρες παραδέχτηκαν την λεκτική τους ήττα και όλοι αμέσως ασπάστηκαν με τη θέληση τους τον Χριστιανισμό με αποτέλεσμα ο αυτοκράτορας να τους θανατώσει. Κανείς δεν μπορεί λοιπόν να αμφισβητήσει την αδιάσειστη αλήθεια ότι τα προφητικά αυτά λόγια βγήκαν από το στόμα της Σίβυλλας . Σε άλλο χειρόγραφο που βρίσκεται στην Αγιορείτικη Μονή Διονυσίου, αναφέρεται μια άλλη προφητεία της Σίβυλλας

“ Σας προφητεύω έναν τρισυπόστατο Θεό στα ύψη εκτεινόμενο του οποίου ο αιώνιος Λόγος σε ανυποψίαστο κόρη θα κυοφορηθεί, όπως ακριβώς το φέρον φωτιά τόξο, το μέσον του κόσμου διαπερνώντας . Όλο τον κόσμο αφού επαναφέρει στην ζωή, και στον Πατέρα θα τον προσφέρει σαν δώρο. Μαρία θα είναι το όνομα αυτής” . Βλέπουμε λοιπόν ότι η Θεία Πρόνοια μέσω του “σπερματικού λόγου” (όπως τον ονόμασαν οι Πατέρες της Εκκλησίας) φώτισε κάποιους Έλληνες της Αρχαιότητας και έτσι άφησαν εκατοντάδες χρόνια πρίν τον Χριστό προφητείες για την έλευσή Του. Και άλλοι αρχαίοι λαοί έδωσαν τέτοιες προφητείες χωρίς να πλησιάζουν σε καμία περίπτωση την ακριβολογία των προφητειών της Παλαιάς Διαθήκης περιοριζόμενες αποκλειστικά και μόνο στην αναφορά για τον ερχομό κάποιου Σωτήρα πού θα λυτρώσει τον κόσμο . Οι προφητείες όμως των αρχαίων Ελλήνων δίνουν λεπτομερέστατα στοιχεία για τον Χριστό (γέννηση Του από την Παρθένο Μαρία, θεανθρώπινη φύση Του, θαύματα Του, Σταύρωση, Κάθοδος στον Άδη και Ανάσταση Του, τρείς υποστάσεις του Θεού). Έτσι, πολλές απ’ αυτές καθίστανται ισάξιες με τις προφητείες της Παλαιάς Διαθήκης, ενώ κάποιες άλλες τις ξεπερνούν κιόλας. Αυτό ακριβώς αναγνωρίζει και ο μεγάλος μας εκκλησιαστικός συγγραφέας Κλήμης ο Αλεξανδρεύς (2ος αιώνας μ.Χ), ο οποίος στο έργο του Στρωματείς (5,13) δηλώνει απερίφραστα: “ Ούκ οίμαι υπό Ελλήνων σαφέστερον προσμαρτυρήσεσθαι τόν Σωτήρα ημών” δηλαδή “ δεν είναι δυνατόν, νομίζω, να προαναγγελθεί σαφέστερα από τους Έλληνες ό Σωτήρας μας”. Και μόνο αυτές οι λίγες προφητείες πού αναφέρθηκαν (σε σχέση με το πλήθος που υπάρχει αλλά βρίσκεται κρυμμένο εδώ και αιώνες) αρκούν να καταρρίψουν την γελοιότητα εκείνη που δυστυχώς παρασέρνει πολλούς και πού ψευδώς κηρύττει ότι ό Χριστιανισμός είναι ένα εβραϊκό κατασκεύασμα, όλοι οι αρχαίοι Έλληνες ειδωλολάτρες και ο Ελληνισμός και ο Χριστιανισμός δύο εντελώς αντικρουόμενοι κόσμοι . Για να τελειώνουν τα ψέματα, ο Χριστιανισμός δεν είναι εβραιογενής θρησκεία. Δεν είναι κατασκεύασμα των Εβραίων ούτε κανενός άλλου λαού… Είναι η αληθινή θρησκεία που αποκαλύπτεται ανεξαιρέτως σε όλους τους λαούς της γης . Το ότι αποκαλύφθηκε πρώτα στους Εβραίους δεν σημαίνει σε καμία περίπτωση ότι είναι εβραιογενής θρησκεία. Άλλωστε, λίγες δεκαετίες μετά την Ανάληψη του Χριστού, ό Χριστιανισμός πέρασε στα χέρια των Ελλήνων (αυτό δηλαδή σημαίνει πως έγινε θρησκεία Ελληνογενής; Εννοείτε πώς όχι) και άρχισε να απομακρύνεται από τα Εβραϊκά στεγανά για να απλωθεί σε όλη τη γή. Από την άλλη βλέπουμε ότι οι σοφοί Έλληνες της αρχαιότητας όχι μόνο πίστευαν σε ένα Θεό αλλά μίλησαν κιόλας για την τριαδικότητα Του, για την διττή φύση του Χριστού, για την Σταύρωση και την Ανάστασή Του. Προσπαθούσαν να αποδεσμευτούν από την δυναστεία των θεών και να πλησιάσουν τον ένα και αληθινό Θεό. Αποδεικνύεται πώς περίμεναν καρτερικά την έλευση του Χριστού για αιώνες . Γι’ αυτό και όταν έγινε η συνάντηση Χριστού και Ελλήνων, ο Χριστός είπε: “ Ελήλυθεν η ώρα ‘ινα δοξασθή ο Υιός του Ανθρώπου” (Κατά Ιωάννην -12,23) δηλαδή “έφτασε ή ώρα να δοξαστεί ο Υιός του Ανθρώπου(=ο Χριστός) Και έτσι έγινε… Όλα τα Ευαγγέλια γράφτηκαν στα ελληνικά, σε χέρια Ελλήνων πέρασε άπ’ την πρώτη στιγμή ή Εκκλησία, Έλληνες Πατέρες διατύπωσαν τις αιώνιες αλήθειες στο αίμα χιλιάδων Ελλήνων μαρτύρων στερεώθηκε τους πρώτους αιώνες η Εκκλησία, Έλληνες αυτοκράτορες και κληρικοί ανέλαβαν επί Βυζαντίου την διάδοση του Ευαγγελίου και τον εκχριστιανισμό των ως τότε βάρβαρων λαών . Επομένως, όχι μόνο δεν συγκρούονται ο Χριστιανισμός και ο Ελληνισμός αλλά αντιθέτως συνδέονται τόσο στενά, σε σημείο ο Άγιος Νεκτάριος Πενταπόλεως να γράψει στο έργο του “Περί της Ελληνικής φιλοσοφίας ως προπαιδείας εις τον Χριστιανισμόν “ τα εξής : “ Ο Έλλην είναι πλασμένος φιλόσοφος, είναι και πλασμένος Χριστιανός, είναι πλασμένος να γνωρίζει την αλήθεια και να την διαδίδει εις τα άλλα έθνη(…) Ναι, ό Έλλην εγεννήθη κατά την Θεία Πρόνοια διδάσκαλος της ανθρωπότητας(…) Αυτή είναι η αποστολή του, αυτό είναι το ξεχωριστό κάλεσμά του μεταξύ των εθνών(…) Από καταβολής κόσμου, το Ελληνικό Έθνος ήταν πλασμένο διά τον σκοπόν αυτόν. Ο Θεός(…) διέπλασε το Ελληνικό Έθνος ως οφθαλμόν εις το σώμα της ανθρωπότητας”.

ΠΗΓΕΣ.

Α.Ο.Ο.Δ.Ε(www.oodegr.com)

Β.Λεωνίδου Ι. Φιλιππίδου (+) Καθηγητού και Πρυτάνεως του Πανεπιστημίου Αθηνών

Απόσπασμα από το βιβλίο του: Ιστορία της εποχής της Κ. Διαθήκης εξ απόψεως παγκοσμίου και πανθρησκειακής

Γ.ΑΠΟΛΟΓΗΤΗΣ.(www.apologitis.com)

Δ.ΠΥΓΜΗ.(www.pygmi.gr)

 

ΠΡΩΤΟΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΑ ΣΥΜΒΟΛΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ

 

Χριστιανικά ιερά σύμβολα και παραστάσεις του πρώϊμου Χριστιανισμού, σε κατακόμβες και πρωτοχριστιανικούς ναούς.

Οι κυριώτεροι τύποι των ιερών μονογραμμάτων.
Κατακόμβη της Μήλου 2ος μ.Χ. αιώνας.
Ευχαριστιακό σύμβολο, κατακόμβη Αγίου Καλλίστου, Ρώμη 2ος μ.Χ. αιών.
Κατακόμβη της Domitilla, Ρώμη,  3ος αιών μ.Χ. – ΙΧΘΥΣ και ο Σταυρός.
Ο Σταυρός ανάμεσα σε δυο περιστέρια.
Ο Χριστός το Α και το Ω, κατακόμβη Commodilla, Ρώμη 3-4 αιώνας μ.Χ.
Κατακόμβη της Μήλου 2ος μ.Χ. αιών.
ΙΧΘΥΣ – Κατακόμβη Αγίου Σεβαστιανού.
ΙΧΘΥΣ : Ιησούς Χριστούς Θεού Υιός Σωτήρ, στην ακροστιχίδα των πέντε στοιχείων της λέξης διαφαίνεται το δόγμα της ενσάρκωσης του Κυρίου. Η δε Σύβιλλα η ερυθραία θεωρούσε ότι σημαίνει : Ιησούς Χριστός Θεού Υιός Σωτήρ Σταυρός.
ΙΧΘΥΣ.
Λυχνάρι σε σχήμα Ιχθύος 4-5 μ.Χ. αιών, Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο Αθηνών
Ο Ποιμήν ο Καλός, κατακόμβη Αγίας Πρισκίλλας 3ος αιών μ.Χ.
Ο Ποιμήν ο Καλός, κατακόμβη Domatillas 3ος μ. Χ. αιώνας.
Ο Ποιμήν ο καλός : «Εγώ ειμί ο Ποιμήν ο καλός», ο ποιμένας σε σχήμα νεανίου συμβολίζει τον Ιησού Χριστό.
Ο Ορφέας με τη Λύρα, Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο Αθηνών (Αίγινα 4ος αιών μ.Χ.).
Ο Χριστός ως Ορφέας, κατακόμβη Αγίων Μερκελίνου και Πέτρου, Ρώμη 4ος αιών.

Ο Ορφέας με τη  λύρα : Σύμβολο τη ελκυστικής δύναμης του Ευαγγελίου, της πνευματικής χαράς και της γαλήνης που επέρχεται στη ψυχή μετά την προσευχή.

Φοίνικας (ψηφιδωτό).
Φοίνικας : Σύμβολο της Ανάστασης. Ως φυτό συμβολίζει το δίκαιο, τη νίκη και το θρίαμβο κατά της αμαρτίας.
Άγιος Γεώργιος – Ροτόντα Θεσσαλονίκης (ψηφιωτό).
Ταώς : το Παγώνι, στις επιτύμβιες απεικονίσεις σύμβολο της Ανάστασης και της Αθανασίας, στα δε Βαπτιστήρια σύμβολο της καθόδου της Θείας Χάριτος στον βαπτιζόμενο.
Άγιος Γεώργιος – Ροτόντα Θεσσαλονίκης (ψηφιδωτό).
Άγιος Γεώργιος – Ροτόντα Θεσσαλονίκης (ψηφιδωτό).
Περιστερά επί του κύλικος, ψηφιδωτό.
Περιστέρι : Σύμβολο του Αγίου Πνεύματος, της φρόνησης και της ακεραιότητας.
Παλαιοβασιλική των Σόλων, 4ος αιώνας Κύπρος (κατεχόμενα).
Πελεκάνος : σύμβολο του Σταυρικού πάθους του Χριστού, ο οποίος δια του αίματός του ζωογονεί τους πιστούς.
Ο Ιησούς Χριστός ως αμνός, 359 μ.Χ.
Ο Ιησούς Χριστός ως αμνός, 4ος αιών.
Αμνός : Ο Ιησούς Χριστός. Η εικόνα πάρθηκε από τα λόγια του Ιωάννου του Προδρόμου : «Ίδε ο αμνός του Θεού, ο αίρων την αμαρτίαν του κόσμου».
Άγκυρα με Σταυρό, κατακόμβη Αγίου Σεβαστιανού.
 Άγκυρα : Σύμβολο ελπίδας στον Σταυρό. Με ιχθύ, σύμβολο ελπίδας στον Χριστό.
Πελαργός ραμφίζει φίδι, παλαιοχριστιανική Βασιλική Ιλισσού Αθήνας, ψηφιδωτό (Βυζαντινό Μουσείο), 5ος αιών.
Άμπελος, παλαιοχριστιανική Βασιλική Ιλισσού Αθήνας, ψηφιδωτό (Βυζαντινό Μουσείο), 5ος αιών.
Άμπελος, παλαιοχριστιανική Βασιλική Ιλισσού Αθήνας, ψηφιδωτό (Βυζαντινό Μουσείο), 5ος αιών.
Άμπελος : Σύμβολο του Χριστού («Εγώ ειμί η Άμπελος») και της ιεράς μεταλήψεως ως γεννήματος της αμπέλου. Τα σταφύλια συμβολίζουν τους πιστούς που μένουν «εν τω Χριστώ».
Ο Προφήτης Ιωνάς στη θάλασσα, κατακόμβη Αγίας Πρισκίλλας.
Η Ανάσταση του Λαζάρου, 3ος αιώνας (Μουσείου του Βατικανού).
Η σκάλα του Ιακώβ, κατακόμβη Via Latina.
Ο Χριστός και η σαμμαρείτιδα στο πηγάδι, 4ος αιώνας.
Βάπτιση – κατακόμβη Αγίου Καλλίστου.
Προσευχόμενη ψυχή.
Περιστέρι με κλαδί ελιάς.
Περιστέρι με κλαδί ελιάς : Πάνω αριστερά στην εικόνα, είναι σύμβολο καταλλαγής.
Αγάπες.

Αγάπες : οι κοινές τράπεζες των πρωτοχριστιανικών χρόνων.

Οι τρεις παίδες στη κάμινο της βαβυλώνας, κατακόμβη Αγίας Πρισκίλλας.

ΠΗΓΕΣ.ΤΡΙΒΩΝΙΟ-Αmen

Παραμορφώνοντας το πρόσωπο του Χριστού.(Του Πρωτ. Βασιλείου Α. Γεωργοπούλου, Λέκτωρος Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ)

Παραμορφώνοντας το πρόσωπο του Χριστού

Η αμφισβήτηση της εκκλησιαστικής διδαχής και εμπειρίας σχετικά με το πρόσωπο του Θεανθρώπου είναι ένα φαινόμενο μόνιμο στην ιστορική πορεία της Εκκλησίας. Μαρτυρείται ήδη απ’ αυτά τα αποστολικά χρόνια (Α’ Ιωάν. 22-26. Β’ Ιωάν. 7). Πλήθος αιρέσεων και θεωριών άλλοτε ευθέως και άλλοτε συγκεκαλυμμένως επιχείρησαν και επιχειρούν μέχρι σήμερα να παραχαράξουν ή και να αντικαταστήσουν την εκκλησιαστική αυτοσυνειδησία και το εν Αγίω Πνεύματι φρόνημα της Εκκλησίας σχετικά με το πρόσωπο του Χριστού.

Από τα μέσα του δεκάτου ενάτου αιώνα, αλλά και κατά τη διάρκεια του εικοστού, δημιουργήθηκαν αιρετικά και παραχριστιανικά συστήματα, αλλά και αποκρυφιστικές θεωρίες, οι οποίες υπάρχουν μέχρι σήμερα και συνεχίζουν να παραμορφώνουν και να ακρωτηριάζουν την εξ Αποκαλύψεως διδασκαλία της Εκκλησίας.

Αναφέρει πολύ χαρακτηριστικά ο καθηγητής κ. Ευάγγελος Θεοδώρου: «Συχνά υπάρχουν ισχυρισμοί περί του Χριστού, οι οποίοι είτε με έκδηλη αντιχριστιανική διάθεσι είτε κατά συγκεκαλυμμένον τρόπο με χρήσι ευσεβοφανούς προσωπείου, υπονομεύουν αυτά τα θεμέλια του χριστιανισμού»1.

Η διατύπωση των αιρετικών αντιλήψεων σχετίζεται στις μεν αιρετικές κινήσεις, με τη δήθεν ορθή κατανόηση της Αγίας Γραφής, την αποκλειστικότητα της οποίας κάθε τέτοια ομάδα διεκδικεί για τον εαυτό της, στις δε παραχριστιανικές κινήσεις (π.χ. Μορμόνοι) με την ανεπάρκεια, κατ’ αυτές, της εν Χριστώ Ιησού θείας Αποκαλύψεως και την ανάγκη συμπληρώσεώς της και σε άλλες με μοναδικό μέσο ερμηνείας αποκλειστικώς το έργο του ιδρυτή της κίνησης (π.χ. Χριστιανική Επιστήμη).

Αντιθέτως στα αποκρυφιστικά συστήματα σχετίζεται με το επιχείρημα της αξιολόγησης του Χριστιανισμού υπό το πρίσμα μιας εσωτεριστικής-μυστικής γνώσης ή αρχέγονης σοφίας, που ισχυρίζονται ότι κατέχουν ή ακόμα και με αποκαλύψεις πνευμάτων σε ορισμένους αποκρυφιστικούς χώρους (π.χ. Πνευματισμός).

Οι ισχυρισμοί, βεβαίως, αυτών των κινήσεων, τόσο των αιρετικών όσο και των αποκρυφιστικών, αποτελούν, συνήθως την σύγχρονη έκφραση παλαιοτέρων πλανών που ξαναεμφανίζονται στο ιστορικό προσκήνιο με καινούρια επωνυμία. Χωρίς αντικειμενική δυσκολίας πολλές από τις σύγχρονες αποκρυφιστικές και νεοεποχίτικες θεωρίες περί Χριστού μπορούν άνετα να χαρακτηριστούν ως Νεογνωστικές.

Στα ίδια πλαίσια και με αντικειμενική στόχευση την αλλοίωση της εκκλησιαστικής διδαχής για το πρόσωπο του Κυρίου πρέπει επίσης να εντάξουμε και τις ύπουλες μεθοδεύσεις του σύγχρονου και ποικιλόμορφου θρησκευτικού συγκρητισμού.

Κάθε λόγος για σύνθεση των διαφόρων θρησκευτικών παραδόσεων, για επιμέρους ενσωμάτωση και σύγκλιση των υποτιθέμενων κοινών στοιχείων όλων των θρησκειών, παρά το άκρως ελκυστικό λεξιλόγιο, που οι θιασώτες του φαινομένου χρησιμοποιούν, δεν είναι τίποτα άλλο παρά μία προσπάθεια να επιτευχθεί ένας ενιαίος συνδυασμός αντίθετων ή ασυμβίβαστων στοιχείων και μεγεθών. Το πρόσωπο του Χριστού στα πλαίσια του θρησκευτικού συγκρητισμού, επισημαίνει πολύ εύστοχα ο Δανός θρησκειολόγος καθηγητής J. Aagaard (1928-2007), «ισοπεδώνεται»2.

Για όλες αυτές τις αιρετικές, παραχριστιανικές, αποκρυφιστικές και νεοεποχίτικες εκδοχές για το πρόσωπο του Χριστού και γενικά για κάθε θεωρία περί Χριστού, που ακρωτηριάζει την εκκλησιαστική διδαχή και αυτοσυνειδησία σχετικά με το πάνσεπτο πρόσωπο του Θεανθρώπου (Ιωάν. 20, 30. 21, 25. Α’ Ιωάν. 1, 1-4. Α’ Πέτρ. 1, 12) ή επιχειρεί να την αντικαταστήσει, ισχύουν διαχρονικά και στο ακέραιο οι θέσεις του Αγίου Ιουστίνου Φιλοσόφου και Μάρτυρος, ότι «πολλοί γαρ και άθεα και βλάσφημα και άδικα εν ονόματι αυτού παραχαράσσοντες εδίδαξαν, και τα από του ακαθάρτου πνεύματος διαβόλου εμβαλλόμενα ταις διανοίαις αυτών εδίδαξαν και διδάσκουσι μέχρι νυν»3.
Σημειώσεις
1.  Βλ. Προλεγόμενα στην Χριστολογική Απολογητική, στο ΘΕΟΛΟΓΙΑ 68(1997). σ. 626.
2. Βλ. J. Aagaard, Synkretismus, στο H. Krüger, W. Löser- W. Müller – Römheld u.a. (Hrsg), Ökumene Lexicon. Kirchen, Religionen Bewegungen, 1983, στ. 1133: “von Synkretismus nur die Redesein kann, wenn Christus nicht mehr ins Zentrum, sondern mit anderen relig Meistern und Religionsstiftern in eine Reihe gestellt wird. In unserem Jahrhundert ist ein internationaler Synkretismus entstanden, der behauptet, dass alle Religionen gleich wahr sind und zu demselben Ziel führen. Jesus Christus wird nivelliert und zu einem unter mehreren”.
3. Βλ. Ιουστίνου, Διάλογος, 82, PG 6, 669 C.

ΠΗΓΗ.ΙΕΡΟ ΗΣΥΧΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΝΤΟΚΡΑΤΟΡΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥ