Η εικόνα της Ανάστασης, στην Ορθόδοξη παράδοση, της Μιας Αγίας Καθολικής και Αποστολικής Εκκλησίας

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Η ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ  ΑΝΑΣΤΑΣΗΣ, ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ, ΤΗΣ ΜΙΑΣ ΑΓΙΑΣ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

«Η εικόνα είναι ζωγραφισμένος ο ευαγγελικός λόγος» –  Λ. Ουσπένσκυ.

Του  Β. Χαραλάμπους,  θεολόγου

«Ο Χριστός ίσταται όρθιος», αναφέρει ο Φώτης Κόντογλου, για την  Ορθόδοξη εικόνα της Ανάστασης «κατ’ ενώπιον με σφοδράν κίνησιν, κρατών δια μεν της δεξιάς τον Αδάμ, δια δε της αριστεράς την Εύαν σύρων εκ των τάφων».  Ο Φώτης Κόντογλου είναι ο μεγάλος Αγιογράφος, ο οποίος κατ’ ουσία υπενθύμισε το Ορθόδοξο κάλλος της θεολογούσας εικόνας.

Το Πηδάλιον της Εκκλησίας μας γράφει αναφερόμενο σε αυτό που η Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδος λέγει  :  «…εκείνο όπου η Γραφή και το Ευαγγέλιον φανερώνει δια των ρημάτων, τούτο ο ζωγράφος παριστάνει δια των εικόνων». Δικαίως ο Γέροντας Βασίλειος Γοντικάκης, χαρακτηρίζει την εικόνα «οδηγό της θεώσεως του ανθρώπου».

Είναι χαρακτηριστικό αυτό που γράφει ο καθηγητής κ. Ανέστης Κεσελόπουλος στο σύγγραμμα του  ‘’Η Λειτουργική Παράδοση στον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη’’, για τις περιγραφές των εικόνων στον  Παπαδιαμάντη : «Τελικά αποβαίνουν αποτυπώσεις της Ορθόδοξης Θεολογίας, όπου η εικόνα κατανοήθηκε πάντα σε σχέση με τη Χριστολογική διδασκαλία της Εκκλησίας και θεωρήθηκε ως μέσο αναγωγής και όχι ως αυτόνομο αντικείμενο.  Πρόκειται ακριβώς για τη διδασκαλία που παγιώθηκε ιδιαίτερα στην περίοδο της Εικονομαχίας και ήρθε σε αντίθεση με τη σχολαστιή-ηθικιδιδακτική αντίληψη για την εικόνα που επικράτησε στη Δύση».

Ο Άγιος Βασίλειος λέγει ότι «α γαρ ο λόγος της ιστορίας δι’ ακοής παρίστησι, ταύτα γραφική σιωπώσα δια μιμήσεως δείκνυσι». «Η εικόνα είναι ζωγραφισμένος ο ευαγγελικός λόγος», λέγει ο Λ. Ουσπένσκυ.  Το λεγόμενο ότι ο αγιογράφος «θεολογών ζωγραφίζει και ο ζωγραφίζων θεολογεί», αρμόζει επακριβώς.

«Οι άχραντοι πόδες Του πατούν με δύναμιν επάνω εις δύο θυρόφυλλα», συνεχίζει ο Φώτης Κόντογλου «όπου κείτονται το ένα επάνω εις το άλλο σταυροειδώς και κάτωθεν αυτών μέσα εις το σκότος του σπηλαίου φαίνεται ένας γέρων αναμαλλιασμένος…Ούτος ο γέρων παριστά τον θάνατον.  Μέσα εις το σκότος του Άδου είναι σκορπισμένα κλειδιά και κλείθρα και μοχλοί, ωσάν να εξεσφενδονίστησαν από κάποιαν υπερφυά δύναμιν.  Και ταύτα δια να  εικονισθεί αισθητώς η προφητεία του Δαυΐδ όου λέγει ‘’Ότι συνέτριψε πύλας χαλκάς και  μοχλούς σιδηρούς συνέθλασεν’’ (Ψαλμός ρστ΄ 16) και του Ησαΐα όπου λέγει ‘’Θύρας χαλκάς συντρίψω και μοχλούς σιδηρούς συγκλάσω’’ (Ησ. με΄ 2)».  «Από τα δύο μέρη της εικόνος εικονίζονται ιστάμενοι οι απ’ αιώνος δίκαιοι και Προφήται…και εμπρός απ’ ααυτούς ο Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος».

Αναφερόμενος στην Ορθόδοξη εικόνα της Ανάστασης η οποία επιγράφεται «Η εις Άδου Κάθοδος», λέγει Φώτης Κόντογλου ότι «είναι η γνησία εικών της Αναστάσεως ην παρέδωσαν ημίν οι παλαοί Αγιογράφοι συμφώνως με την υμνωδίαν της Εκκλησίας μας».

Αυτό είναι αληθές.  Ψάλλομε στην Εκκλησία μας, «Χριστός ημάς διεβίβασεν», «Έδωκεν ημίν την αιώνιον ζωήν και μέγα έλεος», «…και συνέτριψας μοχλούς αιωνίους», «του Άδου καθείλες την δύναμιν… », «Θανάτου εορτάζομεν νέκρωσιν, Άδου την καθαίρεσιν». Το Κοινωνικόν του Αγίου και Μεγάλου Σαββάτου  είναι χαρακτηριστικό :  «…και ανέστη σώζων ημάς».  Εις τον Κατηχητικόν Λόγον του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου διαβάζομε «Εσκύλευσεν τον Άδην, ο κατελθών εις τον Άδην»

11111

Η καταληκτική αναφορά του Φώτη Κόντογλου, «Ο έτερος τύπος της Αναστάσεως κατά τον οποίον εικονίζεται ο Χριστός εξερχόμενος γυμνός εκ του Τάφου και κρατών σημαίαν εις την χείραν Του, είναι εμπνέυσεως της δυτικής εικονογραφίας, εστερημένος παντάπασιν από το πνευματικόν και μυστικόν νόημα όπου έχει ο βυζαντινός τύπος της Αναστάσεως» καθιστά τον μεγάλο αυτόν Αγιογράφο, για ακόμα μια φορά ομολογητή της Ορθόδοξης Παράδοσής μας.

Αντί άλλου σχολιασμού στην παρατήρηση του Φώτη Κόντογλου, είναι χρήσιμο να αναφέρομε αυτό που ο Πάπας Ιωάννης Παύλος ο Β΄ ανέφερε στην εγκύκλιό του  προς τους Παπικούς ‘’επισκόπους’’, εξ αφορμής των 12 αιώνων από τη σύγληση της Ζ΄ Οικουμενικής Συνόδου, περί «ανανεωμένου ενδιαφέροντος για τη Θεολογία και την πνευματικότητα των εικόνων της Ανατολής», παραδεχόμενος εμμέσως πλην σαφώς την πνευματική πτωχείαν μετά την αποκοπήν των από τη Μία Αγία Εκκλησία και εις το θέμα των εικόνων, με την παραγνώριση της θεολογικής αξίας των.  Αναφορές του Πάπα Ιωάννη Παύλου του Β΄, όπως «η εκ νέου ανακάλυψη της Χριστιανικής εικόνας» καταδεικνύουν τι στερήθηκαν και στερούνται οι Παπικοί και εις το θέμα τούτο.

Εφόσον ο Πάπας Ιωάννης Παύλος ο Β΄, θέλησε να κάνει μνεία της  Ζ΄ Οικουμενικής Συνόδου, έπρεπε να διαβάσει αυτό που ο Ρ΄ Κανών της, μεταξύ άλλων λέγει : «…ουδαμώς από του νυν οιοδήποτε τρόπω προστάσσομεν εγχαράττεσθαι, ει δε τις τούτο πράττειν επιχειρήσοι, αφοριζέσθω»

ΠΗΓΗ.ΑΚΤΙΝΕΣ

Θα προσπαθήσουμε να εντοπίσουμε τα κυριότερα σημεία της ορθόδοξης εικόνας, η οποία επιγράφεται «Ἡ εἰς Ἄδου κάθοδος».

Πρώτα πρώτα πρέπει να εντοπίσουμε το ότι διαφέρει πλήρως από την δυτικότροπη απεικόνιση, η οποία παρουσιάζει το Χριστό να βγαίνει θριαμβευτής από τον τάφο, κρατώντας ένα σημαιάκι. Γύρω εκστατικοί, πεσμένοι στο έδαφος παρουσιάζονται οι στρατιώτες.

Η δυτική εικόνα παρουσιάζει μία σκηνή την οποία κανείς δεν έχει δει. Η στιγμή της Αναστάσεως παραμένει μυστήριο κεκρυμμένο. Η ορθόδοξη προσέγγιση είναι τελείως διαφορετική. Προβάλλει τα αποτελέσματα του γεγονότος της Αναστάσεως στον άνθρωπο και στον κόσμο.

Ο Χριστός στο κέντρο, φορά λαμπρόχρωμα ενδύματα και βρίσκεται μέσα σε δόξα, κρατά τα χέρια του Αδάμ και της Εύας και τους σηκώνει από το θάνατο, στον οποίο τους είχε οδηγήσει η εσφαλμένη επιλογή τους στον Παράδεισο. Με την κίνηση αυτή, η οποία είναι δυναμική, θα λέγαμε εκρηκτική, η προσοχή μας στρέφεται αμέσως στο κεντρικό νόημα της παράστασης: «καὶ σὺν ἑαυτῷ τὸν Ἀδὰμ ἐγείραντα», η Σωτηρία του ανθρώπου. Είναι χαρακτηριστικό ότι και οι δύο βγαίνουν από τάφους.

Ο Χριστός πατά γερά σε δύο κομμάτια ξύλου, τα οποία είναι τοποθετημένα σαν να σχηματίζουν σταυρό. Πρόκειται για τις πύλες (πόρτες) του Άδη τις οποίες ο Χριστός έσπασε με τη χάρη του σταυρού Του. Με το θάνατό του έκλεισαν, αλλά δεν στάθηκαν αρκετά ισχυρές για να τον κρατήσουν δέσμιό τους. Γύρω γύρω υπάρχουν καταστραμμένα, σκορπισμένα και αχρηστευμένα τα κλείθρα και οι αλυσίδες που μέχρι τότε έκλειναν την οδό διαφυγής από τον Άδη. Κάτω από όλα αυτά φαίνεται το μαύρο χρώμα του Άδη, το οποίο μέχρι την Ανάσταση αποτελούσε το τέλος για τον άνθρωπο.

Δεξιά και αριστερά από τον Χριστό συνωστίζονται οι άνθρωποι που είχαν ζήσει στη γη πριν από τον Χριστό. Όλοι προσδοκούν τη σωτηρία τους στρεφόμενοι προς Αυτόν. Ανάμεσά τους διακρίνουμε πρώτον τον άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο, αλλά και τους δικαίους και τους προφήτες της Παλαιάς Διαθήκης, όπως ο βασιλιάς και προφήτης Δαβίδ.

Πίσω από τη σύνθεση παρουσιάζονται λόφοι, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις στο πάνω τμήμα της παράστασης εικονίζονται οι προφήτες (π.χ. Δαβίδ και Ιωνάς) που είχαν προφητεύσει το μείζον γεγονός της Αναστάσεως κρατώντας ειλητάρια με τις προφητείες τους.

Κλείνοντας θα θέλαμε να αναφερθούμε στο λευκό ένδυμα του Χριστού, το οποίο συμβολίζει τη χαρά της Αναστάσεως και προεικονίζει τη δική μας Ανάσταση, η οποία θα ακολουθήσει.

ΠΗΓΗ.Θεολογικά και άλλα τινά

2 thoughts on “Η εικόνα της Ανάστασης, στην Ορθόδοξη παράδοση, της Μιας Αγίας Καθολικής και Αποστολικής Εκκλησίας

  1. ΣΥΓΝΩΜΗ ΑΛΛΑ ΤΑ ΣΧΟΛΙΑ ΣΑΣ ΕΙΝΑΙ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΕΣ ΘΕΟΛΟΓΙΕΣ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΔΙΑΤΥΠΩΝΕΤΑΙ ΕΙΣ ΤΗΝ ΣΕΛΙΔΑ 321 ΤΟΥ Ι. ΠΗΔΑΛΙΟΥ .ΕΝΩΣΙΣ ΨΥΧΗΣ ΚΑΙ ΑΦΘΑΡΤΙΣΘΕΝΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ ΤΟΥΤΟ ΕΣΤΙΝ Η ΑΝΑΣΤΑΣΙΣ [Ι.ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΣ]ΑΥΤΟ ΔΕΙΧΝΕΙ Η ΕΙΚΩΝ ΠΟΥ ΑΠΟΡΙΠΤΕΤΑΙ .ΚΑΙ ΟΧΙ Η ΕΙΚΩΝ ΤΗΣ ΕΙΣ ΑΔΟΥ ΚΑΘΟΔΟΥ ΠΟΥ ΔΕΙΧΝΕΙ ΜΟΝΟ ΤΗ Ν ΑΝΑΣΤΑΣΗ-ΛΥΤΡΩΣΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΓΕΝΟΥΣ

    • ΣΥΓΝΩΜΗ ΑΛΛΑ ΤΑ ΣΧΟΛΙΑ ΣΑΣ ΕΙΝΑΙ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΕΣ ΘΕΟΛΟΓΙΕΣ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΔΙΑΤΥΠΩΝΕΤΑΙ ΕΙΣ ΤΗΝ ΣΕΛΙΔΑ 321 ΤΟΥ Ι. ΠΗΔΑΛΙΟΥ .ΕΝΩΣΙΣ ΨΥΧΗΣ ΚΑΙ ΑΦΘΑΡΤΙΣΘΕΝΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ ΤΟΥΤΟ ΕΣΤΙΝ Η ΑΝΑΣΤΑΣΙΣ [Ι.ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΣ]ΑΥΤΟ ΔΕΙΧΝΕΙ Η ΕΙΚΩΝ ΠΟΥ ΑΠΟΡΙΠΤΕΤΑΙ .ΚΑΙ ΟΧΙ Η ΕΙΚΩΝ ΤΗΣ ΕΙΣ ΑΔΟΥ ΚΑΘΟΔΟΥ ΠΟΥ ΔΕΙΧΝΕΙ ΜΟΝΟ ΤΗ Ν ΑΝΑΣΤΑΣΗ-ΛΥΤΡΩΣΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΓΕΝΟΥΣ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s