Η Τριθέκτη: άγνωστη χριστουγεννιάτικη ακολουθία.




 

«Κατά τη μέση βυζαντινή περίοδο και μέχρι την κατάλυση της Βυζαντινής αυτοκρατορίας από τους Φράγκους (1204) οι ιερές ακολουθίες τελούνταν σύμφωνα με δύο Τυπικά: το Ενοριακό, που προέρχεται από την παράδοση της Αντιόχειας, για τις ενορίες των πόλεων και της υπαίθρου και το Μοναστικό, που προέρχεται από την παράδοση των Ιεροσολύμων, για τα μοναστήρια.

Μια από τις ακολουθίες του Κοσμικού Τυπικού ήταν η Τριθέκτη, που τελούνταν τις μεσημβρινές ώρες κατά τη Μ. Τεσσαρακοστή. Η ακολουθία αυτή περιλαμβάνει μόνο ψαλμούς και συναπτές δεήσεις και ευχές κι όχι τροπάρια που αναφέρονται στις διάφορες εορτές. Κατά σειράν η ακολουθία περιλαμβάνει τρεις ομάδες Αντιφώνων, Τροπάριο της Προφητείας (που είναι σχετικό με την εορτή των Χριστουγέννων), το μεσσιανικό (σχετικό με την έλευση του Μεσσία) Ανάγνωσμα της Προφητείας που απαγγέλλεται εμμελώς, κατά την αρχαία τάξη, τα ανάλογου περιεχομένου προκείμενα, τις δεήσεις υπέρ των Κατηχουμένων, την εκτενή δέηση και τις ευχές της απόλυσης και της κεφαλοκλισίας. Η Ακολουθία αρχίζει με την τριαδική Δοξολογία «Ευλογημένη η βασιλεία…» και τελειώνει με το ειρηνικό κέλευσμα «Εν ειρήνη προέλθωμεν»

Η ονομασία Τριθέκτη αυτής της σύντομης Ακολουθίας προέρχεται από την ώρα κατά την οποία ετελείτο, μεταξύ δηλαδή της τρίτης και της έκτης ώρας της ημέρας, της σημερινής ενάτης μέχρι δωδεκάτης μεσημβρινής περίπου. Η δομή της είναι ανάλογη με το πρώτο μέρος της θείας Λειτουργίας έως τα κατηχούμενα και τις ευχές των πιστών. Ήταν, όπως σημειώνει ο μακαριστός καθηγητής Ιωάννης Φουντούλης, ο οποίος πρώτος εξέδωσε για λειτουργική χρήση αυτή την Ακολουθία, «ένα υποκατάστατο της θείας Λειτουργίας, μία Λειτουργία χωρίς Λειτουργία, χωρίς την προσφορά των δώρων και την τέλεση του μυστηρίου».

Μετά την έναρξη της Ακολουθίας με το «Εὐλογημένη ἡ βασιλεία…» ακολουθούν τρία αντίφωνα, ψαλμοί δηλαδή που ψάλλονται αντιφωνικά, με τις ειδικές εκφωνήσεις και ευχές ενδιάμεσα. Γίνεται στη συνέχεια η Είσοδος, ενδεδυμένου του ιερέα και του διακόνου με πορφυρά άμφια και αναγιγνώσκεται περικοπή από την Παλαιά Διαθήκη. Το κείμενο προέρχεται από το βιβλίο του Προφήτου Ησαΐου κατά τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή ή του Προφήτου Ιεζεκιήλ κατά τη Μεγάλη Εβδομάδα. Του αναγνώσματος προηγείται ανάλογο τροπάριο αντί τρισαγίου και το προκείμενο, στοιχεία που εναλλάσσονται. Η Ακολουθία ολοκληρώνεται με την Εκτενή δέηση και τις ευχές υπέρ των κατηχουμένων και υπέρ των πιστών.

Από την εποχή που το Ασματικό Τυπικό αντικαταστάθηκε από τη μοναχική λειτουργική τάξη έπαψε και η τέλεση της Ακολουθίας της Τριθέκτης. Τμήμα της μόνο και συγκεκριμένα το προφητικό ανάγνωσμα από τον Ησαΐα με τα προκείμενά του διασώζεται στη μοναχική Ακολουθία του Τριωδίου και συγκεκριμένα στην Ακολουθία της Έκτης (ΣΤ’) Ώρας. Από την άποψη αυτή μπορούμε να μιλούμε για τη «Μοναχική Τριθέκτη», με τη συμβολική αναφορά πάντοτε στην ανάμνηση του πάθους του Κυρίου και τη σταύρωσή Του, που έγινε κατά την έκτη ώρα. Γι’ αυτό άλλωστε και τα άμφια των τελούντων αυτήν την Ακολουθία είναι πορφυρά, δηλαδή τα κατά την βυζαντινή παράδοση πένθιμα άμφια.

…Στην ακολουθία παρεμβάλλεται η τάξη του Κοντακίου των Χριστουγέννων που περιλαμβάνει τις λησμονημένες προεόρτιες ιαμβικές Καταβασίες «Χριστός εν πόλει Βηθλεέμ βρεφουργείται» σε μέλος αργό ειρμολογικό του σπουδαίου μεταβυζαντινού μελουργού Πέτρου Μπερεκέτη (άκμασε περίπου 1660-1690)και το περίφημο Κοντάκιο των Χριστουγέννων «Η παρθένος σήμερον», ποίημα Ρωμανού του Μελωδού, που περιλαμβάνει και τους 24 Οίκους του Κοντακίου, οι οποίοι απαγγέλλονται από τον χοροστατούντα Αρχιερέα, κατά τον τύπο της απαγγελίας των οίκων του Ακαθίστου.

Η όλη ακολουθία, που επιστημονικά παραδόθηκε ως λειτουργικό κείμενο από τον επιφανή λειτουργιολόγο αοίδιμο Ιωάννη Φουντούλη, αποκαταστάθηκε ψαλτικά με πλήρη σχεδόν μελοποίηση από τον ομότιμο Καθηγητή κ. Γρηγόριο Στάθη και τελέστηκε για πρώτη φορά στον Μητροπολιτικό Ναό της Αθήνας παραμονές Χριστουγέννων του 1999.
———————————————————————————————

 

Μηνὶ δεκεμβρίῳ κε͵ κοντάκιον τῆς Χριστοῦ γεννήσεως͵ ἦχος γ͵
φέρον ἀκροστιχίδα·
τοῦ ταπεινοῦ Ρωμανοῦ ὕμνος
ΠΡΟΟΙΜΙΟΝ
Ἡ παρθένος σήμερον τὸν ὑπερούσιον τίκτει͵
καὶ ἡ γῆ τὸ σπήλαιον τῷ ἀπροσίτῳ προσάγει·
ἄγγελοι μετὰ ποιμένων δοξολογοῦσι͵
μάγοι δὲ μετὰ ἀστέρος ὁδοιποροῦσι·
δι΄ ἡμᾶς γὰρ ἐγεννήθη
παιδίον νέον͵ ὁ πρὸ αἰώνων Θεός.

1. Τὴν Ἐδὲμ Βηθλεὲμ ἤνοιξε͵ δεῦτε ἴδωμεν·
τὴν τρυφὴν ἐν κρυφῇ ηὕραμεν͵ δεῦτε λάβωμεν
τὰ τοῦ παραδείσου ἐντὸς τοῦ σπηλαίου·
ἐκεῖ ἐφάνη ῥίζα ἀπότιστος βλαστάνουσα ἄφεσιν͵
ἐκεῖ ηὑρέθη φρέαρ ἀνόρυκτον͵
οὗ πιεῖν Δαυὶδ πρὶν ἐπεθύμησεν·
ἐκεῖ παρθένος τεκοῦσα βρέφος
τὴν δίψαν ἔπαυσεν εὐθὺς τὴν τοῦ Ἀδὰμ καὶ τοῦ Δαυίδ·
διὰ τοῦτο πρὸς τοῦτο ἐπειχθῶμεν ποῦ ἐτέχθη
παιδίον νέον͵ ὁ πρὸ αἰώνων Θεός.

2. Ὁ πατὴρ τῆς μητρὸς γνώμῃ υἱὸς ἐγένετο͵
ὁ σωτὴρ τῶν βρεφῶν βρέφος ἐν φάτνῃ ἔκειτο·
ὃν κατανοοῦσα φησὶν ἡ τεκοῦσα·
Εἰπέ μοι͵ τέκνον͵ πῶς ἐνεσπάρης μοι ἢ πῶς ἐνεφύης μοι·
ὁρῶ σε͵ σπλάγχνον͵ καὶ καταπλήττομαι͵
ὅτι γαλουχῶ καὶ οὐ νενύμφευμαι·
καὶ σὲ μὲν βλέπω μετὰ σπαργάνων͵
τὴν παρθενίαν δὲ ἀκμὴν ἐσφραγισμένην θεωρῶ·
σὺ γὰρ ταύτην φυλάξας ἐγεννήθης εὐδοκήσας
παιδίον νέον͵ ὁ πρὸ αἰώνων Θεός.

3. ψηλὲ βασιλεῦ͵ τί σοι καὶ τοῖς πτωχεύσασι;
Ποιητὰ οὐρανοῦ͵ τί πρὸς γηΐνους ἤλυθας;
Σπηλαίου ἠράσθης ἢ φάτνῃ ἐτέρφθης;
Ἰδοὺ οὐκ ἔστι τόπος τῇ δούλῃ σου ἐν τῷ καταλύματι·
οὐ λέγω τόπον͵ ἀλλ΄ οὐδὲ σπήλαιον͵
ὅτι καὶ αὐτὸ τοῦτο ἀλλότριον·
καὶ τῇ μὲν Σάρρᾳ τεκούσῃ βρέφος
ἐδόθη κλῆρος γῆς πολλῆς͵ ἐμοὶ δὲ οὐδὲ φωλεός·
ἐχρησάμην τὸ ἄντρον ὃ κατῴκησας βουλήσει͵
παιδίον νέον͵ ὁ πρὸ αἰώνων Θεός

4. Τὰ τοιαῦτα ῥητὰ ἐν ἀπορρήτῳ λέγουσα
καὶ τὸν τῶν ἀφανῶν γνώστην καθικετεύουσα͵
ἀκούει τῶν μάγων τὸ βρέφος ζητούντων·
εὐθὺς δὲ τούτοις· Τίνες ὑπάρχετε; ἡ κόρη ἐβόησεν·
οἱ δὲ πρὸς ταύτην· Σὺ γὰρ τίς πέφυκας͵
ὅτι τὸν τοιοῦτον ἀπεκύησας; Τίς ὁ πατήρ σου͵ τίς ἡ τεκοῦσα͵
ὅτι ἀπάτορος υἱοῦ ἐγένου μήτηρ καὶ τροφός;
Οὗ τὸ ἄστρον ἰδόντες συνήκαμεν ὅτι ὤφθη
παιδίον νέον͵ ὁ πρὸ αἰώνων Θεός.

5. κριβῶς γὰρ ἡμῖν ὁ Βαλαὰμ παρέθετο
τῶν ῥημάτων τὸν νοῦν ὧνπερ προεμαντεύσατο͵
εἰπὼν ὅτι μέλλει ἀστὴρ ἀνατέλλειν͵
ἀστὴρ σβεννύων πάντα μαντεύματα καὶ τὰ οἰωνίσματα·
ἀστὴρ ἐκλύων παραβολὰς σοφῶν͵
ῥήσεις τε αὐτῶν καὶ τὰ αἰνίγματα·
ἀστὴρ ἀστέρος τοῦ φαινομένου
ὑπερφαιδρότερος πολύ͵ ὡς πάντων ἄστρων ποιητής͵
περὶ οὗ προεγράφη· ἐξ Ἰακὼβ ἀνατέλλει
παιδίον νέον͵ ὁ πρὸ αἰώνων Θεός.

6. Παραδόξων ῥητῶν ἡ Μαριὰμ ὡς ἤκουσε͵
τῷ ἐκ σπλάγχνων αὐτῆς κύψασα προσεκύνησε
καὶ κλαίουσα εἶπε· Μεγάλα μοι͵ τέκνον͵
μεγάλα πάντα ὅσα ἐποίησας μετὰ τῆς πτωχείας μου·
ἰδοὺ γὰρ μάγοι ἔξω ζητοῦσί σε·
τῶν ἀνατολῶν οἱ βασιλεύοντες τὸ πρόσωπόν σου ἐπιζητοῦσι͵
καὶ λιτανεύουσιν ἰδεῖν οἱ πλούσιοι τοῦ σοῦ λαοῦ·
ὁ λαός σου γὰρ ὄντως εἰσὶν οὗτοι οἷς ἐγνώσθης͵
παιδίον νέον͵ ὁ πρὸ αἰώνων Θεός.

__________________
«οὔ τοι συνέχθειν͵ ἀλλὰ συμφιλεῖν ἔφυν» (Σοφοκλ. Ἀντιγόνη 523) ( = η φύση μου είναι να έχω κοινούς φίλους, όχι κοινούς εχθρούς)

  1. πειδὴ οὖν λαὸς σός ἐστι͵ τέκνον͵ κέλευσον
    ὑπὸ σκέπην τὴν σὴν γένωνται͵ ἵνα ἴδωσι
    πενίαν πλουσίαν͵ πτωχείαν τιμίαν·
    αὐτόν σε δόξαν ἔχω καὶ καύχημα· διὸ οὐκ αἰσχύνομαι·
    αὐτὸς εἶ χάρις καὶ ἡ εὐπρέπεια
    τῆς σκηνῆς κἀμοῦ· νεῦσον εἰσέλθωσιν·
    οὐδέν μοι μέλει τῆς εὐτελείας·
    ὡς θησαυρὸν γὰρ σὲ κρατῶ͵ ὃν βασιλεῖς ἦλθον ἰδεῖν͵
    βασιλέων καὶ μάγων ἐγνωκότων ὅτι ὤφθης͵
    παιδίον νέον͵ ὁ πρὸ αἰώνων Θεός.
  2. 8. ησοῦς ὁ Χριστὸς ὄντως τε καὶ Θεὸς ἠμῶν
    τῶν φρενῶν ἀφανῶς ἥψατο τῆς μητρὸς αὐτοῦ͵
    Εἰσάγαγε͵ λέγων͵ οὓς ἤγαγον λόγῳ·
    ἐμὸς γὰρ λόγος οὗτος ὃς ἔλαμψε τοῖς ἐπιζητοῦσί με·
    ἀστὴρ μέν ἐστιν πρὸς τὸ φαινόμενον͵
    δύναμις δέ τις πρὸς τὸ νοούμενον·
    συνῆλθε μάγοις ὡς λειτουργῶν μοι͵
    καὶ ἔτι ἵσταται πληρῶν τὴν διακονίαν αὐτοῦ
    καὶ ἀκτῖσι δεικνύων τὸν τόπον ὅπου ἐτέχθη
    παιδίον νέον͵ ὁ πρὸ αἰώνων Θεός9. Νῦν οὖν δέξαι͵ σεμνή͵ δέξαι τοὺς δεξαμένους με·
    ἐν αὐτοῖς γὰρ εἰμὶ ὥσπερ ἐν ταῖς ἀγκάλαις σου·
    καὶ σοῦ οὐκ ἀπέστην κἀκείνοις συνῆλθον.
    Ἡ δὲ ἀνοίγει θύραν καὶ δέχεται τῶν μάγων τὸ σύστημα·
    ἀνοίγει θύραν ἡ ἀπαράνοικτος
    πύλη͵ ἣν Χριστὸς μόνος διώδευσεν·
    ἀνοίγει θύραν ἡ ἀνοιχθεῖσα
    καὶ μὴ κλαπεῖσα μηδαμῶς τὸν τῆς ἁγνείας θησαυρόν·
    αὐτὴ ἤνοιξε θύραν͵ ἀφ΄ ἧς ἐγεννήθη θύρα͵
    παιδίον νέον͵ ὁ πρὸ αἰώνων Θεός.

    10.Οἱδὲ μάγοι εὐθὺς ὥρμησαν εἰς τὸν θάλαμον͵
    καὶ ἰδόντες Χριστὸν ἔφριξαν͵ ὅτι εἴδοσαν
    τὴν τούτου μητέρα͵ τὸν ταύτης μνηστῆρα͵
    καὶ φόβῳ εἶπον· Οὗτος υἱός ἐστιν ἀγενεαλόγητος;
    Καὶ πῶς͵ παρθένε͵ τὸν μνηστευσάμενον
    βλέπομεν ἀκμὴν ἔνδον τοῦ οἴκου σου;
    Οὐκ ἔσχε μῶμον ἡ κύησις σου·
    μὴ ἡ κατοίκησις ψεχθῇ συνόντος σοι τοῦ Ἰωσήφ·
    πλῆθος ἔχεις φθονούντων ἐρευνώντων ποῦ ἐτέχθη
    παιδίον νέον͵ ὁ πρὸ αἰώνων Θεός.

    11. πομνήσω ὑμᾶς͵ μάγοις Μαρία ἔφησε͵
    τίνος χάριν κρατῶ τὸν Ἰωσὴφ ἐν οἴκῳ μου·
    εἰς ἔλεγχον πάντων τῶν καταλαλούντων·
    αὐτὸς γὰρ λέξει ἅπερ ἀκήκοε περὶ τοῦ παιδίου μου·
    ὑπνῶν γὰρ εἶδεν ἄγγελον ἅγιον
    λέγοντα αὐτῷ πόθεν συνέλαβον·
    πυρίνη θέα τὸν ἀκανθώδη
    ἐπληροφόρησε νυκτὸς περὶ τῶν λυπούντων αὐτόν·
    δι΄ αὐτὸ σύνεστί μοι Ἰωσὴφ δηλῶν ὡς ἔστι
    παιδίον νέον ὁ πρὸ αἰώνων Θεός.

    12. Ρητορεύει σαφῶς ἅπαντα ἅπερ ἤκουσεν·
    ἀπαγγέλλει τρανῶς ὅσα αὐτὸς ἑώρακεν
    ἐν τοῖς οὐρανίοις καὶ τοῖς ἐπιγείοις·
    τὰ τῶν ποιμένων͵ πῶς συνανύμνησαν πηλίνοις οἱ πύρινοι·
    ὑμῶν τῶν μάγων͵ ὅτι προέδραμεν
    ἄστρον φωταυγοῦν καὶ ὁδηγοῦν ὑμᾶς·
    διὸ ἀφέντες τὰ προρρηθέντα͵
    ἐκδιηγήσασθε ἡμῖν τὰ νῦν γενόμενα ὑμῖν͵
    πόθεν ἥκατε͵ πῶς δὲ συνήκατε ὅτι ὤφθη
    παιδίον νέον͵ ὁ πρὸ αἰώνων Θεός.

__________________
«οὔ τοι συνέχθειν͵ ἀλλὰ συμφιλεῖν ἔφυν» (Σοφοκλ. Ἀντιγόνη 523) ( = η φύση μου είναι να έχω κοινούς φίλους, όχι κοινούς εχθρούς)

 

  1. ς δὲ ταῦτα αὐτοῖς ἡ φαεινὴ ἐλάλησεν͵
    οἱ τῆς ἀνατολῆς λύχνοι πρὸς ταύτην ἔφησαν·
    Μαθεῖν θέλεις πόθεν ἠλύθαμεν ὧδε;
    Ἐκ γῆς Χαλδαίων͵ ὅθεν οὐ λέγουσι· θεὸς θεῶν κύριος͵
    ἐκ Βαβυλῶνος͵ ὅπου οὐκ οἴδασιν
    τίς ὁ ποιητὴς τούτων ὧν σέβουσιν·
    ἐκεῖθεν ἦλθε καὶ ἦρεν ἡμᾶς
    ὁ τοῦ παιδίου σου σπινθὴρ ἐκ τοῦ πυρὸς τοῦ περσικοῦ·
    πῦρ παμφάγον λιπόντες͵ πῦρ δροσίζον θεωροῦμεν͵
    παιδίον νέον͵ τὸν πρὸ αἰώνων Θεόν. 14. Ματαιότης ἐστὶ ματαιοτήτων ἅπαντα͵
    ἀλλ΄ οὐδεὶς ἐν ἡμῖν ταῦτα φρονῶν εὑρίσκεται·
    οἱ μὲν γὰρ πλανῶσιν͵ οἱ δὲ καὶ πλανῶνται·
    διό͵ παρθένε͵ χάρις τῷ τόκῳ σου δι΄ οὗ ἐλυτρώθημεν
    οὐ μόνον πλάνης͵ ἀλλὰ καὶ θλίψεως
    τῶν χωρῶν πασῶν ὧνπερ διήλθομεν͵
    ἐθνῶν ἀσήμων͵ γλωσσῶν ἀγνώστων͵
    περιερχόμενοι τὴν γῆν καὶ ἐξερευνῶντες αὐτὴν
    μετὰ λύχνου τοῦ ἄστρου͵ ἐκζητοῦντες ποῦ ἐτέχθη
    παιδίον νέον͵ ὁ πρὸ αἰώνων Θεός. 15 λλ΄ ὡς ἔτι αὐτὸν τοῦτον τὸν λύχνον εἴχομεν͵
    τὴν Ἰερουσαλὴμ πᾶσαν περιωδεύσαμεν͵
    πληροῦντες εἰκότως τὰ τῆς προφητείας·
    ἠκούσαμεν γὰρ ὅτι ἠπείλησε Θεὸς ἐρευνᾶν αὐτήν·
    καὶ μετὰ λύχνου περιηρχόμεθα͵ θέλοντες εὑρεῖν μέγα δικαίωμα·
    ἀλλ΄ οὐχ εὑρέθη͵ ὅτι ἐπήρθη ἡ κιβωτὸς αὐτῆς
    μεθ΄ ὧν συνεῖχε πρότερον καλῶν·
    τὰ ἀρχαῖα παρῆλθεν͵ ἀνεκαίνισε γὰρ πάντα
    παιδίον νέον͵ ὁ πρὸ αἰώνων Θεός.

    16 Ναί͵ φησί͵ τοῖς πιστοῖς μάγοις Μαρία ἔφησε͵
    τὴν Ἰερουσαλὴμ πᾶσαν περιωδεύσατε͵
    τὴν πόλιν ἐκείνην τὴν προφητοκτόνον;
    Καὶ πῶς ἀλύπως ταύτην διήλθετε τὴν πᾶσι βασκαίνουσαν;
    Ἡρώδην πάλιν πῶς διελάθετε
    τὸν ἀντὶ θεσμῶν φόνων ἐμπνέοντα;
    Οἱ δὲ πρὸς ταύτην φησί· Παρθένε͵
    οὐ διελάθομεν αὐτόν͵ ἀλλ΄ ἐνεπαίξαμεν αὐτῷ·
    συνετύχομεν πᾶσιν ἐρωτῶντες ποῦ ἐτέχθη
    παιδίον νέον͵ ὁ πρὸ αἰώνων Θεός.

    17. Ὅτε ταῦτα αὐτῶν ἡ Θεοτόκος ἤκουσεν͵
    τότε εἶπεν αὐτοῖς· Τί ὑμᾶς ἐπηρώτησεν
    Ἡρώδης ὁ ἄναξ καὶ οἱ Φαρισαῖοι;
    Ἡρώδης πρῶτον͵ εἶτα͵ ὡς ἔφησας͵ οἱ πρῶτοι τοῦ ἔθνους σου
    τὸν χρόνον τούτου τοῦ φαινομένου
    νῦν ἄστρου παρ΄ ἡμῶν ἐξηκριβώσαντο·
    καὶ ἐπιγνόντες ὡς μὴ μαθόντες
    οὐκ ἐπεθύμησαν ἰδεῖν ὃν ἐξηρεύνησαν μαθεῖν͵
    ὅτι τοῖς ἐρευνῶσιν ὀφείλει θεωρηθῆναι
    παιδίον νέον͵ ὁ πρὸ αἰώνων Θεός. 

    18 Ὑπενόουν ἡμᾶς ἄφρονας οἱ ἀνόητοι
    καὶ ἠρώτων͵ φησί· Πόθεν καὶ πότε ἥκατε;
    πῶς μὴ φαινομένας ὡδεύσατε τρίβους;
    Ἡμεῖς δὲ τούτοις ὅπερ ἠπίσταντο ἀντεπηρωτήσαμεν·
    Ὑμεῖς τὸ πάρος πῶς διωδεύσατε ἔρημον πολλὴν ἥνπερ διήλθετε;
    Ὁ ὁδηγήσας τοὺς ἀπ΄ Αἰγύπτου αὐτὸς ὡδήγησε
    καὶ νῦν τοὺς ἐκ Χαλδαίων πρὸς αὐτόν͵
    τότε στύλῳ πυρίνῳ͵ νῦν δὲ ἀστέρι δηλοῦντι
    παιδίον νέον͵ τὸν πρὸ αἰώνων Θεόν.

    19.ἀστὴρ πανταχοῦ ἦν ἡμῶν προηγούμενος
    ὡς ὑμῖν ὁ Μωσῆς ῥάβδον ἐπιφερόμενος͵
    τὸ φῶς περιλάμπων τῆς θεογνωσίας·
    ὑμᾶς τὸ μάννα πάλαι διέθρεψε καὶ πέτρα ἐπότισεν·
    ἡμᾶς ἐλπὶς ἡ τούτου ἐνέπλησε·
    τῇ τούτου χαρᾷ διατρεφόμενοι͵
    οὐκ ἐν Περσίδι ἀναποδίσαι διὰ τὸν ἄβατον ὁδὸν
    ὁδεύειν ἔσχομεν ἐν νῷ͵
    θεωρῆσαι ποθοῦντες͵ προσκυνῆσαι καὶ δοξάσαι
    παιδίον νέον͵ τὸν πρὸ αἰώνων Θεόν

    20 πὸ τῶν ἀπλανῶν μάγων ταῦτα ἐλέγετο·
    ὑπὸ δὲ τῆς σεμνῆς πάντα ἐπεσφραγίζετο͵
    κυροῦντος τοῦ βρέφους τὰ τῶν ἀμφοτέρων͵
    τῆς μὲν ποιοῦντος μετὰ τὴν κύησιν τὴν μήτραν ἀμίαντον͵
    τῶν δὲ δεικνύντος μετὰ τὴν ἔλευσιν
    ἄμοχθον τὸν νοῦν ὥσπερ τὰ βήματα·
    οὐδεὶς γὰρ τούτων ὑπέστη κόπον͵
    ὡς οὐκ ἐμόχθησεν ἐλθὼν
    ὁ Ἀμβακοὺμ πρὸς Δανιήλ·
    ὁ φανεὶς γὰρ προφήταις ὁ αὐτὸς ἐφάνη μάγοις
    παιδίον νέον͵ ὁ πρὸ αἰώνων Θεός.

    21 Μετὰ ταῦτα αὐτῶν πάντα τὰ διηγήματα͵
    δῶρα ἦραν χερσὶν μάγοι καὶ προσεκύνησαν
    τῷ δώρῳ τῶν δώρων͵ τῷ μύρῳ τῶν μύρων·
    χρυσὸν καὶ σμύρναν εἶτα καὶ λίβανον Χριστῷ προσεκόμισαν͵
    βοῶντες· Δέξαι δώρημα τρίϋλον͵
    ὡς τῶν Σεραφὶμ ὕμνον τρισάγιον·
    μὴ ἀποστρέψῃς ὡς τὰ τοῦ Κάϊν͵
    ἀλλ΄ ἐναγκάλισαι αὐτὰ ὡς τὴν τοῦ Ἄβελ προσφοράν͵
    διὰ τῆς σε τεκούσης͵ δι΄ ἧς ἡμῖν ἐγεννήθης͵
    παιδίον νέον͵ ὁ πρὸ αἰώνων Θεός.

    22 Νέα νῦν καὶ φαιδρὰ βλέπουσα ἡ ἀμώμητος
    μάγους δῶρα χερσὶ φέροντας καὶ προσπίπτοντας͵
    ἀστέρα δηλοῦντα͵ ποιμένας ὑμνοῦντας͵
    τὸν πάντων τούτων κτίστην καὶ κύριον ἱκέτευε λέγουσα·
    Τριάδα δώρων͵ τέκνον͵ δεξάμενος͵
    τρεῖς αἰτήσεις δὸς τῇ γεννησάσῃ σε·
    ὑπὲρ ἀέρων παρακαλῶ σε
    καὶ ὑπὲρ τῶν καρπῶν τῆς γῆς καὶ τῶν οἰκούντων ἐν αὐτῇ·
    διαλλάγηθι πᾶσι͵ δι΄ ἐμοῦ ὅτι ἐτέχθης͵
    παιδίον νέον͵ ὁ πρὸ αἰώνων Θεός.

    23 Οὐχ ἁπλῶς γάρ εἰμι μήτηρ σου͵ σῶτερ εὔσπλαγχνε·
    οὐκ εἰκῇ γαλουχῶ τὸν χορηγὸν τοῦ γάλακτος͵
    ἀλλὰ ὑπὲρ πάντων ἐγὼ δυσωπῶ σε·
    ἐποίησάς με ὅλου τοῦ γένους μου καὶ στόμα καὶ καύχημα·
    ἐμὲ γὰρ ἔχει ἡ οἰκουμένη σου
    σκέπην κραταιάν͵ τεῖχος καὶ στήριγμα·
    ἐμὲ ὁρῶσιν οἱ ἐκβληθέντες
    τοῦ παραδείσου τῆς τρυφῆς͵
    ὅτι ἐπιστρέφω αὐτούς·
    λάβῃ αἴσθησιν πάντα δι΄ ἐμοῦ ὅτι ἐτέχθης͵
    παιδίον νέον͵ ὁ πρὸ αἰώνων Θεός.

    24 Σῶσον κόσμον͵ σωτήρ· τούτου γὰρ χάριν ἤλυθας·
    στῆσον πάντα τὰ σά· τούτου γὰρ χάριν ἔλαμψας
    ἐμοὶ καὶ τοῖς μάγοις καὶ πάσῃ τῇ κτίσει·
    ἰδοὺ γὰρ μάγοι οἷς ἐνεφάνισας τὸ φῶς τοῦ προσώπου σου͵
    προσπίπτοντές σοι δῶρα προσφέρουσι
    χρήσιμα͵ καλά͵ λίαν ζητούμενα·
    αὐτῶν γὰρ χρῄζω͵ ἐπειδὴ μέλλω
    ἐπὶ τὴν Αἴγυπτον μολεῖν καὶ φεύγειν σὺν σοὶ διὰ σέ͵
    ὁδηγέ μου͵ υἱέ μου͵ ποιητά μου͵ πλουτιστά μου͵
    παιδίον νέον͵ ὁ πρὸ αἰώνων Θεός.

    ΤΕΛΟΣ ΚΑΙ ΤΩι ΘΕΩι Η ΔΟΞΑ

__________________
ᾨδὴ α’.

Χριστὸς ἐν πόλει Βηθλεὲμ βρεφουργεῖται
τὴν ἡμῶν ὡς εὔσπλαχνος καινουργῶν φύσιν·
προθύμως δεῦτε γηγενεῖς τῇ καρδίᾳ
ᾆσμα μελῳδὸν ᾄσωμεν τῷ Δεσπότῃ·
εἰς αἰῶνας ἐνδόξως γὰρ δεδόξασται.

ᾨδὴ γ’.
Ὑψιμέδων ἄναρχε εὐμενὲς Λόγε,
ἐπίβλεψον πρόσχες μοι δακρυῤῥοούσῃ
ἡ σεπτὴ ἐβόα σοι πρόπαλαι Ἄννα·
ἀλλ᾿ ὡς ἐκείνης ἤκουσας θρηνῳδούσης
καὶ ἡμῶν στερέωσον τὰς φρένας, ἄναξ,
τοῦ ἀξίως ἀνυμνεῖν σε σοῖς γενεθλίοις.

ᾨδὴ δ’.
Ἀββακοὺμ τὴν ἔνδοξόν σου παρουσίαν
αὖθις, Λόγε, προϊδὼν ἐμελῴδει
ἀκήκοα, Δέσποτα, ὅτι ἐξ ὄρους
ἁγίου ἥξεις εἰς βροτῶν σωτηρίαν
καὶ δέους πλήρης γεγονὼς ἀνακράζω
ὡς μεγάλα τὰ ἔργα, Χριστέ μου, τῆς σῆς δόξης.

[Ἀκηκοὼς ὁ προφήτης, Χριστέ, τὴν ἀκοήν σου
ἐφοβήθη, ὅτι μέλλεις ἐκ Παρθένου προελθεῖν.
Καὶ ἐβόησε τρόμῳ· δόξα τῇ δυνάμει σου, Κύριε.]

ᾨδὴ ε’.
Ὦ παντεπόπτα τῶν ἀνάκτων τὸ κλέος
τίς σου τὸ φιλάνθρωπον γηγενῶν οὐ θαυμάσει;
ἐν γῇ γὰρ ὤφθης μὴ λιπὼν τὰ πατρῷα
σήμερον πᾶσαν ἐγκαινίζων τὴν φύσιν
καὶ εἰρήνην ὡς μόνος εἰρηνάρχης βραβεύων.

ᾨδὴ ς’.
Εἰς βυθὸν ἀπωλείας ἡ ταλαίπωρος φύσις
Χριστέ μου Λόγε, καταντήσασα πάλαι
ἔκειτο φεῦ μοι! σκοτεινοῖς ἐν κευθμῶσιν·
ἐπεὶ δὲ τῇ σῇ θεϊκῇ δυναστείᾳ
πρὸς οὐρανῶν μετέβη τὰ τερπνότατα κάλλη·
θύσω σοι, σῶτερ, ἐβόα, θυσίαν αἰνέσεως.

ᾨδὴ ζ’.
Ὡς οἱ παῖδες πάλαι σοι κράζομεν, Λόγε·
γενοῦ σῶν δούλων ἕρκος φύλαξ καὶ σκέπη
καὶ σῶσον πάντας προσβολῆς ἐναντίας
ὅπως ὑμνοῦντές σε σοῖς γενεθλίοις
εἰς αἰῶνας λέγομεν· εὐλογητὸς εἶ.

ᾨδὴ η’.
Νεουργὲ τοῦ σύμπαντος κόσμου καὶ σῶστα
ὑμνεῖ σε πᾶσα μετ᾿ ἀγγέλων ἡ κτίσις
σκιρτᾷ χορεύει καὶ ἀγάλλεται τρόμῳ,
εὐλογεῖτε λέγουσα πάντα τὰ ἔργα
τὰ σεπτὰ Γενέθλια τοῦ λυτρωτοῦ μου
σὺν ἐμοὶ εἰς αἰῶνας πόθῳ ὑπερυψοῦντα.

 

ᾨδὴ θ’.
Χαίροις, πάναγνε θεοδέγμον Μαρία,
χαίροις, ἄχραντε τῶν πεπτωκότων βάσις·
ἐν σοὶ γὰρ ὤφθη σήμερον ὁ Δεσπότης
ὦ θαῦμα! καινουργῶν τοὺς φθαρέντας
καὶ πρὸς φῶς ἐπανάγων τὸ ἀνέσπερον, κόρη.

Συνημμένως τό κείμενο ἀπό τήν Τριθέκτη τοῦ Γρηγορίου Στάθη.
——————————————————————————————————-

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ειρμός πρώτης ωδής: 

Ο Χριστός γίνεται βρέφος

στην πόλη Βηθλεέμ,

επειδή είναι εύσπλαχνος κι έτσι κάνει νέα και πάλι την φύση μας.

Ελάτε, όσοι γεννηθήκαμε εδώ,

με την ψυχή μας μελωδικό ύμνο

να ψάλουμε στον Δεσπότη×

δοξασμένος είναι στους αιώνες!

 

ειρμός τρίτης ωδής:

Κοίτα μου τα δάκρυα,

Εσύ, που από ψηλά κυβερνάς,

Άναρχε, σπλαγχνικέ Λόγε»,

η σεβαστή Άννα

σου έκραζε στα αρχαία χρόνια.

Αλλά, όπως εκείνης άκουσες τον θρήνο και τα δικά μας λογικά στέριωσε,

βασιλιά μου,

ώστε να υμνούμε την γέννησή Σου.

 

ειρμός τετάρτης ωδής:

Μαθαίνοντας ο προφήτης Αββακούμ

τα νέα, πως πρόκειται να έλθεις στη γη

από την Παρθένο, τότε γέμισε με φόβο και ανέκραξε με τρόμο:

δόξα αξίζει στην Δύναμή Σου, Κύριε!

 

ειρμός πέμπτης ωδής:

Ποιος από τους γηγενείς την μεγαλοπρέπειά Σου μπορεί να μην θαυμάσει;

Παρουσιάστηκες στη γη,

χωρίς να εγκαταλείψεις τίποτα από την σχέση Σου με τον Πατέρα.

Σήμερα ολόκληρη την ανθρώπινη φύση κάνεις νέα από την αρχή,

δίνοντάς της για έπαθλο ειρήνη που μόνο Εσύ μπορείς και δίνεις.

 

ειρμός έκτης ωδής:

Σε βυθό χαμού είχε καταλήξει η ταλαίπωρη φύση μου, Χριστέ και Λόγε,

σαν σε σκοτεινή κρύπτη καταχωνιασμένη.

Κι όμως, επειδή τέτοια είναι η θεϊκή Σου δύναμη, ανέβηκε στον ουρανό και στην απόλαυση της ομορφιάς που έχει εκεί.

«Θα προσφέρω σε Σένα προσφορά δοξολογική, Σωτήρα», εκείνη σου φωνάζει.

 

ειρμός έβδομης ωδής:

Όπως οι Τρεις Παίδες εκείνα τα χρόνια

κι εμείς σου φωνάζουμε τώρα, Λόγε×

γίνε φράχτης και στέγαστρο που προστατεύει και σώσε καθένα μας

από την εχθρική προσβολή.

Για να είμαστε σε θέση να Σε υμνούμε

στην ανάμνηση της Γέννας Σου, με τον ύμνο: είσαι Ευλογημένος πάντοτε!

 

ειρμός όγδοης ωδής:

Ανακαινιστής είσαι όλου του σύμπαντος και γι’ αυτό και Σωτήρας του.

Σε υμνεί μαζί με τους αγγέλους όλη η κτίση και συγκινείται,

ξεσπά σε τραγούδια και ευχαριστιέται με την κουβέντα: «να μακαρίζετε, όλα τα δημιουργήματά Του τη σεβαστή μνήμη της Γέννησης του λυτρωτή μου!

Μαζί μου με πόθο να ανυμνείτε!

 

ειρμός ενάτης ωδής:

Ας χαίρεις, πάναγνε Μαρία που δέχτηκες τον Θεό,

Ας χαίρεις, που δεν μολύνθηκες από τίποτα, στήριγμα εκείνων που έπεσαν χαμηλά!

Γιατί σε σένα είδαμε σήμερα τον Δεσπότη, και τι θαύμα!:

Δίνει νέα μορφή σε εκείνους που καταστράφηκαν και τους γυρίζει πίσω στο φως που δεν θα δύσει ποτέ, καλή μας κόρη.

 

Aπόδοση στη νέα ελληνική: Σταμάτης Ι. Σταματόπουλος

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s