Χρειαζόμαστε την διανοητική μετριοφροσύνη.( Σερ Στίβεν Ράνσιμαν)

Έχω μεγάλο σεβασμό για τα χριστιανικά δόγματα, και κυρίως για την Ορθοδοξία, διότι αναγνωρίζει πως η θρησκεία είναι μυστήριο. Οι Ρωμαιοκαθολικοί και οι Προτεστάντες θέλουν να τα εξηγήσουν όλα. Είναι άσκοπο να πιστεύεις σε μία θρησκεία, θεωρώντας ότι αυτή η θρησκεία θα σε βοηθήσει να τα καταλάβεις όλα. Ο σκοπός της θρησκείας είναι ακριβώς για να μας βοηθάει να κατανοήσουμε το γεγονός ότι δεν μπορούμε να τα εξηγήσουμε όλα. Νομίζω πως η Ορθοδοξία συντηρεί αυτό το πολύτιμο αίσθημα του μυστηρίου.
          Μα θα πει κανείς χρειαζόμαστε το μυστήριο;
          Το χρειαζόμαστε, χρειαζόμαστε αυτήν τη γνώση που λέει πως στο σύμπαν υπάρχουν πολύ περισσότερα από αυτά που μπορούμε να κατανοήσουμε. Χρειαζόμαστε την διανοητική μετριοφροσύνη, κι αυτή απουσιάζει, ειδικά μεταξύ των Δυτικών Εκκλησιαστικών ανδρών.
          Αυτό είναι χαρακτηριστικό της σχέσης των ορθοδόξων με τους αγίους τους-σεβασμός της ταπεινότητας. Πως σχολιάζετε το γεγονός ότι αρκετοί άγιοι ανακατεύτηκαν στην πολιτική ή άσκησαν πολιτική;
          Όλοι όσοι θέλουν να επηρεάσουν άλλους ανθρώπους  ασκούν πολιτική. Πολιτική σημαίνει να προσπαθείς να οργανώσεις την Πόλιν με ένα νέο τρόπο σκέψης.
          Οι άγιοι είναι πολιτικοί. Ποτέ δεν πίστεψα ότι μπορείς να διαχωρίσεις την πίστη προς τους αγίους από τη διανόηση. Επιστρέφω σε όσα είπα για τις Εκκλησίες.
          Από τη στιγμή που προσπαθείς να εξηγήσεις τα πάντα, καταστρέφεις ουσιαστικά αυτό που θα έπρεπε να αποτελεί την ανθρώπινη διαίσθηση, αυτή που συνδέει τη διανόηση με τους αγίους και την αίσθηση του Θεού.
          Σερ Στίβεν Ράνσιμαν
Advertisements

ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΦΟΒΙΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

Η Notre Dame ήταν το αποκορύφωμα. Είναι μακρύς ο κατάλογος των εκκλησιών που κάηκαν στη Γαλλία 2018-2019. Eνώ 104 ναοί βεβηλώθηκαν από την αρχή του 2019

Ο βανδαλισμός η βεβήλωση ναών στη Γαλλία είναι θέμαημερήσιας διάταξης τα τελευταία χρόνια. Οι Γάλλοι διαμαρτύρονται πως δεν είναι μόνο η Notre Dame που κάηκε απλά ήταν η αποκορύφωση. Καταγγέλουν πως τα τελευταία χρόνια λαμπαδιάζουν η μια μετά την άλλη οι εκκλησίες τους που  » καίγονται εν μέσω αδιαφορίας των ΜΜΕ και της πλειοψηφίας των πολιτικών!».
Ένας ενδεικτικός κατάλογος εκκλησιών που κάηκαν στη Γαλλία το 2018-2019.
Ο ναός του Saint-Sulpice το Μάρτη του 2019.
Καθεδρικός του Saint-Alain de Lavaur το Φλεβάρη του 2019.
Εκκλησία του Sacré-Cœur στην Angoulême το Γενάρη του 2019.
Εκκλησία του Saint-Jean-du-Bruel τον Οκτώβρη του 2018.
Εκκλησία του Saint-Paul de Bas Caraquet τον Ιούνη του 2018.
Ναός της Notre-Dame des Grâces στο Revel τον Ιούνη του 2018.

 »Η χριστιανοφοβία επεκτείνεται σε όλη τη χώρα! » καταγγέλουν.
Σύμφωνα με τις μηνιαίες εκθέσεις που δημοσιεύει το christianophobies.fr, ο αριθμός των εκκλησιών που βεβηλώθηκαν, βανδαλίσθηκαν από την αρχή της χρονιάς και μέχρι τον Απρίλιο στη Γαλλία ανέρχεται σε 104.

To christianophobie επίσης δημοσιεύει χάρτη με αντιχριστιανικές δράσεις. 
Σύμφωνα πάντως με την επίσημη αναφορά του Υπ. Εσωτερικών που δημοσιεύθηκε το Φλεβάρη επισημαίνονται «1 063 ενέργειες» αντιχριστιανικές το 2018. Τέλος Μάρτη η le Figaro αποκάλυψε απολογισμό της χωροφυλακής που μιλά για 877 ζημιές και 129 κλοπές που είχαν στόχο τόπους χριστιανικής λατρείας το 2018. 
dimpenews.com

«Πολιτική ορθότητα» και αντιχριστιανική υστερία!

 

Ο Guardian είναι μια βρετανική κεντροαριστερή εφημερίδα.

Αρκετά «ανοικτή» στις απόψεις που φιλοξενεί, αλλά σταθερά προσηλωμένη στην αριστερόστροφη ατζέντα την διεθνούς «πολιτικής ορθότητας».

Χθες δημοσίευσε ένα άρθρο που αξίζει να προσεχθεί Τίτλος του:

«Όπως δείχνουν οι επιθέσεις στην Σρι Λάνκα, οι Χριστιανοί αντιμετωπίζουν σοβαρούς διωγμούς διεθνώς!»

(As the Sri Lanka attacks show, Christians worldwide face serious persecution).

Το λέει και η αρθρογραφία του Guardian, πλέον…

Όχι τίποτε… «ακροδεξιοί»!

Αξίζει να αναφέρω τρία μικρά αποσπάσματα από το άρθρο αυτό:

Πρώτο:

«Ζούμε μια περίοδο όπου συμβαίνουν από τους πιο σοβαρούς διωγμούς των Χριστιανών στην Ιστορία! Και οι περισσότεροι αρνούνται να το παραδεχθούν. Ίσως κάποιοι δεν θέλουν να μιλάνε γι’ αυτό, φοβούμενοι ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως εύκολο άλλοθι για Ισλαμοφοβία…»

Τώρα το παραδέχεται και ο Guardian.

Δεύτερο απόσπασμα:

«…Οι Ισραηλινοί ιστορικοί Benny Morris και Dror Ze’evi θα δημοσιεύσουν μια συνολική αποτίμηση των αρχών του 20ου αιώνα (για τις διώξεις χριστιανικών πληθυσμών στη Μέση Ανατολή). Τίτλος, του έργου τους «Η Τριαντάχρονη Γενοκτονία- η καταστροφή των Χριστιανικών μειονοτήτων από την Τουρκία». Στο έργο αυτό υποστηρίζεται ότι από το 1894 ως το 1924, οι Τουρκικές αρχές δολοφόνησαν συστηματικά περί τα 2,5 εκατομμύρια Χριστιανούς! Στις αρχές αυτής της περιόδου, σε περιοχές όπως η Ανατολία, οι Χριστιανοί έφταναν το 20% του συνολικού πληθυσμού. Στο τέλος της είχαν μείνει μόλις 2%! Σε όλη τη διάρκεια του 20ου αιώνα και στις αρχές του 21ου οι Χριστιανοί έχουν εκδιωχθεί από τη Μέση Ανατολή με σφαίρες και βόμβες – χωρίς να υπάρξει από την πλευρά της «κοσμικής Δύσης» έστω κι ένας μορφασμός διαμαρτυρίας. Γιατί, άραγε, δεν υπήρξε κατακραυγή;…» (οι υπογραμμίσεις δικές μου)

Ακόμα και Ισραηλινοί ιστορικοί μιλούν γι’ αυτά.

Ακόμα και ο Guardian γράφει γι’ αυτά.

Μόνο οι δικοί μας ιστορικοί… «ντρέπονται να μιλήσουν».

Κι όταν κάποιοι τολμούν να μιλήσουν, τους βγάζουν… «ακροδεξιούς»!

(Παρεμπιπτόντως ο αρθρογράφος και οι συγγραφείς δεν αναφέρονται μόνο στη Γενοκτονία των Αρμενίων που έγινε τότε. Αναφέρονται στην Γενοκτονία των Χριστιανικών πληθυσμων της Τουρκίας. Που περιλαμβάνουν και Έλληνες Ποντίους και Έλληνες Μικρασιάτες. Μπορεί ένα μέρος τους να υπέστη «εθνοκάθαρση» δηλαδή διωγμό. Αλλά ένα άλλο μέρος τους υπέστη αληθινή Γενοκτονία!

Τα στοιχεία υπάρχουν, οι μαρτυρίες υπάρχουν, η νομική θεμελίωση της Γενοκτονίας έχει γίνει – αλλά οι δικοί μας ιστορικοί φοβούνται να μιλήσουν γι’ αυτό. Μην τους «αποπάρουν» οι συνάδελφοί τους – μέσα στην Ελλάδα.

Κάτι δεν πάει καλά, έτσι;

Τρίτο απόσπασμα:

«Σύμφωνα με την ευρέως αποδεκτή και αξιόπιστη Pew Report, οι Χριστιανοί είναι σήμερα η πιο διωκόμενη θρησκεία στον κόσμο! Κι ο μόνος λόγος που αυτό επισημαίνεται… είναι για να υπογραμμιστεί η δική μας «εκκωφαντική σιωπή» γι’ αυτό (the deafening silence of ourresponse to it)!» (η υπογράμμιση του αρθρογράφου)

Δηλαδή εμείς εδώ στη Δύση, για όλα τα ανθρώπινα δικαιώματα φωνάζουμε και διαμαρτυρόμαστε, εκτός από εκείνα των Χριστιανών που παραβιάζονται κατάφωρα σε όλο τον κόσμο!

Και την απερίγραπτη αυτή υποκρισία την αποκαλύπτουν έγκυρες διεθνείς έρευνες και την καταγγέλλουν – τώρα πια – και αρθρογράφοι του Guardian!

Ντρεπόμαστε να υπερασπιστούμε την πολιτιστική ταυτότητα της Χριστιανικής Δύσης!

Θεωρούμε «αυτονόητο» ότι ο μουσουλμανικός κόσμος θα στηρίξει τους ομοθρήσκους του διεθνώς, όπου αυτοί ενδεχομένως αντιμετωπίζουν διωγμούς.

Αλλά δεν θεωρούμε και δική μας υποχρέωση, να υπερασπιστούμε τους ομοθρήσκους μας – ακόμα και τους πολίτες μας – όταν διώκονται ή σκοτώνονται εκτός Ευρώπης, μόνο και μόνο επειδή είναι Χριστιανοί!

Αποσιωπούμε τους βανδαλισμούς των εκκλησιών μας μέσα στις χώρες μας, για να μην εξάψουμε την… ισλαμοφοβία!

Όταν καίγονται εμβληματικοί Χριστιανικοί ναοί μέσα στο Παρίσι, μιλάμε για την καταστροφή ενός «μνημείου», όχι για καταστροφή ενός συμβόλου της Χριστιανικής Πίστης.

Ο πρώην Πρόεδρος των ΗΠΑ Μπάρακ Ομπάμα, και η Δημοκρατική υποψηφία για την Προεδρία των ΗΠΑ και πρώην υπουργός Εξωτερικών Χίλαρυ Κλίντον, βγάζουν ανακοινώσεις αλληλεγγύης για το χτύπημα στη Σρι Λάνκα αναφερόμενοι στους… «προσκυνητές του Πάσχα» (Easter Worshipers) και όχι στους «Χριστιανούς» που σκοτώθηκαν ή τραυματίστηκαν εκεί.

Σαν να ντρέπονται να αναφερθούν στην Χριστιανική θρησκευτική ταυτότητα…

Επί Προεδρίας Ομπάμα – και επί απόλυτης κυριαρχίας της «πολιτικής ορθότητας» στις ΗΠΑ – σε πολλές μεγαλουπόλεις της χώρας είχε περίπου «απαγορευθεί» να λένε «Καλά Χριστούγεννα» (Μerry Christmas) και είχε υιοθετηθεί το πιο ουδέτερο «Καλές Γιορτές» (Season’s Greetings).

Για να μη… προσβληθούν λέει οι αλλόθρησκοι ή οι άθεοι!

Ταυτόχρονα όμως, στις αντίστοιχες εβραϊκές εορτές, οι ευχές Happy Hanukka ή στις αντίστοιχες μουσουλμανικές εορτές οι ευχές Ramadan Mubarak, όχι μόνο δεν «απαγορεύονται», αλλά προβάλλονται δημόσια.

Προφανώς όλες οι θρησκευτικές εορτές πρέπει να προβάλλονται και να τιμώνται. Και οι άνθρωποι πρέπει να ανταλλάσουν ευχές μεταξύ τους – ανεξαρτήτως της θρησκευτικής πίστης τους.

Γιατί άραγε, μόνο για τις εορτές της Χριστιανικής πλειονότητας να υπάρχει η «απαγόρευση»ή η δημόσια αποθάρρυνση;

–Οι «καθωσπρέπει πολιτικώς ορθές» μαμάδες, δεν μιλάνε στα παιδιά τους για τον Άγιο Βασίληπου θα τους φέρει δώρα τα Χριστούγεννα. Τα δώρα θα τα φέρει την Πρωτοχρονιά ο …. Καλικάτζαρος!

Το Πάσχα οι «καθώς πρέπει πολιτικώς ορθές νονές», δεν πάνε στα βαπτιστίρια τους τη αναστάσιμη «λαμπάδα». Απλώς θα τους φέρει δώρα το Easter bunny, το «Πασχαλινό λαγουδάκι».

(Και οι εντελώς καθώς πρέπει πολιτικώς ορθές νονές, δεν έχουν βαπτίσει τα …βαπτιστίρια τους – απλώς έχουν αναλάβει τη ληξιαρχική «ονοματοδοσία» τους).

Ο,τιδήποτε, φτάνει να ξεχαστεί κάθε χριστιανικό έθιμο και κάθε χριστιανική παράδοση!

Όχι σε μια έξαρση αντιθρησκευτικού-κοσμικού μένους. Αλλά σε μια μονοσήμαντη αντί-χριστιανική υστερία!

Γιατί τα αντίστοιχα έθιμα των Εβραίων ή των Μουσουλμάνων δεν τολμούν να τα αποδομήσουν. Το αντίθετο…

Ανήμερα την Μεγάλη Παρασκευή, βγαίνουν και τρώνε προκλητικά κρέας– όταν υποτίθεται οι Ορθόδοξοι νηστεύουν!

Ανήμερα το Χριστιανικό Πάσχα βγαίνουν και κάνουν διαμαρτυρία οι «βέγκαν» για τα… αρνάκια που ψήνονται στους οβελίες (από πιστούς και λιγότερο πιστούς).

Αλλά στην αντίστοιχη εορτή των μουσουλμάνων που σφάζονται βόδια, δεν τολμούν να διαμαρτυρηθούν!

Όλοι αυτοί οι «πολιτικώς ορθοί», θεωρούν υποχρέωσή τους να προσβάλουν τα ήθη αποκλειστικά των Χριστιανών – και μόνο! (Η ιδέα να σέβονται εξ ίσου τις θρησκευτικές συνήθειες όλων, δεν τους περνάει από το μυαλό).

Η Δύση χάνει την ταυτότητά της – και λίγο-λίγο… αυτοκτονεί!

Στις ΗΠΑ υπήρξε ήδη αντίδραση.

Θα υπάρξει και στην Ευρώπη!

Η αντί-Χριστιανική βία αφυπνίζει μιαν Ευρώπη, που ως τώρα θεωρούσε «δεδομένα» τα πάντα, γιατί μετά από τρεις γενιές Ειρήνης, δεν χρειάστηκε να αγωνιστεί πραγματικά για τίποτε.

Όλη η Ευρώπη; Όχι!

Οι λαοί της Ανατολικής Ευρώπης, οι οποίοι μέχρι πρόσφατα ζούσαν σε αυταρχικά καθεστώτα υπαρκτού σοσιαλισμού, δεν χρειάζεται να «αφυπνιστούν»!

Αυτοί έζησαν την… αθεΐα στην εξουσία. Και κατάλαβαν ότι οδηγεί στην Τυραννία– όχι στην Ελευθερία!

Το πρόβλημα το έχουν κυρίως στην δυτική Ευρώπη

Για προφανείς λόγους, οι λαοί της Ανατολικής Ευρώπης, επειδή μέχρι πρόσφατα στερήθηκαν τη Δημοκρατία, την περιφρουρούν πολύ αποφασιστικά. Ούτε πρόβλημα ανεξέλεγκτης λαθρομετανάστευσης έχουν ούτε πρόβλημα από-χριστιανοποίησης.

Η αρρώστια της «πολιτικής ορθότητας» χτυπάει λαούς που δεν έχουν δημοκρατικά αντισώματα – γιατί εκλαμβάνουν τη «δημοκρατία» ως «δεδομένη»!

  • –Γιατί η «πολιτική ορθότητα» δεν χτυπάει τη θρησκευτικότητα γενικά, χτυπάει τον Χριστιανισμό – και μόνο!
  • –Δεν αναδεικνύει τις επί μέρους «ταυτότητες» – χτυπάει τη συλλογική ταυτότητα της Δύσης.
  • –Δεν υπερασπίζεται τις «μειοψηφίες» – πολεμάει και προσπαθεί να αποδομήσει τις πλειοψηφίες των δυτικών κοινωνιών!
  • –Δεν υπερασπίζεται τα «ανθρώπινα δικαιώματα» – πολεμάει την «δυτική ταυτότητα» και αδιαφορεί πλήρως για τα δικαιώματα όσων θέλουν να την υπερασπιστούν.
  • –Δεν οραματίζεται μια «καλύτερη διαφορετική κοινωνία» – θέλει να αποδομήσει πλήρωςτη Δυτική κοινωνία, κι ό,τι τη στηρίζει, κι ό,τι συμβολίζει κι ό,τι την συγκρότησε κι όταν την κρατάει όρθια.

ΥΓ. Δεν χρειάζεται να είναι κανείς Χριστιανός για να εξοργίζεται με όλα αυτά.

Όπως δεν χρειάζεται να «πιστεύει» κανείς, για να ανατριχιάζει

με το «Τη Υπερμάχω» στους Χαιρετισμούς,

ή με το «η Ζωή εν Τάφω» ή το «Άξιον Εστί» της Μεγάλης Παρασκευής.

Ή με την εικόνα της Αγίας Σοφίας στην Πόλη.

Ακόμα και άθεοι και αγνωστικιστές συγκινούνται με τα σύμβολα της πολιτιστικής τους παράδοσης και με τα σημάδια που άφησε η Ιστορία πάνω στην Ψυχή και στο συλλογικό υποσυνείδητο του λαού τους.

Όταν οι αριστεροί τραγουδούσαν επί χούντας το «Άξιον Εστί» του Ελύτη που μελοποίησε ο Θοδωράκης, το τελευταίο πράγμα που τους απασχολούσε ήταν ότι πηγή έμπνευσής του υπήρξε ένας Εκκλησιαστικός ύμνος της Ορθοδοξίας.

Δεν χρειάζεται να είναι θρησκευόμενος κανείς για να σέβεται την Πίστη του λαού του. Αρκεί να έχει διαβάσει το «μετά τα Φυσικά» του Αριστοτέλη, ή έστω τα «Ηθικά Νικομάχεια»…

Δεν χρειάζεται να είναι θρησκευόμενος κανείς για να σέβεται την Πίστη κάθε λαού – πολλώ μάλλον του δικού του λαού.

Αρκεί να μην είναι «βάρβαρος» – με την πιο σύγχρονη έννοια του όρου.

Δηλαδή: άξεστος, αγροίκος, φαύλος και… «πολιτικώς ορθώς»!

ΠΗΓΗ.http://www.antibaro.gr/

Το πολιτικό πρόβλημα του Ορθοδόξου πολιτισμού τον 21ο αιώνα

Μάριος Νοβακόπουλος
φοιτητής διεθνών ευρωπαϊκών και περιφερειακών σπουδών
(mnovakopoulos.blogspot.gr)
Cognoscoteam.gr

Σε μια εποχή πλανητικού μετασχηματισμού, ο ορθόδοξος κόσμος στέκεται διαιρεμένος και αποπροσανατολισμένος ανάμεσα στην παρακμάζουσα αλλά ακόμη κυρίαρχη Δύση και τις ανερχόμενες δυνάμεις του Νότου και της Άπω Ανατολής.  Η κρίση του 20ου αιώνα ανήκει πια στο παρελθόν, όμως οι ξένες εξαρτήσεις, η έλλειψη οράματος, η δημογραφική καχεξία και η αμφιλεγόμενη στάση της Ρωσίας δημιουργεί προβληματισμούς για το μέλλον.
Κατά τη μακρά  του ιστορία ο ορθόδοξος χριστιανισμός, γεννημένος στην ελληνίζουσα λεκάνη της Ανατολικής Μεσογείου και ανεπτυγμένος στο διανοητικό περιβάλλον της Βυζαντινής αυτοκρατορίας, εξαπλώθηκε σε μια μεγάλη χωρική έκταση από τις νότιες ελλαδικές άκρες ως τις παγωμένες ακτές του βορειοδυτικού Ειρηνικού ωκεανού.  Τα μεταβυζαντινά έθνη της βαλκανικής χερσονήσου και του Καυκάσου, μαζί με την ευαγγελισμένη Ρωσία, αποτέλεσαν τον πολιτικό και πολιτισμικό πυρήνα του χώρου αυτού.
Η Ορθοδοξία λειτουργούσε ως η πνευματική πτυχή της βυζαντινής ηγεμονίας (εκληφθείσης ως πανορθοδόξου οικουμένης), η οποία όμως κατακερματίστηκε και καταλύθηκε, πρώτα με την πτώση της Κωνσταντινουπόλεως στους Σταυροφόρους το 1204 και ύστερα με την οριστική άλωση του 1453 από τους Οθωμανούς Τούρκους.  Με την ξένη κατάκτηση και τον εξισλαμισμό, οι ορθόδοξες χερσόνησοι του Αίμου και της Μικρασίας είδαν τη δημογραφία τους να αλλοιώνεται και τους πολιτισμούς τους να τίθενται εκτός της παγκοσμίου ιστορίας.  Η ανάδυση, από την άλλη, της Ρωσίας ως μεγάλης δύναμης και η θεαματική γεωγραφική της επέκταση την κατέστησε μακράν το μεγαλύτερο, ισχυρότερο και πολυπληθέστερο ορθόδοξο κράτος.

Ο εικοστός αιώνες υπήρξε εποχή μεγάλης κρίσης για την Ορθοδοξία.  Η αυγή του αιώνα είδε τα βαλκανικά ορθόδοξα κράτη να εκπαραθυρώνουν σχεδόν την Οθωμανική αυτοκρατορία από την Ευρώπη, αφού τον προηγούμενο αιώνα είχαν κερδίσει την ανεξαρτησία τους.  Ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος όμως έφερε δύο μεγάλες ανατροπές:  πρώτον τις νεοτουρκικές και κεμαλικές γενοκτονίες κατά των χριστιανών της Οθωμανικής αυτοκρατορίας.  Η σφαγή και ο εκτοπισμός εκατομμυρίων Ελλήνων, Αρμενίων και Ασσυρίων εξανέμισε τις τελευταίες ρωμαλέες (υπολογίσιμες οικονομικά, πολιτισμικά και δημογραφικά) χριστιανικές παρουσίες στη Μέση Ανατολή.
Δεύτερον, η κομμουνιστική Οκτωβριανή Επανάσταση οδήγησε στην κατάλυση της Ρωσικής αυτοκρατορίας και τη δολοφονία της δυναστείας των Ρωμανόφ.  Στη θέση της μόνης ορθόδοξης μεγάλης δυνάμεως εγκαθιδρύθηκε η διακηρυγμένα άθεη Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών.  Η θρησκεία τέθηκε υπό διωγμό, ο οποίος ιδιαίτερα τα πρώτα χρόνια υπήρξε πολύ αιματηρός.  Μετά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο η συμμαχική αντεπίθεση έφερε τα σοβιετικά στρατεύματα στη Ρουμανία, τη Βουλγαρία και τη Γιουγκοσλαβία. Η εγκαθίδρυση κομμουνιστικών κυβερνήσεων έφερε και εκεί τη δίωξη της Ορθοδοξία, λιγότερο ή περισσότερο έντονη.  Συν τω χρόνω στις περισσότερες από αυτές χώρες βρέθηκε κάποιου είδους ισορροπία του τρόμου μεταξύ της Εκκλησίας και των κυβερνήσεων, με κοινό όμως στοιχείο τη δημόσια εκκοσμίκευση και τη δραστική περιστολή των θρησκευτικών ελευθεριών.

Παραλλήλως μια σειρά άλλων εξελίξεων είχε διασπάσει και αποδυναμώσει τον ορθόδοξο κόσμο, οδηγώντας τον σε πλήρη αδυναμία λειτουργίας ως συνειδητού πολιτισμού.  Η αφύπνιση των Βαλκανίων μέσα από την οθωμανική κυριαρχία έγινε μέσα από τον εθνικισμό, δίνοντας έμφαση στην ιστορία του κάθε λαού ξεχωριστά.  Αυτό γέννησε αντίπαλα αφηγήματα όσον αφορά την ιστορική μνήμη, την ταυτότητα και τα διεκδικούμενα εδάφη. Η ελληνική κυριαρχία στον κλήρο και την παιδεία επί Οθωμανικής αυτοκρατορίας θεωρήθηκε καταπιεστική από τους άλλους λαούς (κυρίως τους Βουλγάρους), που ήθελαν να αναπτύξουν αυτόνομα τις γλώσσες τους και την πολιτιστική τους συνείδηση.  Από όλους τονίστηκε η ορθοδοξία ως βασικό στοιχείο της ιδιοπροσωπίας τους και κιβωτός σωτηρίας μέσα στην τουρκοκρατία, αλλά εξ ίσου αν όχι περισσότερο καλλιεργήθηκε η μοναδικότητα του έθνους σε αντίθεση και με τους Οθωμανούς και τους άλλους Βαλκανίους.

Η έλλειψη ορθοδόξου ενότητος δεν είναι πρωτοφανές φαινόμενο, όπως μαρτυρεί και η ύστερη βυζαντινή ιστορία.  Εκλιπόντος του συγκεντρωτικού αυτοκρατορικού πυρήνος μετά την άλωση του 1204, αναπτύχθηκαν πολυάριθμες τοπαρχίες, ορισμένες με σημαντικές ηγεμονικές φιλοδοξίες (Βούλγαροι, Σέρβοι).  Σε αυτά τα αυτόνομα σχήματα, διαμορφωμένα σε αντιπαράθεση με το βυζαντινό κέντρο, έκαναν αναγωγή οι νεώτεροι Βαλκάνιοι λόγιοι για να οικοδομήσουν τις εθνικές ιστοριογραφίες. Οι Έλληνες από την άλλη, οι πλέον άμεσοι (ένεκα γλώσσης, ιστορίας και πολιτισμικής μνήμης) κληρονόμοι της βυζαντινής οικουμένης, είτε απαξίωσαν τη βυζαντινή εμπειρία χάριν της αρχαιοελληνικής, είτε συνέλαβαν το Βυζάντιο ως αποκλειστικά ελληνική εθνική υπόθεση, ακυρώνοντας συνεπώς κάθε πανορθόδοξη προοπτική.

Η διαμόρφωση του χαρακτήρος των ορθοδόξων εθνών συνέπεσε με τη μετεωρική άνοδο της Δύσεως, την πολιτική και οικονομική κυριαρχία της και την οικουμενική ακτινοβολία της σκέψεως και των αξιών της.
Ο ίδιος ο σύγχρονος εθνικισμός άλλωστε αποτελεί φαινόμενο της δυτικής νεωτερικότητος, απότοκο της εξελίξεως του συγκεντρωτικού μοναρχικού κράτους και του εκδημοκρατισμού του (Γαλλικός διαφωτισμός) ή της θέλησης μιας κατακερματισμένης εθνοπολιτισμικής κοινότητος να αποκτήσει ενιαία κρατική εστία (Γερμανικός ρομαντισμός). Τα υπόδουλα βαλκανικά έθνη αλλά και η ανεξάρτητη μεν αλλά οικονομικά και θεσμικά υποδεέστερη δε Ρωσία κοίταξαν προς την πλήρη δυναμισμού Δύση για καθοδήγηση, εύρεση προτύπων ή και βοήθεια.  Όπως και οι Κινέζοι, οι Ινδοί, οι Τούρκοι και οι Ιάπωνες, έτσι και οι ορθόδοξοι λαοί έπρεπε να αντιμετωπίσουν το μεγάλο ερώτημα:  Πως θα ερμηνεύσουμε και θα προσλάβουμε την ισχύ της Δύσεως;  Είναι ο εκδυτικισμός απαραίτητος για τον εκσυγχρονισμό, και εάν ναι, κατά πόσο;

Δεδομένων των σημαντικά διαφορετικών ιστορικών εμπειριών, κοινωνικών δομών και πολιτισμικών αξιών που χώριζαν τον ανατολικό από το δυτικό χριστιανικό κόσμο, η διαδικασία αυτή οδήγησε σε έντονες διαφωνίες και μεγάλους εθνικούς διχασμούς.  Για τη μία πτέρυγα, σε μεγάλο βαθμό αστική, η ορθόδοξη πνευματική κληρονομιά και το βυζαντινό παρελθόν αποτελούσαν βάρη ή έστω στοιχεία αδιάφορα τα οποία θα έπρεπε να παραμεριστούν χάριν της ψυχή τε και σώματι ενσωματώσεως στον όμιλο των πολιτισμένων, ανεπτυγμένων δυτικών εθνών.  Η άλλη, στηριζόμενη στην Εκκλησία, τα λαϊκά στρώματα και (στη ρωσική περίπτωση) τη μοναρχία, επιφυλασσόταν ή αντεπιτίθετο σφοδρά στον εκδυτικισμό και την εκτόπιση της εθνικής παραδόσεως.
Αυτός ο διχασμός είναι πολύ γνωστός στην ελληνική ιστορία.  Η Ελλάδα είχε ανέκαθεν τη στενότερη επαφή με το δυτικό κόσμο από όλες τις ορθόδοξες χώρες και, ένεκα μεταξύ άλλων της γεωγραφία της αλλά και της ειδικής σημασίας του πολιτισμού της για τη δυτική ταυτότητα, η μέθεξη της με τα «εξ Εσπερίας φώτα» υπήρξε πρώιμη και βαθιά.  Η φυσική θέση της Ελλάδος μέσα στο δυτικό πολιτισμό και η ανάγκη επιμελούς μίμησης των Ευρωπαίων όχι μόνον κατά τις πρακτικές εφαρμογές αλλά και το πνεύμα υποστηρίχθηκε ως αυτονόητη από διανοητές και πολιτικούς όπως ο Αδαμάντιος Κοραής και ο Ελευθέριος Βενιζέλος.  Την υπεράσπιση της (εκείνη την εποχή σε πλήρη ανυποληψία διεθνώς) βυζαντινής-ορθοδόξου παρακαταθήκης και της πολιτιστικής ιδιοπροσωπίας ανέλαβαν κυρίως εκτός πολιτικής μορφές όπως ο Παπαδιαμάντης και οι λογοτέχνες της γενιάς του ’30, με αξιοσημείωτη εξαίρεση τον Ίωνα Δραγούμη και τον πρώτο κυβερνήτη, Ιωάννη Καποδίστρια.

Ο ελληνικός εκδυτικισμός υπήρξε τόσο μακροχρόνιος και συνεπής που όταν το 1996 στη «Σύγκρουση των Πολιτισμών» ο Huntington κατέταξε τη χώρα στον ανατολικό ορθόδοξο κόσμο και όχι στο δυτικό, το μεγαλύτερο μέρος της διανοούμενης τάξης όχι μόνο δυσαρεστήθηκε αλλά και εξεπλάγη.  Αντιστοίχως, όπως αναφέρει ο Spengler στην «Παρακμή της Δύσεως», η ψυχή της Ρωσίας εξεγέρθηκε στις δυτικότροπες τομές του τσάρου Πέτρου του Μεγάλου, γνωρίζοντας μια συνειδησιακή ρήξη σχηματοποιημένη στο δίπολο της παραδοσιοκρατικής (ιερής, βυζαντινής) Μόσχας και της νεωτερίζουσας Αγίας Πετρουπόλεως.  Στην πολιτική σκηνή του 19ου αιώνος κυριάρχησε η διαμάχη δυτικιστών και σλαβοφίλων, ενώ στον κόσμο του πνεύματος η γραφίδα του Ντοστογιέφσκυ καυτηρίασε σκληρά το δυτικό τρόπο σκέψης.  Η Ρωσία πέρασε τον εκσυγχρονισμό-εκδυτικισμό της με τον πλέον απότομο και ριζοσπαστικό τρόπο, αυτόν του κομμουνιστικού μετασχηματισμού.

Στην αυγή του 21ου αιώνος, με τη λάμψη της Δύσεως (ως ευρωατλαντικού και αγγλοσαξωνικού κόσμου) να θαμπώνει και την πρωτοκαθεδρία της να υποχωρεί πολύπλευρα, οι υπόλοιποι πολιτισμοί επιδεικνύουν αυξημένο δυναμισμό και μια διάθεση να αποτινάξουν τα δεσμά της μίμησης και της εξάρτησης χάριν μιας αναγεννημένης ανεξαρτησίας.  Στο ρεύμα αυτό ξεχωρίζει η ανάπτυξη της ανατολικής Ασίας (ιδίως της Κίνας) και ο θρησκευτική και δημογραφική κινητικότητα του Ισλάμ.  Σε πιο πρώιμο στάδιο ακόμα, η Ινδία και χώρες της Αφρικής φιλοδοξούν να αναβαθμίσουν ριζικά τη θέση τους στη διεθνή σκηνή, κομίζοντας μαζί και την πηγαία ταυτότητα τους.
Στα καθ’ ημάς η ανάκαμψη της Ρωσίας από τη μετασοβιετική αθλιότητα υπήρξε εντυπωσιακή, το ίδιο και η επάνοδος της Ορθοδοξίας ύστερα από δεκαετίες κομμουνιστικής καταστολής.  Όμως δε φαίνεται να υπάρχει ένα πανορθόδοξο πνεύμα αυτοσυνειδησίας ούτε κάποια συσπείρωση των ορθοδόξων χωρών προς διεκδίκηση ανεξαρτησίας ως πολιτισμός.  Και σε εθνικό αλλά και σε εκκλησιαστικό επίπεδο οι διχασμοί είναι μεγάλοι και δυσεπίλυτοι.  Ακόμη, τα ορθόδοξα έθνη δεν δείχνουν κάποια σημαντική κινητικότητα, πληθυσμιακή, οικονομική ή έστω πνευματική, εξαιρουμένης της ρωσικής ανορθώσεως η οποία όμως έχει απολέσει σε μεγάλο βαθμό την ορμή της.
Η εξέταση αυτού του αποπροσανατολισμού, η διάγνωση των αιτίων του και οι προοπτικές για το μέλλον θα είναι το αντικείμενο αυτής της σειράς κειμένων.  Η μελέτη όμως αυτής της καταστάσεως απαιτεί πρώτα να καθοριστεί η ουσία, η υπόσταση και τα χαρακτηριστικά του ορθοδόξου πολιτισμού.

ΠΗΓΗ.ΝΕΚΡΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ