Διευκρινίσεις για την ημερομηνία και τον χρόνο εορτασμού του Ορθόδοξου Πάσχα

Έρευνα: πρωτοπρεσβυτέρου Δημητρίου Αθανασίου

Εκπαιδευτικού (χημικού)

Εισαγωγικά.

Επειδή δημιουργήθηκαν σοβαρότατα προβλήματα και ενστάσεις με τον φετινό (2021)  εορτασμό του Πάσχα και επειδή τα δημοσιευμένα άρθρα ή  οι δημοσιευμένες απαντήσεις δημιούργησαν σύγχυση σε πολλούς, δημοσιεύουμε το παρακάτω άρθρο με σκοπό να ξεκαθαριστούν τα προβλεπόμενα από την Ορθόδοξη Εκκλησία σχετικά με τον συγκεκριμένο  εορτασμό.

Τι είναι τα Πασχάλια

Οι  ημερομηνίες  εορτής του Ορθοδόξου Πάσχα για κάθε έτος είναι δημοσιευμένες στα λεγόμενα Πασχάλια.

Πασχάλιο  καλείται το εορτολόγιο των κινητών εορτών, που εξαρτώνται από το Πάσχα. Σε αντίθεση με το εορτολόγιο των ακίνητων εορτών, οι διατεταγμένες κινητές εορτές δεν έχουν σταθερές ημερομηνίες και γι’ αυτό λέγονται κινητές. Απαιτείται, λοιπόν, ο ετήσιος προσδιορισμός της ημερομηνίας του Πάσχα και κατόπιν όλων των υπολοίπων κινητών εορτών. Μέρος του πασχαλίου είναι και ο τρόπος προσδιορισμού της ημερομηνίας του Πάσχα κάθε έτους.

Η Εκκλησία εκδίδει υπό τον τίτλο Πασχάλιο  του σωτηρίου έτους Χ  ετήσιους Πίνακες, που περιέχουν χρήσιμες αστρονομικές και εορτολογικές πληροφορίες για κάθε νέο έτος, όπως: Ηλίου κύκλοι, Σελήνης κύκλοι, Σελήνης θεμέλιον, Κρεωφαγίας ημέραι, Αρχή Τριωδίου, Η Απόκρεω, Νομικόν Φάσκα, Λατίνων Πάσχα, ΤΟ ΑΓΙΟΝ ΠΑΣΧΑ, Της Αναλήψεως, Της Πεντηκοστής, ημέραι νηστείας των Αγ. Αποστόλων, Παραμονή Χριστουγέννων ημέρα κ.α

Στην σελίδα 32 των Διπτύχων της Εκκλησίας της Ελλάδος δημοσιεύεται το Πασχάλιο του έτους  2021. Για λόγους συντόμευσης του άρθρου δεν αναλύουμε τους άλλους όρους του Πασχαλίου και επικεντρώνουμε την προσοχή μας στις παρακάτω εορτές και ημερομηνίες. Νομικό Φάσκα (01 Μαϊου) και το ΑΓΙΟΝ ΠΑΣΧΑ ΤΩΝ ΟΡΘΟΔΟΞΩΝ (02 Μαϊου).

Προκειμένου να εξηγήσουμε τις ημερομηνίες αυτές παραθέτουμε τα παρακάτω ιστορικά στοιχεία.

Ιστορικά στοιχεία

Από τα αρχαία χρόνια μέχρι και σήμερα, η εαρινή ισημερία συνδέθηκε με ορισμένες θρησκευτικές γιορτές: Σηματοδοτούσε το τέλος του χειμώνα και τον ερχομό της άνοιξης. Είναι επίσης γιορτή των Εβραίων, το «Πεσάχ» (peshah), που σημαίνει επίσης διάβαση και εννοούνταν η φυγή από την Αίγυπτο. Σηματοδοτούσε την απελευθέρωση του Εβραϊκού λαού από την αιγυπτιακή αιχμαλωσία προς τη Γη της Επαγγελίας. Είναι και γιορτή των Χριστιανών, το Πάσχα, που έχει τις ρίζες του από το εβραϊκό Πεσάχ και θεωρείται η διάβαση από τον θάνατο προς την ζωή. Δηλαδή, συμβολίζει την διάβαση από τον θάνατο της αμαρτίας προς την ζωή της αληθείας.

Οι Χριστιανοί, επειδή οι πρώτοι από αυτούς προερχόταν από τους Εβραίους και επειδή το Μαρτύριο και η Ανάσταση του Ιησού συνέπεσαν κατά τη διάρκεια του Εβραϊκού Πάσχα, παρέλαβαν αυτή την εορτή με το όνομα Πάσχα σε  ανάμνηση  της Αναστάσεως. Κατά τα πρώτα χρόνια οι Χριστιανοί, που προέρχονταν από τους Εβραίους, συνεόρταζαν μαζί με τους άλλους Εβραίους το Πάσχα. Η μόνη διαφορά ήταν, ότι το Πάσχα των πρώτων Χριστιανών ετελείτο με μεγαλύτερη χαρά, διότι δεν συμβόλιζε απλά την παλαιά σωτηρία, αλλά προεικόνιζε και την μέλλουσα ζωή.

Σύμφωνα με τον Μωσαϊκό Νόμο, το Εβραϊκό Πάσχα (λέγεται και Νομικό Φάσκα) ορίζεται να εορτάζεται την ημέρα, όπου συνέπιπτε η πρώτη εαρινή πανσέληνος. Το εβραϊκό ημερολόγιο είναι ηλιοσεληνιακό, δηλαδή ένας μήνας αντιστοιχεί σε έναν συνοδικό μήνα και περιλαμβάνει έναν πλήρη κύκλο φάσεων της σελήνης. Πρώτη ημέρα κάθε μήνα θεωρείται η ημέρα κατά την οποία εμφανίζεται ο μηνίσκος της νέας σελήνης. Σύμφωνα με το εβραϊκό μηνολόγιο, ο μήνας, του οποίου η πανσέληνος συμβαίνει πάντα αμέσως μετά την εαρινή ισημερία καλείται Νισάν και είναι ο πρώτος μήνας του θρησκευτικού εβραϊκού έτους. Είναι γνωστό ότι η πανσέληνος απέχει από την νέα σελήνη περίπου δεκατέσσερις ημέρες και επομένως, η 14η Νισάν θεωρείται ως σταθερή ημερομηνία εορτασμού του Νομικού Φάσκα.

Η συνήθεια αυτή του εορτασμού του Πάσχα μαζί με τους Ιουδαίους παρέμεινε σε μερικούς Χριστιανούς μέχρι τον 4ο αιώνα μ.Χ. Όμως, από το 51 μ.Χ. ο έβδομος κανόνας των Αποστόλων, που συνήλθαν τότε, αποδοκίμαζε αυτούς, που εόρταζαν το Πάσχα μαζί με τους Εβραίους την 14η του Νισάν και γι’ αυτό αποκαλούνταν «τεσσαρεσκαιδεκατίτες». Παρά ταύτα, στην Ανατολή εξακολουθούσαν οι Χριστιανοί να γιορτάζουν το Πάσχα μαζί με το Ιουδαϊκό Πάσχα, ενώ στη Δύση το Πάσχα ετελείτο την επόμενη Κυριακή της εβραϊκής εβδομάδας των Αζύμων. Άλλοι Χριστιανοί εόρταζαν το Πάσχα την 15η Νισάν, άλλοι την 16η Νισάν, ακόμη και ημέρες διαφορετικές της Κυριακής. Και ενώ η Σύνοδος της Εφέσου αποφάσισε όπως το Πάσχα να εορτάζεται στις 14 Νισάν, η Σύνοδος της Ρώμης το 196 μ.Χ. αποφάσισε να εορτάζεται Κυριακή.

Φυσικά, καταβλήθηκαν προσπάθειες εναρμονισμού με συζητήσεις, που διεξάγονταν, αλλά χωρίς αποτέλεσμα. Λύση στο ζήτημα δεν έδωσε ούτε η Σύνοδος στην Αρελάτη το 314 μ.Χ. υπό τον Μεγάλο Κωνσταντίνο, ο οποίος επανέφερε το ζήτημα και στην Α’ Οικουμενική Σύνοδο της Νίκαιας το 325 μ.Χ, αξιώνοντας το Πάσχα να εορτάζεται κοινή ημέρα για όλους τους Χριστιανούς μετά από το Εβραϊκό Πάσχα και ημέρα Κυριακή, επειδή ήταν γνωστό ότι η Ανάσταση του Κυρίου έλαβε χώρα την μία του Σαββάτου, δηλαδή την επόμενη ημέρα από το Σάββατο, που αργότερα ονομάστηκε «Κυριακή», δηλαδή ημέρα του Κυρίου.

Η Σύνοδος της Νίκαιας καταδίκασε τους «τεσσαρεσκαιδεκατίτες» και προχώρησε σε ρυθμίσεις του εορτασμού του Πάσχα. Επειδή, η Αλεξάνδρεια ήταν τότε πνευματικό κέντρο της νεοϊδρυθείσας Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, ανατέθηκε στον Πατριάρχη Αλεξανδρείας και ειδικότερα στον αστρονόμο και Επίσκοπο Χωνών Αχιλλέα Τάτιο να καθορίσει την ημέρα του Πάσχα, αλλά και να την μεταδώσει στον πρώτο στην τάξη Επίσκοπο Ρώμης, ο οποίος θα την ανακοίνωνε σε όλες τις Χριστιανικές Εκκλησίες. Το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας εξέδωσε έναν κανόνα για τον προσδιορισμό της ημερομηνίας του Πάσχα και γι’ αυτό ονομάστηκε Πασχάλιος Κανών και περιείχε τέσσερεις όρους. Ο Πασχάλιος Κανόνας, λοιπόν, όριζε το Πάσχα να τελείται κάθε χρόνο (α) την πρώτη Κυριακή, (β) μετά την πρώτη πανσέληνο, (γ) που έπεται της Εαρινής Ισημερίας. Επειδή, όμως, το Νομικό Φάσκα τελείται, όταν πληρούνται οι δύο τελευταίοι όροι, για να αποφευχθεί ο συνεορτασμός στην περίπτωση που πληρείται και ο πρώτος όρος, υπάρχει και ένας τέταρτος όρος, ο οποίος ορίζει ότι: όταν η εαρινή ισημερία και η επόμενη πανσέληνος συμπέσουν την ίδια ημέρα και είναι ημέρα Κυριακή, το Χριστιανικό Πάσχα μετατίθεται για την επόμενη Κυριακή.

Παρατηρήσεις

1.Όταν συνήλθε η Α Οικουμενική Σύνοδος το ισχύον ημερολόγιο ήταν το Ιουλιανό. Σύμφωνα με το ημερολόγιο αυτό η  εαρινή ισημερία ήταν την 21η Μαρτίου. Επίσης το ημερολόγιο αυτό είναι ηλιοκεντρικό και έχει ως βάση το 24ωρο που ξεκινάει από τις 12 τα μεσάνυκτα της μιας μέρας και τελειώνει στις 12 τα μεσάνυκτα της επόμενης μέρας. Επομένως οι όροι που έθεσε η Α Οικουμενική Σύνοδος με βάση το 24ωρο για το έτος 2021  έχουν ως εξής.

ΝΟΜΙΚΟ ΦΑΣΚΑ  (Εβραϊκό Πάσχα). Ξεκινάει από τα μεσάνυκτα της 30 Απριλίου και τελειώνει τα μεσάνυκτα της 1ης Μαϊου.(σύμφωνα με το νέο ημερολόγιο) η από μεσάνυκτα 17 Απριλίου μέχρι τα μεσάνυκτα της 18 Απριλίου σύμφωνα με το Ιουλιανό ημερολόγιο.

ΑΓΙΟ ΠΑΣΧΑ ΤΩΝ ΟΡΘΟΔΟΞΩΝ. Αρχίζει τα μεσάνυκτα της 1ης Μαΐου και η πρώτη μέρα τελειώνει τα μεσάνυκτα της 2ης Μαϊου 2021(σύμφωνα με το νεο ημερολόγιο) ώστε να μην συμπέσει με το Νομικό Φάσκα.

2.Απαραίτητος ΔΟΓΜΑΤΙΚΟΣ ΟΡΟΣ σύμφωνα με τον 7ο Αποστολικό Κανόνα, που επικύρωσε με συγκεκριμένους όρους εορτασμού του Πάσχα  η Α Οικουμενική Σύνοδος και εκδόθηκαν τα Πασχάλια ήταν να μην συμπέσει  ΠΟΤΕ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΑΚΑ   ΕΙΣ ΤΟΥΣ ΑΙΩΝΑΣ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ η ημερομηνία της εορτής του Εβραϊκού Πάσχα  με το Πάσχα των Ορθοδόξων. Και για να το πετύχει αυτό καθιέρωσε την ημερομηνία του ΝΟΜΙΚΟΥ ΦΑΣΚΑ.

Η ημερομηνία του Νομικού Φάσκα μπορεί σήμερα να φαίνεται ΥΠΟΘΕΤΙΚΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ (φέτος το Πάσχα οι Εβραίοι σύμφωνα με το δικό τους ημερολόγιο το γιόρτασαν από 27-3-21 έως 4-4-2021  λόγω του ημερολογίου που ακολουθούν), ΟΜΩΣ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΑΠΑΡΑΒΑΤΟ ΟΡΟ ΕΟΡΤΑΣΜΟΥ ΤΟΥ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΠΑΣΧΑ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΥ ΕΤΟΥΣ ΚΑΙ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟΥ.  Γι΄αυτό τον λόγο αναγράφεται σε όλα τα Πασχάλια όλων των τοπικών εκκλησιών, είτε ακολουθούν το Ιουλιανό, είτε το νέο ημερολόγιο. Εδώ πρέπει να σημειώσουμε ότι το 1924 με την εισαγωγή του νέου ημερολογίου δεν πειράχτηκε το Πασχάλιο. Γι΄αυτό όλες οι ορθόδοξες Εκκλησίες, είτε ακολουθούν το Ιουλιανό ημερολόγιο, είτε το νέο, εορτάζουν την ΙΔΙΑ ΚΥΡΙΑΚΗ, αλλά με διαφορετική ημερομηνία.

3. Με το θέμα του χρόνου της Αναστάσεως αναλυτικά  ασχολήθηκε ο Άγιος Διονύσιος Αλεξανδρείας (3ος αιών), υποχρεωθείς να απαντήσει σε ερώτηση επισκόπου για το πότε, ποια ώρα ακριβώς, πρέπει να σταματά η προ του Πάσχα νηστεία. Την σπουδαία αυτή ανάλυση του Αγίου Διονυσίου Αλεξανδρείας, υιοθέτησε και η Πενθέκτη Οικουμενική Σύνοδος, η γνωστή εν Τρούλλω (690), η οποία ορίζει με τον ΠΘ´ (89ο) κανόνα της, ότι πρέπει η παύση της νηστείας να γίνεται μετά το μεσονύκτιο του Σαββάτου προς την Κυριακή, διότι, κατά την ερμηνεία του Αγίου Νικοδήμου στον εν λόγω κανόνα, από την ευαγγελική διήγηση «συνάγεται ότι κατά το μεσονύκτιον ανέστη ο Κύριος παρελθούσης της στ´ ώρας και αρχομένης της ζ´». Ο Θεόδωρος Βαλσαμών ερμηνεύοντας επίσης τον κανόνα του Αγίου Διονυσίου παραπέμπει και στον πθ´ της εν Τρούλλω συνόδου, λέγοντας ότι επειδή, εκτός από τον κανόνα, η ώρα της Αναστάσεως αποσαφηνίσθηκε παλαιότερα κατά το δυνατόν και βάσει αγιογραφικών χωρίων (μολονότι τον αληθή χρόνο γνωρίζει μόνον ο αναστάς Θεός) οφείλουμε να πούμε, ότι μέχρι τα μεσάνυκτα, μέχρι δηλαδή την έκτη ώρα της νύκτας (12 τα μεσάνυκτα), πρέπει να νηστεύουμε· από την έβδομη όμως ώρα, την πρώτη δηλαδή μεταμεσονύκτια, που αρχίζει η Κυριακή κατά την οποία αναστήθηκε ο Χριστός (είναι δε εύλογο η Ανάσταση να έγινε ή κατά την εβδόμη ή κατά την ογδόη ώρα) δεν πρέπει να νηστεύουμε, για να μη φανούμε αντίθετοι προς τους κανόνες που απαγορεύουν την νηστεία κατά τις Κυριακές [Πηδάλιο].(π.Θ.Ζ)

Και το Συναξάρι της Κυριακής του Πάσχα, προφανώς γραμμένο από τον Νικηφόρο Κάλλιστο Ξανθόπουλο, που έγραψε όλα τα Συναξάρια του Πεντηκοσταρίου, μάς πληροφορεί, ότι η Ανάσταση έγινε περί το μεσονύκτιο, λίγο πριν ή λίγο μετά από αυτό: «Η δε του Κυρίου ανάστασις γέγονεν ούτω· των στρατιωτών φυλασσόντων τον τάφον περί μέσον νυκτός σεισμός γίνεται· κατελθών γαρ Άγγελος τον λίθον της του μνημείου θύρας αφίστησιν».

4. Το επιχείρημα  ότι λειτουργικά η ημέρα αρχίζει από τον εσπερινό της προηγούμενης (λειτουργικός χρόνος)   δεν ισχύει στην περίπτωση  του χρονικού εορτασμού του Πάσχα, γιατί, όπως αναφέραμε παραπάνω, η Α Οικουμενική Σύνοδος διατύπωσε  τους όρους εορτασμού με βάση αστρονομικά δεδομένα και τα Πασχάλια εκδόθηκαν και εκδίδονται με βάση  το ισχύον τότε Ιουλιανό ημερολόγιο. Και τα Πασχάλια που εκδόθηκαν δεν υιοθετούν τον λειτουργικό χρόνο αλλά τον ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΑΚΟ  ΧΡΟΝΟ (24ΩΡΟ όπως αναλύθηκε παραπάνω) και θέτουν συγκεκριμένες ημερομηνίες εορτής και του Νομικού Φάσκα και του Αγίου Πάσχα των Ορθοδόξων.

5.Κατά τον εορτασμό της Ανάστασης προηγείται  η  ΜΕΤΑΜΕΣΟΝΥΚΤΙΑ ΑΝΑΓΓΕΛΙΑ-ΟΜΟΛΟΓΙΑ με το τροπάριο  ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ και ακολουθεί ο ΜΕΤΑΜΕΣΟΝΥΚΤΙΟΣ ΟΡΘΡΟΣ ΤΗΣ ΕΟΡΤΗΣ  (Αναστάσεως ημέρα…) ΚΑΙ Η ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Κάθε  χρονική μετάθεση  μερών του  λειτουργικού εορτασμού  πριν το ΜΕΣΟΝΥΚΤΙΟ συνεπάγεται κατακερματισμός και αθέτηση όλων των κανόνων που αναφέραμε παραπάνω. Και όπως στην Θεία Λειτουργία προηγείται η ΟΜΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΠΙΣΤΕΩΣ με το «Πιστεύω» και ακολουθεί η Αγία Αναφορά  έτσι και στον εορτασμό της ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗΣ  ΔΕΣΠΟΤΙΚΗΣ ΕΟΡΤΗΣ  ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΗΣ πρέπει να προηγείται η ΟΜΟΛΟΓΙΑ-ΑΝΑΓΓΕΛΙΑ  ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΗΣ (χρονικά μετά το Μεσονύκτιο όπως για 2000 και πλέον χρόνια καθόρισε η Ορθόδοξη Παράδοση)  και να ακολουθούν τα υπόλοιπα.

13 thoughts on “Διευκρινίσεις για την ημερομηνία και τον χρόνο εορτασμού του Ορθόδοξου Πάσχα

  1. Χριστός Ανέστη!
    Με το φτωχό μου μυαλό και σύμφωνα μ’αυτά που γράφετε φέτος έπρεπε να γιορτάσουμε την Ανάσταση την Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως 4 Απριλίου μιας και ισχύουν τα
    » υπάρχει και ένας τέταρτος όρος, ο οποίος ορίζει ότι: όταν η εαρινή ισημερία και η επόμενη πανσέληνος συμπέσουν την ίδια ημέρα και είναι ημέρα Κυριακή, το Χριστιανικό Πάσχα μετατίθεται για την επόμενη Κυριακή.»
    Εαρινή Ισημερία – ημέρα Κυριακή -21 Μαρτίου
    Επόμενη Πανσέληνος – ημέρα Κυριακή -28 Μαρτίου
    Άρα Πάσχα –> Επόμενη Κυριακή 4 Απριλίου

    Ή εγώ έκανα λάθος -το πιθανότερο- ή εσείς!
    Και για τους εβραίους μπορώ να πω πως μια χαρά το κάνανε στις 27 Μαρτίου δλδ στην πρώτη Πανσέληνο μετά την εαρινή ισημερία!

    Αν έχετε την καλοσύνη βοηθήστε με να καταλάβω που υπάρχει το λάθος!

    • ΑΛΗΘΩΣ ΑΝΕΣΤΗ.. Το λάθος σας είναι ότι δεν κάνετε τους υπολογισμούς πάντα με το ΙΟΥΛΙΑΝΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ.
      Θεωρείται ότι η Εαρινή πανσέληνος είναι 28 Μαρτίου αλλά ο υπολογισμός γίνεται με το νέο ημερολόγιο ενώ με το Ιουλιανό είναι 15 Μαρτίου και δεν είναι η πανσέληνος μετά την εαρινή ισημερία.
      Αν η ισημερία με το ιουλιανό ημερολόγιο ειναι 21 Μαρτίου η πρώτη πανσέληνος μετά την εαρινή ισημερία είναι 14 Απριλίου με το Ιουλιανό και η πρώτη Κυριακή μετά την εαρινή πανσέληνο είναι 19 Απριλίου με το Ιουλιανό και 02 Μαϊου με το νέο ημερολόγιο.
      π.Δ.Α

  2. Ευχαριστώ για τον κόπο σας.
    Μα πώς υπολογίζουν την ισημερία στο Ιουλιανό; Υπάρχει τύπος; Αν ναι, ποιος;;

    Αφού εαρινή ισημερία σημαίνει ίση μέρα-ίση νύχτα πράγμα που συμβαίνει γύρω στις 21 Μαρτίου με το γρηγοριανό και όχι στις 21+13 –> 3 Απριλίου με το Ιουλιανό.
    Άρα την ισημερία εμείς οι Ορθόδοξοι την τοποθετούμε μετά 13 ημέρες από την πραγματική (αστρονομική) ισημερία;;;
    Αν έχω καταλάβει ο «όρος της Νίκαιας» μιλάει για Πανσέληνο μετά την εαρινή ισημερία δλδ τότε ως εαρινή ισημερία θεωρούνταν οι περίπου 13 ώρες μέρα και 11 ώρες νύχτα;;
    Τόσο λάθος έκαναν;;

    Δλδ κανονικά/πραγματικά η φετινή εαρινή ισημερία με το Ιουλιανό θα ήταν 8 Μαρτίου (21ημ μείον 13 ημ.) άρα η 1η Πανσέληνος στις 28 Μαρτίου, όπως δηλαδή γιόρτασαν οι εβραίοι φέτος!
    Εμείς πώς τοποθετούμετο νομικό φάσκα στις 1 Μαΐου δε το κατάλαβα!

    • H εαρινή ισημερία 21 Μαρτίου είναι με το Ιουλιανό ημερολόγιο κατά την Σύνοδο της Νικαίας. Με το Πασχάλιο, που καθιέρωσε η Α’ Οικουμενική Σύνοδος, η Ισημερία προσδιορίστηκε ημερολογιακά και όχι αστρονομικά. Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι η «Ημερολογιακή Ισημερία» αποσυνδέθηκε από την (πραγματική) αστρονομική Ισημερία. Με άλλα λόγια, η Ισημερία έπαψε να είναι κινητή. Καθιερώθηκε ως ακίνητη, πάντα στις 21 Μαρτίου (με το Ιουλιανό ημερολόγιο), επειδή τότε παρατηρήθηκε η Ισημερία, το 325 μ.Χ..Όλοι οι υπολογισμοί γίνονται με το Ιουλιανό. Υπάρχει αστρονομικό λάθος σήμερα, όμως την Σύνοδο της Νικαίας δεν την ενδιέφερε το επιστημονικο μέρος του θέματος αλλά η ενότητα της Εκκλησίας και ο εορτασμός του Πάσχα απο όλους τους ορθοδόξους την ιδια μέρα διαδορετική απο το Εβραικο Πάσχα γιατί υπήρχαν αρκετοί ιουδαίζοντες χριστιανοί που γιόρταζαν το Πάσχα μαζί με τους Ιουδαίους (τεσσαρεσκαιδεκατίτες).Το Νομικό Φάσκα καθορίζονταν διαφορετικά. Πρέπει όμως να μας δεσμεύει το Πάσχα των Εβραίων και να εορτάζουμε το Πάσχα μετά απ’ αυτό, έστω και αν εσφαλμένα υφ’ ημών υπολογίζεται ή υπ’ αυτών εορτάζεται.

  3. Αυτό που έκαναν οι αστρονόμοι του Πάπα Γρηγόριου ΙΓ’, ήταν να συνδέσουν ξανά την «Ημερολογιακή Ισημερία» με την αστρονομική, διορθώνοντας όσο μπορούσαν τη διάρκεια του ημερολογιακού έτους και αφαιρώντας το συσσωρευμένο σφάλμα. Γι’ αυτό σήμερα (και για αρκετούς ακόμη αιώνες), η αστρονομική ισημερία κυμαίνεται σταθερά, σύμφωνα με το Γρηγοριανό ημερολόγιο, μεταξύ 20 και 21 Μαρτίου και με το Ιουλιανό ημερολόγιο, μεταξύ 7 και 8 Μαρτίου. Όπως αναφέρεται και πιο πάνω, σαν «Ημερολογιακή Ισημερία» (η οποία καθορίζει το Πάσχα) λαμβάνεται πάντα η 21η Μαρτίου, σύμφωνα με το Ιουλιανό ημερολόγιο, που αντιστοιχεί με την 3η Απριλίου του πολιτικού/Γρηγοριανού ημερολογίου.
    Για να βρεθούν τα όρια εορτασμού του Πάσχα λαμβάνονται υπόψιν οι δύο ακραίες περιπτώσεις:

    1) Αν η πανσέληνος συμπέσει με την Ισημερία, τότε η πανσέληνος θεωρείται εαρινή (ή πασχαλινή) και την επόμενη Κυριακή είναι Πάσχα.

    Αν επιπροσθέτως η πανσέληνος και η ισημερία συμβούν ημέρα Σάββατο, τότε το Πάσχα τελείται την 22η Μαρτίου και αποτελεί το νωρίτερο δυνατό Πάσχα.

    2) Άν η πανσέληνος συμβεί 20 Μαρτίου (μια ημέρα πριν την Ισημερία), τότε η πανσέληνος αυτή δεν θεωρείται εαρινή. Εαρινή πανσέληνος θεωρείται η επόμενη πανσέληνος, η οποία θα γίνει:

    20 Μαρτίου + 29 μέρες σεληνιακού μήνα = 49 Μαρτίου – 31 μέρες Μαρτίου = 18 Απριλίου

    Αν επιπροσθέτως, η 18η Απριλίου συμπέσει ημέρα Κυριακή, τότε το Πάσχα μετατίθεται για τις:

    18 Απριλίου + 7 ημέρες τις εβδομάδος = 25 Απριλίου

    και αποτελεί το αργότερο δυνατό Πάσχα. Επομένως, το Ορθόδοξο Πάσχα αναβαίνει από 22 Μαρτίου μέχρι και 25 Απριλίου και όλες τις μεσολαβούσες ημέρες.

  4. Με τη βοήθειά σας τα κατάλαβα πολύ καλά!
    Ένα μένει που δε μπόρεσα να βρω:
    Πώς ακριβώς είναι διατυπωμένο στον «Όρο της Νίκαιας»;
    Αναφέρουν αόριστα «Εαρινή Ισημερία» ή εαρινή ισημερία στις «21 Μαρτίου»;

    Αν έχετε το χωρίο ακριβώς έτσι όπως το διατύπωσαν, αναρτήστε το, έτσι νομίζω πως θα λυθούν όλα γιατί ΑΝ αναφέρουν «Πανσέληνο μετά την εαρινή ισημερία» εμμέσως πλην σαφώς ο υπολογισμός θα πρέπει να γίνεται βάσει της ισημερίας άρα σύμφωνα με το ΝΕΟ ημερολόγιο(Γρηγοριανό)
    ενώ αν αναφέρουν για «Πανσέληνο μετά την 21η Μαρτίου» τότε σαφώς ο υπολογισμός θα πρέπει να γίνεται με το ΠΑΛΑΙΟ (Ιουλιανό).

    Δηλαδή δε μας ενδιαφέρουν τι έκαναν οι τότε αστρονόμοι αλλά πώς τέθηκε το ζήτημα στην Α’ Οικουμενική Σύνοδο, «Εαρινή Ισημερία» ή «21η Μαρτίου»;

    Ευχαριστώ και πάλι για τον κόπο σας και συγγνώμη που ζητάω κι αυτό το τελευταίο!

  5. Η Απόφαση της Α Οικουμενικής Συνόδου αναφέρει απλά την λέξη εαρινή ισημερία.΄Δεν τους ενδιέφερε τους Πατέρες όπως σας ανέφερα η αστρονομική ακρίβεια αλλα η ενότητα του πληρώματος της Εκκλησία.Επειδή όμως τότε ίσχυε το Ιουλιανό ημερολόγιο τα Πασχάλια με τις ημερομηνίες του Πάσχα ρυθμίστηκαν με βάση την ημερομηνία της εαρινής ισημερίας 21 Μαρτίου.Έτσι αυτά καθιερώθηκαν ως Ιερά Παράδοση της Εκκλησίας και παρέμειναν αναλλοίωτα. Όταν κάποιοι Πάπες προσπάθησαν να τα αλλάξουν δημιουργήθηκαν σοβαρότατα προβλήματα επειδή απο την ημερομηνία του Πάσχα εξαρτώνται οι κινητές εορτές ,οι νηστείες, τα ευαγγελικά και αποστολικα αναγνώσματα κ.α. Υπήρξαν σοβαρότατες αντιδράσεις ακόμα και απο Πανορθόδοξους Συνόδους.

  6. «Η Συνοδική απόφαση έχει δυο σκέλη περί της εορτής του Πάσχα:
    1.- Θα τελείται πάντοτε μετά την εαρινή ισημερία (που τότε ήταν 21 Μαρτίου με το Ιουλιανό ημερολόγιο).
    2.- Θα τελείται πάντοτε μετά το Πάσχα των Εβραίων
    Άλλοι δυο όροι υφίστανται από την Παράδοση της Εκκλησίας:
    1.- Θα τελείται πάντοτε μετά την πρώτη πανσέληνο της εαρινής ισημερίας.
    2.- Θα τελείται πάντοτε ημέρα Κυριακή

    Άρα για την εορτή του Πάσχα η συνοδική απόφαση έδινε εντολή στην Εκκλησία της Αλεξάνδρειας:
    1/ να εύρει πότε είναι η εαρινή ισημερία,
    2/ να εύρει πότε είναι η πρώτη πανσέληνος,
    3/ να ορίσει την πρώτη Κυριακή μετά την πανσέληνο και
    4/ εάν την Κυριακή αυτή ετελείτο το εβραϊκό πάσχα, να το μεταθέσει την επόμενη Κυριακή.
    Επίσης, έδινε η Σύνοδος εντολή στην Εκκλησία της Αλεξάνδρειας (γιατί διέθετε τους καλύτερους αστρονόμους) να στέλνει εγκυκλίους στην Εκκλησία της Ρώμης, για κοινοποίηση σ’ όλη τη Δύση και στις Εκκλησίες Κων/πόλεως, Αντιοχείας και Ιεροσολύμων για κοινοποίηση σ’ όλη την Ανατολή. Η αναγγελία της ημερομηνίας της εορτής του Πάσχα γινόταν κάθε χρόνο από τον άμβωνα την ημέρα των Θεοφανείων.
    Η απόφαση της Συνόδου αναφέρει:
    1/ εαρινή ισημερία (δεν ορίζει πότε είναι αυτή, αφήνει να την καθορίσουν οι αστρονόμοι) και
    2/ πανσέληνο (δεν ορίζει πότε είναι αυτή, αφήνει να την καθορίσουν οι αστρονόμοι).

    Η αναφορά, ότι η Σύνοδος καθόρισε ως εαρινή ισημερία την εαρινή ισημερία του 325, που συνέπιπτε τότε με την 21η Μαρτίου δεν μαρτυρείται σε κανένα κείμενο. Αν η Σύνοδος καθόριζε σταθερή ημερομηνία ισημερίας, τότε θα καθόριζε την εαρινή ισημερία του έτους 33, οπότε συνέβη το μέγα και ανεπανάληπτο γεγονός της Σταύρωσης και Ανάστασης και συνέπιπτε τότε με την 24η Μαρτίου. Το γεγονός της διαφορετικής ημερομηνίας της ισημερίας αναφέρει και ο Αγ. Νικόδημος (Πηδάλιο, Ζ΄ Αποστολικός Κανόνας, σελ. 9).

    Συμπερασματικά και σύμφωνα με τα ανωτέρω αναφερόμενα, η ημερομηνία εορτασμού του Πάσχα βασίζεται κατά κύριο λόγο στην εύρεση της εαρινής ισημερίας, δηλ. το σημείο εκείνο του ουρανού στο οποίο ο Ήλιος ευρίσκεται ακριβώς στον ουράνιο ισημερινό. Το σημείο αυτό είναι σταθερό και η αστρονομία απλώς καθορίζει το χρόνο που επισυμβαίνει αυτό κάθε χρόνο. Την ημέρα που συμβαίνει να υπάρχει ισημερία, από της ανατολής μέχρι της δύσεως του ηλίου οι ώρες είναι 12 και από δύσεως μέχρις ανατολής οι ώρες είναι 12 και ονομάζεται ισημερία, γιατί οι ώρες της ημέρας είναι οι αυτές με τις ώρες της νύκτας. Για την εύρεση της ισημερίας αναφέρεται και πρακτικός τρόπος: Μπορεί κάποιος μόνον να παρατηρεί την διεύθυνση των σκιών κατά την ανατολή του ηλίου και να σημειώσει την ημέρα, κατά την οποίαν αυτές οι σκιές κατευθύνονται ακριβώς προς την δύση…..
    …….»

  7. Φυσικά το τελευταίο σας άρθρο έρχεται σε σύγκρουση με αυτό του Ι. Καρδάση που είναι στο δικό σας ιστολόγιο από τις 1.6.2014 …

    Νομίζω όμως, πως επιβεβαιώθηκε η άποψη πως επουδενί δε συνέπεσε φέτος το δικό μας Πάσχα μ’αυτό των Εβραίων αλλά και το οτι οι Επίσκοποί μας θα πρέπει να ξαναδούν τον τρόπο με τον οποίο υπολογίζουν την ημερομηνία του Ορθόδοξου Πάσχα γιατί όπως διαπιστώνω υπάρχει πιθανότητα να μη υπολογίζουν την ημερομηνία του Πάσχα έτσι όπως καθόρισαν οι Πατέρες της Α’ Οικουμενικής Συνόδου!!!!

    Ευχαριστώ για τον διάλογό μας !
    Ευλογείτε!
    Χριστός Ανέστη!

    • Χριστός Ανέστη.Ο κ.Καρδάσης δεν ασχολείται με το Κανόνιο της εορτής του Πάσχα που ασχολούμαι εγώ.
      Και με την σχέση του Νομικού με το Ορθόδοξο Πάσχα ούτε με την Παράδοση της Εκκλησίας.
      Είναι απλά ένα επιστημονικό άρθρο.
      Τα δύο άρθρα που συγκρίνεται διαφέρουν ως προς το πνεύμα.
      Η Α΄ Οικουμενική Σύνοδος έδωσε τη λύση. Το Πάσχα να εορτάζεται «ημέρα Κυριακή μετά την εαρινή ισημερία και ποτέ μαζί με τους Ιουδαίους». Αυτό εσήμαινε:
      · πλήρη αποδέσμευση του χριστιανικού από το ιουδαικό Πάσχα,
      · καθορισμός του χριστιανικού Πάσχα ανεξάρτητα από τα ιουδαικά ημερολόγια (που ώριζαν ενίοτε το Πάσχα και προ της εαρινής ισημερίας) διά του καταρτισμού πασχαλίων κύκλων,
      · ορισμός της εαρινής ισημερίας ως διαχωριστικής γραμμής του προηγουμένου από το επόμενο Πάσχα, για να μη συμπέσει δύο φορές ο εορτασμός μέσα στο ίδιο τροπικό έτος,
      · ταυτόχρονος υπό πάντων των χριστιανών εορτασμός του Πάσχα και
      · αποκατάσταση της ενότητος των Εκκλησιών.

  8. Τετάρτη τού ΠΑΣΧΑ, 5/5/2021

    Ευλογημένε π. Δημήτριε, ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ καί πάρα πολύ σ’ ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ, πού μέ καθαρότητα νοός μ’ εδίδαξες νά καταλάβω, διά πρώτην φοράν εις τήν ζωήν μου,πώς πρέπει νά εορτάζωμεν εμείς οι Χριστιανοί τό ΠΑΣΧΑ Τού ΚΥΡΙΟΥ μας, ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ.
    Εχω τήν αίσθηση ότι, όσοι Μητροπολίτες καί Ιερεις καί Διάκονοι, έκαναν τήν λανθασμένη ΟΜΟΛΟΓΙΑ της ΑΝΑΣΤΑΣΕΩΣ, είπαν δηλ. τό ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ αμέσως μετά τό κατά ΜΑΡΚΟΝ Ευαγγέλιον, ΠΡΙΝ τά μεσάνυχτα τού ΜΕΓ.ΣΑΒΒ., 00:00, έπεσαν σέ ΑΙΡΕΣΗ, καί συνεπώς είναι ΚΑΘΑΙΡΑΙΤΕΟΙ. ΕΚΤΟΣ βέβαια καί ΔΗΛΩΣΟΥΝ δημοσίως τό σφάλμα τους καί ζητήσουν ΣΥΓΓΝΩΜΗ, επειδή δέν είχαν καταλάβει πώς ακριβώς λέει η Α΄ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ Σύνοδος ότι πρέπει νά εορτάζομεν τό ΠΑΣΧΑ.

    Μετά σεβασμού & ευχαριστιών πολλών,
    Ιωάννης Αντ.Κοτζιάς, «Β.Π»( βόρεια προάστεια)

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s