O MOΝΑΧΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΖΩΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΜΑΞΙΜΟΥ ΓΡΑΙΚΟΥ.

(παρουσίαση διπλωματικής εργασίας)

Πρωτοπρεσβυτέρου Δημητρίου Αθανασίου

Mε ιδιαίτερη χαρά παρουσιάζουμε την διπλωματική εργασία της κυρίας Μαρίας Καρατζόγλου, που δημοσιεύτηκε πρόσφατα με θέμα :

O MOΝΑΧΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΖΩΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΜΑΞΙΜΟΥ ΓΡΑΙΚΟΥ.

ΜΑΞΙΜΟΣ ΓΡΑΙΚΟΣ-001

Η εργασία αυτή κατατέθηκε στη Θεολογική σχολή του  Α.Π.Θ. στο τμήμα Ποιμαντικής και κοινωνικής Θεολογίας (τομέας Αγίας Γραφής και Πατερικής Γραμματείας).

Εκπονήθηκε στην διάρκεια των μεταπτυχιακών σπουδών της κ.Καρατζόγλου με επιβλέπουσα καθηγήτρια την κ. Άννα Καραμανίδου.

Η δημοσίευση έχει ιδιαίτερη ξεχωριστή θεολογική και ιστορική σημασία και  για τους εξής λόγους.

Α. Είναι η πρώτη δημοσιευμένη εργασία πανεπιστημιακού επιπέδου τα τελευταία χρόνια  ,που αφορά το έργο του Οσίου Μαξίμου του Γραικού.

Β. Παρουσιάζει σημαντικά στοιχεία από τον βίο και τους μοναστικούς αγώνες του Οσίου καθώς και διδαχές περί μοναχισμού, που υπάρχουν στα έργα του Οσίου Μαξίμου του Γραικού.

Για τον γράφοντα έχει επί πλέον ιδιαίτερη σημασία και για τους εξής  λόγους.

Α. Χρησιμοποιήθηκε στην εργασία  σαν βιβλιογραφική πηγή το ιστολόγιο -ΟΣΙΟΣ ΜΑΞΙΜΟΣ Ο ΓΡΑΙΚΟΣ, που διατηρούμε στο διαδίκτυο και το οποίο  η κ.Καρατζόγλου μνημονεύει στην εισαγωγή του πονήματός της.

Β. Στην εργασία γίνεται αναφορά και στον εκδοθέντα Παρακλητικό Κανόνα στο Άγιο Πνεύμα του Οσίου Μαξίμου του Γραικού.

Γ. Γίνεται εκτενής αναφορά, ως βιβλιογραφικές πηγές, στα εκδοθέντα βιβλία του μακαριστού Αρτινού Κ,Τσιλιγιάννη,του οποίου η προσφορά στην ανάδειξη του Οσίου Μαξίμου του Γραικού είναι ανεκτίμητη.

Το ιστολόγιο-ΟΣΙΟΣ ΜΑΞΙΜΟΣ Ο ΓΡΑΙΚΟΣ.

Λειτουργεί από τον Ιανουάριο του 2013 και φιλοξενείται στην ηλεκτρονική διεύθυνση: maximostrivolis.wordpress.com .

Διαχειριστής του ιστολογίου είναι ο γράφων και σκοπός του  είναι η παρουσίαση της ζωής και του έργου της μεγάλης Αγιορείτικης προσωπικότητας που σημάδεψε ιδιαιτέρως την θρησκευτική ιστορία της Ρωσίας.

Μέχρι σήμερα στο συγκεκριμένο ιστολόγιο έχουν δημοσιευθεί 104 άρθρα σχετικά με τον Άγιο Μάξιμο τον Γραικό και το έχουν επισκεφτεί 5000 αναγνώστες.

Απόσπασμα από την εισαγωγή της διπλωματικής εργασίας.

Στην εισαγωγή της εργασίας της η κυρία Καρατζόγλου γράφει μεταξύ άλλων και τα εξής:

«Στη διάρκεια των μεταπτυχιακών μου σπουδών η επίκουρη καθηγήτρια και σύμβουλός μου κ. Άννα Καραμανίδου με ενθάρρυνε να ασχοληθώ με τον άγιο Μάξιμο Γραικό, ο οποίος συγκαταλέγεται μεταξύ των λόγιων και επιφανέστερων ανδρών της ρωσικής Εκκλησίας του 16ου αι.

Ο άγιος Μάξιμος δεν μου ήταν εντελώς άγνωστος λόγω της καταγωγής μου από την γενέτειρα του αγίου, κατά το ήμισυ, την Άρτα. Ωστόσο οι γνώσεις που είχα για εκείνον ήταν γενικές και ελάχιστες μπροστά σε εκείνες, που απέκτησα ερευνώντας και μελετώντας τα έργα συγγραφέων, που έγραψαν για τον άγιο, αλλά κυρίως εντρυφώντας στα συγγράμματα του ιδίου του αγίου Μαξίμου.

Ο κύριος λόγος, που με ώθησε έπειτα από την παρότρυνση της κ. Καραμανίδου να μελετήσω και να συγγράψω την παρούσα εργασία ήταν το γεγονός ότι, ενώ είναι σπουδαίος πατέρας της Εκκλησίας της μεταβυζαντινής εποχής και πολύ δημοφιλής στους Ρώσους, στη χώρα μας δεν έχει τόσο μεγάλη αναγνώριση.

Πρακτικά αντιμετωπίσαμε την δυσκολία να αποκτήσουμε όσον τον δυνατόν περισσότερες πηγές και βοηθήματα λόγω της μεγάλης χιλιομετρικής απόστασης, που μας χωρίζει από τα Πανεπιστημιακά ιδρύματα. Για το λόγο αυτό χρειάστηκε αρχικά να καταφύγουμε στο Πανεπιστήμιο του Ρεθύμνου, όπου προμηθευτήκαμε μια από τις πρώτες πηγές για τον άγιο Μάξιμο Γραικό στην ελληνική γλώσσα, το έργο Μαξιμος ο Γραικός, Ο πρώτος φωτιστής των Ρώσσων του καθηγητή Γρηγ. Παπαμιχαήλ (1874-1956) από τις εκδόσεις Ελληνικήδημιουργία (Αθήνα, 1951). Έπειτα από την προσφυγή μας και στις υπόλοιπες βιβλιοθήκες Κεντρική ΑΠΘ και Θεολογικής ΑΠΘ συλλέξαμε μία ικανοποιητική βιβλιογραφία για την εργασία μας.

Επίσης προσλάβαμε αρκετά στοιχεία από κάποιες διαδικτυακές τοποθεσίες, που περιείχαν κάποια έργα σχετικά με τον άγιο Μάξιμο Γραικό, όπως την Ψηφιακή Βιβλιοθήκη Ανέμη, το blog του π. Δημ. Αθανασίου που έχει δημοσιευμένα ορισμένα άρθρα σχετικά με τον

Έλληνα πατέρα. Επιπλέον, ο Μουσικοφιλολογικός Σύλλογος Σκουφάς μας προμήθευσε με μερικά έργα του κ. Κωνσταντίνου Τσιλιγιάννη (+2014), δικηγόρου-ιστορικού ερευνητή και συντοπίτου του αγίου Μαξίμου….»

Η ωφέλεια που απεκόμισα μέσα από αυτή την έρευνα ήταν πολύ μεγάλη, καθώς διαπίστωσα ότι το πνευματικό σκοτάδι και η άγνοια, που χαρακτήριζαν το πνευματικό περιβάλλον της Ρωσίας της εποχής του 16ου αιώνα, διόλου δε διέφερε από τη σημερινή κατάσταση. Η τυπολατρία, η θρησκευτική αδιαφορία και η απληστία ήταν τα κύρια γνώρισματα των Ρώσων Χριστιανών του της εποχής του αγίου, όπως είναι και στη σημερινή εποχή, καθώς αποτελούν τροχοπέδη στην ειλικρινή βίωση της χριστιανικής ζωής….»

 

Περιεχόμενα της εργασίας

Η εργασία έχει 190 σελίδες και τα περιεχόμενα είναι τα εξής.

ΜΑΞΙΜΟΣ ΓΡΑΙΚΟΣ-007ΜΑΞΙΜΟΣ ΓΡΑΙΚΟΣ-008

Κλείνοντας την εργασία της η ερευνήτρια συγγραφέας γράφει τα εξής:

«…Ο Άγιος Μάξιμος ο Γραικός είναι μια μορφή που ξεχώρισε τον 16ο αιώνα, αν και άργησε να γίνει γνωστός στην πατρίδα του. Έζησε σε μια πολύ δύσκολη εποχή για την πατρίδα του λόγω της Τουρκικής κατοχής. Μολονότι σπούδασε πολλές επιστήμες στην Ιταλία της Αναγέννησης και του ουμανιστικού ρεύματος, ελάχιστα επηρεάστηκε στη διαμόρφωση της σκέψης και του χαρακτήρα του.

Το δυτικό, ουμανιστικό περιβάλλον δεν μπόρεσε να τον κυριεύσει και να τον αλώσει, γιατί μέσα του έκαιγε σταθερή η φλόγα της αγάπης και της αφιέρωσής του στο Θεό.

Όπως αναφέρει και ο καθηγητής – πρωτοπρεσβύτερος Θεόδωρος Ζήσης: «Κάθε διδασκαλία, ὅσον καὶ ἂν εἶναι στολισμένη, χωρὶς τὰ ἔργα ὁμοιάζει μὲ ἄψυχον εἰκόνα· αὐτός ὅμως ποὺ ἐφαρμόζει ὅσα διδάσκει εἶναι ζωντανὴ καὶ ενεργὸς εἰκών. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀσκήσῃ κανεὶς τὴν τέχνην τῆς μοναχικῆς ζωῆς μὲ στοχασμοὺς καὶ ὑποθέσεις· πρέπει νὰ μάθῃ τὴν τέχνην». Έτσι πιστεύουμε ότι ο άγιος Μάξιμος ο Γραικός ασκήθηκε στην τέχνη του μοναχικού βίου στη μονή της μετανοίας του, στο περιώνυμο Άγιον Όρος. Εκεί αναμορφώθηκε, απέκτησε ανδρείο και αγωνιστικό φρόνημα, ασκήθηκε στην υπακοή τηρώντας το σεβασμό στις αποφάσεις των Πατέρων. Εκεί φωτίστηκε ο νους του, γνώρισε την αμαρτωλότητά του και απέκτησε το χάρισμα της ταπεινώσεως.

Απέδειξε περίτρανα ότι έγινε γνήσιος αγιορείτης πατέρας, διότι ήθελε το μοναχισμό αυστηρό και ασκητικό, αγάπησε την ησυχία και δεν επιθύμησε ποτέ να αφήσει το κελλί του για οποιοδήποτε λόγο, εκτός αν οι Πατέρες τού το ζητούσαν. Με πολλές αναφορές στο έργο του έδειξε την ευλάβειά του στο πρόσωπο της Υπεραγίας Θεοτόκου, της προστάτιδας του Αγίου Όρους και το σεβασμό του στους θεοφώτιστους Πατέρες και ιδίως τον μεγάλο Πατέρα της Εκκλησίας Άγιο Ιωάννη Δαμασκηνό, τον οποίο θεωρούσε μέγιστο θεολόγο.

Ενστερνίστηκε και τήρησε απαρέγκλιτα τα παραδεδομένα από τους Πατέρες και την Ορθόδοξη Παράδοση και έγινε σπουδαίος υμνογράφος. Στη Ρωσία, όπου κλήθηκε για να βοηθήσει μεταφράζοντας και διορθώνοντας τα εκκλησιαστικά βιβλία, έζησε από κοντά σε ατμόσφαιρα πλήρης αυτάρεσκης οιήσεως το πνευματικό περιβάλλον της Εκκλησίας και της Εξουσίας που διαπνεόταν από τη θεωρία της Τρίτης Ρώμης. Όχι μόνο με αναφορές μέσα από τα έργα του, αλλά και από τη συνολική πορεία της ζωής του, έγινε θερμός κήρυκας της μετανοίας, όπως μάλιστα τη βίωσε και ο ίδιος.

Αποδοκίμασε με κάθε μέσο την τυπολατρία, την κερδοσκοπία και φιλοχρηματία της Ρωσικής εκκλησίας, την προσκόλληση στην αστρολογία και σε άλλες κακοδοξίες και αιρέσεις, που είχαν παρεισφρήσει στους απλούς Χριστιανούς, στον κλήρο και στον μοναχισμό.Έφτασε στη μακρινή χώρα της Ρωσίας την κατάλληλη στιγμή για να προβληματίσει τον δημόσιο και εκκλησιαστικό βίο της. Ευεργέτησε παντοιοτρόπως την ρωσική γη και εκείνη του το ανταπέδωσε με τον χειρότερο τρόπο, την καταδίκη του σε ισόβια κάθειρξη υπό δυσμενείς και απάνθρωπες συνθήκες. Μετά θάνατον τιμήθηκε ως Άγιος και εκτιμήθηκε καθολικώς το έργο του.

Η διδασκαλία περί μοναχισμού και οι παραινέσεις του αγίου Μαξίμου, αλλά και κάθε Πατέρα της Εκκλησίας μας, αν και απευθύνονται σε πρόσωπα της μοναχικής ζωής, ωστόσο έχουν εφαρμογή και σε κάθε πιστό Χριστιανό, ο οποίος επιθυμεί να ωφεληθεί και να μαθητεύσει στο πως να τηρήσει στη ζωή του τα θεία προστάγματα, ώστε να έχει την ευλογία του Θεού στην παρούσα ζωή και να αποκτήσει τα αγαθά στην μέλλουσα.

Επιπλέον ο ίδιος ο άγιος υπήρξε φωτεινό παράδειγμα θάρρους, ανδρείας και ορθοπραξίας, που μας δίνει δύναμη και ελπίδα να μην απελπιζόμαστε, αλλά να υπομένουμε τις δυσκολίες της ζωής με καρτερία και πίστη ακλόνητη στο Θεό. Η διδασκαλία του αγίου Μαξίμου Γραικού, θεωρούμε πως έχει να δώσει σπουδαία μηνύματα και στο σύγχρονο άνθρωπο, που κυνηγά τις εφήμερες απολαύσεις, για να νιώσει την ευτυχία. Όμως, όπως τονίζει ο ιερός ποιμένας, ευτυχία αληθινή, χωρίς τον Χριστό, δεν υφίσταται.

 

 

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s