Μέγας Αλέξανδρος: Προσωπικότητα και αρετές

Μέγας Αλέξανδρος: Προσωπικότητα και αρετές

Του Σταύρου Τσερπέ*

Έχοντας υπόψη τη σκέψη περί ηγεσίας, τόσο του Πλάτωνα όσο και του Αριστοτέλη, θα ήταν δύσκολο να βρεθεί σπουδαιότερη προσωπικότητα στην ιστορία, η οποία θα συνδύαζε τις αρχές του χαρίσματος (χαρισματικός ηγέτης κατά τον Πλάτωνα), του άρχειν του εαυτού του (Σολώνια παιδευτική αρχή κατά τον Πλάτωνα) της ενέργειας (χαρισματικός ηγέτης κατά τον Πλάτωνα), του οράματος και της φιλοδοξίας του (δεσποτάδες κατά τον Αριστοτέλη), από αυτήν του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Ο συνδυασμός αυτός ήταν πραγματικά μοναδικός.

Δεν είναι τυχαίο άλλωστε, ότι ο Μέγας Αλέξανδρος επηρέασε κι ενέπνευσε με τα κατορθώματά του πάρα πολλούς πολιτικούς και στρατιωτικούς αρχηγούς, μεταξύ των οποίων τον Ιούλιο Καίσαρα, τον Πομπήϊο, τον Οκταβιανό Αύγουστο, τον Μάρκο Αντώνιο, τον Αννίβα, τους Μεδίκους, τους Αψβούργους, τον Μ. Φρειδερίκο, τον Ναπολέοντα Βοναπάρτη, τον Νίλσον, τον Ουέλινγκτον, τον Δούκα του Μάρλμπορο, τον Τζώρτζ Ουάσινγκτον, τον Ρόμπερτ Λι, τον Ερβίν Ρόμελ, τον Μπέρναρντ Μοντγκόμερι, τον Νόρμαν Σβαρτσκοπφ και πάρα πολλούς άλλους.

Δεν είναι εύκολο να δoύμε μέσα από την ομίχλη αιώνων. Αλλά αν κοιτάξουμε προσεκτικά, μπορούμε να ανακαλύψουμε τα μυστικά του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Μπορούμε να πάρουμε τα χαρακτηριστικά της ηγεσίας ενός από τους ευφυέστερους ηγέτες της ιστορίας και να τα προασαρμόσουμε στο σύγχρονο κόσμο.

Θα προσπαθήσουμε λοιπόν να ανιχνεύσουμε τη φυσιογνωμία του Αλεξάνδρου του Γ’, γιου του Φιλίππου της Μακεδονίας, του Βασιλιά και Στρατηλάτη, που έμεινε στην ιστορία με το προσωνύμιο «Μέγας».

Δεν θα ασχοληθούμε με τις λεπτομέρειες της εκστρατείας του, για την ανάλυση της οποίας έχουν καταναλωθεί τόνοι μελάνι, αλλά με τα μοναδικά στοιχεία της προσωπικότητάς του, που εντέλει συνθέτουν το χαρακτήρα του.

Θα προσπαθήσουμε να εντοπίσουμε τις αρετές, τις αρχές, τα πάθη, τις νεανικές ανησυχίες του, καθώς και όλους τους παράγοντες, που έχτισαν την μεγαλοφυΐα του.

Ωστόσο, ο Μέγας Αλέξανδρος παραμένει άγνωστος για πολλούς, οι οποίοι έχουν μόνο μια γενική και νεφελώδη γνώση της προσωπικότητος και του έργου, ενός εκ των μεγαλυτέρων ονομάτων της ελληνικής και παγκόσμιας Ιστορίας. Γνωρίζουν για το Φίλιππο και την Ολυμπιάδα, για το Βουκεφάλα, για το θρύλο της Γοργόνας, για το γόρδιο δεσμό, γενικά για τις νίκες εναντίον των Περσών, ίσως για την Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου και διατηρούν μια γενική και υποσυνείδητη πίστη στην προσωπική μεγαλοσύνη του Μακεδόνα στρατηλάτη. Αγνοούν όμως τις θαυμαστές λεπτομέρειες της ηγετικής του μορφής, της επικής του πορείας στα βάθη της Ασίας, τις μοναδικές διαστάσεις της στρατηγικής του μεγαλοφυΐας, την ατέλειωτη αλυσίδα των προσωπικών ηρωισμών του, τις ηθικές πλευρές της προσωπικής μεγαλοσύνης του και τη μοναδική πολιτιστική προσφορά του στην Οικουμένη.

Ο Αλέξανδρος υπήρξε Μέγας και συνεχίζει να είναι επίκαιρος για περισσότερα από δύο χιλιάδες τριακόσια χρόνια. Με το πολύπλευρο έργο του σφράγισε τη μοίρα του Ελληνισμού, αλλά και επηρέασε με θεμελιώδη τρόπο τις κατευθύνσεις της παγκόσμιας Ιστορίας των εθνών και των πολιτισμών. Κανένα άλλο ιστορικό πρόσωπο και κανένα άλλο ιστορικό έργο δεν επέδρασε τόσο κυριαρχικά στις καρδιές, στη φαντασία, στη σκέψη, στα πνεύματα, στις επιθυμίες και στον τρόπο ζωής των μεταγενεστέρων.

Είναι βέβαιο, ότι χωρίς αυτόν η ιστορία του κόσμου θα ήταν διαφορετική. Και μόνο το γεγονός ότι ο Χριστιανισμός διαδόθηκε και επικράτησε, έχοντας ως όργανο την ελληνική γλώσσα, είναι ενδεικτικό της κεφαλαιώδους επίδρασης, που είχε το έργο του στη πορεία της Ιστορίας. Γιατί καθιστώντας την ελληνική γλώσσα παγκόσμια γλώσσα η χριστιανική εκκλησία στα πρώτα χρόνια της δράσης της αισθάνθηκε την ανάγκη να μεταφράσει την Παλαιά Διαθήκη από την αραμαϊκή στην ελληνική και να συγγράψει την Καινή Διαθήκη στην ίδια γλώσσα, από την οποία ύστερα μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες του κόσμου, καθιστώντας έτσι το Χριστιανισμό παγκόσμια θρησκεία.

Στους ελληνιστικούς χρόνους ο Μέγας Αλέξανδρος ήταν ακόμα μια ζωντανή και συγκεκριμένη πραγματικότητα, που ήταν καθοριστική για την ζωή των λαών της εποχής. Στους επόμενους αιώνες αδιάλειπτα και εντυπωσιακά έγινε μύθος, πήρε διαστάσεις ασύλληπτου μεγέθους και αιχμαλώτισε τη φαντασία των λαών της Δύσης και της Ανατολής, βρίσκοντας έκφραση και αποτύπωση σε κάθε μορφή τέχνης.

Τη διάβαση του Ελλησπόντου από τον Μέγα Αλέξανδρο συνόδευαν οι ελληνικές τέχνες και επιστήμες, η ελληνική θρησκεία και γενικότερα το ελληνικό πνεύμα. Όλες οι εκφάνσεις του ελληνικού πνεύματος μεταφέρθηκαν στις χώρες που κατέλαβε, υιοθετήθηκαν από τους κατακτημένους λαούς, επηρέασαν την πολιτιστική δημιουργία των εντοπίων, αλλά και επηρεάσθηκαν από τις τοπικές, πνευματικές και θρησκευτικές παραδόσεις. Για ολόκληρους αιώνες η ελληνική σκέψη κυριάρχησε στη Μικρά Ασία, στη Βόρεια Αφρική, στην Εγγύς και Μέση Ανατολή, στις χώρες της Κεντρικής Ασίας και στην Πενταποταμία των Ινδιών. Οι Έλληνες δίδαξαν αυτούς τους λαούς, αλλά έμαθαν και από το δικό τους πολιτισμό, κάνοντας δεκτά και αφομοιώνοντας δημιουργικά μια σειρά από πολιτιστικά στοιχεία, από τη σφαίρα της τέχνης, της επιστήμης και της θρησκείας.

Όταν οι Ρωμαίοι υπέταξαν αργότερα την Ελλάδα και άπλωσαν το κράτος τους στις χώρες της ανατολικής Μεσογείου και στα κράτη των διαδόχων του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ήλθαν σε μαζική επαφή με τον ελληνικό πολιτισμό και τον υιοθέτησαν, μεταφέροντας τη γόνιμη αυτή επίδραση στις χώρες της Δύσης. Η ρωμαϊκή τέχνη πήρε τα πρότυπά της πρώτα από τη Μακεδονία, που ήταν κατά τον τέταρτο αιώνα το κέντρο της αφομοίωσης και του δημιουργικού συγκρητισμού όλων των καλλιτεχνικών τάσεων της Ελλάδας.

Η πνευματική ιστορία της ρωμαϊκής περιόδου δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια διαδικασία αφομοίωσης των πολιτιστικών στοιχείων της κληρονομιάς που δημιούργησε ο Μέγας Αλέξανδρος και μια διαδικασία μεταφοράς αυτών των στοιχείων στις χώρες της Δύσης.

Στους μεσαιωνικούς χρόνους ο Μέγας Αλέξανδρος κυριάρχησε στα πνεύματα και στις τύχες των απλών ανθρώπων και των ηγεμόνων και η μαγεία του μύθου, των άθλων και των έργων του, κυριάρχησε στη φαντασία τους, σε μια απίστευτη ποικιλία μορφών τέχνης και δημιουργίας. Τόση ήταν η επίδραση του μύθου του στη λαϊκή φαντασία, που στις χώρες της Ανατολής προσαρμόσθηκε στην τοπική ιστορία και στις τοπικές παραδόσεις. Στην Περσία αναγορεύθηκε ήρωας με το όνομα Σικαντάρ και τον φαντάσθηκαν ως αδυσώπητο τιμωρό, που στάλθηκε στη γη από τον ίδιο το Θεό. Για τους Σέρβους του μεσαίωνα υπήρξε ο ήρωας βασιλέας τους και για τους μουσουλμάνους ο πιστός προσκυνητής στη Μέκκα. Για τους Ινδούς και τους Αφγανούς ήταν ημίθεος, που τον παρουσίαζαν να κάθεται παραπλεύρως του Βούδα, να επισκέπτεται τους προφήτες και τους ιερούς τόπους της Ινδίας και να συζητά με τους Βραχμάνους γυμνοσοφιστές. Για άλλους υπήρξε Αιθίοπας ή Αιγύπτιος γιος του Διός Άμμωνος ή ακαταμάχητος πολεμιστής, που τον παρίσταναν να μάχεται δίπλα σε Κινέζους ήρωες.

Η μεσαιωνική φαντασία τον κατάταξε ανάμεσα στους μεγαλύτερους βασιλιάδες και ήρωες του αρχαίου κόσμου και οι χριστιανοί τον μεταμόρφωσαν σε υπερασπιστή της χριστιανοσύνης, ενώ το μεσαιωνικό ελληνικό κράτος τον αναγόρευσε σε προστάτη του.

Ο Μέγας Αλέξανδρος παρουσιάζεται έτσι, να έχει περάσει τις Ηράκλειες στήλες και τον απέραντο ωκεανό, να έχει συναντήσει τους αρχαίους Θεούς του Ολύμπου, να έχει αντιμετωπίσει με επιτυχία πρωτόγονες φυλές, μονόφθαλμους κύκλωπες και ανθρωπομορφικά τέρατα εξερευνώντας και καθυποτάσσοντας έτσι ολόκληρη τη γη και, αφού τέλειωσε με αυτήν, εξερεύνησε τον ίδιο τον ουρανό και τα βάθη της θάλασσας!

Με την Αναγέννηση, ο Μέγας Αλέξανδρος, ως ιστορικό πρόσωπο και ως μύθος, άρχισε πάλι να κυριαρχεί στη φαντασία των ανθρώπων αυτής και στα καλλιτεχνικά τους επιτεύγματα. H ζωή και το έργο του απετέλεσε ανεξάντλητη πηγή για ζωγράφους, γλύπτες, ποιητές και άλλους καλλιτέχνες.

Κατά τη διάρκεια της τουρκοκρατίας στην Ελλάδα, τα κατορθώματα του Μεγάλου Αλέξανδρου ενδυνάμωναν και σφυρηλατούσαν το εθνικό φρόνημα και βοηθούσαν θεμελιακά στο να κρατηθεί άσβεστη η φλόγα της επιθυμίας και της πάλης για εθνική αποκατάσταση. Ο εθνομάρτυρας Ρήγας Φεραίος τύπωσε τη μορφή του Μεγάλου Αλέξανδρου και την κυκλοφόρησε το 1797, για να εξυπηρετήσει τους σκοπούς της Μυστικής Εταιρείας για την απελευθέρωση του Γένους. Παράλληλα η ρομαντική μυθιστορία της «φυλλάδας» του Μεγαλέξανδρου συνέχισε να τρέφει τη λαϊκή φαντασία των σκλαβωμένων Ελλήνων, να τους υπενθυμίζει το ένδοξο παρελθόν και να τους καλλιεργεί την επιθυμία για εθνική απελευθέρωση.

Η αδελφή του Μεγάλου Αλεξάνδρου μεταμορφώθηκε από τη λαϊκή φαντασία σε γοργόνα που διασχίζει ακατάπαυστα τις θάλασσες, ρωτά τους ναυτικούς αν ο Αλέξανδρος ζει και ικανοποιείται μόνο με την απάντηση ότι ο Αλέξανδρος «ζει και βασιλεύει και τον κόσμο κυριεύει».

Μετά την απελευθέρωση ο Μέγας Αλέξανδρος συνέχισε φυσικά να είναι πανταχού παρών στη νεοελληνική πνευματική και πολιτιστική πραγματικότητα. Συνεχίζει και σήμερα να ασκεί μοναδική επίδραση στη νεοελληνική σκέψη, τέχνη και ζωή, όπως συμβαίνει και σ’ ολόκληρο το κόσμο, όπου ο θαυμασμός και ο ενθουσιασμός για το Μακεδόνα στρατηλάτη παραμένει πάντοτε επίκαιρος, μοναδικός και αμείωτος.

Η παγκόσμια βιβλιογραφία για τον Μέγα Αλέξανδρο είναι σήμερα ποικίλη και ανεξάντλητη. Άλλοι γράφουν για το μακεδόνα στρατηλάτη εξιδανικεύοντας τη μορφή και το έργο του, άλλοι ασχολούνται με επιμέρους πτυχές του έργου του, άλλοι βλέπουν και αξιολογούν το έργο του μέσα από ιδεαλιστικό ή μαρξιστικό πρίσμα.

Θα προσπαθήσουμε λοιπόν σε αυτή την ελάχιστη αναφορά μας, να δώσουμε παραδείγματα και στιγμιότυπα από τη ζωή του Αλέξανδρου, από τα οποία αναδύονται οι μοναδικές αρετές, που συνθέτουν την προσωπική του μεγαλοσύνη και την απίστευτη σωματική του ρώμη και αντοχή, τη μοναδική σκληραγωγία του, την άκαμπτη θέληση και το ανυπότακτο πνεύμα του, την ψυχική και πνευματική του καλλιέργεια, τη μεγαλοψυχία και γενναιοφροσύνη του ακόμα και έναντι των εχθρών, την υποδειγματική ηγετική του φυσιογνωμία, τη στρατηγική του μεγαλοφυΐα και τις πολεμικές του αρετές, καθώς και στοιχεία της ηθικής του προσωπικότητας.

Να αναδείξουμε πώς ένας άνθρωπος άλλαξε τη ζωή τόσων πολλών ανθρώπων, πώς εδραίωσε την οικουμενικότητα του ελληνισμού και πώς προώθησε το ευγενικό του όραμα για ένα νέο κόσμο, χωρίς διαφορές και προκαταλήψεις, πώς ξεπέρασε με πρωτοποριακό τρόπο τα εθνικά μίση και τάχθηκε τόσο αποφασιστικά υπέρ της γεφύρωσης των αντιθέσεων μεταξύ διαφορετικών χωρών, λαών, θρησκειών και πολιτισμών.

Πώς ο μοναδικός αυτός Μακεδόνας ξεπέρασε έμπρακτα την εδραιωμένη μέχρι τότε άποψη, ότι η ελληνική πόλη-κράτος είναι η μόνη καταξιωμένη ηθικά ανώτερη μορφή ζωής και πως μπόρεσε να συνδυάσει την αντίληψη για τη μοναδικότητα της ελληνικής παιδείας και του ελληνικού πολιτισμού με την αντίληψη για την ισοτιμία όλων των μελών του ανθρώπινου γένους.

Πρέπει επομένως να μεταφερθούμε για λίγο νοερά στην ανεπανάληπτη επική του πορεία στα βάθη της Ασίας, κατά τη διάρκεια της οποίας ο Μέγας Αλέξανδρος κάλυψε σαράντα χιλιάδες χιλιόμετρα, πολεμώντας νικηφόρα εναντίον πανίσχυρων εχθρών, αντιμετωπίζοντας αντίξοες καιρικές συνθήκες και εκτελώντας απίστευτες ορειβατικές πορείες σε αιώνια χιονισμένα βουνά, διασχίζοντας αφιλόξενα υψίπεδα και άνυδρες στέπες, διαβαίνοντας ανελέητες έρημους και πλέοντας σε άγνωστους, απέραντους ωκεανούς.

Ας ταξιδέψουμε νοερά στην περίοδο της πανηγυρικής αναγόρευσης του Μεγάλου Αλέξανδρου σε βασιλέα της Μακεδονίας, να αισθανθούμε τη νεανική ορμή του στην εξασφάλιση των συνόρων του κράτους και τη διασφάλιση της αφοσίωσης των ελληνικών πόλεων στην ιδέα του εθνικού πολέμου κατά των Περσών.

Να ζήσουμε τις συγκινήσεις της κεραυνοβόλας προέλασης του Μακεδόνα στρατηλάτη στη Μικρά Ασία και να αισθανθούμε τη χαρά και την ευφροσύνη της απελευθέρωσης των ιωνικών πόλεων και των ελληνικών νησιών από τον περσικό ζυγό. Να ακούσουμε τις νικηφόρες ιαχές και τους στεντόρειους αλαλαγμούς των Μακεδόνων και των άλλων Ελλήνων μαχητών στο Γρανικό, στην Ισσό, στην Τύρο και στη Γάζα, να βαδίσουμε μαζί με τα τροπαιούχα ελληνικά στρατεύματα στη Φοινίκη, στην Παλαιστίνη, στη χώρα του Νείλου και των Φαραώ, στη Λιβυκή έρημο και στο ιερό του Άμμωνος. Να διασχίσουμε μαζί με το εκστρατευτικό σώμα τη Συριακή έρημο, να διαβούμε τον Ευφράτη και τον Τίγρη ποταμό και να ζήσουμε τον ανυπέρβλητο θρίαμβο των ολίγων Ελλήνων εναντίον των αμέτρητων στρατιωτών του Δαρείου στον ορυμαγδό της μάχης στην πεδιάδα των Γαυγαμήλων. Να μπούμε ύστερα με τον ακατάβλητο Αλέξανδρο και τους αδάμαστους ‘Έλληνες στρατιώτες στην κοσμόπολη Βαβυλώνα, να νιώσουμε την απέραντη χαρά της εισόδου στην πρωτεύουσα Σούσα και της κατάληψης της μητρόπολης των Αχαιμενιδών Περσέπολης.

Ας περπατήσουμε με τον Μέγα Αλέξανδρο στα άγνωστα και εχθρικά υψίπεδα του Ιράν, να καλύψουμε πεζοπορώντας και πολεμώντας τις αφιλόξενες εκτάσεις της Κεντρικής Ασίας με τους σκληρούς πολεμιστές, το πολικό ψύχος και τον αφόρητο της καύσωνα.

Και να συνοδεύσουμε τον Μέγα Αλέξανδρο και το εκστρατευτικό του σώμα στη μυθώδη χώρα των Ινδών, να αντικρίσουμε τις απέραντες οροσειρές των Ιμαλαΐων, να ζήσουμε το πάθος και το όραμα του Αλέξανδρου να φτάσει στην «ανατολική θάλασσα», όπου θεωρούσε, ότι βρισκόταν το ακραίο σύνορο του κόσμου, να καταγράψουμε τη στρατηγική μεγαλοφυΐα του Αλέξανδρου στην επική μάχη του Υδάσπη και να ζήσουμε την άρνηση των Μακεδόνων να προχωρήσουν πέρα από τον Ύφαση ποταμό.

Σας προσκαλώ να επιβιβασθούμε στο στόλο του Μεγάλου Αλεξάνδρου και να αρχίσουμε το υπέροχο αυτό ταξίδι…

*Ο κ.  Σταύρος Τσερπές είναι Αντιστράτηγος ε.α και το άρθρο (1ο Μέρος) αυτό όπως και τα λοιπά που θα φιλοξενηθούν στο Liberal είναι μέρος Μελέτης που παρουσιάστηκε στο Πανεπιστήμιο Εθνικής Άμυνας (Universitatea Nation Națională de Apărare (UNAp) Carol) της Ρουμανίας στο Βουκουρέστι.


Γέννηση, παιδεία και αγωγή του Αλέξανδρου

Γέννηση, παιδεία και αγωγή του Αλέξανδρου

Του Σταύρου Τσερπέ*

Ο Αλέξανδρος υπήρξε καρπός του γάμου του βασιλέα της Μακεδονίας Φιλίππου και της Ολυμπιάδας, θυγατέρας του βασιλέα της Ηπείρου Νεοπτόλεμου. Ο θρύλος αναφέρει, ότι ο πατέρας και η μητέρα του Αλεξάνδρου γνωρίστηκαν στη Σαμοθράκη, στα, γνωστά σε όλο τον κόσμο τότε, καβείρια μυστήρια. Λέγεται, ότι ήρθε στον κόσμο τον Ιούλιο του 356 π.Χ., με φύση «θυμοειδή» και «λεοντώδη», την ίδια ώρα που ο διαβόητος Ηρόστρατος έβαλε φωτιά στο ναό της Αρτέμιδος στην ‘Έφεσο, ένα από τα εφτά θαύματα του αρχαίου κόσμου. Η σύμπτωση αυτή ερμηνεύτηκε από τους μάντεις της εποχής ως δηλωτική της απαρχής της καταστροφής της Ασίας από το γιο του Φιλίππου και της Ολυμπιάδας.

Παραδίδεται, ότι δωδεκαετής ο Αλέξανδρος κατέπληξε τον πατέρα του και τους επιφανείς της μακεδονικής κοινωνίας της Πέλλας, δαμάζοντας με τόλμη και ευφυΐα τον άγριο «Βουκέφαλον ίππον”, πράγμα που δεν είχαν καταφέρει οι επαγγελματίες δαμαστές άγριων αλόγων. Δυο χρόνια πριν, δέκα χρονών αγόρι, ο Αλέξανδρος απήγγειλε αποσπάσματα Ελλήνων ποιητών και παρέστησε με άλλο φίλο του κάποια σκηνή ελληνικού δράματος κατά τη διάρκεια επίσημου δείπνου προς τιμήν του Αισχίνη και του Δημοσθένη, που είχαν έλθει στην Πέλλα ως πρεσβευτές της πόλης των Αθηνών.

Λέγεται επίσης, ότι σε μια περίπτωση, που απουσίαζε ο Φίλιππος, έφηβος ο Αλέξανδρος υποδέχθηκε τους πρέσβεις του βασιλέα των Περσών και τους κατέπληξε με την ευπρέπεια των τρόπων και την εμβρίθεια των ερωτημάτων που υπέβαλε.

Την προσωπική του ανδρεία ο Αλέξανδρος την κατέδειξε πολύ νωρίς, όταν σε ηλικία δεκαέξι ετών, επικεφαλής στρατιωτικού τμήματος, κατέβαλε επανάσταση της γειτονικής προς τη Μακεδονία θρακικής φυλής των Μεδάρων και αφού κυρίευσε την κυριότερη πόλη της, τη μετονόμασε σε Αλεξανδρόπολη. Πιο λαμπρά όμως καταδείχθηκε η προσωπική πολεμική του αρετή, όταν κατά τη μάχη της Χαιρωνείας (338 π.Χ.), κατατρόπωσε τον ηρωικό και αήττητο Ιερό Λόχο των Θηβαίων. Στην Αθήνα τίθεται επικεφαλής της τιμητικής φρουράς, που μεταφέρει την τέφρα των Αθηναίων πεσόντων και τους αιχμαλώτους.

Από νεαρός ο Αλέξανδρος έτυχε επιμελέστατης παιδείας και αγωγής, πράγμα που διαμόρφωσε την ψυχή, το νου, το φρόνημα και το σώμα του σ’ ένα αρμονικότατο συνδυασμό αρχαιοελληνικής καλοκαγαθίας. Πριν τον αναλάβει ο Αριστοτέλης, σε ηλικία δεκατριών ετών, δάσκαλοί του υπήρξαν ο Λεωνίδας από την ‘Ήπειρο, που τον άσκησε στην ηθική αυστηρότητα και στη σωματική σκληραγωγία και ο Λυσίμαχος ο Ακαρνάν, που φλόγισε τις δυνατότητες της ψυχής και του φρονήματος του και γονιμοποίησε τη φαντασία του για υψηλά πετάγματα και ευγενή οράματα.

Στο δρόμο όμως της φρόνησης και της λογικής ασκήθηκε από τον Αριστοτέλη, φτασμένο ήδη φιλόσοφο στην ΑΘήνα, γιο του φίλου και ιατρού του Φιλίππου Νικόμαχου, από τα Στάγιρα της Χαλκιδικής. Από το 342 ως το 339 π.Χ. ο μικρός Αλέξανδρος διδάχθηκε από τον Αριστοτέλη στη δασωμένη Μίεζα, μια τοποθεσία έξω από την Πέλλα. Στο ειδυλλιακό αυτό περιβάλλον ο Αλέξανδρος μυήθηκε στον Όμηρο, στον Πίνδαρο, τους μεγάλους τραγικούς και ήρθε σε πνευματική επαφή με τα αξιοζήλευτα προϊόντα, που είχε δώσει μέχρι τότε το ελληνικό πνεύμα, φιλοσοφία, ποίηση, φυσικές επιστήμες, ιατρική, ηθική, πολιτική, γεωγραφία. Συσπουδαστές του ήσαν οι γόνοι επιφανών οικογενειών της Πέλλας, οι μετέπειτα σύντροφοί του προς τη θρυλική και επική πορεία της αθανασίας: ο Ηφαιστίων, ο Λεοννάτος, ο Μαρσύας, ο Πτολεμαίος, ο Νέαρχος, o Άρπαλος, ο Αλκέτας και ίσως οι Σέλευκος, Λυσίμαχος και Φιλώτας.

Την ψυχή του Αλεξάνδρου καταγοήτευαν ιδιαίτερα τα ομηρικά έπη και ξεχωριστά η Ιλιάς. ‘Ένιωθε ιδιαίτερη συγκίνηση για τα υψηλά και ευγενή αισθήματα των ηρώων της Ιλιάδας και σ’ όλη του τη ζωή δε σταμάτησε να τους έχει ως πρότυπα, ιδιαίτερα μάλιστα τον Αχιλλέα, προς τον οποίο όχι μόνο έτρεφε απεριόριστο θαυμασμό, αλλά επεδίωκε συνειδητά να του μοιάσει. Με περηφάνια μάλιστα μνημόνευε, ότι από τη μεριά της μητέρας του συγγένευε με τον Αχιλλέα, ήταν δηλαδή Αιακίδης από Νεοπτόλεμου. Αντίγραφο της Ιλιάδας, που διόρθωσε ο ίδιος ο Αριστοτέλης, μετέφερε μαζί του στα βάθη της Ασίας ως ένα από τα πολυτιμότερα περιουσιακά του στοιχεία. Κατά τη διάρκεια των αδιάλειπτων αγώνων και κινδύνων της προέλασης του στην Ανατολή δεν έπαυσε ποτέ να τέρπει και να ψυχαγωγεί τον εαυτό του με τη μελέτη των ομηρικών ποιημάτων και γενικότερα με τη μελέτη της ελληνικής ποίησης και φιλολογίας.

Δολοφονία του Φιλίππου και αναγόρευση του Αλέξανδρου ως βασιλέα της Μακεδονίας.

Η πορεία του Αλέξανδρου προς την αθανασία άρχισε αμέσως μετά τη δολοφονία του πατέρα του Φιλίππου, τον Αύγουστο του 336 π.Χ. στις Αιγές της Μακεδονίας.

Ο Φίλλιπος το 337 π.Χ δημιουργεί το «Κοινόν των Ελλήνων» με πολιτικό και στρατιωτικό κέντρο τη Μακεδονία και πολιτισμικό την Αθήνα και το οποίο αποτελούσε μια ισχυρότατη ένωση-ομοσπονδία. Αυτό είχε τη δύναμη να επιβάλλει τις απόψεις με πολιτικό και διπλωματικό τρόπο και εάν απαιτείτο με στρατιωτική δύναμη.

Το «Κοινόν Συμβούλιον» που θεσμοθετήθηκε από το «Κοινόν» απαρτιζόταν από μέλη που εκπροσωπούσαν μία ή περισσότερες πόλεις ανάλογα με τη στρατιωτική και ναυτική τους ισχύ. Το συμβούλιο ήταν κυρίαρχο, οι αποφάσεις του στέλνονταν στις πόλεις για εφαρμογή, ενώ οι δικαστικές και οικονομικές δυνατότητες ήταν μεγάλες, όπως και η πειθαρχία που επέβαλε σε κάθε πόλη, που ξέφευγε από τον έλεγχο.

Το 337 π.Χ το «Κοινόν» κηρύττει τον πόλεμο στους Πέρσες και ο Φίλιππος τίθεται επικεφαλής. Οι κίνδυνοι πολλοί, αλλά ο Φίλιππος γνώριζε ότι θα είχε μαζί του το υιό του Αλέξανδρο, ο οποίος είχε ήδη δείξει τις εξαιρετικές του δυνατότητες, τόσο στον πόλεμο όσο και στην ειρήνη.

Ο γάμος του Φιλίππου με την Κλεοπάτρα προκάλεσε τη διαμάχη όχι μόνο μεταξύ Φιλίππου και Ολυμπιάδας, αλλά μεταξύ Φιλίππου και Αλεξάνδρου. Η αποκατάσταση των σχέσεων και η συμφιλίωσή τους έγινε πριν την εκστρατεία εναντίον των Περσών. Έτσι ο Φίλιππος, ενώ ετοιμαζόταν να εκστρατεύσει εναντίον των Περσών, θέλησε να ομαλοποιήσει τα του οίκου του.

Ο Φίλιππος είχε νυμφευθεί αλληλοδιαδόχως πολλές συζύγους εκτός από την Ολυμπιάδα, με τελευταία την ανεψιά του στρατηγού Αττάλου, Κλεοπάτρα. Η σύζυγος αυτή έπεισε το Φίλιππο να εκδιώξει την Ολυμπιάδα από τη συζυγική εστία και η τελευταία κατέφυγε στην Ήπειρο, όπου βασίλευε ο αδελφός της Αλέξανδρος. Τη συνόδευσε στην αναγκαστική εξορία και ο γιος της Αλέξανδρος, που την υπεραγαπούσε και γι’ αυτό βρισκόταν σε συνεχείς διενέξεις και προστριβές με τον πατέρα του.

Μετά παρέλευση λίγων μηνών, ο Φίλιππος συμφιλιώθηκε με τον Αλέξανδρο, ύστερα από συνεχείς και επίμονες προτροπές του φίλου του Δημάρατου από την Κόρινθο και τον ανακάλεσε από την εξορία.

Την ίδια περίοδο ο στρατηγός Άτταλος και οι φίλοι του ευνοούνταν από το Φίλιππο και συγκέντρωναν περισσότερη δύναμη στα χέρια τους. Και επειδή ο Φίλιππος ετοιμαζόταν να εκστρατεύσει εναντίον των Περσών στην Ασία, αντιλαμβανόταν ότι έπρεπε να διευθετήσει τα του οίκου του με τέτοιο τρόπο, ώστε στην απουσία του να επικρατήσει ηρεμία και να αποτραπεί οποιαδήποτε παρέμβαση του βασιλέα της Ηπείρου στα πράγματα της Μακεδονίας, αφού ήταν γνωστό ότι η αδελφή του Ολυμπία τον παρακινούσε να προβεί σε τέτοια ενέργεια.

Ο Φίλιππος λοιπόν πρότεινε στο βασιλέα της Ηπείρου Αλέξανδρο να του δώσει ως σύζυγο τη θυγατέρα του Κλεοπάτρα, που είχε αποκτήσει από το γάμο του με την Ολυμπιάδα και συμπτωματικά είχε το ίδιο όνομα με την τελευταία σύζυγο του Φιλίππου, την ανεψιά του στρατηγού Αττάλου.

Για να εορτασθεί το σπουδαίο για το Φίλιππο γεγονός, οργανώθηκαν λαμπροί και πολυτελείς πανηγυρισμοί, που συνδέθηκαν επίσης και με τα γενέθλια του νέου υιού, που μόλις είχε αποκτήσει.

Οι πανηγύρεις και οι εορτασμοί που είχαν οργανωθεί ήταν μεγαλοπρεπέστατοι, γιατί ο πολιτικός στόχος ήταν τεράστιας σημασίας. Ο Φίλιππος, αμέριμνος, γεμάτος αυτοπεποίθηση και αισιοδοξία, υπερήφανος για τις γιορτές που είχε οργανώσει και για το μεγάλο σκοπό που εξυπηρετούσαν, μπήκε στο θέατρο των Αιγών που ήταν ήδη πλήρες θεατών και αντιπροσωπειών που είχαν έρθει από όλα τα μέρη της Ελλάδας. Εκείνη ακριβώς τη στιγμή, ο Παυσανίας, ένας από τους σωματοφύλακες του βασιλέα, που είχε στο παρελθόν ταπεινωθεί από το στρατηγό Άτταλο, όρμησε απροσδόκητα εναντίον του Φιλίππου, του κατέφερε θανατηφόρο πλήγμα με τη λόγχη του και ετράπη εις φυγή. Κατεδιώχθη όμως από τους σωματοφύλακες Λεοννάτο και Περδίκκα, τους μετέπειτα ένδοξους συντρόφους του Αλέξανδρου και πριν προλάβει να απομακρυνθεί, φονεύθηκε μέσα σ’ ένα γειτονικό αμπελώνα.

Όταν δολοφονήθηκε o Φίλιππος, ο Αλέξανδρος βρισκόταν στο θέατρο και αναγορεύθηκε αμέσως από τους φίλους του βασιλέας της Μακεδονίας. Χωρίς να καθυστερήσει καθόλου προσοικειώθηκε τα διάφορα σώματα του μακεδονικού στρατού και διακήρυξε την πρόθεση του να φέρει σε πέρας την εκστρατεία εναντίον της Ασίας, όπως την είχε σχεδιάσει ο δολοφονηθείς πατέρας του Φίλιππος.

Αφού τιμώρησε σκληρά, ακόμα και με θανατικές καταδίκες, όσους θεωρήθηκαν αναμεμειγμένοι στη συνωμοσία για τη δολοφονία του Φιλίππου, ετοιμάστηκε να αντιμετωπίσει την αναστάτωση που προκλήθηκε στην υπόλοιπη Ελλάδα, στην οποία είχε προκαλέσει κατάπληξη το φοβερό και απροσδόκητο τέλος του ανθρώπου, που μόλις πρόσφατα το «Κοινό» των Ελλήνων είχε ανακηρύξει ηγεμόνα της εκστρατείας εναντίον των βαρβάρων. Ο Δημοσθένης θεώρησε τη δολοφονία του Φιλίππου ως θεόπεμπτη ευκαιρία και προκάλεσε στην Αθήνα τεράστια αναστάτωση του Δήμου των Αθηναίων. Οι Λακεδαιμόνιοι πανηγύρισαν φυσικά και οι Αμβρακιώτες και οι Αιτωλοί εκδίωξαν τις μακεδονικές φρουρές που είχε εγκαταστήσει ο Φίλιππος.

Συνθήκη της Κορίνθου

Ο Αλέξανδρος αντιλήφθηκε τον κίνδυνο και δεν έχασε καιρό. Προτού περάσουν δύο μήνες από τη δολοφονία του πατέρα του, βάδισε από τη Μακεδονία προς νότο επικεφαλής φοβερού μακεδονικού στρατού και σε λίγες μέρες κατέληξε στην Κόρινθο. Αφού περιόδευσε ακόμα και την Πελοπόννησο, ανάγκασε όλες τις ελληνικές πόλεις, πλην της Σπάρτης, να αναγνωρίσουν οικειοθελώς την κυριαρχία του και να του απονείμουν, όπως προηγουμένως στο Φίλιππο, την ηγεμονία των Ελλήνων για την εκστρατεία εναντίον της Περσίας.

Με πανηγυρική σύνοδο στην Κόρινθο όλοι οι ‘Έλληνες υπέγραψαν συνθήκη, με την οποία συνομολογήθηκε κοινή ειρήνη στην Ελλάδα και έγινε διακήρυξη ότι όλοι ανεξαιρέτως οι Έλληνες είναι ελεύθεροι και αυτόνομοι. Όλες οι πόλεις δεσμεύθηκαν με όρκο να τηρήσουν τη συνθήκη και ανέθεσαν την εκτέλεσή της στον Αλέξανδρο, ανακηρύσσοντάς τον στρατηγό αυτοκράτορα της Ελλάδας στον πόλεμο εναντίον της Περσίας.

Είναι σημαντικό να υπογραμμίσουμε, ότι η συνθήκη αυτή θεωρήθηκε ως η πολιτική βάση της εκστρατείας του Αλέξανδρου εναντίον των Περσών. Ο Μακεδόνας στρατηλάτης δεν έχανε ευκαιρία κατά τη διάρκεια της εκστρατείας να αναφέρεται στη συνθήκη ως «τα κοινή δόξαντα τοις ‘Ελλησι». Είναι επίσης αξιοπρόσεκτο, ότι η μακεδονική αυτή ηγεμονία υπήρξε δημοκρατικότερη στο χαρακτήρα από τις προηγούμενες ηγεμονίες των Αθηναίων και των Σπαρτιατών. Πέρα από το γεγονός ότι η συνθήκη συνομολογήθηκε οικειοθελώς από τις ελληνικές πόλεις, έστω και υπό τη δαμόκλειο σπάθη της απειλής του στρατού του Αλέξανδρου, η μακεδονική ηγεμονία δεν κατέστησε τις διάφορες πόλεις φόρου υποτελείς, όπως είχαν πράξει κάποτε οι Αθηναίοι και οι Σπαρτιάτες. Αντί του τακτικού ετήσιου φόρου που υποχρεώνονταν παλαιοτέρα να καταβάλλουν οι ελληνικές πόλεις στην Αθήνα και στη Σπάρτη, με τη συνθήκη της Κορίνθου οι συμμαχίδες πόλεις συμφώνησαν να συνεισφέρουν οικειοθελώς και ποικιλότροπα στο μεγάλο πόλεμο εναντίον της Περσίας……….


Οι αρετές που συνθέτουν την προσωπική μεγαλοσύνη του Μ. Αλεξάνδρου

Οι αρετές που συνθέτουν την προσωπική μεγαλοσύνη του Μ. Αλεξάνδρου

Του Σταύρου Τσερπέ*

Τη φυσική μορφή του Αλέξανδρου μας την παρέδωσαν με τα έργα τους τρεις διάσημοι από την αρχαιότητα καλλιτέχνες. Τον ζωγράφισε ο Απελλής, τον έκανε άγαλμα ο Λύσιππος και τον χάραξε σε πολύτιμους λίθους ο Πυργοτέλης. Σύμφωνα λοιπόν με τα αρχαιολογικά ευρήματα και συναφείς φιλολογικές πηγές, ο Αλέξανδρος ήταν άνθρωπος κανονικού αναστήματος, με εντυπωσιακό ερύθημα προσώπου και χωρίς γένια, παρά τη μόδα της εποχής που απαιτούσε οι άντρες να τρέφουν υπογένειο. Είχε μεγάλα γαλανά μάτια με καστανές αποχρώσεις και βλέμμα αστραφτερό και έντονα υγρό, η μύτη του ήταν ολόισια και το μέτωπο του ιδιαίτερα πλατύ, το μάγουλο του κοντό και τα χείλη του πλούσια σχηματισμένα και εκφραστικά. Από το προβεβλημένο και πλατύ μέτωπο του φύτρωναν προς τα άνω πλούσια μαλλιά με χωρίστρα στη μέση, που έπεφταν με ελαφρούς κυματισμούς στους πλατείς ώμους του. Συνήθιζε πάντοτε να κλίνει τον αυχένα και την κεφαλή προς τα αριστερά και έδινε την εντύπωση μιας θυμοειδούς και λεοντώδους φύσης, με πλούσια αισθήματα, ρομαντική και συγχρόνως ρεαλιστική ενατένιση του κόσμου και έκφραση αλύγιστης αποφασιστικότητας. Περπατούσε με τρόπο έντονο και αποφασιστικό, η φωνή του ήταν ισχυρή και μιλούσε γρήγορα, απερίφραστα και με εξαιρετική ευγλωττία.

Πέρα όμως από τη φυσική μορφή του Αλέξανδρου, μας ενδιαφέρουν κατ’ εξοχήν τα γνωρίσματα της προσωπικοτητάς του. Ποιος ήταν ο άνθρωπος Αλέξανδρος και ποιες αρετές του συνθέτουν αυτό που ονομάζομε προσωπική μεγαλοσύνη.

Υπάρχει η άποψη ότι ο άνθρωπος Αλέξανδρος, όπως μας τον περιγράφουν οι αρχαίες πηγές της Ιστορίας, δεν είναι τίποτε άλλο παρά μόνο η εξιδανίκευση που επεχείρησαν φίλοι και συνεργάτες του καθώς και άλλοι, που έγραψαν γι’ αυτόν, όπως ο Πτολεμαίος, o Καλλισθένης, ο Καρδιανός Ευμένης, ο Αριστόβουλος, ο Νέαρχος, o Ονησίκριτος, ο Κλείταρχος.

Και να υπήρξε όμως η εξιδανίκευση, το γεγονός ότι ο Αλέξανδρος ήθελε να τον βλέπουν και να τον περιγράφουν με αυτό τον τρόπο, μας υποδηλώνει τουλάχιστον τον ιδεώδη άνθρωπο, όπως τον έβλεπε ο ίδιος. Από την άλλη, οποιαδήποτε εξιδανίκευση στηρίζεται σε κάποια βάση. Αν ο Αλέξανδρος ήταν εντελώς ξένος προς τα χαρίσματα που περιγράφουν οι αρχαίες πηγές, θα ήταν αδύνατη η εκ του μηδενός και εκ των υστέρων επινόηση και καθιέρωσή τους.

Ο Αλέξανδρος , λοιπόν, παριστάνεται ως φύση θυμοειδής και λεοντώδης, ως άνθρωπος με βαθιά θρησκευτικότητα, ευσεβής και φιλόθεος, γενναιόψυχος και γενναιόφρων, άνθρωπος με απόλυτο σεβασμό προς τις γυναίκες, τους ηλικιωμένους και τους δασκάλους του, με φαντασία που τη φλόγιζαν υψηλά ιδεώδη και λεπτά αισθήματα, ένας αρμονικός συνδυασμός του ηρωικού και του ανθρώπινου στοιχείου, πρακτικός και ονειροπόλος, καταδεκτικός και ταπεινός, πληθωρικός, πείσμων και επίμονος, σώφρων και μεγαλόψυχος, άνθρωπος που αγαπούσε με πάθος τη ζωή, με ευρύτερα πνευματικά και επιστημονικά ενδιαφέροντα, εκρηκτικά αποφασιστικός και κυνηγός του τέλειου, που διακινδύνευε τα πάντα για ένα θέμα αρχής, άτομο με εκπληκτική βιολογική και σωματική αντοχή, άνθρωπος με στρατηγική μεγαλοφυΐα και εξαιρετική πολεμική δεινότητα, με μοναδικό αίσθημα αυτοθυσίας και ξεχωριστό αίσθημα αυτοπειθαρχίας, άνθρωπος που πίστευε ότι τίποτε δεν είναι ακατόρθωτο και ότι καμιά προοπτική θανάτου δεν πρέπει να είναι αποτρεπτική της ύψιστης ηθικής πάλης.

Ο Αλέξανδρος κατέκτησε τη μεγαλοσύνη με τα έργα και τις αρετές του.

Κατά τον Πλούταρχο η θεά Τύχη επεφύλαξε στον Αλέξανδρο ελάχιστες ευνοϊκές περιστάσεις, αλλά και αναρίθμητες φοβερές αντιξοότητες. Ωστόσο, ο Αλέξανδρος αναδείχθηκε ανώτερος της. H Τύχη δεν παρέδωσε στον Αλέξανδρο έτοιμο το μεγαλοπρεπές οικοδόμημα των κατορθωμάτων του, αλλά το δημιούργησε ο ίδιος. Το έπος που δημιούργησε ήταν πραγμάτωση της προσωπικής μεγαλοσύνης και αποτέλεσμα της ελληνικής αγωγής και παιδείας του και όχι απλή εύνοια της τυφλής τύχης. Ο Αλέξανδρος υπήρξε άνθρωπος ενάρετος και ανδρείος, γιατί το ήθος και το φρόνημα του είχαν σφυρηλατηθεί από την ελληνική παιδεία.

Ο Αλέξανδρος δεν κληρονόμησε τη μεγαλοσύνη του, αλλά την απέκτησε και την κατέκτησε με την ευβουλία, τη σωφροσύνη, την καρτερία και την ανδρεία του, καταβάλλοντος βαρύ τίμημα αίματος, προσωπικών αλλεπάλληλων τραυμάτων και απερίγραπτων ταλαιπωριών. Χαρακτηριστικά ο Πλούταρχος διερωτάται τι απέκτησε ο Αλέξανδρος παρά την αξία του, τι χωρίς ιδρώτα, τι χωρίς αίμα, τι δωρεάν και τι χωρίς μεγάλους κόπους. ‘Ήπιε ολόκληρους ποταμούς αναμεμιγμένους με αίμα και τους πέρασε, πατώντας πάνω στα νεκρά σώματα των εχθρών του. Κι όταν λιμοκτονούσε έφαγε το πρώτο χορτάρι που είδε. Ξεσκέπασε έθνη χωσμένα στα βάθη των χιονιών και πόλεις βυθισμένες κάτω από τη γη. Πέρασε τρικυμιώδεις θάλασσες και, βαδίζοντας στις άνυδρες ακτές της Γεδρωσίας και Αραχωσίας, είδε φυτό προηγουμένως στη θάλασσα παρά στην ξηρά!

Ο Αλέξανδρος δεν συμπλήρωσε την επική του πορεία «αβρόχοις ποσίν». Οι προσωπικές περιστάσεις δεν ήσαν ούτε φιλικές ούτε ευνοϊκές. Αψευδείς μάρτυρες αποτελούν τα πολλαπλά τραύματα που δέχθηκε κατά τη διάρκεια της πολύχρονης εκστρατείας. Το σώμα του ήταν καταπληγωμένο από την κεφαλή μέχρι τα πόδια. Κτυπήθηκε με όλων των ειδών τα όπλα. Με δόρυ, με ακόντιο, με ξίφος, με βέλος, με ρόπαλο, με μεγάλους λίθους. Στο Γρανικό το εχθρικό ξίφος σταμάτησε στο δέρμα της κεφαλής του. Στη Γάζα κτυπήθηκε στον ώμο από βέλος. Στη Σαμαρκάνδη κτυπήθηκε στην κνήμη από βέλος τόσο σοβαρά, που το κόκαλο της κερκίδας έσπασε και βγήκε προς τα έξω. Στην Υρκανία τον κτύπησαν με πέτρα στον τράχηλο με αποτέλεσμα να μη βλέπει για πολλές μέρες και να διατρέχει κίνδυνο τύφλωσης. Κατά τη διάρκεια της εκστρατείας εναντίον των Ασσακηνών πληγώθηκε στον αστράγαλο από ινδικό βέλος. Εδώ είναι που είπε με μειδίαμα προς τους κόλακες ότι «αυτό είναι στ’ αλήθεια αίμα και όχι ιχώρ που κυλά στις φλέβες των θεών». Στη μάχη της  Ισσού πληγώθηκε με ξίφος στο μηρό. Στη χώρα των Μαλλών πληγώθηκε κρίσιμα στο στήθος με μακρύ βέλος.

Πέραν όμως από τα προσωπικά τραύματα πρέπει να λάβει κανείς υπόψη τις απειράριθμες αντιξοότητες της εκστρατείας, τις εχθρικές κλιματολογικές συνθήκες, το πολύπλοκο πρόβλημα του επισιτισμού και τη διακίνηση του εκστρατευτικού σώματος, τις εσωτερικές εξεγέρσεις στο απέραντο κράτος και τις εχθρικές επιθέσεις στα σύνορα, το άφθονο περσικό χρυσάφι που σκορπούσαν οι εχθροί του στο εσωτερικό της Ελλάδας και αλλού για να διαφθείρουν συνειδήσεις, για να αντιληφθεί κανείς την προσωπική ένταση και το ανυπέρβλητο προσωπικό επίτευγμα του Μακεδόνα βασιλέα.

Ο Αλέξανδρος ως φιλόσοφος

Ο Πλούταρχος ονομάζει τον Αλέξανδρο πραγματικό φιλόσοφο, όχι γιατί έγραψε φιλοσοφικά συγγράμματα και ασχολήθηκε συστηματικά με τη φιλοσοφία, αλλά για όσα είπε και έπραξε στη σύντομη ζωή του. Αναφέρει χαρακτηριστικά πως ο Αλέξανδρος δίδαξε τους Υρκανούς να συνάπτουν γάμο και τους κατοίκους της Αραχωσίας να καλλιεργούν τη γη. ‘Έπεισε τους Σογδιανούς να γηροκομούν τους γονείς τους και να μην τους φονεύουν και τους Πέρσες να σέβονται τις μητέρες τους και όχι να συνάπτουν γάμο μαζί τους. Χάρις στον Αλέξανδρο οι Ινδοί λάτρευσαν ελληνικούς θεούς και οι Σκύθες έμαθαν να θάπτουν τους νεκρούς των και όχι να τους τρώνε.

Δίδαξε τους λαούς να διαβάζουν τον ‘Όμηρο και τα παιδιά των Περσών, των Σουσιανών και των Γεδρωσίων να απαγγέλλουν τις τραγωδίες του Σοφοκλή και του Ευριπίδη. Χάρις στον Αλέξανδρο, η Βακτρία και ο Ινδικός Καύκασος λάτρευσαν τους θεούς των Ελλήνων. ‘Ίδρυσε περισσότερες από εβδομήντα Αλεξάνδρειες και διέδωσε σε ολόκληρη την Ασία τον ελληνικό τρόπο ζωής, κατανικώντας τον ανήμερο και θηριώδη τρόπο ζωής των βαρβάρων. Έμαθε εκατομύρια ανθρώπους να ζουν με βάση νόμους και έβγαλε έτσι τους λαούς από την άθλια ζωή και τους οδήγησε στην ευδαιμονία. Τα βαρβαρικά φύλα ήλθαν σε επαφή με το ελληνικό πνεύμα και άλλαξαν την ποιότητα της ζωής και της σκέψης τους.

Ο Αλέξανδρος εφάρμοσε στην πράξη τις φιλοσοφικές απόψεις των Στωικών και ιδιαίτερα τις ιδέες του ιδρυτή της στοάς, φιλοσόφου Ζήνωνος. Το πολιτειακό ιδεώδες δεν ήταν πια η πόλη – κράτος, αλλά η κοσμόπολη, όπου δεν υπήρχαν εθνικοί περιορισμοί και όπου υπήρχε προτεραιότητα στην πνευματική διάσταση μέσα σ’ ένα πλαίσιο ισότητας, δικαιοσύνης και σύμπνοιας. Ο Αλέξανδρος δεν φέρθηκε στους Έλληνες ηγεμονικά και στους βαρβάρους δεσποτικά, αλλά ήλθε ως κοινός θεόσταλτος αρμοστής και συμφιλιωτής όλων των ανθρώπων, ενώνοντας και συγχωνεύοντας τους τρόπους ζωής, τα ήθη και τα έθιμα τους. Πατρίδα πλέον δεν ήταν η πόλη, αλλά η οικουμένη και ακρόπολη ήταν το στρατόπεδο του. Θεώρησε ως συγγενείς του όλους τους ενάρετους ανθρώπους ανεξάρτητα από εθνική καταγωγή και ως αλλόφυλους όσους διακρίνονταν για την κακία τους. Οι Έλληνες και οι βάρβαροι δε διακρίνονταν πια με βάση τη χλαμύδα και την πέλτη, το σπαθί και το μανδύα, αλλά με βάση την αρετή και την κακία.

Σεβασμός και φιλανθρωπία έναντι των κατακτημένων λαών

Ο Αλέξανδρος δε θεώρησε την εκστρατεία στην Ασία ως ληστρική εισβολή, ούτε ξεκίνησε εναντίον της με σκοπό να την ερημώσει, διαρπάζοντας και λαφυραγωγώντας τον πλούτο της. Ήθελε να συνενώσει τους ανθρώπους κάτω από τον ίδιο λόγο και στα πλαίσια του ίδιου πολιτεύματος.

Για να πετύχει όμως στην πολιτική της συγχώνευσης των λαών, ο Αλέξανδρος έπρεπε να δείξει σεβασμό ακόμη και στον τρόπο που ντύνονταν οι κατακτημένοι λαοί. Επειδή όμως ήταν αντίθετος με τις έξαλλες και θεατρικές συνήθειες, δεν υιοθέτησε τη μηδική εσθήτα, αλλά την περσική, που ήταν πολύ πιο λιτή από την προηγούμενη.  Ωστόσο, απέρριψε τις υπερβολές της επίσημης περσικής ενδυμασίας, που ήσαν η τιάρα, ο κάνδυς και οι αναξυρίδες και φορούσε στολή που ήταν συνδυασμός μακεδονικών και περσικών στοιχείων. Η υιοθέτηση μερικών στοιχείων της περσικής αμφίεσης δεν ήταν αποτέλεσμα ματαιόδοξης ψυχολογικής μεταβολής, αλλά τρόπος για να κερδίσει τις ψυχές και τα πνεύματα των λαών που κατακτούσε.

Ταύτιση με τον ομηρικό κόσμο

Τον καταγοήτευαν τα λεπτά, τα ευγενή, τα υψηλά αισθήματα των ηρώων του ομηρικού κόσμου, ο αρμονικότατος συνδυασμός του ηρωικού και του ανθρώπινου στοιχείου. Ο Αλέξανδρος ήθελε να μοιάσει του Αχιλλέα και παρομοίαζε το φίλο του Ηφαιστίωνα με τον Πάτροκλο. Η τελετουργική κάθοδος του προς την πόλη Ελαιούντα, η κατάθεση στεφάνου στον τάφο του Πρωτεσίλαου, του πρώτου νεκρού της απόβασης των Αχαιών στην ακτή της Τροίας, η πανηγυρική προέλαση προς την πόλη του Πριάμου, οι ιεροτελεστίες και τελετουργίες στο ναό της Αθηνάς και η μεταφορά των όπλων που πήρε από την Τροία σ’ όλες τις μάχες στα βάθη της Ασίας, είναι αψευδείς μάρτυρες του γεγονότος ότι ο Αλέξανδρος ήθελε να συνδέσει άρρηκτα τον εαυτό του και την εκστρατεία του με τον υπέροχο κόσμο της ελληνικής εκστρατείας εναντίον της πόλης του Πριάμου.

Πολλές φορές κατά τη διάρκεια συμποσίων, όταν γινόταν λόγος  για τα ομηρικά έπη, ο Αλέξανδρος διάλεγε ως στίχο της προτίμησης του αυτόν που λέγει, ότι το ιδεώδες είναι να είναι κανείς καλός βασιλιάς και συγχρόνως γενναίος πολεμιστής. Όταν πέρασε τον Ελλήσποντο κι αντίκρισε την Τροία, ξανάζησε τις ηρωικές πράξεις των ομηρικών ανθρώπων. ‘Όταν μάλιστα κάποιος κάτοικος της περιοχής του είπε ότι θα μπορούσε να του δώσει τη λύρα του Πάρη αν ήθελε, ο Αλέξανδρος του απάντησε ότι δεν τη χρειάζεται, γιατί έχει στην κατοχή του τη λύρα του Αχιλλέα, που στην ανάπαυση του από τον πόλεμο έψαλλε τα ένδοξα κατορθώματα των συντρόφων του. Δεν ήθελε τη λύρα του Πάρη, γιατί αυτή συνόδευε τα ερωτικά τραγούδια του με θηλυπρεπή μελωδία.

Θαυμαστής του θάρρους και της υψηλόφρονης διαγωγής

Στην κορύφωση της αντίστασης των Θηβαίων στις ίλες των εταίρων και στις τάξεις της φάλαγγας του Αλέξανδρου μέσα στους δρόμους και τα στενά της Θήβας, μια ομάδα Θρακών του μακεδονικού στρατού μπήκε στο σπίτι της Τιμόκλειας για λαφυραγωγία. Ο επικεφαλής της ομάδας ρώτησε την Τιμόκλεια αν έχει κρυμμένους θησαυρούς μέσα στην οικία της. Η Τιμόκλεια του απάντησε καταφατικά και, οδηγώντας τον στο χείλος ενός πηγαδιού της αυλής, του είπε ότι στο βάθος του είχε κρυμμένο θησαυρό αμύθητης αξίας. Ο αξιωματικός έσκυψε για να δει καλύτερα και η Τιμόκλεια τον έσπρωξε βίαια και τον τσάκισε στο βάθος του πηγαδιού. Οι σύντροφοι του την συνέλαβαν αμέσως και δεμένη την οδήγησαν μπροστά στον Αλέξανδρο, για να αποφασίσει για την τύχη της. Καθώς την οδηγούσαν μπροστά του, του φάνηκε «αξιωματική και μεγαλόφρων», γιατί ακολουθούσε χωρίς φόβο και με άκρα ηρεμία τους στρατιώτες που την οδηγούσαν σ’ αυτόν.

Ο Αλέξανδρος την ρώτησε ποια είναι και πού βρήκε τόση τόλμη, για να κάνει ότι έκανε και η Τιμόκλεια του απάντησε ότι είναι αδελφή του στρατηγού Θεαγένους, που πολέμησε ηρωικά στη Χαιρώνεια εναντίον του πατέρα του, του Φιλίππου. Ο Αλέξανδρος θαύμασε το θάρρος και την υψηλόφρονη στάση της και διέταξε να την αφήσουν ελεύθερη.

Καθορισμός ορθών προτεραιοτήτων

Λίγο πριν αρχίσει η εκστρατεία εναντίον της Ασίας, οι δύο σώφρονες και σεβάσμιοι στρατηγοί του Φιλίππου Παρμενίων και Αντίπατρος εισηγήθηκαν στον Αλέξανδρο να τελέσει τους γάμους του και να τεκνοποιήσει, δημιουργώντας έτσι τις προϋποθέσεις για ομαλή διαδοχή στο βασιλικό θρόνο. Οι δυο τιμημένοι στρατηγοί γνώριζαν πόσο επικίνδυνη ήταν η σχεδιασθείσα εκστρατεία και πόσο μεγάλωναν οι κίνδυνοι για τον Αλέξανδρο λόγω του ριψοκίνδυνου χαρακτήρα του.

Ο Αλέξανδρος απάντησε ότι θα ήταν ντροπή για τον ίδιο, ενώ παρέλαβε ότι παρέλαβε από τον πατέρα του Φίλιππο και ενώ όλη η Ελλάδα του ανέθεσε την ηγεμονία της πανελλήνιας εκστρατείας κατά των Περσών, να κάθεται και να τελεί γάμους και να αναμένει τεκνογονία.

Ανθρωπισμός και ηθική συμπεριφορά

Μετά την κατάληψη της Αλικαρνασσού, ο Αλέξανδρος διόρισε ως σατράπη ολόκληρης της Καρίας την ‘Αδα, χήρα του πρώην σατράπη Ιδριέως, τον οποίο είχαν παραμερίσει από την εξουσία οι Πέρσες. O Αλέξανδρος της έδειξε τόσο σεβασμό, ώστε η ‘Αδα τον ονόμασε γιο της, θέλοντας να δείξει την απεριόριστη εκτίμηση της στο Μακεδόνα στρατηλάτη.

Μετά τη μάχη της Ισσού ο Αλέξανδρος, τραυματισμένος στο μηρό από ξίφος, επέστρεψε στο στρατόπεδο του από την ανεπιτυχή καταδίωξη του Δαρείου. Όταν άκουσε ότι μεταξύ των συλληφθέντων ήταν και η οικογένεια του Πέρση βασιλέα και ότι τα μέλη της θρηνούσαν απαρηγόρητα, επειδή νόμιζαν ότι ο Δαρείος σκοτώθηκε, o Αλέξανδρος ανέθεσε στο Λεοννάτο να τους αναγγείλει ότι ο Μέγας Βασιλέας ζούσε και ότι ο ίδιος θα μεταχειρισθεί την οικογένεια του με τρόπο βασιλικό. Έδωσε μάλιστα διαταγές να επιτραπεί στα μέλη της οικογένειας του Δαρείου να θάψουν με τιμές τους Πέρσες επισήμους που έπεσαν στη μάχη και φρόντισε να ληφθούν αυστηρά μέτρα, που απέτρεψαν οποιαδήποτε προσβολή της τιμής και της αξιοπρέπειας των βασιλικών αιχμαλώτων του.

Κατά τη διάρκεια της εκστρατείας πολλές φορές συνέβη να αιχμαλωτισθούν όμορφες και νεαρές γυναίκες, όπως και στη μάχη της Ισσού. Ο Αλέξανδρος ουδέποτε επέτρεψε στον εαυτό του να δείξει οποιαδήποτε ανήθικη συμπεριφορά και ουδέποτε άγγιξε ή εκμεταλλεύτηκε οποιαδήποτε από αυτές. Θεωρούσε ότι είναι περισσότερο βασιλικό να επιβάλλεται στον εαυτό του και να έχει εγκράτεια από το να νικά τους εχθρούς του.

Λέγεται ότι κατά τη διάρκεια της εκστρατείας, κάποιος στρατιωτικός διοικητής μιας κατακτημένης περιοχής, του έγραψε ότι είχε μάθει πως στην πόλη του ζούσαν δυο πολύ όμορφα αγόρια που ήταν προς πώληση και ρωτούσε τον Αλέξανδρο αν ήθελε να τα αγοράσει. Ο Αλέξανδρος οργίστηκε πάρα πολύ με την επιστολή αυτή και δεν έπαυσε να αναφέρει συνέχεια στους φίλους του το γεγονός, ρωτώντας τους τι αισχρό είχε κάμει, που να δίνει αφορμή να τον προσβάλλουν με τέτοιες επονείδιστες προτάσεις.

Όταν κάποτε πληροφορήθηκε ότι δυο Μακεδόνες που υπηρετούσαν υπό τις διαταγές του Παρμενίωνα είχαν προσβάλει και βιάσει τις γυναίκες μερικών μισθοφόρων, έγραψε στον Παρμενίωνα να εκτελέσει αμέσως τους δύο Μακεδονες και να μην τους επιτρέψει να ζουν και να καταστρέφουν τους ανθρώπους όπως τα θηρία.

Σε σχετική μάλιστα επιστολή του υπογράμμιζε ότι για τον ίδιο κανείς δε θα μπορούσε να πει πως είδε τη γυναίκα του Δαρείου με κακό σκοπό ή ότι δέχτηκε να ακούσει να μιλούν στον ίδιο για την ομορφιά της.

Ο βαθμός της αυτοσυγκράτησης του είναι ακόμα πιο αξιοθαύμαστος, όταν λάβουμε υπόψη ότι ο ίδιος έλεγε ότι συνειδητοποιεί ότι είναι θνητός από τον ύπνο και τον έρωτα.

Ταπεινοφροσύνη και πραότητα

Την επόμενη της μάχης της Ισσού ο Αλέξανδρος μαζί με τον Ηφαιστίωνα πήγαν να δουν αυτοπροσώπως τα μέλη της οικογένειας του Δαρείου. Η μητέρα του Δαρείου Σισύγαμβρις εξέλαβε τον Ηφαιστίωνα ως τον Αλέξανδρο και έσπευσε να τον προσκυνήσει, επειδή οι δύο επισκέπτες φορούσαν τα ίδια ρούχα και ο Ηφαιστίων ήταν πιο μεγαλοπρεπής στην εμφάνιση. Οι παρόντες θορυβήθηκαν από το λάθος της βασιλομήτορος και κάποιος της υπέδειξε ποιος ήταν o Αλέξανδρος. Εκείνη έσκυψε ντροπιασμένη και αμήχανη από το λάθος της. Για να τη βγάλει από την αμηχανία και από τη δύσκολη θέση, ο Αλέξανδρος έσπευσε να της πει: «μηδέν φροντίσεις ω μήτερ και γαρ ούτος Αλέξανδρος εστιν»!

Ο Αλέξανδρος δεν μέθυσε ποτέ από τη μεγάλη εξουσία που πήρε, ούτε τον σύντριψαν ψυχικά και πνευματικά το βάρος και η σπουδαιότητα των πραγμάτων με τα οποία ασχολήθηκε. Η τεράστια εξουσία και η πελώρια δύναμη που απόκτησε, δεν τον οδήγησαν στην εγκατάλειψη του ελληνικού μέτρου. Παρέμεινε απλός, λιτός και απέριττος. Σηκωνόταν πολύ πρωί και προγευμάτιζε λιτά και δειπνούσε και έπινε αργά το βράδυ, αφού πρόσφερε τις επιβαλλόμενες θυσίες στους θεούς. Δύναμη του δεν ήσαν οι πολυάνθρωπες πόλεις που κατέλαβε, ούτε τα μεγάλα πλούτη που συσσώρευσε. Δύναμη του ήταν η προθυμία του για να επιδοθεί σε μια ευγενική άμιλλα για τη δόξα και την ανδρεία, να έχει ευσέβεια προς τους θεούς, πίστη προς τους φίλους, να ζει με λιτότητα και εγκράτεια, να κάμνει έργα ευποιίας, να μη φοβάται το θάνατο και να διαθέτει ευψυχία, να είναι ευπροσήγορος και προσηνής στις σχέσεις του με τους ανθρώπους και να έχει σταθερότητα στις αποφάσεις του.

Οι μοναδικές και σπάνιες αρετές του, παρουσιάζονται ανάγλυφες στις ιστορικές παραδόσεις που αφορούν τη ζωή και τα έργα του. Όταν ήταν ακόμη παιδί και άκουε για τις κατακτήσεις του Φιλίππου, συνήθιζε να λέει στους συνομήλικούς του ότι ο πατέρας του θα τα προλάβαινε όλα και δε θα άφηνε κανένα μεγάλο και λαμπρό έργο να επιτελέσει αυτός μαζί με τους φίλους του. Δεν επιθυμούσε να κληρονομήσει το μεγαλείο και τη δόξα, αλλά ήθελε να τα αποκτήσει με τους δικούς του αγώνες.

Κατά την επική διάβαση του Ινδικού Καυκάσου ο στρατός του Αλέξανδρου δεινοπάθησε μέσα στις φοβερές χιονοθύελλες και το ανυπόφορο κρύο. Μια νύχτα, ενώ ο Αλέξανδρος καθόταν στη σκηνή του και ζεσταινόταν μπροστά στη φωτιά, μπήκε ξαφνικά στη βασιλική σκηνή, ημιλιπόθυμος από το κρύο, κάποιος στρατιώτης, που αναζητούσε σωτηρία από την ανυπόφορη παγωνιά. Ο Αλέξανδρος σηκώθηκε αμέσως, έβαλε το στρατιώτη στην καρέκλα του και τον περιποιήθηκε, για να συνέλθει. Μόλις ο στρατιώτης συνήλθε και συνειδητοποίησε ότι βρισκόταν στη βασιλική σκηνή, αναπήδησε έντρομος, επειδή νόμισε ότι θα τιμωρηθεί για την ασέβειά του. Ο Αλέξανδρος όμως τον αγκάλιασε, τον καθησύχασε και τον ηρέμησε με λόγους καλοσύνης και ανθρωπιάς.

Προσωπικές τραγωδίες και συμφορές

Πολλοί κατηγόρησαν τον Αλέξανδρο για προσωπική σκληρότητα, φέρνοντας ως παραδείγματα όχι απλώς την εκτέλεση και σφαγή των αντιπάλων και την καταστροφή των διάφορων πόλεων, αλλά την καταστροφή της Θήβας και τη θανάτωση των φίλων του. Αναφορικά με τη Θήβα, είναι γνωστά πως ο ίδιος προσπάθησε στην αρχή της αποστασίας της πόλης, να δώσει την ευκαιρία στους Θηβαίους να ορθοφρονήσουν, όπως επίσης είναι γνωστό ότι η τελική καταστροφή της Θήβας του προξενούσε συνεχώς μεγάλη λύπη και μάλιστα από όσους Θηβαίους σώθηκαν, κανείς δεν παρουσιάστηκε αργότερα ενώπιον του με συγκεκριμένο αίτημα, που να μην το ικανοποιήσει. Αναφορικά τώρα με τη θανάτωση των φίλων του, είναι επίσης γνωστό ότι θεώρησε τις πράξεις ως προσωπικές τραγωδίες και συμφορές, που του προκάλεσαν συγκλονισμό και ειλικρινή μεταμέλεια. Τόσο οι σύγχρονοί του όσο και οι μεταγενέστεροι, αντί να μισήσουν τον Αλέξανδρο για τις τραγωδίες αυτές, αισθάνθηκαν συμπόνια και λύπη, επειδή η άδολη και έμπρακτη μετάνοιά του απέδειξε ότι οι πράξεις του αυτές δεν ήσαν προμελετημένα εγκλήματα, αλλά τυχαίες συμφορές.

Ορμητικός και βίαιος με αγαθή προαίρεση

Ο Αλέξανδρος ήταν πολλές φορές ορμητικός και βίαιος στις ψυχικές του εκδηλώσεις, αλλά οι πράξεις του χαρακτηρίζονταν πάντοτε από αγαθή προαίρεση. ‘Όταν λίγο πριν από την έναρξη της εκστρατείας πήγε στους Δελφούς για να ζητήσει χρησμό, η απάντηση που του δόθηκε ήταν ότι οι ημέρες ήσαν αποφράδες και έτσι δεν ήταν σωστό να του δοθεί οποιοσδήποτε χρησμός. Όταν ο Αλέξανδρος πήρε αυτή την απάντηση, έστειλε αντιπροσώπους του στην προμάντιδα, παρακαλώντας να του δοθεί χρησμός, γιατί το θέμα ήταν τεράστιας σημασίας για τον ίδιο και την Ελλάδα. Όταν η προμάντις αρνήθηκε με πρόφαση τον καθιερωμένο νόμο, αφού ανέβηκε ο ίδιος στο μαντείο, την άρπαξε και την έσυρε προς το ναό και απαίτησε να του δώσει τον απαιτούμενο χρησμό. Η προμάντις συγκλονισμένη υποχώρησε από την άρνηση της και είπε στον Αλέξανδρο ότι είναι ανίκητος.

Αίσθηση λιτότητας, εγκράτεια και περιφρόνηση υλικών αγαθών

Όταν μετά τη μάχη της Ισσού ο Αλέξανδρος επέστρεψε από την καταδίωξη του Δαρείου κατάκοπος και κατευθύνθηκε προς τη σκηνή του Πέρση βασιλέα και είδε μπροστά του τόσες λεκάνες και υδρίες και σκάφες, κατασκευασμένες όλες από χρυσάφι και μπήκε σ’ ένα χώρο πλημμυρισμένο από θεσπέσια αρώματα και μύρα και είδε γενικά τη μεγαλοπρέπεια του περιεχομένου της σκηνής του Δαρείου, έστρεψε το βλέμμα προς τους εταίρους που τον συνόδευαν και είπε «όπως φαίνεται αυτό είναι το να είσαι βασιλέας». Με τη φράση αυτή ο Αλέξανδρος διατύπωνε με ειρωνικό τρόπο τη διαφορά που είχαν μεταξύ τους οι Έλληνες και Πέρσες στον τρόπο ζωής.

Το πόσο περιφρονούσε τα υλικά αγαθά καταδεικνύεται και από το ακόλουθο επεισόδιο. Τις παραμονές της εκστρατείας στην Ινδία, φόρτωσε τις άμαξες με το πλήθος των λαφύρων που είχαν συσσωρεύσει οι Μακεδόνες και έδωσε διαταγή να τους βάλουν φωτιά. Έκαψε πρώτα τις δικές του άμαξες, τις άμαξες των εταίρων και έπειτα τις άμαξες των υπόλοιπων Μακεδόνων. Θεωρούσε ότι όλα αυτά ήσαν περιττά βάρη και δεν ήταν δυνατό να ξεκινήσει μια τόσο μεγάλη εκστρατεία με ένα τόσο μεγάλο πλήθος λαφύρων. Περισσότερο βέβαια ήθελε να υπογραμμίσει ότι τους Μακεδόνες έπρεπε να χαρακτηρίζει η πολεμική αρετή και όχι η χλιδή και η πολυτέλεια.

Κατά τη διάρκεια της εκστρατείας, πολλοί εταίροι και προσωπικοί φίλοι του είχαν καταντήσει τρυφηλοί και ζούσαν σε χλιδή και σε προκλητική πολυτέλεια. Ο Αλέξανδρος δεν έπαυε να τους τονίζει ότι είναι πιο δουλοπρεπές το να ζει κανείς μέσα στη χλιδή και πιο βασιλικό το να υποβάλλεται σε κόπους. Τους παρότρυνε συνέχεια να μην πέφτουν στην παγίδα να κάνουν την ίδια ζωή με τη ζωή των Περσών που είχαν κατακτήσει. Είναι χαρακτηριστικό ότι από τις δεκάδες χιλιάδες τάλαντα που απόκτησε από τους θησαυρούς του Δαρείου, μόνο πέντε χιλιάδες τάλαντα υπήρχαν στο θησαυροφυλάκιο κατά το θάνατο του.

Κατά τη διάβαση της ερήμου Γεδρωσίας, απέρριψε την προσφορά νερού από τους στρατιώτες του και προτίμησε να συνεχίσει την πορεία του διψασμένος όπως οι συμπολεμιστές του. Κατά τη διάρκεια της καταδίωξης του Βήσσου μέσα στις άνυδρες εκτάσεις της Βακτρίας, ο μακεδονικός στρατός έφτασε ταλαιπωρημένος και διψασμένος στις όχθες του ‘Ωξου ποταμού. Ο Αλέξανδρος έμεινε άγρυπνος ολόκληρη τη νύχτα με την πανοπλία του, φρόντισε πρώτα να εφοδιασθεί και ο τελευταίος στρατιώτης με νερό και ύστερα ικανοποίησε ο ίδιος την προσωπική δίψα του.

Ψυχική γενναιοφροσύνη

Όταν η γυναίκα του Δαρείου πέθανε στη γέννα της, ο Αλέξανδρος την έθαψε με πολύ μεγάλες τιμές και χωρίς να υπολογίσει καμιά πολυτέλεια. Όταν ένας από τους θαλαμηπόλους ευνούχους δραπέτευσε από το στρατόπεδο του Αλέξανδρου και πληροφόρησε το Δαρείο για το θάνατο της γυναίκας του, ο Δαρείος ξέσπασε σε δυνατά κλάματα για το χαμό της, αλλά και για το γεγονός ότι δεν έτυχε βασιλικής ταφής, όπως νόμιζε. Τότε ο ευνούχος θαλαμηπόλος πληροφόρησε τον Πέρση βασιλέα ότι η οικογένεια του είχε τύχει βασιλικών τιμών και περιποιήσεων και η γυναίκα του, όταν πέθανε, όχι μόνο τιμήθηκε με ξεχωριστές τιμές, αλλά την έκλαψαν και αυτοί οι ίδιοι Μακεδόνες, τιμώντας την με τα δάκρυα τους. Ο ευνούχος πρόσθεσε μάλιστα ότι ο Αλέξανδρος όσο φοβερός είναι όταν πολεμά, τόσο ευγενικός είναι μετά τη νίκη του στη μάχη.

Όταν άκουσε αυτά τα πράγματα ο Δαρείος, ο νους του πήγε σε άλλα πράγματα. Υποψιάστηκε ότι ο Αλέξανδρος είχε ατιμάσει τη γυναίκα του όσο ήταν ζωντανή και γι’ αυτό την τίμησε τόσο πολύ όταν πέθανε. Εξόρκισε μάλιστα τον ευνούχο θαλαμηπόλο και τον ικέτευσε κυριολεκτικά να του πει όλη την αλήθεια. Όταν ο θαλαμηπόλος επιβεβαίωσε τις πληροφορίες του με φρικώδεις όρκους και μίλησε ακόμα μια φορά με ενθουσιασμό για την εγκράτεια και τη μεγαλοψυχία του Αλέξανδρου, ο Δαρείος ύψωσε τα χέρια του προς τον ουρανό και παρακάλεσε τον θεό να τον αναδείξει νικητή, για να μπορέσει να ανταποδώσει στον Αλέξανδρο τα όσα είχε πράξει για αγαπημένα του πρόσωπα. Πρόσθεσε μάλιστα ότι, αν τυχόν ήταν γραμμένο να τερματισθεί η εξουσία των Περσών, κανένας άλλος από τους ανθρώπους να μην καθίσει στο θρόνο του Κύρου εκτός από τον Αλέξανδρο.

Όταν η μητέρα του Δαρείου Σισύγαμβρις πληροφορήθηκε το θάνατο του Αλέξανδρου, δεν έβαλε πλέον στο στόμα της τροφή και νερό και σε λίγες μέρες πέθανε. Είχε επιζήσει ύστερα από το θάνατο του γιου της Δαρείου, αλλά της ήταν αδύνατο να αντέξει το θάνατο του ανθρώπου που είχε ανατρέψει το Δαρείο, αλλά αναδείχθηκε μέγας ανθρωπιστής και ευεργέτης της. Μεγαλύτερο εγκώμιο για τη μεγαλοσύνη του Αλέξανδρου δεν θα μπορούσε να υπάρξει.

ΠΗΓΗ.https://www.liberal.gr/

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s