Σεξουαλική αγωγή εις τα σχολεία! (Ελένη Νινίκα, εκπαιδευτικός)

Ἀπὸ τὸ ἑπόμενο σχολικὸ ἔτος (2021-22) θὰ εἰσαχθεῖ στὰ σχολεῖα ἡ «Σεξουαλικὴ ἀγωγή». Τὰ προγράμματα σεξουαλικῆς διαπαιδαγώγησης ποὺ προωθοῦνται στὴν ἐκπαίδευση εἶναι τὰ λεγόμενα «συμπεριληπτικοῦ τύπου»[1]. Τὰ προγράμματα αὐτὰ ἔχουν ὡς ἀρχή τους ὅτι ὅλα εἶναι ἀποδεκτὰ στὸ σὲξ καὶ γιὰ ὅλα πρέπει νὰ εἶναι ἐνήμερα τὰ παιδιὰ ἀπὸ τρυφερὴ ἡλικία χωρὶς νὰ λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ἡ ὡριμότητα καὶ τὸ ἐνδιαφέρον ἢ ὄχι κάθε παιδιοῦ γιὰ τὰ θέματα αὐτὰ οὔτε οἱ ἀρχὲς καὶ οἱ πεποιθήσεις τῆς οἰκογένειάς του.

Κατευθυντήριες ἀρχὲς γιὰ τὰ προγράμματα αὐτὰ εἶναι οἱ σχετικὲς ὁδηγίες τοῦ Παγκόσμιου Ὀργανισμοῦ Ὑγείας (WHO) καὶ τῆς UNESCO[2] μὲ σκοπὸ (ὑποτίθεται) νὰ προληφθοῦν σεξουαλικὲς κακοποιήσεις, βιασμοί, σεξουαλικῶς μεταδιδόμενα νοσήματα, ἀνεπιθύμητες κυήσεις καὶ ἐν γένει τὰ παιδιὰ καὶ οἱ ἔφηβοι νὰ ἔχουν σωστὴ ἐνημέρωση.

Τὰ προγράμματα αὐτὰ ἔχουν ἐφαρμοσθεῖ ἐδῶ καὶ χρόνια σὲ ἄλλες εὐρωπαϊκὲς χῶρες (Σουηδία, Μ. Βρετανία) μὲ ἀποτελέσματα ἀρνητικὰ μᾶλλον ἀντὶ τῶν ἐπαγγελόμενων εὐεργετικῶν, δηλαδὴ διαπιστώθηκε αὔξηση τῶν σεξουαλικῶς μεταδιδόμενων νοσημάτων, τῆς ἐφηβικῆς ἐγκυμοσύνης , τῶν ἐκτρώσεων, τῆς ἀποδοχῆς μὴ ὁμαλῶν σεξουαλικῶν συμπεριφορῶν, τῶν κακοποιήσεων καὶ τῶν ψυχολογικῶν προβλημάτων.

Στὴν Ἑλλάδα: α) ἔχει ἐκπονηθεῖ καὶ ἐφαρμόζεται πιλοτικὰ τὸ συμπεριληπτικοῦ τύπου πρόγραμμα σεξουαλικῆς ἀγωγῆς γιὰ νήπια (4-6 ἐτῶν) «Φρῖξος». β) Πραγματοποιήθηκε γιὰ κάποια χρόνια στὰ Γυμνάσια τὸ πρόγραμμα τῆς «θεματικῆς ἑβδομάδας». Μία ἀπὸ τὶς θεματικές του (εὐτυχῶς ὄχι ὑποχρεωτικὴ) ἦταν οἱ «ἔμφυλες ταυτότητες», δηλαδὴ ἡ διδασκαλία τῆς θεωρίας ὅτι τὸ φῦλο στὸν ἄνθρωπο δὲν εἶναι βιολογικὴ πραγματικότητα ἀλλὰ κοινωνικὴ κατασκευὴ καὶ κοινωνικὴ ἐπιβολὴ καὶ ὅτι δὲν ὑπάρχουν μόνο δύο φῦλα – ἄνδρας καὶ γυναίκα- ἀλλὰ μία μεγάλη ποικιλία, ἀπὸ τὴν ὁποία ὁ καθένας διαλέγει ὅ,τι τοῦ ταιριάζει. Τὸ Ὑπουργεῖο Παιδείας πρότεινε στοὺς ἐκπαιδευτικοὺς ὅλων τῶν εἰδικοτήτων σχετικὰ σεμινάρια ἐπιμόρφωσης διενεργούμενα ἀπὸ ὀργανισμοὺς καὶ ΜΚΟ πολὺ περίεργους , ὅπως τὸ «Πολύχρωμο Σχολεῖο». Ἡ θεωρία τῶν ἔμφυλων ταυτοτήτων δὲν πληγώνει ἁπλῶς τὴν ἀθῳότητα καὶ τὸν ψυχισμὸ τῶν παιδιῶν, ἀλλὰ πλήττει τὴν ὀντολογικὴ ὑπόσταση τοῦ ἀνθρώπου. γ) Ψηφίστηκε τὸν Ἰούνιο ὁ νόμος 4692/2020 (ἄρθρο 1) καὶ οἱ διευκρινιστικὲς διατάξεις του (ΦΕΚ 2539/ 24-06-2020), σύμφωνα μὲ τὶς ὁποῖες ἡ σεξουαλικὴ ἀγωγὴ θὰ εἰσαχθεῖ στὸ καινούριο ὑποχρεωτικὸ ὡρολόγιο πρόγραμμα Δημοτικῶν, Γυμνασίων καὶ Λυκείων.

Ἂς δοῦμε λοιπὸν κάποια περαιτέρω στοιχεῖα τῶν προγραμμάτων αὐτῶν:

1) Στὸ πρόγραμμα «Φρῖξος»[3] γιὰ τὰ νήπια οἱ συγγραφεῖς ὑποστηρίζουν ὅτι «τὰ παιδιὰ καὶ οἱ ἔφηβοι εἶναι ἄτομα σεξουαλικὰ ὑποκείμενα», «τὰ βρέφη ἀγγίζουν καὶ ἐξερευνοῦν τὰ γεννητικά τους ὄργανα ἀπὸ τὸν 8ο μήνα», τὰ παιδιὰ στὴν ἡλικία τῶν 5 ἕως 7 ἐτῶν ἔχουν τὶς πρῶτες ἐμπειρίες αὐτοϊκανοποίησης κ.ἄ. Ἔτσι τὰ νήπια, μεταξὺ ἄλλων, μαθαίνουν τὰ γεννητικὰ ὄργανα μὲ τὸ ἐπίσημο ὄνομα (πέος, αἰδοῖο), τὰ βλέπουν σὲ εἰκόνες καὶ τὰ ζωγραφίζουν σὲ κοῦκλες, μαθαίνουν γιὰ τὸ βιολογικὸ καὶ τὸ κοινωνικὸ φῦλο (μαθαίνει δηλαδὴ τὸ τετράχρονο ὅτι γεννήθηκε ἀγόρι, ἀλλὰ μπορεῖ νὰ διαλέξει νὰ φέρεται, νὰ ντύνεται καὶ νὰ εἶναι κορίτσι καὶ ἀντιστρόφως), καὶ γιὰ τὸν αὐνανισμό(!).

2) Τὰ συμπεριληπτικὰ προγράμματα σεξουαλικῆς ἀγωγῆς ποὺ θὰ εἰσαχθοῦν στὶς ὑπόλοιπες ἐκπαιδευτικὲς βαθμίδες[4]: i. ἑστιάζουν στὰ λεγόμενα «σεξουαλικὰ δικαιώματα» τοῦ παιδιοῦ, δηλαδὴ στὸ ὅτι τὰ παιδιὰ ἔχουν δικαίωμα νὰ ἱκανοποιοῦνται σεξουαλικὰ μὲ ὁποιονδήποτε τρόπο ἀπὸ ὁποιαδήποτε ἡλικία μὲ μόνη προϋπόθεση τὴν συναίνεσή τους (συναίνεση τοῦ 6χρονου, 8χρονου, 10χρονου;) ii. προωθοῦν τὴν ἐξερεύνηση διαφορετικῶν σεξουαλικῶν προσανατολισμῶν καὶ ταυτοτήτων φύλων, δηλαδὴ πρέπει νὰ μάθει ὁπωσδήποτε τὸ παιδὶ ὅτι ὑπάρχουν ὁμοφυλόφιλοι, λεσβίες, ἀμφοτερόφυλοι, ἄφυλοι τρανσέξουαλ καὶ ἄλλες κατηγορίες καὶ νὰ διαλέξει τί θέλει νὰ εἶναι. iii. ἐνθαρρύνουν τὴν αὐτοϊκανοποίηση καὶ τὴν ἐφαρμογὴ σεξουαλικῶν πρακτικῶν παρὰ φύσιν καὶ ὑψηλοῦ κινδύνου (π.χ. πρωκτικὸ καὶ στοματικὸ σέξ), γιὰ τὶς ὁποῖες οἱ μαθητὲς διδάσκονται ὅτι εἶναι ἐξίσου ἀσφαλεῖς καὶ ἀποδεκτὲς, ὅπως ἡ φυσιολογικὴ ἐπαφὴ iv. παροτρύνουν τὰ παιδιὰ νὰ ἀντιδροῦν καὶ νὰ ἀντιτίθενται ἀκόμη καὶ στοὺς γονεῖς, ἂν αὐτοὶ δὲν συγκατατεθοῦν στὴν ἄσκηση τῶν «δικαιωμάτων» τους v. θεωροῦν ὅλων τῶν εἰδῶν τὶς συγκατοικήσεις ὡς μορφὲς οἰκογένειας ἀποδεκτὲς καὶ ἰσότιμες μὲ τὴν κανονικὴ οἰκογένεια vi. δὲν ὑποστηρίζουν τὴν ἐγκράτεια, τὴν μονογαμία, τὴν παραδοσιακὴ οἰκογένεια οὔτε τὴν ζωή τοῦ ἀγέννητου παιδιοῦ vii. συνδυάζονται μὲ νομοθετικὲς ρυθμίσεις ποὺ παραγκωνίζουν τοὺς γονεῖς καὶ καταργοῦν τὰ γονικὰ δικαιώματα, δηλαδὴ ρυθμίσεις, ποὺ ἐπιτρέπουν στὰ παιδιὰ νὰ ἔχουν πρόσβαση σὲ συμβουλές, ψυχολογικὴ καὶ ἰατρικὴ ὑποστήριξη καὶ ἰατρικὲς πράξεις (π.χ. ἄμβλωση, ἀλλαγὴ φύλου) χωρὶς τὴν συν­αίνεση τῶν γονέων.

  • Τὰ προγράμματα αὐτὰ εἶναι ἀπαράδεκτα, προκαλοῦν πρόωρο καὶ πρόστυχο ξύπνημα τῆς σεξουαλικότητας καὶ πλήττουν τὴν παιδικὴ ἀθῳότητα ἀπὸ τὴν προσχολικὴ ἤδη ἡλικία. Χρειάζεται προσοχὴ καὶ ἐγρήγορση ἀπὸ γονεῖς καὶ ἐκπαιδευτικούς.

Σημειώσεις:

[1] mumdadandkids.gr

[2] who.int

[3] frixos.weebly.com, specialeducationews.files.wordpress.com

[4] βλ. τὴν ὁμιλία τῆς ἰατροῦ κ. Παν. Χατζηγιαννάκη μὲ θέμα «Σεξουαλικὴ διαπαιδαγώγηση στὰ σχολεῖα: ἐπίθεση στὰ παιδιὰ καὶ στὴν οἰκογένεια» καὶ τοῦ νομικοῦ κ. Νικ. Θεοτοκάτου orthros.eu στὴν ἡμερίδα «Σεξουαλικὴ διαπαιδαγώγηση στὰ σχολεῖα: ἀγωγὴ ἢ χειραγώγηση;» ποὺ διεξήχθη τὴν 05/07/2020 καθὼς καὶ τὰ πορίσματα τῆς ἡμερίδας

(Πηγή: “Ορθόδοξος Τύπος“)

Μὴν κλαῖς, Μυροβλήτη, γιὰ τὰ χὰλια μας.

Νεκτάριος Δαπέργολας

 Μὴν κλαῖς, Μυροβλήτη, γιὰ τὰ χὰλια μας.Καὶ μὴ στήσῃς ὑμῖν τὴν ἁμαρτίαν ταύτην· τὸ ὄνειδος τῆς ἔσχατης βλασφημίας μας, ποὺ ἔρχεται ἐπιστέγασμα μιᾶς μακρόχρονης καὶ τόσο ὁδυνηρῆς κατηφόρας.

Σχεδόν κλειστή ἡ μεγάλη ἐκκλησία σου. Μονάχα πρόσβαση μὲ θλιβερά μέτρα ἀσφαλείας καὶ ἀνεκδιήγητους περιορισμούς, μέσα στὴ φασιστική παράκρουση τοῦ δυστοπικοῦ παράληρου. Φίμωτρα, ἀπολυμαντές καὶ πρόστιμα παντοῦ. Ἐπιδεικτικἀ ἀποῦσες οἱ ἀρχές καὶ οἱ ἐξουσίες.

Ψοφοδεεῖς οἱ λειτουργοί σου – ἄλλοι χαμένοι στὴν ἀπόνοια, ἄλλοι στὰ ψευτοάλλοθι ἑνός ξεδιάντροπου «κατ’ οἰκονομίαν», ἄλλοι στὸν φόβο καὶ στὴ θλιβερή ἀνημπόρια ἀκόμη καὶ τῆς πιὸ μικρῆς καὶ αὐτονόητης ὁμολογίας.

Κι ὁλόγυρα χιλιάδες πρόσωπα, ποὺ πετώντας τὸ αὐτεξούσιόν μας στὴ χωματερή, ἐκουσίως καταντήσαμε ἀγόμενα τοῦ θύεσθαι κοπάδια. Τρόμος καὶ φόβος ἀνεκλάλητος πάνω ἀπό τὴν κατά φαντασίαν στοιχειωμένη πόλη. Πανικός κι ἀποδυσπέτηση.

Κι ἄς μᾶς ἔστειλες ἐσύ ξανά τὰ μῦρα τοῦ σεπτοῦ σου σκηνώματος – μήνυμα ἁπτό καὶ προαιώνιο πὼς ἀρνεῖσαι πεισματικά νὰ μᾶς ἐγκαταλείψεις. Μέγαν εὕρατο ἐν τοῖς κινδύνοις σε ὑπέρμαχον ἡ οἰκουμένη.

Μά ἐμεῖς οἱ τρισάθλιοι στην πραγματικότητα σοῦ γυρίσαμε τὴν πλάτη, Ἀθλοφόρε. Καὶ γιὰ τὶ ἀλήθεια; Γιά ἕνα πουκάμισο ἀδειανό. Γιά μιάν ἀπάτη.Ὡστόσο τὸ ξέρουμε πὼς ἐσύ καὶ πάλι δὲν θὰ μᾶς ἀφήσεις. Ὅπως δὲν μᾶς ἄφησες τόσα καὶ τόσα χρὀνια. Τόσα πολλά χρόνια ποὺ βουλιάζουμε ἐθελότρεπτοι καὶ τραγικοί στὸν βόρβορο. Οὕτως, Ἅγιε Μεγαλομάρτυς, Χριστόν τὸν Θεόν ἱκέτευε. Ἀδιαλλείπτως γιὰ μᾶς. Κι ἄς κλαῖς γιὰ τὴν προδοσία καὶ τὴν ἀποστασία μας. Κι ἄς θλίβεσαι γιὰ τῆς πόλης σου τὴν ἀχαριστία. Ἐσύ θὰ εἶσαι πάντα ἐδῶ. Πάντα γιὰ μᾶς.Συγχώρα μας, Μυροβλήτη…

«Τρεις απλές αρχές ζωής που έμαθα από τον π. Σεραφείμ Ρόουζ»

αρχείο λήψης

Από τo βιβλίο του π.Σεραφείμ Ρόουζ. Η ζωή και τα έργα του, τόμ. Γ’

Ο π. Αλέξιος θυμάται τρεις απλές αρχές ζωής που έμαθε από τον π. Σεραφείμ. «Τις έμαθα» λέει, «όχι τόσο πολύ από τα βιβλία του π. Σεραφείμ όσο από αυτά που μου είπε σε διάφορες ομιλίες κατά τα χρόνια που πέρασαν. Η πρώτη από αυτές τις αρχές είναι:

«Είμαστε προσκυνητές σ’ αυτήν τη γη και δεν υπάρχει τίποτα μόνιμο για μας εδώ», πρέπει συνεχώς να τον θυμόμαστε αυτό. Είμαστε απλώς παρεπίδημοι. Αυτή η ζωή είναι μόνο η αρχή μιας συνέχειας που δεν θα τελειώσει ποτέ. Τείνουμε να τη μεταχειριστούμε σαν να είναι μόνιμη και απαίσια σημαντική από την άποψη των σταυροδρομιών και της εκπαίδευσης και της προόδου και όλων εκείνων των πραγμάτων. Αλλά όλα θα πεθάνουν μαζί μας θα πεθάνει το σώμα μας• τίποτα από αυτά δεν θα πάει μαζί μας στον άλλο κόσμο.

Ο π. Σεραφείμ θέλησε να μας διδάξει αρχές που θα μας κρατούσαν στην σωστή θέση καθόλη τη διάρκεια της ζωής και θα μας στήριζαν στις νέες και διαφορετικές καταστάσεις, τις περιστάσεις και τα προβλήματα. Επομένως, εάν πήγαινες σε αυτόν με μια ερώτηση για κάποιο ιδιαίτερο θέμα, μπορεί ή όχι να εξέταζε εκείνο το συγκεκριμένο πρόβλημα, αλλά θα έδινε μια αρχή με την οποία κάποιος θα μπορούσε να αξιολογήσει ο ίδιος το πρόβλημα και να καταλήξει σε ένα ευλόγα νηφάλιο και αξιόπιστο συμπέρασμα. Αυτό είναι που κρυβόταν πίσω από την υπενθύμισή του σε μας πως είμαστε προσκυνητές σε αυτήν τη γη.

Αυτό είναι μια αρχή, μια προϋπόθεση. Εξετάστε όλα τα προβλήματα που έχουμε αντιμετωπίσει την περασμένη εβδομάδα ή τον μήνα, όλα τα πράγματα στην ιδιωτική ζωή μας που φαίνονται πολύ σημαντικά και μας εκνευρίζουν, συγχύζουν, που μας κάνουν να ανησυχούμε ή φοβόμαστε• και έπειτα ας σκεφτούμε ότι, εάν είχαμε θυμίσει στους εαυτούς μας ότι είμαστε μόνο προσκυνητές εδώ, τα πιο πολλά από τα «ζητήματά μας» είναι πολύ ασήμαντα, και πόση διαφορά θα είχε κάνει αυτό στην ποιότητα της ημέρας μας, της εβδομάδας μας, της ζωής μας.

Μια δεύτερη αρχή που ο π. Σεραφείμ με δίδαξε ήταν ότι η ορθόδοξη πίστη μας δεν είναι «κάτι» το ακαδημαϊκό. Αυτό ίσως φανεί περίεργο να ειπωθεί επειδή έχουμε τα δεδομένα των ογκωδών βιβλίων των αγίων Πατέρων και των ιερών ακολουθιών της Εκκλησίας, και επίσης των βίων των Αγίων – υπάρχουν τόσα πολλά. Φυσικά, υπάρχει ένα ακαδημαϊκό επίπεδο σ’ όλο αυτό το σύνολο, αλλά δεν είναι αυτή η ουσία. Ο π. Σεραφείμ μου έγραψε μια φορά: «Μην αφήσετε ποτέ κανένα να πάρει όλα τα βιβλία μακριά από σας. Αλλά μην μπερδέψετε την ανάγνωση των βιβλίων με το πραγματικό νόημα, το οποίο είναι η βίωση της Ορθοδοξίας». Ή Ορθοδοξία, μου είπε, δεν είναι τόσο πολύ θέμα του νου. Είναι ένα βίωμα, και είναι της καρδιάς.

Μια φορά, όταν περπατούσαμε κάπου στην περιοχή του μοναστηριού, τον ρώτησα, «Πάτερ Σεραφείμ, ποιά είναι η αγαπημένη σας εικόνα της Θεοτόκου»; Σταμάτησε και είπε, «Δεν είναι κάποια». «Αυτό είναι αδύνατον!”, είπα – «ο καθένας έχει μια αγαπημένη εικόνα της Θεοτόκου – ποιά είναι η δική σας;». Σταμάτησε πάλι και με κοίταξε, πραγματικά με κατάπληξη, και είπε, «Δεν καταλαβαίνεις; Μ’ αρέσει πολύ το όλον της Θεοτόκου».
Αυτή ήταν μια πολύ βαθιά απάντηση: δεν μπορείς μόνο να διαλέξεις μία εικόνα και να πεις αυτή είναι η καλύτερη, ή αυτή είναι εκείνη που συμπαθώ περισσότερο. Είναι πράγματι το σύνολο, το όλον! Σε περιστάσεις όπως αυτή, ο π. Σεραφείμ ήταν σε θέση να μου υπενθυμίσει επανειλημμένα ότι η Ορθοδοξία πρέπει να βιωθεί, όχι μόνο να διαβαστεί, να μελετηθεί ή να γραφτεί κάτι σχετικά.

Η τρίτη αρχή ήταν πιθανώς η σημαντικότερη όλων. Ο π. Σεραφείμ μου είπε, «Εάν δεν βρεις τον Χριστό σε αυτήν τη ζωή, δεν θα Τον βρεις στην άλλη». Για ένα χριστιανό της Δύσης, αυτή είναι μια καταπληκτική δήλωση. Τί σημαίνει αυτό πρακτικά; Δεν μιλούσε αυτός για τη μυστική εμπειρία ή δεν είχε τα οράματα ή κάτι παρόμοιας φύσεως. Καθένας που γνωρίζει τον π. Σεραφείμ συνειδητοποιεί ότι θα είχε μείνει μακριά από τέτοιου είδους συζήτηση. Αυτό που εννοούσε με το να “βρεις τον Χριστό» σε αυτήν τη ζωή είναι, πως κάποιος πρέπει πρώτα να εστιάζει στον Χριστό διαρκώς, ημέρα και νύχτα.

Αυτό δεν αποτελεί μία συνήθεια προσευχής, όπως κάνει κάποιος στις εικόνες όταν βάζει το καπέλο του για να βγει από την πόρτα. Μάλλον, πρόκειται για την περίπτωση που κάποιος έχει στον νου του τον Χριστό όλη την ημέρα, σε κάθε περίσταση, σε κάθε ευκαιρία – να υψώνει κάποιος την καρδιά και τον νου του σε Αυτόν. Ο π. Σεραφείμ συνήθιζε να μου λέει, αναφερόμενος στην Καινή Διαθήκη: «Ο Θεός είναι αγάπη κι όποιος ζει μέσα στην αγάπη ζει μέσα στον Θεό, κι ο Θεός μέσα σε αυτόν… Η τέλεια αγάπη διώχνει τον φόβο» (Α Ιωάν. 4:16,18).
Βλέπετε, ήμουν ένα άτομο που φοβόταν, έτσι θα έλεγε, τέτοιου είδους λόγια. Και έπειτα θα εξηγούσε, “Καλά, εμείς δεν μπορούμε να έχουμε τέλεια αγάπη για τον Θεό, ή τον καθένα, επειδή είμαστε ατελείς. Η αγάπη του Θεού είναι τέλεια. Αλλά εάν κατοικούμε στην αγάπη και ο Θεός είναι αγάπη, κατόπιν ο Θεός κατοικεί σε μας. Και αυτός είναι ένας από τους τρόπους με τους οποίους ερχόμαστε όλο και πιο κοντά, συνεχώς πιο κοντά, στον Χριστό σε αυτό τον κόσμο“. Και έτσι γινόμαστε λιγότερο φοβισμένοι έναντι της ζωής και των άλλων ανθρώπων, των προκλήσεων και των δυσκολιών.Άλλα εδάφια που του άρεσε να αναφέρει ήταν, «Μικρά μου παιδιά, έφτασε το τέλος» (Ά Ίωάν. 2:18), και «Μη φοβάσαι το μικρό μου ποίμνιο. Σ’ εσάς ευαρεστήθηκε ο Πατέρας σας να δώσει τη βασιλεία του» (Λουκ. 12:32). Στα επόμενα χρόνια θυμήθηκα που ο π. Σεραφείμ επαναλάμβανε τέτοια εδάφια σε μένα – και έρχονταν στον νου μου σε περιόδους φόβου και κινδύνου. Αυτά τα εδάφια ήταν μια ιδιαίτερη ανάπαυση και παρηγοριά για μένα κατά την περίοδο της ξαφνικής ανάπαυσης της Ματιούσκας μου [«Ν»: εννοεί την πρεσβυτέρα του, τη σύζυγό του], η οποία συνέβη αρκετά χρόνια αφότου ο π. Σεραφείμ είχε αφήσει αυτόν τον κόσμο. Αλλά, φυσικά, η μεγαλύτερη ανάπαυση από όλα, κατά τον θάνατό της, ήταν που γνώριζα ότι τώρα ήταν μαζί του.

Τελικά, θα επιθυμούσα να πω, με πολύ μεγάλη πεποίθηση, ότι ο π. Σεραφείμ βρήκε τον Χριστό σε αυτήν τη ζωή. Δεν μπορείς να δώσεις κάτι που δεν έχεις, και αυτός είχε τόσα πολλά να δώσει. Από αυτό μπορούμε να ξέρουμε ότι ο Χριστός κατοίκησε πράγματι μέσα σε αυτόν». Orthodoxy of the Heart – Father Seraphim Rose and the Orthodox Christians of Africa