Οι Σίβυλλες και ο Άγιος Μάξιμος ο Γραικός.(πρωτοπρεσβυτέρου Δημητρίου Αθανασίου).

πρωτοπρεσβυτέρου Δημητρίου Αθανασίου.

Εκπαιδευτικού (χημικού)

Όλη η ανθρωπότητα πριν από το Χριστό ανέμενε το ερχομό ενός Σωτήρα που θα λύτρωνε τον άνθρωπο από τη φθορά και τον θάνατο. Ο αρχαίος κόσμος προφήτευσε με διάφορους τρόπους το γεγονός αυτό. Οι προφητείες προ Χριστού είναι διάσπαρτες μεταξύ των λαών και τις βρίσκουμε εκτός από τους Έλληνες και στους Πέρσες, στους Ινδούς, στους Κινέζους, στους Αιγύπτιους, στους Γερμανούς, στους Μεξικάνους και Περουβιανούς.    Εδώ θα αναφερθούμε σε μερικές προφητείες των Αρχαίων Ελλήνων.

Οι Σίβυλλες ήσαν μάντισσες της αρχαιότητας που είχαν την ιδιότητα να προφητεύουν το μέλλον, πέφτοντας σε έκσταση όπως οι Πυθίες. Η ετυμολογία του ονόματος «Σίβυλλα» δεν είναι γνωστή με βεβαιότητα. Στην αρχαιότητα πίστευαν, όπως μας πληροφορεί ο Λατίνος συγγραφέας Λακτάντιος (4ος αι. μ.Χ.), ότι η λέξη ήταν σύνθετη, από τον δωρικό τύπο του ουσιαστικού «θεός» (σιός) και τον αιολικό τύπο του ουσιαστικού «βουλή» = θέληση (βόλλα). Σίβυλλα, σύμφωνα με αυτή την εκδοχή, σήμαινε επομένως εκείνη που αποκαλύπτει τη θέληση του Θεού. Η ετυμολογία ωστόσο αυτή δεν φαίνεται πιθανή από τη νεότερη έρευνα. Το πιθανότερο είναι η λέξη να προέρχεται από τις σημιτικές γλώσσες.

Ο Σωκράτης στο έργο του Πλάτωνα «Φαίδρος»κάνει λόγο για τη Σίβυλλα της Κυμαίας, η οποία προφητεύει τα εξής: «Στα έσχατα χρόνια  θα έρθει κάποιος άσημος από τον ουρανό και από τις λαγόνες της παρθένου Μαρίας, θα ενδυθεί θνητή μορφή  και θα γεννηθεί  ως παιδί, με παρθενικό τοκετό».

Η Σίβυλλα της Λίβυσσας στο ίδιο έργο του Πλάτωνα  προφητεύει τα εξής. «Αυτός πραγματοποιώντας τα πάντα με τον λόγο του θα θεραπεύει κάθε άνθρωπο, θα καταπαύει τους ανέμους και θα καθησυχάζει την θάλασσα την φουρτουνιασμένη. Σε εμπτύσματα προσβλητικά θα προσφέρει τις παρειές του και την πλάτη του την αγνή σε μαστιγώσεις, ενώ θα τον ραπίζουν. Θα φορέσει στεφάνι ακάνθινο και θα του τρυπήσουν με καλάμι την πλευρά κατά την συνήθειά τους.» Οι παραπάνω προφητείες αναφέρονται και σε άλλα χειρόγραφα πού βρίσκονται σε  Μοναστήρια του Αγίου Όρους και αλλού (π.χ.  Μονή Σινά).

Σ’ αυτούς πάλι που αμφιβάλλουν γι αυτά, έχουμε να αναφέρουμε ότι αυτές τις πηγές επικαλέστηκε το 305 μ.Χ. η Αγία Αικατερίνη, όταν ανακρίνονταν από τον  αυτοκράτορα Μαξιμίνο μπροστά στους σοφότερους ειδωλολάτρες της αυτοκρατορίας, οι οποίοι όχι μόνο δεν τις αμφισβήτησαν, αλλά αντίθετα παραδέχτηκαν την ήττα τους και όλοι ασπάστηκαν με τη θέληση τους τον Χριστιανισμό, με αποτέλεσμα ο αυτοκράτορας να τους θανατώσει.

Ο Άγιος Μάξιμος ο Γραικός  ασχολήθηκε και έγραψε για  τις Σίβυλλες.

Όπως θα διαπιστώσουμε παρακάτω ο Άγιος Μάξιμος δέχεται το προφητικό χάρισμα των Σιβυλλών όμως ασχολείται περισσότερο στον λόγο του  με την απόρριψη μιας απόκρυφης διήγησης που αναφέρεται σε μία από αυτές και έχει σχέση με την εύρεση του Τιμίου Σταυρού.

Στον τρίτο τόμο των απάντων με τους λόγους του Αγίου, που εξέδωσε η Ιερά Μονή Βατοπαιδίου υπάρχει ο λόγο  46ος (Μστ)) που επιγράφεται «Η διήγηση περί των Σιβυλλών και περί του πόσες ήσαν».

Γράφει λοιπόν ο Όσιος τα εξής:

«Η Χαλδαία Σίβυλλα ,που λέγεται επίσης Εβραία η Περσίδα, έχει κύριο όνομα Σαμβύθη και θεωρείται ότι κατάγεται από το γένος του μακαριότατου Νώε, προφήτεψε για τα γεγονότα επί του Αλεξάνδρου του Μακεδόνα. Περί αυτής μνημονεύει ο Νικάνορας που συνέγραψε τον βίο του Αλεξάνδρου. Αυτή συνέγραψε πολλά προφητικά πράγματα περί του Κυρίου Χριστού και του ερχομού Του. Υπάρχουν 24 βιβλία της που διηγούνται για κάθε έθνος και κάθε χώρα.

Να ξέρεις όμως ότι συνολικά σε διάφορες χώρες και κατά διάφορους χρόνους υπάρχουν δέκα Σίβυλλες.

Η πρώτη είναι η Χαλδαία, που έχει κύριο όνομα Σαμβήθη, η δεύτερη είναι η Λίβυσσα, η Τρίτη η Δελφίδα, η τέταρτη η Ιταλίδα, η Πέμπτη η Ερυθραία που προφήτεψε περί του Τρωϊκού πολέμου, η έκτη η Σαμία που έχει κύριο όνομα Πυθώ (ή Φοιτώ) και γι΄αυτήν έγραψε ο Ερατοσθένης , η έβδομη είναι η Κυμαία και λεγόταν επίσης Αμάλθεια και Ιεροφίλη, η όγδοη είναι η Ελλησποντία, η ενάτη η Φρυγία, η δεκάτη είναι η Τιβουρτία που είναι και η Αλβουναία. Καμία από αυτές δεν  κατάγεται από μεσημβρινές χώρες, δηλαδή δεν είναι Αιθιόπισσα ούτε βασίλισσα Αιθιόπων. Όλες τους συνέγραψαν τα βιβλία τους στα Ελληνικά, ενώ η μεσημβρινή βασίλισσα που ζούσε επι Σολομώντος δεν ονομάζεται Σίβυλλα και ούτε έγραψε κανένα προφητικό βιβλίο σε καμία γλώσσα. Νομίζω ψεύδεται ότι όποιος έγραψε αυτά περί αυτής. Η αρχή του στίχου: «Ω τρισμακάριστον Ξύλον» δεν ανήκει ούτε σε καμμιά  Σίβυλλα ούτε στην μεσημβρινή βασίλισσα αλλά αυτή την δοξολογία του Ζωοποιού Ξύλου την συνέταξε ο Μακάριος Κοσμάς, ο δημιουργός του Κανόνα και αποκάλεσε αυτό το Ξύλο έτσι, επειδή αυτό το Ξύλο διέπραξε τις μέγιστες νίκες, διότι ο Σταυρός συνέτριψε όλη την δύναμη και την πλάνη του εχθρού, θανάτωσε τον θάνατο και εξολόθρευσε την κατάρα καθώς επάνω του καρφώθηκε κατά την σάρκα Του ο Μόνος της Αγίας Τριάδος….»

Επεξηγηματικές σημειώσεις-σχόλια

Α.Η απαρίθμηση και τα ονόματα των Σιβυλλών από τον Άγιο Μάξιμο γίνεται σύμφωνα με το «βιβλίο των Σιβυλλών-Φιρμιανού Λακταντίου του Ρωμαίου. Για τον Φιρμιανό Λακτάντιο  γράφει τα παρακάτω  ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης: «…ο Φιρμιανός Λάκτάντιος ,σοφώτατος ών και εις των φυλάκων της εν Ρώμη βασιλικής βιβλιοθήκης ,εκ της αναγνώσεως των βιβλίων των Σιβυλλών και των απανταχού χρηστηρίων των φανερώς διαγγελόντων, ότι ο Χριστός είναι Θεός, φωτισθείς επίστευσε τω Χριστώ. Και μάλιστα και εις τον Κρίσπον τον υιόν του Κωνσταντίνου διδάσκαλος εγένετο της εις τον Χριστόν πίστεως. Ο δε Κρίσπος πάλιν εφανέρωσε τας βίβλους ταύτας εις τον πατέρα αυτού Κωνσταντίνον και πολύ ωφέλησεν αυτόν εις το πιστεύσαι τω Χριστώ, ως λέγει τούτο ο Γεννάδιος Σχολάριος εις τινα ανέκδοτον διάλεξιν μετα στρατιώτου τινος ,πεμφθέντος παρά του βασιλέως των Αγαρην ών να ερωτήση αυτόν».

 (Μέγας Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας, Σεπτέμβριος ΙΔ΄, σελ. 286, σχόλια του Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτη, έκδ. μοναχού Βίκτωρος Ματθαίου)

Β.Η μεσημβρινή βασίλισσα είναι η  βασίλισσα του Σαβά. H βασίλισσα αυτή είναι βιβλική μορφή. Είχε ακούσει για τη φήμη και τη σοφία του Σολομώντα. Έτσι, λοιπόν, τον επισκέφτηκε για να τον γνωρίσει προσωπικά και να τον δοκιμάσει με κάποια δύσκολα και γριφώδη ερωτήματα. Πήγε στην Ιερουσαλήμ με πολύ μεγάλη συνοδεία, με καμήλες που ήταν φορτωμένες με δώρα, όπως αρώματα, χρυσός και πολύτιμοι λίθοι. Όταν η Βασίλισσα του Σαβά παρουσιάστηκε στο Σολομώντα, του έθεσε όλα τα ερωτήματα που είχε στο νου της. Ο Σολομώντας της απάντησε και της έλυσε όλα της τα ερωτήματα. Έτσι η Βασίλισσα του Σαβά είδε από κοντά τη σοφία του Σολομώντα, τα οικοδομήματα που είχε φτιάξει, τον τρόπο ζωής του Σολομώντα και των υπηκόων του, καθώς επίσης το Ναό των Ιεροσολύμων, και όλα αυτά της έκαναν μεγάλη εντύπωση (Γ’ Βασιλέων 10,1-5. Β’ Παραλειπομένων 9,1-4).

Είπε  στο Σολομώντα, ότι είχε ακούσει για τη φήμη του και τη σοφία του, αλλά δεν πίστευε αυτά που της έλεγαν. Τώρα όλα αυτά τα είδε με τα μάτια της και ήταν πολύ λίγα αυτά που άκουσε μπροστά σ’ αυτά που είδε. Μακάρισε τους υπηκόους του, οι οποίοι από κοντά έχουν γνωρίσει τη σοφία του. Μακάρισε, επίσης, το Θεό του Ισραήλ, ο οποίος εγκατέστησε στο θρόνο τέτοιο βασιλιά, ο οποίος κυβερνά το λαό με σύνεση και δικάζει τις υποθέσεις του λαού με δικαιοσύνη και σοφία. Κατόπιν η Βασίλισσα του Σαβά πρόσφερε ως δώρα στο Σολομώντα 120 τάλαντα χρυσού, πολλά αρώματα και πολύτιμους λίθους. Τα αρώματα που πρόσφερε η Βασίλισσα του Σαβά στον Σολομώντα ήταν τα καλύτερα στον κόσμο (Γ’ Βασιλέων 10,6-10. Β’ Παραλειπομένων 9,5-9).

Ο Σολομώντας με τη σειρά του, έδωσε στη Βασίλισσα του Σαβά όλα όσα εκείνη θέλησε και μάλιστα περισσότερα κι ανώτερα απ’ όσα εκείνη έφερε. Κατόπιν η Βασίλισσα του Σαβά επέστρεψε στην πατρίδα της μαζί με τη συνοδεία της (Γ’ Βασιλέων 10,13. Β’ Παραλειπομένων 9,12).

Κάποιοι ιστορικοί ταυτίζουν την βασίλισσα του Σαβά με την Σίβυλλα  Τιβουρτίνα ή Τριβουρτία. Ο όσιος αποκαθιστά την λανθασμένη πληροφορία και θεωρεί ότι η συγκεκριμένη βασίλισσα ούτε σχετίζεται με τις Σίβυλλες ούτε την θεωρεί υμνογράφο του Σταυρού.

Γ. Ο Όσιος ουσιαστικά απορρίπτει κάποιες δοξασίες που υιοθέτησαν βυζαντινοί χρονικογράφοι οι οποίοι ταυτοποίησαν τη βασίλισσα του Σαβά ως Εβραία Σίβυλλα και όχι ως κάποια άλλη του αρχαίου κόσμου, επειδή ο κίνδυνος να συνδεθεί η βασίλισσα με την ειδωλολατρική μαντεία ήταν ορατός. Εν τούτοις πουθενά δεν εξηγείται πώς η βασίλισσα απέκτησε τη μαντική ικανότητα. Η απάντηση θα δοθεί με την ένταξή της Σε απόκρυφη  ιστορία για την εύρεση  του ξύλου του Τιμίου Σταυρού, οπότε η σιβυλλική προφητεία συνδέεται με το χριστιανικό μήνυμα.

Η απόκρυφη διήγηση για το Ξύλο του Σταυρού

Ο κύκλος των ιστοριών για το ξύλο του Τιμίου Σταυρού προέρχεται από την απόκρυφη λογοτεχνία και ανάγεται ήδη στους πρώτους μεταχριστιανικούς αιώνες. Σύμφωνα με αυτήν ο Σηθ έλαβε από τον αρχάγγελο Μιχαήλ τρεις σπόρους από το δένδρο της Γνώσεως και τους έβαλε στο στόμα του ετοιμοθάνατου Αδάμ. Οι σπόροι βλάστησαν στον τάφο του ως την εποχή του Μωυσή, ο οποίος αφαίρεσε από εκεί τα βλαστάρια και τα φύτευσε στο όρος Χορήβ, όπου παρέμειναν ως την εποχή του Δαυΐδ, ο οποίος τα μετέφερε στα Ιεροσόλυμα, όπου τα βλαστάρια ψήλωσαν, ώσπου ο Σολομών τα έκοψε για να τα χρησιμοποιήσει στην οικοδόμηση του Ναού. Όμως, ενώ οι ξυλουργοί μετρούσαν σωστά το απαιτούμενο μήκος, κατά την τοποθέτηση τα κομμάτια ήταν μικρότερα, γι’ αυτό τελικά χρησίμευσαν ως γέφυρα για τη ζεύξη στον ποταμό Κίντρον. Όταν η βασίλισσα του Σαβά έφθασε στα Ιεροσόλυμα, έπρεπε να διασχίσει τον ποταμό, αλλά η διαίσθησή της τής έλεγε ότι σε αυτό το ξύλο θα κρεμόταν ο Σωτήρας του κόσμου και δεν θέλησε να πατήσει πάνω σε αυτό˙ έτσι γονάτισε και προσευχήθηκε και πέρασε μέσα από το νερό. Κατά τη συνάντησή της με το Σολομώντα του είπε την προφητεία και αυτός διέταξε να αφαιρεθεί το ξύλο από τη γέφυρα και να ταφεί στον πυθμένα του ποταμού. Λίγο πριν από τα Πάθη του Χριστού το ξύλο θαυματουργικά  αναδύθηκε  στην επιφάνεια και επέπλεε, όταν το είδαν οι υπηρέτες του αρχιερέως. Το περισυνέλλεξαν και το παρέδωσαν στον κύριό τους για να κατασκευασθεί από αυτό ο Τίμιος Σταυρός.

Η αφήγηση αυτή είναι λιτή, αλλά περιεκτική και πολύ σημαντική, διότι μέχρι τη στιγμή της εμφάνισης της βασίλισσας το ξύλο ήταν απλώς θαυματουργό, ενώ μετά φάνηκε ότι επρόκειτο για το ζωοποιό ξύλο του Σταυρού. Τοιουτοτρόπως η βασίλισσα αναδεικνύεται σε προφητικό αρχέτυπο και οι γνώσεις της την ανεβάζουν πάνω από τη γνώση των ανδρών, οι οποίοι ήλθαν σε επαφή με το ξύλο: ο Σηθ, αν και κατά την αφήγηση μπόρεσε να κοιτάξει τρεις φορές μέσα στον Παράδεισο, μάλλον ξαφνιάσθηκε με όσα είδε˙ ο Αδάμ φάνηκε ικανοποιημένος με τον επικείμενο θάνατό του˙ ο Σολομών, αν και έκτισε το Ναό και πληροφορήθηκε για την ύπαρξη του κομμένου ξύλου του Παραδείσου, έμεινε αδιάφορος, όταν οι ξυλουργοί νευρίασαν με το «αταίριαστο» ξύλο και το πέταξαν. Μόνη η βασίλισσα, η οποία ήλθε από μακριά, συμμετείχε στη γνωστοποίηση του μυστικού της Σταύρωσης.

Συμπεράσματα-Επίλογος του λόγου

Εύκολα διαπιστώνεται ότι από την αρχή ως το τέλος η ιστορία της βιβλικής διήγησης  παραμορφώθηκε, αφού διανθίσθηκε με πλήθος φανταστικών και μυθικών στοιχείων. Για το λόγο αυτό ο Άγιος Μάξιμος εμμέσως πλήν σαφώς θα υποστηρίξει την μελέτη των ιστορικών στοιχείων, τα οποία συνοδεύουν την αφήγηση της Παλαιάς Διαθήκης. Έτσι λοιπόν τελειώνοντας τον λόγο του απορρίπτει κάθε απόκρυφη διήγηση λέγοντας:

«… «Ο δυνάμενος χωρείν χωρείτω» ενώ ο μη δυνάμενος να μην σκανδαλισθεί από μένα ,επειδή εγώ ο ίδιος αγαπώ και επαινώ και δέχομαι ο,τι ομολογείται από την αλήθεια των καθολικών και θεοπμνεύστων γραφών ,ενώ αυτά που δεν τα βρίσκω μέσα σε αυτές δεν τολμώ να τα παραδεχθώ υπακούοντας τον μυσταγωγό που προστάζει αυστηρά: «διδαχαίς ποικίλαις και ξέναις,μην παραφέρεσθε», καθώς και τον άλλο οιμενικό φωστήρα που λέει: «ο,τι δεν γράφτηκε δεν αξιζει κάν να το στοχαζόμαστε».(

(Απο την ανέκδοτη εργασία μας «Μελετήματα στον Άγιο Μάξιμο τον Γραικό»)

Η πνευματική προσωπογραφία του Αγίου Μαξίμου του Γραικού μέσα από ένα υμνογραφικό ποίημα του Γέροντος Ιωσήφ του Βατοπαιδινού.

Πρωτοπρεσβυτέρου Δημητρίου Αθανασίου.

Εκπαιδευτικού

(Απόσπασμα)

Εισαγωγικά.

Ένα από τα υμνογραφικά κείμενα του μακαριστού Γέροντος Ιωσήφ του Βατοπαιδινού  είναι και η – Ιερά Ακολουθία του οσίου και θεοφόρου Πατρός  ημών Μαξίμου του Βατοπαιδινού.

Το υμνογραφικό αυτό ποίημα περιλαμβάνει :

Α. Τον Μικρό  Εσπερινό.

Β. Τον  Μεγάλο Εσπερινό με  την ακολουθία της Λιτής

Γ. Την ακολουθία του Όρθρου  της εορτής του Αγίου Μαξίμου του Γραικού (21η Ιανουαρίου).

Ο κανόνας του Αγίου του Όρθρου αρχίζει με παρακλητική προσευχή του μακαριστού γέροντος

«Βεβαρημένον τοῖς πολλοῖς μου πταίσμασι, τὸν νοῦν Φιλάνθρωπε, φώτισον καὶ λῦσον τὴν ἐμὴν διάνοιαν,  ὅπως ὑμνήσω Μάξιμον, τὸν σὸν δοῦλον ἀξίως, καὶ τὸν αὐτοῦ μέγαν ἔπαινον, πλέξω εὐφροσύνως γηθόμενος.»

 

 

και έχει την ακροστιχίδα:

 «Βατοπαιδίου  Μάξιμον  Κλεινόν γεραίρω Ιωσήφ»

Ολόκληρο το υμνογράφημα  μπορεί να χαρακτηρισθεί  ως  μια ολοκληρωμένη  πνευματική  προσωπογραφία του Αγίου Μαξίμου του Γραικού.

Με το πρόσωπο του Αγίου  ασχολήθηκαν διάφοροι ερευνητές .

Μη έχοντας όμως τις πνευματικές προϋποθέσεις να ερμηνεύσουν την προσωπικότητα του Αγίου Μαξίμου, τον  χαρακτήρισαν κοινωνικό αναμορφωτή, φορέα του ουμανιστικού πνεύματος  της Δύσεως στην Ρωσία,  κ.α.

Ο Μάξιμος Γραικός ήλθε το 1506 στο Άγιο Όρος για να γίνει μοναχός. Έγινε Αγιορείτης και σαν Αγιορείτης μετέβη στην Ρωσία.

«O  Άγιος Μάξιμος έμεινε Αγιορείτης, υπέμεινε ως Αγιορείτης, δίδαξε και έδρασε ως Αγιορείτης.  Και αυτή η ορθόδοξη ησυχαστική παράδοση τον ανέδειξε σε πρώτου μεγέθους πνευματικό διδάσκαλο και αναμορφωτή της Ρωσικής Εκκλησίας και κοινωνίας». (π. Γεώργιος Καψάνης)

Ο Άγιος Μάξιμος είναι γνήσια πατερική προσωπικότητα, φορέας του ήθους και της παραδόσεως του Αγίου Όρους, κήρυκας της μετανοίας, της αγάπης, της ανεξικακίας, της μακροθυμίας, της υπομονής, μιμητής των παθών του Χριστού, μιμητής του Τιμίου Προδρόμου και του Αποστόλου Παύλου, διδάσκαλος, ομολογητής και μάρτυρας κ.λ.π

Για τον Γέροντα Ιωσήφ ο Όσιος είναι πρώτα Αγιορείτης,«Βλάστημα του Άθωνος,  Βατοπαιδίου  Θείον βλάστημα, εγκαλλώπισμα και στέφανος ».  Αποτελεί  δε ένα παράδειγμα της προφητικής, αποστολικής και μαρτυρικής ζωής του Αγιορείτη μοναχού.

Και  ως γνήσιο τέκνο του Άθωνος τον χαρακτήριζε:

-Η Αποταγή και Ξενιτεία του κόσμου για την αγάπη του Χριστού

 

Ὑπὲρ Χριστοῦ, παθεῖν ἀγάπης ἑλόμενος, ἔξω κόσμου καὶ πατρίδος γέγονας, τὴν ἐμπαθῆ σάρκα καὶ θνητήν, καὶτὰς κάτω φέρειν προφάσεις ἀποδυσάμενος, τὸ ὕψος ἀπαθείας καὶ τῆς θεολογίας, ἀπεκόμισας Μάξιμε χάρισμα.

 

– Η μέχρι θανάτου πίστη στα Ορθόδοξα δόγματα, ως άριστος θεολόγος και θεματοφύλακας των πατρώων Ορθοδόξων παραδόσεων.

Συνέσει καὶ σοφίᾳ πνευματικῇ, ἀνεδεί­χθης διδάσκαλος ἄριστος, θεολογῶν, καὶ Λατίνων θραύων δεινὴν ὀφρύν· τὰ δὲ πατέρων δόγματα, ῥώμῃ ἀνεκήρυξας καὶ σπουδῇ, τοῦ βίου μαρτυροῦντος· καὶ τῇ ὁμολογίᾳ, ἡ τελευτή σου ἐστεφάνωται.

 

 

——————————————————————————-

 

-Η Θεοτοκοφιλία

Ως Αγιορείτης,  ο Όσιος έτρεφε απεριόριστη αγάπη και σεβασμό προς το εξαγνισμένο και πάνσεπτο πρόσωπο της Θεομήτορος. Γεγονός που η ίδια η Παναγία το επιβεβαίωσε και με το οσιακό τέλος του Αγίου κατὰ την 21η Ιανου¬αρίου του 1556. Την  ημέρα αυτή  η Εκκλησία τιμά τον ομώνυμο και προστάτη του Ἅγιο Μάξιμο τον Ὁμολογητή, και στην Ιερὰ Μονὴ της μετανοίας του στο Βατοπαίδι οι πατέρες και αδελφοί του τιμουν κατὰ το έθος την εορτὴ της Παναγίας της Παραμυθίας. Αυτή την ημέρα παρέδωσε το πνεύμα του στα χέρια του ἀγαπημένου του Κυρίου, «για να τον παραμυθήσει απὸ τους κόπους και πόνους του η Κυρία Θεοτόκος η Βατοπαιδινὴ Μήτηρ του και Παραμυθία.

«Τὸ τῆς Πανάγνου θεοφρούρητον Ὄρος, πολλαπλῶς σωτήριον ἀναδειχθέν, ποικίλως τοῖς πᾶσι παρέχει ἀντίληψιν. Καὶ τοῖς μὲν ἐν μετανοίᾳ ζητοῦσι τὸ θεῖον ἔλεος, τὰ κρείττω χαρίζεται. Τοὺς δὲ ὑπερβαλλώντως ἀγωνιζομένους, πατέρας ὁσίους καὶ δικαίους, χάριτος θείας πεπληρωμένους ἀναδείκνυσι. Ὧν εἷς καὶ ὁ παρ᾿ ἡμῖν σήμερον τιμώμενος, ἐπὶ τῇ διπλῇ αὐτοῦ προσφορᾷ, Ὁσίου τε καὶ Διδασκάλου· διὸ εἰκότως αὐτῷ κράζομεν· Χαίροις, πάτερ ἱερώτατε.»

 

 

 

——————–

Χαρακτηρισμοί του Οσίου Μαξίμου από τον Γέροντα Ιωσήφ.
-Πιστός και φρόνιμος οικονόμος του Χριστού- του Άθωνος φοιτητής «ο αράμενος τον Σταυρόν του Κυρίου»- Δόκιμος Εργάτης του Ευαγγελίου της Χάριτος-Αρετής δοχείον- καλλιεργητής ανθρωπίνων  καρδιών.

 

-Οὗτος γὰρ οἰκονομήσας ἀρίστως, τὸ δοθὲν αὐτῷ τάλαντον, ἐμέρισε πανσόφως ὡς πιστὸς οἰκονόμος. Πάντα γὰρ καταλιπών, τὸν τοῦ Κυρίου Σταυρὸν ἀράμενος, καὶ τῷ περιβλέπτῳ Ἄθωνι φοιτήσας, ἔξω σαρκὸς καὶ κόσμουἐγένετο·

 

 

-Τοῦ Εὐαγγελίου τῆς χάριτος, δόκιμος ἐργάτης ὤφθης, ὡς ἀρετῆς δοχεῖον, Ὅσιε Μάξιμε· τὸν τῆς πίστεως γὰρ σπόρον, κεχερσωμέναις καρ-δίαις καλλιεργήσας, προθέλυμνα ἐξέτεμες, ὀθνείων παραδόσεων ζιζάνια·….(Δοξαστικό Μικρού Εσπερινού)

 

 

– Φωτισμένος  διδάσκαλος της ορθοδόξου θεολογίας,  κανόνας, τύπος και οδηγός ευσεβείας.

Τῇ τοῦ Πνεύματος χάριτι, ἐλλαμφθεὶς τὴν διάνοιαν, τα  γεώδη ἅπαντα κατεφρόνησας, καὶ περιὼν ἐξεπαίδευσας, λαοὺς πρὸς εὐσέβειαν, θεολόγῳ διδαχῇ, καὶ τῷ ἔργῳ πατὴρ ἡμῶν, θείᾳ χάριτι, ποδηγῶν πρὸς Χριστὸν πιστῶν τὰ πλήθη, ὁδηγὸς κανὼν καὶ τύπος, καὶ πρεσβευτὴς ἐχρημάτισας.

 

 

-Άνθρωπος  γενναίου φρονήματος -Υπέρμαχος της αλήθειας και της  ευσεβείας –Απόστολος και φωτιστής λαών.

        Πλήρης γενναίου φρονήματος, τῆς σῆς Μονῆς ἀποστάς, τὸν   πλησίον ἐζήτησας, ἄλλος ὡς ἀπόστολος, εὐσεβείας ὑπέρμαχος, θυμὸν μισούντων οὐκ ἐδειλίασας, εἰρκτῇ καὶ πόνοις οὐ κατενάρκησας· ὢ τῆς ἀνδρείας σου, Μάξιμε πανόλβιε!

 

 

Τὸ τοῦ Ἄθωνος βλάστημα, καὶ Μονῆς σου ἐντρύφημα, συνελθόντες ἅπαντες σὲ γεραίρομεν, ὡς ἀριστέα πανθαύμαστον, ὡς ἄλλον ἀπόστολον ὡς φωτίσαντα λαούς, ἀληθείας ὑπέρμαχον, ὡς κρατύναντα, εὐσεβείας τὰ δόγματα σπουδῇ σου·

 

-Θεοειδής διδάσκαλος της Εκκλησίας της Ρωσίας.

« Ὡραῖός σου ὁ βίος καὶ ἡ σεπτή, ἣν ἐτέλεσας Μάξιμε ἔνθεος, ἀποστολή, ὡς ἱεροκῆρυξ καὶ φωτιστής, τῆς ἀχανοῦς Ῥωσσίδος γῆς….»

 

 

 

-Μύστης της αληθινής σοφίας – ελεγκτής των αιρετικών δοξασιών-άριστος αθλητής  στους ιερούς αγώνες.

-Τῇ φιλοσόφῳ σπουδῇ σου, τὸν ἔξω ἄνθρωπον, ἐπλούτησας θεόφρον, καὶ ἀσκήσει τὴν χάριν, τῶν θείων ἀποστόλων ἔνδον λαβών, Ἐκκλησίας τὸ πλήρωμα, ταῖς διδαχαῖς σου, στηρίξας ἀθλητικῶς, ταύτας Μάξιμε ἐσφράγισας.

 

 

-Μιμητής  του ζήλου του Αποστόλου  Παύλου στους κόπους και στις θλίψεις.

…..οὗ­τος γὰρ κα­τὰ Παῦ­λον, ὡς αὐ­τοῦ ζη­λω­τής, ἐν κό­ποις καὶ θλί­ψε­σιν ὑπερ­βαλ­λών­τως, καὶ ἐν φυ­λα­καῖς πε­ρισ­σο­τέ­ρως, ὑπὲρ τῆς εὐ­σε­βεί­ας δο­κι­μα­ζό­με­νος, τὴν ζω­ὴν δι­ε­λή­λυ­θε· …..

 

 

-Μιμητής  των πατέρων, αυστηρός τηρητής  της πατερικής παραδόσεως και θεολογίας.

 

Τὴν  τῶν πατέρων  ζηλώσας, θείαν  παράδοσιν, πράξει καὶ θεωρίᾳ τὸν σὸν βίον τυπώσας, ἐσφράγισας ἀγάπῃλαοὺς νουθετῶν, καὶ Ἐκκλησίας τὰ δόγματα, τῇ θεολόγῳ σου γλώσσῃ ἐπικροτῶν…….

 

 

-Θεολόγος θεόληπτος – μύστης σοφότατος – «πύρινος γλώσσα τας αιρέσεις φλογίζουσα» – μάχαιρα οξυτάτη και δίστομος.    

Έχων τὸν εὐσεβῆ λογισμόν, διαφερόντως τῶν παθῶν αὐτοκράτορα, ἐπέβης ἀνεπιστρέπτῳ, τῇ προαιρέσει ὀρθῶς, θείᾳ θεωρίᾳ διὰ πράξεως, θεολόγος θεόληπτος, μυστογράφος σοφώτατος, πύρινος γλῶσσα, τὰς αἱρέσεις φλογίζουσα, ὥσπερ μάχαιρα ὀξυτάτη καὶ δίστομος, πλάνας τὰς ἐκ τῆς Δύσεως, ἀνέτρεψας λόγοις σου, Μάξιμε θείων δογμάτων, ἡ ἀκριβὴς ἀναστήλωσις· (προσόμοιο των Αίνων)

 

 

-Διδάσκαλος και φωτιστής των πλανεμένων λαών.

       Τ ὸ  κατ᾿  εἰκόνα  τηρήσας  ἀκέραιον, Μάξιμε πάτερ, πρὸς τὸ   καθ᾿   ὁμοίωσιν, δ᾿  ὡς   δυνατὸν  προσπελάσας, υἱὸς  Θεοῦ πρεπόντως κεκλήρωσαι. Τῆς γὰρ φωνῆς Κυρίου, τοῦ Θεοῦ ἐπακούσας· «στήριξον τὸν ἀδελφόν σου», οὐκ ἔδωκας ὕπνον σοῖς ὀφθαλμοῖς. Τῆς δὲ κρείττονος ὁδοῦ, τὸ πέρας ἐκπληρώσας, τοῖς βορείοις ἀπεδήμησας λαοῖς, σκότει ἀγνωσίας καὶ ἀχλύει αἱρέσεων πεπλανημένοις· οὓς διδάσκων καὶ φωτίζων ἐπέστρεψας, πρὸς νομὰς σωτηρίους· φθόνῳ δὲ τοῦ ἐχθροῦ διασυρείς, φυλακαῖς πολυετὴς ἐκαρτέρησας, σφραγίσας σου τὸ ἔργον δι᾿ ὁμολογίας· καὶ νῦν ἐν οὐρανοῖς, τῶν πόνων σου τὰ ἔπαθλα κομιζόμενος, μνήσθητι καὶ ἡμῶν, τῶν εὐφημούντων σε.

 

 

ΣΗΜΕΙΩΣΗ.

Ολόκληρο το άρθρο δημοσιεύεται στο εκδοθέν βιβλίο «Αγίου Μαξίμου του Γραικού.Κανών Παρακλητικός εις το Θείον και Προσκυνούμενον, Πανάγιον και Παράκλητον Πνεύμα.Συλλογική Έκδοση. Άρτα  2014.

ΠΗΓΗ.https://ixotisartas.gr/%ce%b7-%cf%80%ce%bd%ce%b5%cf%85%ce%bc%ce%b1%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%ae-%cf%80%cf%81%ce%bf%cf%83%cf%89%cf%80%ce%bf%ce%b3%cf%81%ce%b1%cf%86%ce%af%ce%b1-%cf%84%ce%bf%cf%85-%ce%b1%ce%b3%ce%af%ce%bf%cf%85/

 

Ο Άγιος Μάξιμος ο Γραικός για το Ισλάμ.  

Πρωτοπρεσβυτέρου   Δημητρίου Αθανασίου (εκπαιδευτικού)

Εισαγωγικά

Ένα από τα κορυφαία πρόσωπα του Αγιορείτικου Μοναχισμού και συνάμα Ιεραπόστολος, μπορεί να θεωρηθεί ο Όσιος Μάξιμος ο Γραικός.

Δεύτερος φωτιστής των Ρώσων, μεταφραστής και συγγραφέας, εκδότης ιερών κειμένων, αναμορφωτής σε όλα τα επίπεδα. Ίσως γι αυτό ενόχλησε και την Τσαρική εξουσία και πέρασε μεγάλο μέρος της ζωής του σιδηροδέσμιος.

Σύμφωνα με τον ιστορικό ερευνητή, συγγραφέα κα ειδικό μελετητή του βίου και του έργου του Αγίου Μαξίμου του Γραικού Κωνσταντίνο Τσιλιγιάννη, τα έργα του Αγίου Μαξίμου διαιρούνται σε ρωσόγλωσσα πεζά κείμενα κα σε ελληνόφωνα ποιητικά κείμενα.

Τα μεν πεζά του έργα, άνω των 300, είναι:

α) Μεταφράσεις,

β) γραμματολογικές κα λεξικογραφικές εργασίες,

γ) δογματικο-πολεμικά έργα,

δ) έργα κατά της αστρολογίας, του αποκρυφισμού και των προλήψεων,

ε) ηθικοπλαστικά έργα,

στ) δημοσιολογικά έργα,

ζ) αυτοβιογραφικά έργα,

η) ερμηνευτικά άρθρα και αφηγήσεις γιο θρησκευτικά, εκκλησιαστικά και καθημερινά θέματα,

θ) εκκλησιαστικο-ιστορικά έργα και

ι) διάφορα άλλα.

Τα δε ποιητικά του έργα αποτελούν:

-Ο Παρακλητικός Κανόνας στο Άγιο Πνεύμα (το μοναδικό υμνογράφημα στην εκκλησιαστική γραμματεία)

-Ο Παρακλητικός Κανόνας στον Τίμιο Πρόδρομο και Βαπτιστή Ιωάννη

-Η ακολουθία του Αγίου Εράσμου

-Τα έξι επιγράμματα, ήτοι στον Οικουμενικό Πατριάρχη Νήφωνα Β΄, στη λάρνακά του, στο Ρήτορα Μανουήλ, στον Ηγεμόνα της Βλαχίας Νεαγκόε, στον Οικουμενικό Πατριάρχη Ιωακείμ Α΄ και στον Άγιο Δημήτριο.

Έγραψε επίσης και δύο μεγάλα ηρωελεγειακά έπη «κατά της αρχαιοελληνικής πλάνης» και «περί μετανοίας».

——————————————————————————————–

Τίς αντιρρητικές του απόψεις για το Ισλάμ ο άγιος Μάξιμος ο Βατοπαιδινός τίς κατέγραψε σέ τρείς αντιρρητικούς λόγους του, στους οποίους συμπεριέλαβε τίς απόψεις των Πατέρων και συγγραφέων πού έζησαν στην Χριστιανική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, το λεγόμενο Βυζάντιο.
Ο πρώτος λόγος φέρει τόν τίτλο «Λόγος στηλιτευτικός κατά τής μαγγανείας τού επινοήσαντος αυτήν αισχρού κυνός Μωάμεθ».

Ο δεύτερος λόγος του φέρει τον τίτλο «Δεύτερος λόγος περί τού αυτού θέματος πρός τούς ευσεβείς εναντίον τού θεομάχου κυνός Μωάμεθ».

Εδώ γίνεται εν μέρει αναφορά στην συντέλεια τού αιώνος τούτου».

Ο τρίτος λόγος φέρει τον τίτλο: «Απαντήσεις των Χριστιανών εναντίον των Αγαρηνών των διαβαλλόντων τήν ορθόδοξη χριστιανική μας πίστη».
Θα παρατεθεί η αρχή τού πρώτου λόγου πού δίνει το στίγμα τής όλης αντιμετωπίσεως τού θέματος: «Στο μέτρο τής ζώσας πίστεώς μας και όσο μάς συνέδραμε η χάρη τού Αγίου Πνεύματος, στηλιτεύσαμε ήδη τήν ιουδαϊκή κακοπιστία, τήν ελληνική ασέβεια και τήν λατινική αίρεση αν όμως αφήσουμε άνευ στηλιτεύσεως τήν πολυποίκιλη των θεοστυγών Αγαρηνών ασέβεια και τήν δαιμονική μαγγανεία, τότε κανείς δεν θα μάς επαινέσει αλλά απεναντίας οι πάντες θα μάς καταδικάσουν για άκρα αδιαφορία και έλλειψη θείου ζήλου για τήν ορθόδοξη πίστη. Γι’ αυτό, αφού επικαλεστήκαμε τήν άπειρη χάρη τού θείου και προσκυνητού παρακλήτου (τού Αγίου Πνεύματος), ας αρχίσουμε με την βοήθεια τού Θεού να μιλάμε προς υπεράσπιση τής αμωμήτου, θεοφιλούς και μόνης σωτηρίου πίστεως».

Ο άγιος Μάξιμος ο Βατοπαιδινός κάνει μια συγκινητική αντιπαραβολή μεταξύ τού Χριστού και τού Μωάμεθ. Επιμένει στην ελευθερία και τήν απόλυτη απουσία κάθε καταναγκασμού πού απευθύνει ο Χριστός στους ανθρώπους, σέ αντίθεση με τήν βία και τον όλεθρο πού υπόσχεται ο Μωάμεθ σέ όσους δεχθούν το κήρυγμά του. Μιλώντας για τον Θεό, όπως τον κηρύσσει ο Χριστός, τον χαρακτηρίζει ως φιλάνθρωπο, γενναιόδωρο, ευμενή, δίκαιο πού δεν θέλει τον θάνατο τού αμαρτωλού, αλλά τήν επιστροφή του στην ζωή, δεν αναγκάζει κανέναν και δεν διατάσσει κανέναν να σκοτώνει τον οποιονδήποτε. Αντίθετα, ο Μωάμεθ είναι πρόδρομος τού Αντιχρίστου και κατοικητήριο τού διαβόλου. Γράφει: «Από τήν τραχιά απάντηση, όπως και από πολλές άλλες πράξεις του, προκύπτει ότι ο αχρείος αυτός δεν απεστάλη από τον Θεό επειδή ο πανάγαθος Θεός δεν εξαναγκάζει κανέναν αλλά από τον θεομάχο καί μισάνθρωπο διάβολο για τον αιώνιο όλεθρο αυτών πού τον ακολουθούν. Ο διάβολος εξ αρχής ήταν ανθρωποκτόνος (Ιωάν. 8, 44) και σαν βασανιστής ευφραίνεται όταν χύνεται ανθρώπινο αίμα επειδή είναι ασυμφιλίωτος εχθρός του και με όλα τα μέσα ενισχύεται, ο αισχρός, και προσελκύει όλους μαζί του στην γέεννα τού πυρός».

Πηγή. Λόγοι Αγίου Μαξίμου Γραικού. Έκδοση Ι.Μ.Μ.Βατοπαιδίου.