Στην πραγματικότητα «ηγάπησαν… μάλλον το σκότος ή το φως»

Ναι, προσεύχομαι, ώστε το Πνεύμα το Άγιο να μην παύσει ποτέ να ενισχύει την πίστη σου, να βαθαίνει την αγάπη σου προς τον Χριστό, ο οποίος είναι το κύριο θεμέλιο όλης της ζωής του κόσμου αυτού. Οι άφρονες σοφοί του αιώνα μας, που θεωρούν τον εαυτό τους «σοφό», νομίζοντας ότι γνωρίζουν τα πάντα και κατά κάποιον τρόπο θα φέρουν τη μακαριότητα στους ανθρώπους πάνω στη γη, στην πραγματικότητα «ηγάπησαν… μάλλον το σκότος ή το φως». Μη βλέποντας κάποιος τον περιορισμό του, την αυτοκαταδίκη του σε θάνατο, μοιάζει με κτήνος. Μη αναγνωρίζοντας ότι ο άνθρωπος δεν περιορίζεται στα όρια της πρόσκαιρης ζωής επάνω στη γη, μόνο στην ορατή και αισθητή διάστασή του, μη συνειδητοποιώντας την επικείμενη έξοδο στη θαυμαστή αιωνιότητα που μας αποκαλύπτεται με τον Χριστό, βρίσκεται κατ’ ουσίαν σε βαθύ σκοτάδι άγνοιας για το τί είναι ο Άνθρωπος.

Από την άποψη αυτή η εποχή μας βρίσκεται σε τέτοια οπισθοδρομική κατάπτωση, σε χιλιετίες παγανισμού και λατρείας της σάρκας και των παθών, πράγμα στο οποίο είναι φρικτό να σταθεί η ψυχή. Βλέποντας τους ανθρώπους στο καταχθόνιο αυτό σκοτάδι, ο Γέροντας επί δεκαετίες προσευχόταν γι’ αυτούς με ασυγκράτητη ορμή αγάπης προς τον άνθρωπο. Όταν η Θεία Αγάπη αγγίζει την ψυχή, τότε αυτή θεωρεί με ανέκφραστο τρόμο την Αγιότητα του Θεού, του Χριστού, και φλέγεται από τον πόθο να δει τους πάντες μέσα στο φως αυτής της Αγάπης. Της είναι βέβαια φοβερό να σκεφθεί ότι η ενότητα αυτή με τον Θεό μπορεί κάποτε να διασπασθεί, και εξαιτίας του φόβου αυτού για τον εαυτό της η ψυχή φοβάται και για τους άλλους. Ο ιερός φόβος της ψυχής έγκειται στο ότι γνωρίζει τα όριά της στην επίγεια εμπειρία, και έτσι, όταν η αιωνιότητα ανοίγεται μπροστά της με τέτοια δύναμη, η ψυχή αποκάμνει από την απειρότητα του Θεού, από κάποια «έκπληξη» η οποία δεν περιγράφεται με τίποτε, και από την ανικανότητα να πιστεύσει ότι αυτό είναι αληθινή πραγματικότητα. Έτσι και οι Απόστολοι στο όρος των Ελαιών «ιδόντες Αυτόν προσεκύνησαν Αυτώ, οι δε εδίστασαν». Ο δισταγμός σε τέτοιες στιγμές είναι φυσικός για τον φτωχό, μικρό άνθρωπο. Να γιατί όλοι, όσοι πιστεύουν στον Χριστό, πρέπει να βρουν στον εαυτό τους εκείνη την ιερή «μωρία», χωρίς την οποία είναι αδύνατο να αποφασίσουν να υπερπηδήσουν την άβυσσο που μας χωρίζει από την αιωνιότητα.

 

(Αρχιμ. Σωφρονίου, «Γράμματα στη Ρωσία», εκδ. Ι.Μ.Τιμίου Προδρόμου, Έσσεξ , σ. 148-149)

 

Η προσευχή για τον κόσμο και η διαφθορά των ανθρώπων. (Γερ.Σωφρονίου)

 

[...] Έτσι στη ζωή μας, όπου και να στρέψεις την προσοχή σου, δεν υπάρχει ισορροπία ούτε αρμονία. Μερικοί πάσχουν από ανεπάρκεια επικοινωνίας, άλλοι πνίγονται από αφθονία συναντήσεων και πάσχουν από ανεπάρκεια της ησυχίας της απομονώσεως.

     Όλη η συνειδητή ζωή μου πέρασε κατά το μάλλον ή ήττον με προσευχή για τον κόσμο. Η επιθυμία της καρδιάς μου είναι να δω όλους και τον καθένα φορείς εκείνου του Θείου πληρώματος ζωής, που έφερε ο Χριστός στον κόσμο: «Ο κλέπτης ουκ έρχεται, ει μη ίνα κλέψη και θύση και απολέση. Εγώ ήλθον, ίνα ζωήν έχωσι και περισσόν έχωσιν»^;. Η επίγεια ιστορία είναι γεμάτη από εκβιασμούς, φόνους και ατέλειωτα εγκλήματα, ακόμη και ως τις ήμερες μας. Αυτό βέβαια καταπονεί πολύ την ψυχή. Η διαστροφή των ανθρώπων, η πνευματική τους τυφλότητα δεν έχουν όρια. Πράγματι ο Χριστός είναι βασιλιάς «ουκ… εκ του κόσμου τούτου». Το φως Του έλαμψε ανάμεσά μας. Και η καρδιά γεμίζει από αγάπη προς Αυτόν.

Όταν κάποτε σκέφτομαι εκείνο το ασύγκριτο προνόμιο που δόθηκε σε μένα ως ιερέα και μοναχό, τότε η συνεί­δησή μου δεν μπορεί να κατανοήσει γιατί μου δόθηκε αυτό. Πώς να εξηγήσω μια τέτοια επιλογή; Γνώρισα τον εαυτό μου και σταθερά τον γνωρίζω και αντιλαμβάνομαι ότι με κανέναν τρόπο δεν δικαιώνω το δώρο αυτό. Και τόσο ισχυρά επιθυμεί η ψυχή μου το δώρο αυτό για όλο τον κόσμο.

     Μετά την επιστροφή μας από τη Μόσχα ασχολήθηκα με τη διόρθωση της μεταφράσεως του νέου μου βιβλίου. Το χειρόγραφο δόθηκε στον έκδοτη τον Μάρτιο. Ως τώρα δεν έχω απάντηση, αλλά αυτό δεν έχει σημασία. Γνώριζα, όταν έγραφα, ότι ή θεωρία μου για τον Άνθρωπο δεν αντιστοιχεί με τη θεωρία της συντριπτικής πλειοψηφίας των ανθρώπων, όπου και αν αυτοί ζουν. Δεν μπορώ όμως να μιλήσω διαφορετικά. Ποτέ μου δεν προετοιμάστηκα να γίνω συγγραφέας. Ολοένα και περισσότερο αισθάνομαι τη δυσκολία να βρω τρόπο για να μεταδώσω στους άλλους εκείνο που ο ίδιος παρέλαβα. Και δέχθηκα τέτοιον πλούτο, μπροστά στον οποίο όλα όσα γνώρισα νωρίτερα ωχριούν τελείως. Δεν αισθάνθηκα όμως ποτέ την παρόρμηση να εξέλθω «ανά τας οδούς και τας ρύμας». Είμαι ικανοποιημένος με την κατάσταση αυτή που δημιουργήθηκε. Ζω μόνος σε ένα απομονωμένο σπιτάκι. Οι ναοί στους οποίους λειτουργώ είναι ακριβώς δίπλα. Μεριμνώ για τους ανθρώπους, αλλά λιγότερο σε σύγκριση με το παρελθόν. [...]

 

(Αρχ. Σωφρονίου Σαχάρωφ, «Γράμματα στη Ρωσία» – επιστολή 57, -αποσπάσματα-. Εκδ. Ι.Μ.Τιμίου Προδρόμου –Έσσεξ, σ. 249-251)

 

 

 

Συνήθως στη συμφορά οι άνθρωποι στρέφονται προς Αυτόν. (Γερ. Σωφρονίου)

Είναι φυσικό, επειδή όλοι σας γερνάτε και προσβάλλεσθε από ασθένειες, να ετοιμάζεσθε επίσης για το αναπόφευκτο. Να ετοιμάζεσθε όμως εορταστικά, σαν να ετοιμαζόμαστε για τη μεγαλύτερη στιγμή της επίγειας υπάρξεώς μας και όχι με αίσθημα απογνώσεως και αχαριστίας.

Οφείλουμε να ζούμε το κάθε πάθημα όχι μόνο ως προσωπικό μας, αλλά ως συμμέτοχοι των παθημάτων όλης της ανθρωπότητος. Με την πείρα των δικών μας παθημάτων γνωρίζουμε τη ζωή του κόσμου, ζούμε την τραγωδία ολόκληρης της ανθρωπότητος, διευρύνουμε τη συνείδησή μας ως τα πέρατα του κόσμου αυτού, ως την υπέρβαση των περάτων αυτών, ως την κατάκτηση του Απείρου. Τα παθήματα μπορούν να αποβούν νέα γέννηση, ανώτερη από την πρώτη, αν τα ζούμε όχι ως ατομικά μας, αλλά ως Αποκάλυψη γι’ αυτά που συμβαίνουν μέσα στον κόσμο. Τότε το καθετί γίνεται αυθεντικό και μεγάλο γεγονός, και το πνεύμα μας κατοπτεύει τα βάθη του σύμπαντος, γίνεται Ικανό να ψαύσει το πρωταρχικό Είναι, δηλαδή τον Θεό, τον Πατέρα μας.

Για μας, που δεχθήκαμε τον Χριστό ως τη φανέρωση του Θεού μέσα στην ιστορία, πρέπει να γίνει σαφές ότι είμαστε όλοι άδικοι απέναντι στον Θεό. Μια από τις πιο βαρείες αμαρτίες μας μπορεί να θεωρηθεί η απροθυμία μας να δεχθούμε τις χαρές και την ευτυχία της ζωής ως δώρο του Θεού, και από ευγνωμοσύνη προς Αυτόν να τον αγαπήσουμε, να τον λαχταρούμε. Συνήθως στη συμφορά οι άνθρωποι στρέφονται προς Αυτόν. Γι’ αυτό είναι αναπόφευκτα και απαραίτητα τα παθήματα· αλλιώς αυτά θα ήταν εντελώς άδικα. Σε όλους μας είναι αναγκαία η κρίσιμη ένταση, για να αφυπνισθεί μέσα μας η αίσθηση του Αιωνίου, να αναπτυχθεί η ικανότητά μας να προσλάβουμε την αθανασία. Μερικές στιγμές οφείλουμε να σταθούμε στο έσχατο όριο. Όριο ανάμεσα στη ζωή και τον θάνατο, ώστε “υπαρξιακά” ή, όπως προτιμώ να εκφράζομαι, “οντολογικά” να γνωρίσουμε τον φοβερό περιορισμό μας, την εξομοίωσή μας με τα κτήνη μέσα στα όρια της επίγειας αυτής ζωής. Η στάση αυτή, στα όρια μεταξύ της ζωής και του θανάτου, είναι ασύγκριτα πολυτιμότερη από την πείρα των κοσμοναυτών. Αν οι τελευταίοι αυτοί, βγαίνοντας από τον χώρο της γήινης έλξεως, εισέρχονται σε άλλον κόσμο όπου ενεργεί πλέον εξωγήινη “μηχανική”, (η διαστημική), όπου κατά φυσικό τρόπο οφείλει να αναδυθεί η σκέψη για το Απόλυτο και η αίσθηση του ατελεύτητου γίνεται πιο πραγματική, ακόμη περισσότερο εμείς, στην έντονη έφεσή μας για τη γνώση που περιλαμβάνει τα πάντα, οφείλουμε να λάβουμε την ικανότητα προς τη μεγάλη αυτή θεοειδή πράξη Αγάπης, που αγκαλιάζει ολόκληρη την κτίση και υπερβαίνει τα όρια όλου του κτιστού και κατευθύνεται προς τον Άναρχο Πατέρα και Δημιουργό μας.

Δεν γνωρίζω ποιοί από σας δέχονται αυτή την πορεία σκέψεως, ποιοί συμφωνούν να προχωρήσουν σ’ αυτή την εμπειρία, αλλά θερμά παρακαλώ τον Θεό, ώστε όλοι εσείς, ιδιαίτερα τώρα στο τέλος της ζωής σας, να αναδεχθείτε νικητές του κόσμου, να γίνετε τέκνα της ασάλευτης Βασιλείας, να εντρυφήσετε στην ανέσπερη ημέρα. Η ημέρα αυτή αρχίζει από εδώ με τη γνώση ότι ο Χριστός είναι ο Μονογενής Υιός του Πατρός, ότι δι’ Αυτού και εμείς λαμβάνουμε τη δωρεά της υιοθεσίας και της θεώσεως.

 

(Αρχιμ. Σωφρονίου, «Γράμματα στη Ρωσία», εκδ. Ι.Μ.Τιμίου Προδρόμου. Έσσεξ, σ.127-129)

 

 

Για το φως και το σκοτάδι μέσα στον άνθρωπο.

«Μην απελπίζεσαι»!

 

(+Γέροντος Σωφρονίου)

 

 

…Είμαι βαθιά συγκινημένος για όλα όσα μου έγραψες. Εκείνο όμως στο οποίο αναφέρεσαι αποτελεί πρόβλημα για όλους και για τον καθένα μας. Στον κάθε άνθρωπο υπάρχει η καλύτερη πλευρά, το Φως, ενώ ταυτόχρονα και η χειρότερη, το Σκοτάδι. Όλοι οι λογικοί άνθρωποι αγωνίζονται ώστε όλη η ζωή τους να γίνει φως, αλλά όλα αυτά δίνονται με τρόπο που δεν είναι καθόλου απλός. Αρχίζω να αισθάνομαι κατά καιρούς κόπωση για το αποκρουστικό φαινόμενο στην ιστορία του κόσμου: Οι καλύτερες ιδέες δεν εγγίζουν την καρδιά και τον νου του μεγάλου πλήθους, κι εμείς ποτέ δεν είδαμε πραγματική ειρήνη επάνω στη γη. Αυτό παρατηρείται και στην προσωπική ζωή του καθενός, αλλά και στη ζωή των κρατών και όλου του κόσμου μας. Ηθικά και διανοητικά η ανθρωπότητα βρίσκεται ακόμη πολύ χαμηλότερα από το επίπεδο εκείνο που θα μπορούσε να αναμένει κάποιος από αυτήν· ανθρωπότητα πιο όμορφη και με βαθύτερη ζωή.

Στα χρόνια των γηρατειών μου θα ήθελα να δω να θριαμβεύσει ειρηνικά το καλό σε όλο τον κόσμο. Είμαι ικανοποιημένος με την κατάσταση της προσωπικής μου ζωής. Απ’ όλες όμως τις πλευρές καταφθάνουν ακατάπαυστα ειδήσεις περισσότερο για όλα τα άσχημα που γίνονται στον κόσμο. Δεν διαθέτουμε δυνάμεις ούτε να ανακόψουμε στην οικουμένη εκείνο που μας παρουσιάζεται ως κακό, ούτε να ελευθερωθούμε από τη θλίψη για την παγκόσμια πραγματικότητα που μας περιβάλλει. Εγείρεται το ερώτημα: Άραγε είναι ικανοί εν γένει οι άνθρωποι για το καλύτερο; Πόσο εύθραυστη είναι η αγάπη! Πόσο χάνεται αυτή απ’ όλα που δεν εναρμονίζονται μαζί της! Και πόσο σταθερό είναι το μίσος, αν και έχουν γίνει πολλές απόπειρες να υπερνικηθεί με το καλό! Ωστόσο όμως αρχή της υπάρξεώς μου παραμένει το «μην απελπίζεσαι».

 

(Αρχ. Σωφρονίου Σαχάρωφ, «Γράμματα στη Ρωσία», -επιστολή 65,  εκδ. Ι. Μ. Τιμίου Προδρόμου –Έσσεξ, σ. 272-273)