Τα αγιολογικά ατοπήματα συνεργατών Αγιορείτικης Μονής, που αφορούν το υμνογραφικό έργο του Οσίου Μαξίμου του Γραικού, συνεχίζονται… Η Μονή γιατί τα ευλογεί και τα προβάλλει; (Β)

programaimeridas-1-page-002

ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ

πρωτοπρεσβυτέρου Δημητρίου Αθανασίου

Η εισήγηση του π.Χ.Π. στην ημερίδα της Σταυρούπολης (17-12-2018)

Απόψεις και σχόλια.

Μία από τις ενδιαφέρουσες εισηγήσεις στην ημερίδα της Σταυρούπολης στις 17 Δεκεμβρίου 2018 ήταν και αυτή που είχε θέμα: ««Η μεταγραφή σε υμνογραφικό κείμενο του Παρακλητικού Κανόνα στο Άγιο Πνεύμα».

Η εισήγηση δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα www.pemptousia.gr και συγκεκριμένα στην ηλεκτρονική διεύθυνση–http://www.pemptousia.gr/video/i-metagrafi-se-imnografiko-kimeno-tou-paraklitikou-kanona-sto-agio-pnevma-tou-agiou-maximou-tou-grekou/?fbclid=IwAR3AztFlFa736yLqi1m0CQP2uvob4IWnx4gktosYWE6lzdsBMcTYRPNkYkU -καθώς και στην ιστοσελιδα www.diakonima.gr.

Πριν προχωρήσουμε στον σχολιασμό των λεγομένων στην εισήγηση, δημοσιεύουμε απομαγνητοφωνημένο μέρος της εισήγησης, όπου εντοπίζονται ανακρίβειες, ψεύδη και αγιολογικά ατοπήματα.

Από την θέση 02.24 «….Ο ομιλών ανέλαβε να παρουσιάσει ένα υμνογράφημα το οποίο συνέταξε ο Βατοπαιδινός Άγιος κάτω από ειδικές συνθήκες στην Ρωσία. Αυτό είναι ο Παρακλητικός Κανόνας  προς το θείον και προσκυνητόν Παράκλητον δηλαδή προς το Άγιον Πνεύμα. Οι συνθήκες τόπου και τρόπου συγγράψεως στον μεν Άγιο προσέθεσαν ακτινοβολία στο δε κείμενο ιδιαίτερη ιερότητα γι΄αυτό πρέπει να προσεγγίζεται με ευλάβεια πολύ δε περισσότερο η χρήση του. Κατά το τέλος της πρώτης φυλακίσεώς του κατά το 1529-1530 στην Μονή Βολοκολάμσκ εμπνέεται να γράψει  Παρακλητικό Κανόνα προς το Πανάγιο Πνεύμα. Στερούμενος όμως γραφικής ύλης τον γράφει με κάρβουνο στους τοίχους της φυλακής. Αγνοούμε αν υπήρχε κάποιος ειδικός λόγος της συντάξεως αυτού του Κανόνα. Γεγονός πάντως είναι ότι δεν υπήρχε προ αυτού Παρακλητικός Κανόνας προς το Άγιο Πνεύμα και φυσικά στην ελληνική γλώσσα, αλλά ούτε και μετά ταύτα από αυτόν συνετάγη άλλος στους πέντε αιώνες που ακολούθησαν. Παρά μόνο πρόσφατα ένας εγκεκριμένος από την Ιερά Επαρχιακή Σύνοδο της Κρήτης και συμπεριληφθείς στο τρίτο τόμο της Κριτικής Παρακλητικής που εξέδωσε η Ι.Μ.Μ.Β….κατά το έτος 2015….»(θέση 04.40)

Από την θέση 08.04. «…Κατά την περίοδο της δεύτερης φυλακίσεώς του στην Μονή Οτρότς της Τβέρ, μετά το 1531 γίνεται η αντιγραφή του εν λόγω υμνογραφήματος. Βρίσκεται στην Ρωσική κρατική βιβλιοθήκη  και στον κώδικα 42 του 16ου αιώνος, προερχόμενο από την Λαύρα του Αγ.Σεργίου. Πρόκειται για το πρώτο αντιγραφέν από τον τοίχο της φυλακής και διασωθέν κείμενο, πάνω στον οποίο υπάρχουν οι ιδιόχειρες διορθώσεις του Αγίου υμνογράφου. Αυτό αποτελεί αδιάσειστη σφραγίδα γνησιότητος. Όπως και ότι συνετάγη εξ αρχής στην παλαιά σλαβωνική γλώσσα με κάποιες ιδιαιτερότητες, αλλά πάνω στο μέτρο και στην διάταξη του  μικρού παρακλητικού Κανόνα στην Θεοτόκο. Αυτό χρειάζεται να τονιστεί διότι ο κανόνας κυκλοφόρησε έκτοτε δια αντιγραφών στις οποίες γινόταν λαθροχειρίες δηλαδή επεμβάσεις οι οποίες αλλοίωναν το αρχικό κείμενο. Και σ΄αυτή ακόμα την έντυπη έκδοση της Ακαδημίας του Καζάν στα μέσα του 19ου αιώνος φαίνονται οι επενβάσεις των εκδοτών..»(θέση 9.30)

 

 

Απόψεις-Σχόλια


Α. Λέει μεταξύ των άλλων ο σεβαστός πατέρας.

Αγνοούμε, αν υπήρχε κάποιος ειδικός λόγος της συντάξεως αυτού του Κανόνα. Γεγονός πάντως είναι ότι δεν υπήρχε προ αυτού Παρακλητικός Κανόνας προς το Άγιο Πνεύμα και φυσικά στην ελληνική γλώσσα, αλλά ούτε και μετά ταύτα από αυτόν συνετάγη άλλος στους πέντε αιώνες που ακολούθησαν. Παρά μόνο πρόσφατα ένας εγκεκριμένος από την Ιερά Επαρχιακή Σύνοδο της Κρήτης και συμπεριληφθείς στο τρίτο τόμο της Κριτικής Παρακλητικής που εξέδωσε η Ι.Μ.Μ.Β….κατά το έτος 2015….»(θέση 04.40)

Δυστυχώς ο π.Χ.Π. φαίνεται, ότι αγνοεί βασικότατα γεγονότα της ζωής του Οσίου Μαξίμου. Και τολμάει στηριζόμενος στην άγνοιά του να ΑΔΕΙΑΖΕΙ και να ΔΙΑΨΕΥΔΕΙ την Αγιορείτικη Μονή που τον έκανε υμνογραφικό μεταγραφέα του Οσίου και  εισηγητή  σε διεθνή Επιστημονική ημερίδα. Και οι πρώτες πληροφορίες λένε, ότι ΔΕΝ ΔΙΑΦΩΝΗΣΕ ΚΑΝΕΝΑΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΣΥΝΕΔΡΟΥΣ, ΟΥΤΕ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΠΑΡΕΥΡΙΣΚΟΜΕΝΟΥΣ ΑΡΧΙΕΡΕΙΣ, ΟΥΤΕ  ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΑΓΙΟΡΕΙΤΕΣ. Με ενδιαφέρον περιμένουμε να επαληθεύσουμε ή να διαψεύσουμε τις πληροφορίες με βάση τα πρακτικά της ημερίδας, όταν δημοσιευτούν.

Απαντάμε για μια ακόμα φορά  στις ανακρίβειες και στην άγνοια του π.Χ. χρησιμοποιώντας κείμενα της Αγιορείτικης Μονής και του ηγουμένου της,  όπως δημοσιεύτηκαν και στον έντυπο αλλά και στον ηλεκτρονικό τύπο, σχετικά με τις ειδικές συνθήκες κάτω από τις οποίες γράφτηκε το πρώτο ανεπίσημο υμνογραφικό κείμενο.

Συγκεκριμένα στα άρθρα -«Εγκώμιο στον Άγιο Μάξιμο τον Γραικό». (Έκδοση της Αγιορείτικης Μονής)  και  «Ο Άγιος Μάξιμος ο Βατοπεδινός – Ο ακατάβλητος κήρυκας της Πατερικής Παραδόσεως» Περιοδικό ΠΕΜΠΤΟΥΣΙΑ, φ. 20/Απρίλιος-Ιούλιος 2006, σελ. 114-121), γράφονται τα παρακάτω  συγκλονιστικά και αξιομνημόνευτα, που όμως ο π.Χ.Π. ΑΓΝΟΕΙ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ.

«…Κατά την πρώτη φυλάκισή του στη Μονή Βολοκολάμσκ και στη συνέχεια κατά την δεύτερη μετακίνησή του στη Μονή Οτρότς ήταν φυλακισμένος σε υγρή και σκοτεινή –υπόγεια στα έγκατα της γης– φυλακή, στερούμενος φωτός και θέρμανης, στερούμενος κάθε ανθρώπινη παρηγορία, που δικαιούται και ο τελευταίος κακούργος. Επιπλέον ήταν σιδηροδέσμιος με βαριές αλυσίδες σαν ο αίσχιστος των εγκληματιών, καταδικασμένος από συναγωγή πονηρευομένων, ο Φωτιστής ως αιρετικός, ο Θεοφόρος ως βλάσφημος προς τα θεία, μη μπορώντας να συμμετέχει στα Θεία Μυστήρια.

…Κάποια μέρα Άγγελος κατέβηκε στη φυλακή και πρόσφερε σ’ αυτόν το Σώμα και το Αίμα του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού και εξ’ αιτίας αυτού του θαύματος και «της υπέρ νουν θείας οράσεως και αντιλήψεως», με θεία έξαρση συνέθεσε και έγραψε με κάρβουνο στον τοίχο της φυλακής την ανωτέρω αναφερθείσα Ωδή προς το Άγιο Πνεύμα, που αρχίζει: «Ο τω μάννα ποτέ εν ερήμω διαθρέψας τον Ισραήλ…» και στη συνέχεια «συν τοις ασωμάτοις Σου Λειτουργοίς άδω Σοι καγώ…», που υπονοούν την θεία οπτασία του Αγγέλου, που του μετέδωσε το Σώμα και το Αίμα του Κυρίου».

Και ενώ αγνοεί τα του Αγίου, ο π.Χ. χρησιμοποιεί το βήμα της ημερίδας για να διαφημίσει εμμέσως πλην σαφώς το βιβλίο του (Κρητική Παρακλητική).

Υπενθυμίζουμε στον σεβαστό πατέρα, ότι πριν την δημοσίευση παρακλητικού Κανόνα στο Άγιο Πνεύμα στην Κρητική Παρακλητική  το 2015 κυκλοφόρησε πολύ νωρίτερα το 2014 ο  ΕΠΙΣΗΜΟΣ ΠΑΡΑΚΛΗΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΑΣ ΣΤΟ ΑΓΙΟ ΠΝΕΥΜΑ  ΤΟΥ ΟΣΙΟΥ ΜΑΞΙΜΟΥ ΣΕ ΥΜΝΟΓΡΑΦΙΚΗ ΜΕΤΑΓΡΑΦΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΏΣΣΑ. Και αυτό είναι καταγεγραμμένο ιστορικό γεγονός  είτε του αρέσει είτε όχι. Και δεν νομίζω ότι ο π.Χ.Π αγνοούσε την συγκεκριμένη έκδοση.  Αυτό αποδεικνύεται από το γεγονός της επιστροφής του βιβλίου που του στείλαμε.(τα συμπεράσματα δικά σας).

Β. Έγραφε ο Άγιος Μάξιμος υμνογραφήματα στην  ρωσοσλαβονική γλώσσα;

Ισχυρίζεται ο π.Χ.  και τα παρακάτω.

. «…Κατά την περίοδο της δεύτερης φυλακίσεώς του στην Μονή Οτρότς της Τβέρ, μετά το 1531 γίνεται η αντιγραφή του εν λόγω υμνογραφήματος. Βρίσκεται στην Ρωσική κρατική βιβλιοθήκη  και στον κώδικα 42 του 16ου αιώνος, προερχόμενο από την Λαύρα του Αγ.Σεργίου. Πρόκειται για το πρώτο αντιγραφέν από τον τοίχο της φυλακής και διασωθέν κείμενο, πάνω στο οποίο υπάρχουν οι ιδιόχειρες διορθώσεις του Αγίου υμνογράφου. Αυτό αποτελεί αδιάσειστη σφραγίδα γνησιότητος. Όπως και ότι συνετάγη εξ αρχής στην παλαιά σλαβωνική γλώσσα με κάποιες ιδιαιτερότητες, αλλά πάνω στο μέτρο και στην διάταξη του  μικρού παρακλητικού Κανόνα στην Θεοτόκο. Αυτό χρειάζεται να τονιστεί διότι ο κανόνας κυκλοφόρησε έκτοτε δια αντιγραφών στις οποίες γινόταν λαθροχειρίες δηλαδή επεμβάσεις οι οποίες αλλοίωναν το αρχικό κείμενο. Και σ΄αυτή ακόμα την έντυπη έκδοση της Ακαδημίας του Καζάν στα μέσα του 19ου αιώνος φαίνονται οι επεμβάσεις των εκδοτών..»(θέση 9.30

 

 

Σύμφωνα με τον μακαριστό  ιστορικό ερευνητή Κ.Τσιλιγιάννη ο Όσιος στην Ρωσία έγραφε πεζά και ποιήματα πρώτα στα ελληνικά και μετά τα μετέφραζε στα ρωσοσλαβονικά. Το ενδεχόμενο να έγραφε ο Όσιος ποιήματα στην ρωσική γλώσσα ΑΠΟΚΛΕΙΕΤΑΙ, διότι ο Μάξιμος θεωρούσε ότι «η σλαυωνική γλώσσα ήταν ακατάλληλη για προσωδιακά πειράματα», όπως ισχυρίζεται ο ιστορικός D.Boulanin στο έργο του «Perevody I poslanija Max;ima Greka” –Leningrad 1984 σελ.230.

Σχέδια ρωσόγλωσσου κανόνα ενδεχομένως να τόλμησε, αλλά τέτοιο κείμενο δεν βρέθηκε ακόμα. (Αυτά έγραφε ο Κ.Τσιλιγιάννης το 1993 στο βιβλίο του –Η ΔΙΚΗ ΤΟΥ ΜΑΞΙΜΟΥ ΤΟΥ ΓΡΑΙΚΟΥ σελ.374-).

Ο ίδιος ο ερευνητής το 1994 ανακοίνωσε την ύπαρξη στην ρωσική γλώσσα Παρακλητικού Κανόνος προς το Άγιο Πνεύμα στην μελέτη του –ΤΑ ΕΞΙ ΕΠΙΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΜΑΞΙΜΟΥ ΤΟΥ ΓΡΑΙΚΟΥ .ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ 1994. σελ.50. Είναι αυτό το υμνογράφημα που εκδώσαμε το 2014. Έγραψε συγκεκριμένα ο μακαριστός ερευνητής τα εξής:

«…Ο Μάξιμος ο Γραικός, όταν ήταν στην Λαύρα του Αγίου Σεργίου καθαρόγραψε και παρέδωσε έναν μνημειώδη Παρακλητικό Κανόνα προς το Άγιο Πνεύμα, πρότυπο προς μίμηση από Ρώσους λογίους και υμνωδούς, οι οποίοι θα αποπειρώντο να συνθέσουν Παρακλητικό Κανόνα. Είναι φυσικό κατά πάγια τακτική του, να τον έγραψε πρώτα στα ελληνικά, πλην όμως αυτό το ελληνόγλωσσο ποίημα του Αγίου Μαξίμου του Γραικού να έχει απωλεσθεί. Γεγονός πάντως είναι, ότι άρχισε να τον συνθέτει αυτόν τον κανόνα, όταν ήταν έγκλειστος στην Τβέρη. Μάλιστα το πρώτο τροπάριο του ίδιου κανόνα έγραψε στον τοίχο της φυλακής του με κάρβουνο γιατί του απαγόρευαν να γράφει. Τον  θαυμάσιο αυτόν Κανόνα εξέδωσε ολόκληρον η Λαύρα του Αγίου Σεργίου το 1908 στο τέλος (σελ.109 κ.εξ) ενός βιβλίου με θέμα ο βίος του μοναχού Μαξίμου του Γραικού…»

(περισσότερα είχαμε δημοσιεύσει σε προηγούμενα άρθρα και θα τα επαναλάβουμε σε επόμενα)

Με βάση λοιπόν τα παραπάνω προκύπτουν τα εύλογα ερωτήματα:

-Υπήρχε κώδικας με υμνογραφικό κείμενο στην σλαβωνική γλώσσα και δεν το γνώριζαν οι Ρώσοι μελετητές όπως ο D.Boulanin; Πού τις βασίζει αυτές τις πληροφορίες ο π.Χ.Π.; Τις ανακοινώνει σε επιστημονική ημερίδα και ΚΑΝΕΝΑΣ ΔΕΝ ΑΝΤΙΔΡΑ;

-Μήπως το κείμενο του κώδ.42 είναι απλά μια μεταγραφή του αρχικού ελληνικού κειμένου στην σλαβωνική από κάποιο μαθητή του Οσίου με πολλά λάθη γι΄αυτό υπάρχουν και οι διορθωτικές παρεμβάσεις του Αγίου;

-Γιατί η Λαύρα του Αγίου Σεργίου, που είχε αρχικά τον κανόνα αυτόν  δεν εξέδωσε αυτό το κείμενο αλλά το άλλο;

Και ενώ η Λαύρα του Οσίου Σεργίου δημοσίευσε τον Παρακλητικό Κανόνα του 1908, ο π.Χ αγνοώντας πιθανόν το γεγονός αναφέρει στην εισήγησή του την έκδοση του Παρακλητικού Κανόνα από την Ακαδημία του Καζάν ως ΑΛΛΟΙΩΜΕΝΟ (κείμενο), στα μέσα του 19ου αιώνα. Η αναφορά αυτή, απ΄ό,τι φαίνεται μέχρι τώρα, ΠΕΡΑΣΕ ΑΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗ. Έπρεπε στο τέλος της εισήγησης η Επιστημονική Επιτροπή να ζητήσει από τον π.Χ αποδεικτικά στοιχεία για ό,τι ισχυρίζεται. Διαφορετικά το κομμάτι αυτό της εισήγησης  ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΔΙΑΓΡΑΦΕΙ ΑΠΟ ΤΑ ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΤΗΣ ΗΜΕΡΙΔΑΣ επειδή δυσφημεί  ΑΝΩΤΑΤΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΟΠΩΣ ΕΙΝΑΙ Η ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΤΟΥ ΚΑΖΑΝ.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Με βάση τα όσα εκθέσαμε στα προηγούμενα άρθρα καταλήγουμε  στα εξής συμπεράσματα.

1.Το κείμενο του κώδ.42 της Ρωσικής Κρατικής βιβλιοθήκης αποτελεί πιθανόν μία προσπάθεια μετάφρασης  του Παρακλητικού Κανόνα στο Άγιο Πνεύμα από την Ελληνική στην σλαβωνική  από κάποιο μαθητή του Οσίου Μαξίμου, αφού ο Όσιος έγραφε ποιήματα και πεζά πρώτα στην Ελληνική γλώσσα.

2.Το κείμενο φαίνεται ότι μειονεκτεί, γι΄αυτό ο Όσιος κάνει παρεμβατικές διορθώσεις. Για  τον λόγο αυτό  και η Λαύρα του Αγίου Σεργίου δεν το δημοσίευσε, όπως έπραξε με το δεύτερο κείμενο το 1908.

  1. Για το είδος των διορθώσεων δεν γίνεται κάποιος λόγος ούτε στον Δ τόμο των Λόγων του Οσίου, ούτε στην βιντεο-παρουσίαση του θέματος, ούτε στην εισήγηση του π.Χ.Π στην ημερίδα της Θεσ/νίκης. Επίσης δεν γίνεται σαφές αν το κείμενο που χρησιμοποιήθηκε στην τελική υμνογραφική μεταγραφή ήταν το διορθωμένο. Αξιοσημείωτο είναι ότι δεν αναφέρεται πουθενά ποιοι αξιολόγησαν την μετάφραση στις διάφορες φάσεις και την υμνογραφική μεταγραφή.

4.Δεχόμαστε το κείμενο αυτό σαν τον πρώτο ατελές Παρακλητικό Κανόνα  του Οσίου προς το Άγιο Πνεύμα. Οπότε προκύπτουν δύο υμνογραφήματα του Αγίου Μαξίμου .Ένα του κώδικα 42 και ένα που δημοσίευσε η Λαύρα του Αγίου Σεργίου το 1908,που θεωρείται ο τελειότερος Παρακλητικός Κανόνας στο Άγιο Πνεύμα.

5.Δεν γνωρίζουμε άν η Ορθόδοξη Ρωσική Εκκλησία έχει θέση σε λειτουργική χρήση το κείμενο του κώδικα 42, όπως έπραξε με το κείμενο που δημοσίευσε η Λαύρα του Αγίου Σεργίου το 1908 και σήμερα βρίσκεται στο Μηνιαίο του Μαϊου.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s