Προσευχή στο Άγιο Πνεύμα.(Του Νομοφύλακα Ιωάννου του Ευγενικού)

Παράκλητε αγαθέ· το Πνεύμα το άγιο· το Πνεύμα της αλήθειας που εκπορεύεται από τον Πατέρα με τρόπο ανέκφραστο και ακατανόητο· που συμπληρώνει την αγία και ζωαρχική Τριάδα, τον ένα Θεό μας· που προσκυνείται και δοξάζεται ισότιμα με τον Πατέρα και τον Υιό· που πραγματικά είσαι ο αληθινός Θεός και θεοποιός^- που αγιάζεις και φωτίζεις και μεταπλάθεις σε ναούς τους αξίους να Σε υποδεχθούν και να χαρούν τη χάρη Σου. Συ που είσαι, μαζί με τον πρώτο Νου και Λόγο, συνδημιουργός της πνευματικής και υλικής δημιουργίας. Συγκατατέθηκες για τη σάρκωση και την επίσκεψή Του σ’ εμάς του συνάναρχου Λόγου Σου και μαζί Του αγίασες τη φύση μας· κι ύστερα απ’ τη δοξασμένη Του Ανάληψη στους ουρανούς, κατήλθες ουσιωδώς στη γη Συ που είσαι παντού παρών και γεμίζεις με την παρουσία Σου τα πάντα· κι αφού παρουσιάσθηκες στους αγίους Αποστόλους,  τους γέμισες με την ανέκφραστη χάρη και δύναμη κι οδήγησες μ’ αυτούς όλη την οικουμένη στο να γνωρίσει σε βάθος την αλήθεια.

Συ, ουράνιε Βασιλιά, φιλάνθρωπε, φιλόδωρε και μεγαλόδωρε, που εύκολα συμπαθείς και πλούσια ελεείς· ο θησαυρός και η πηγή κάθε αγαθού και δωρητής της ζωής· από τα ιερά υψώματα της δόξας Σου, ρίξε βλέμμα συμπαθές στη δική μου ταπεινότητα και κακοπάθεια σήμερα και την ώρα τούτη, και σε κάθε στιγμή και τόπο, που εγώ ο ανάξιος επικαλούμαι το πανάγιο και προσκυνητό Σου όνομα· μη με συχαθείς, φιλάγαθε, για τις άτοπες κι παράλογες αμαρτίες μου που διέπραξα από τη παιδική μου ηλικία μέχρι τώρα. Αλλ’ όπως στα παλιά χρόνια συνέδραμες το Μανασσή και το Δαβίδ για να μετανοήσουν, τον ευγνώμονα ληστή πάνω στο σταυρό, την πόρνη για την αγαθή επιστροφή· όπως ενέπνευσες τους αγίους Προφήτες και Θεολόγους, και δίδαξες με τα στόματά τους· όπως και τώρα και μέχρι τη συντέλεια των αιώνων με θείο φόβο ενισχύεις αυτούς που επιδιώκουν την αρετή· βοήθησε κι εμένα τον αμαρτωλό, που προστρέχω στην αγάπη Σου, ζητιάνος της δικής Σου χαράς και χάρης.

Βγάλε με από τα βάθη της αβύσσου και της ματαιότητας, της άγνοιας και της πώρωσης, Συ ο ελευθερωτής του κόσμου από την πλάνη του εχθρού. Αγίασέ με, με τη ζωοποιό Σου δύναμη, Συ η αγιαστική ύπαρξη, το προαιώνιο φως, από το οποίο πηγάζει η χορηγία των αγαθών για όλα τα δημιουργήματα. Κατάφλεξε τον αμέτρητό όγκο των παραπτωμάτων μου, Συ που κατέκαψες τις μηχανουργίες του αποστάτη δράκοντα με τη φωτιά της άυλής Σου θεότητας. Σύντριψε την κεφαλή του κάτω απ’ τα πόδια μου ενώ προχωρώ ειρηνικός στο δρόμο Σου. Κύκλωσέ με, με όπλα φωτός· περιφρούρησέ με, με της πίστης την ασπίδα· περιτείχισέ με, με της δικαιοσύνης το θώρακα· καθαγίασε το στόμα μου με του Θεού τα λόγια· Πνεύμα ευθύτητας κι ειλικρίνειας θρόνιασε μέσα στη καρδιά μου και με ηγεμονικό Πνεύμα στήριξε τη διάνοιά μου που ξεγλιστρά απ’ την πορεία που μου χάραξες.

Στεφάνωσέ με νοερά με δικό Σου στεφάνι δόξας και τιμής· λαμπροστόλισέ με, με το πλήθος των ιερών αρετών, Συ που συγκρατείς των ουρανών τη δύναμη· δόξασέ με, αγαθέ Παράκλητε, με τα ποικίλα Σου χαρίσματα· δώρισέ μου Πνεύμα σοφίας, σύνεσης, θέλησης, δύναμης, γνώσης, ευσέβειας, φόβου Θεού· εξασφάλισε τη ζωή μου με τις αρετές της εγκράτειας και της απάθειας· με πρόσχαρη πραότητα· καλοσυνάτη κάνε την καρδιά μου· με της πίστης τη σταθερότητα οικοδόμησε τη ψυχή μου· συντήρησε τους λογισμούς μου με της αγαθοσύνης τη γαλήνη· μαλάκωσε την αγνώμονά μου διάθεση μ’ αισθήματα συμπάθειας· διόρθωσε τη νωθρότητά μου με την ανοχή και την επιμέλεια των καθηκόντων μου· δώρισε στις δυνάμεις της ψυχής μου γλυκιά ειρήνη· αφάνισε με την τέλεια χαρά τη λύπη που μου προξενεί η αμαρτία· και με την καθαρή αγάπη προς τον πλησίον, ανάδειξέ με τέλειο στην αγάπη μου προς Εσένα.

Συ, Παράκλητε αγαθέ, με τη λαμπρότητα της δίκης Σου σωτηριώδους δύναμης, φώτισε το νου μου που σκοτίσθηκε απ’ των παθών τα μαύρα σύννεφα· το λογικό, που υποτάχθηκε στην παραλογία. Σωφρόνισέ με, αξίωσέ με να είμαι  εγκρατής στις παράλογες ορέξεις· οδήγησέ με στον ευθύ δρόμο του αγίου Σου θελήματος. Θέρμανε το πνεύμα μου, που πάει ν’ αφανισθεί απ’ την παγωνιά της νωθρότητας και να νεκρωθεί από την κατάψυξη της αμαρτίας. Στρέψε το θυμό μου μόνο κατά της αμαρτίας και του καταστροφικού φιδιού· την επιθυμία της καρδιάς μου κατεύθυνε προς Εσένα, το ακρότατο εφετό· το λογικό μου διευθέτησε να εξοικονομεί τα πάντα και να τα χειρίζεται σύμφωνα με το άγιό Σου θέλημα. Αξίωσέ με, με τη δική Σου δύναμη, πνευματικά και αληθινά να προσκυνώ Σε τον Παράκλητο Θεό, να λατρεύω, να δοξολογώ, να υμνώ, πάντοτε και για όλα να ευχαριστώ Σε που δοξολογείσαι στους αιώνες από τις άγιες ουράνιες δυνάμεις.

Συ, Παράκλητε αγαθέ, Θεέ υπεράγαθε, είσαι ο τελεσιουργός των αγίων μυστηρίων, είσαι το μέσο της αναγέννησης, της ανάπλασης, της αναμόρφωσής μου και της οικείωσής μου με το Θεό. Με δική Σου ενέργεια σημειώθηκα και σφραγίσθηκα με βασιλικό χρίσμα, κατατάχθηκα στου Θεού τη μερίδα κι έλαβα δωρεά τη δική Σου χάρη. Με δική Σου ενέργεια αξιώθηκα να μετέχω στο αθάνατο τραπέζι των ζωοποιών μυστηρίων και σύμμορφος γίνομαι του Χριστού «και Θεός κατά χάριν». Συ είσαι ο αυτουργός της ιερωσύνης, ο χειραγωγός των σκλάβων στην ελευθερία της σωφροσύνης, ο χορηγός της αγνότητας στις παρθένες, ο οδηγός προς μετάνοια αυτών που πεθαίνουν. Βοήθησέ με στους κινδύνους, γίνε σύμμαχός μου, Παντοδύναμε, με την ανέκφραστη δύναμή Σου. Ανάλαβέ με προστατευτικά, όταν ασθενώ, λυπήσου με, όταν η αμέλεια και η νωθρότητα με παραλύουν. Μη μ’ αφήσεις να καταντήσω παίγνιο στη διάθεση των ψυχοφθόρων δαιμόνων. Μη με εγκαταλείπεις, όταν αιχμαλωτίζομαι στα αίσχιστα πάθη.

Αλλά δος, Πανάγαθε, μέχρι την τελευταία μου αναπνοή, να διανύσω το τέλος της παρούσας ζωής με αγνότητα και προσοχή και θείο φόβο κι απ’ εδώ καθαρά ν’ αντιληφθώ και να γευθώ τις απαρχές της μέλλουσας αιώνιας ζωής και τρυφής των ουράνιων αγαθών. Δος μου τη δύναμη, τέλος, μέχρι τότε, να δοξάζω, να ευχαριστώ και να προσκυνώ Σε τον δοξασμένο Παράκλητο Θεό μαζί με τον Πατέρα και τον Υιό στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

(Αγ. Νικοδήμου του Αγιορείτου, «Απάνθισμα λίαν κατανυκτικών ευχών», σ. 41-43 – σε νεοελληνική απόδοση.)

Προϋποθέσεις για να έχουν αποτέλεσμα οι προσευχές μας (Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτη)

Αλλά επειδή μονάχα η κατάνυξη και τα δάκρυα δεν είναι αρκετά για να πείσουν τον Θεό να μας δώσει αυτά που του ζητούμε στις προσευχές μας αυτές, πρέπει να προσθέσουμε και κάποια άλλα στοιχεία που χρειάζονται ακόμη, για να έχουν θετικό αποτέλεσμα οι προσευχές μας. Ιδού μερικές από αυτές τις προϋποθέσεις στη συνέχεια, έξι τον αριθμό.

α) Όποιος θέλει να πάρει θετική απάντηση στο πρώτο του αίτημα, που είναι η συγχώρηση των αμαρτημάτων του, πρέπει κι αυτός ο ίδιος, όταν προσεύχεται, να συγχωρεί τ’ αμαρτήματα που διέπραξαν εις βάρος του οι άλλοι, καθώς μας δίδαξε ο Κύριος: «όταν στέκεστε σε προσευχή, ν’ αφήνετε ό,τι διαφορές έχετε με κάποιον, συγχωρώντας τον, κ’ έτσι να συγχωρήσει και ο Πατέρας μας ο ουράνιος και τα δικά σας παραπτώματα» (Μαρκ. ια’ 25).

β) Όποιος ζητάει να λάβει κάτι από τον Θεό, πρέπει να το ζητάει χωρίς διψυχία και δισταγμό, αλλά με στερεή και αδίσταχτη πίστη, όπως μας λέει πρώτα ο ίδιος ο Κύριος μας: «όλα όσα ζητάτε στην προσευχή σας με πίστη, θα τα λάβετε» (Ματθ. κα’ 22) και, κατόπιν, ο αδελφόθεος Ιάκωβος: «κι αν κάποιος από σας υστερεί σε σοφία, ας τη ζητήσει από τον Θεό, που τη χαρίζει με απλότητα σε όλους, χωρίς να περιφρονεί κανέναν αλλά που να τη ζητάει με πίστη, δίχως αμφιβολία, διότι όποιος έχει αμφιβολίες ομοιάζει με το κύμα της θάλασσας, που ο άνεμος το παρασέρνει και το πηγαίνει πότε εδώ και πότε εκεί· να μην ελπίζει ποτέ πως θα πάρει κάτι από τον Κύριο ένας τέτοιος άνθρωπος δίγνωμος και άστατος σ’ όλους τους τρόπους της ζωής του» (Ιακ. α΄ 5-7).

γ) Όποιος ζητάει, πρέπει να μην παρακαλεί για ζητήματα που δεν τον συμφέρουν πνευματικά, δηλαδή για κοσμικά πράγματα που προξενούν τις ηδονές του, αλλά να ικετεύει για ζητήματα κατά Θεόν, δηλαδή που συμφέρουν κ’ ενδιαφέρουν τη σωτηρία της ψυχής του. Ακούστε και τον ονειδισμό εκ μέρους του αγίου Ιακώβου του Αδελφοθέου, που λέει: «ζητάτε κάτι και δεν το λαμβάνετε, διότι το ζητάτε με κακό σκοπό, δηλαδή το ζητάτε για να το κατασπαταλήσετε για τις ηδονές σας» (Ιακ. δ’ 3)

δ) Όποιος θέλει να λάβει όσα συμφέροντα για την ψυχή του ζητάει από το Θεό, πρέπει κι αυτός να εργάζεται και να κάνει όλα όσα δύνεται και μπορεί, σύμφωνα και με την κοινή παροιμία, που λέει «συν Αθηνά και χείρα κίνει»· πρέπει δηλαδή να μην αμελεί και να μην παραδίνει θεληματικά τον εαυτό του πρώτα στα πάθη, και τις επιθυμίες, κ’ έπειτα ζητάει τη θεία βοήθεια, διότι δεν θα τη λάβει ποτέ, σύμφωνα και με τον λόγο του Μεγάλου Βασιλείου: πρέπει, λοιπόν, πρώτα να προσφέρει κάνεις όλα όσα μπορεί μόνος του, και υστέρα να παρακαλεί τον Θεό να έρθει βοηθός και σύμμαχος του- διότι, όταν κάποιος παραδώσει τον εαυτό του με νωθρότητα στις επιθυμίες και παραδοθεί έτσι μόνος του στους εχθρούς, αυτόν ο Θεός δεν τον βοηθάει ούτε εισακούει τις δεήσεις του, διότι πρόλαβε ο ίδιος και με την αμαρτία του αποξενώθηκε από τον Θεό· γιατί, βέβαια, όποιος επιθυμεί να έχει τη βοήθεια του Θεού, δεν προδίδει το πρέπον και το αρμόζον· κι αυτός που δεν προδίδει το πρέπον και το αρμόζον, δεν προδίδεται και δεν εγκαταλείπεται ποτέ από τη θεία πρόνοια και βοήθεια» (Ασκητικαί Διατά­ξεις, κεφ. α’). Και, ακριβώς, γι’ αυτούς λέγει ο Θεός με το στόμα του προφήτου Ησαΐα: «με αναζητούν την κάθε ημερα, κ’ επιθυμούν να γνωρίσουν τις εντολές μου, ωσάν λαός που έπραξε το δίκαιο και που δεν εγκατέλειψε την κρίση του Θεού» (Ησ. νη’ 2). Και, για να το πούμε με δυο λόγια, οποίος θέλει να εισακούσει ο Θεός τη δέησή του και να λάβει θετική απάντηση στο ζήτημά του, πρέπει να βιάζει τον εαυτό του, όσο μπορεί, για να φυλάγει τις εντολές του Θεού, ώστε να φτάσει στο σημείο να μην τον κατηγορεί η συνείδηση του ότι καταφρόνησε ή αμέλησε κάποιο πράγμα, που μπορούσε να το κάμει και δεν το έκαμε. Διότι, όπως λέει ο αγαπημένος μαθητής του Κυρίου, ο ευαγγελιστής Ιωάννης, «όταν η καρδιά μας παύει να μας κατηγορεί, τότε αποκτούμε θάρρος εμπρός στον Θεό, κι Εκείνος μας δίνει ό,τι Του ζητούμε, γιατί εκτελούμε τις εντολές Του, και κάνουμε όλα όσα είναι αρεστά σ’ Εκείνον» (Α’ Ιωάν. γ’ 21-22). Και ο μέγας Βασίλειος προσθέτει: «Είναι, λοιπόν, απαραίτητο να μη μας κατηγορεί σε τίποτε η συνείδησή μας, και τότε μονάχα μπορούμε να επικαλούμαστε τη θεία βοήθεια» (Ασκητ. Διατ., ο.π.) Και όχι μονάχα, όταν κάποιος προσεύχεται για τον εαυτό του, πρέπει να κάνει τα καθήκοντά του όσο μπορεί καλύτερα, αλλά και στην περίπτωση που κάποιος άλλος προσεύχεται για κείνον, πρέπει κι αυτός να συνεργεί προσωπικά για να καρποφορήσει η προσευχή που γίνεται για λόγου του. Αυτό ακριβώς σημαίνει ο λόγος του Αδελφοθέου, «πολύ ισχύει δέησις δικαίου ενεργούμενη» (Ιακ. ε’ 16), τον οποίο ερμηνεύοντας ο θειος Μάξιμος ο Ομολογητής λέγ­ει: «Πράγματι, πολύ ισχύει η δέηση του δικαίου, είτε χάρη στον δίκαιο που την κάνει, είτε και χάρη σ’ εκείνον που ζητάει από τον δίκαιο να την πραγματοποιήσει· διότι, από μεν την πλευρά του δικαίου που γίνεται η δέηση, αυτή δίνει θάρρος να παρουσιαστεί και να ζητήσει από Κείνον που μπορεί να εισακούσει τα αιτήματα των δικαίων, ενώ από την πλευρά εκείνου που ζητάει από τον δίκαιο να κάμει γι’ αυτόν τη δέηση, του δίνει την ευκαιρία ν’ απομακρυνθεί από την κακία και να εγκολπωθεί πάλι την διάθεση για ενάρετο βίο» (Ε’ εκατ. περί θεολογίας, κεφ. πδ’). Και ο ίδιος πάλι, σε άλλο σημείο, λέει: «Είναι πράγματι δείγμα μεγάλης νωθρότητας, για να μην πω παραφροσύνης, να επιζητεί κανείς τη σωτηρία του με τις δεήσεις των δικαίων, ενώ η διάθεσή του στρέφεται προς τις τέρψεις, και να ζητάει τη συγχώρεση εκείνων των αμαρτημάτων, για τα οποία σπιλώνεται με δική του διάθεση και ενέργεια. Πρέπει, λοιπόν, να μην αφήνει ανενεργή και ακίνητη τη δέηση του δικαίου…, αλλά να την ενεργοποιεί και να την ισχυροποιεί, δίνοντάς της φτερά με τις δικές του αρετές» (ο.π., κεφ. πγ’).

ε) Όποιος θέλει να εισακούσει ο Κύριος το αίτημά του, πρέπει να μην λιποψυχάει, ούτε να θλίβεται και να στενοχωριέται όταν προσεύχεται, αλλά να προσμένει με υπομονή και μακροθυμία, κι ας περνάει αρκετός καιρός αναμονής. Έτσι και ο Κύριος, για να μας διδάξει να προσμένουμε υπομένοντας και προσκαρτερώντας στην προσευχή, χωρίς να στενοχωριόμαστε καθόλου, μας αναφέρει στο κατά Λουκάν ευαγγέλιο την παραβολή της χήρας, η οποία με την επιμονή και την υπομονή της, έπεισε στο τέλος τον άδικο δικαστή να της αποδώσει το δίκιο της. «Και τους έλεγε και την παραβολή αυτή, για το ότι πρέπει πάντοτε να προσεύχονται και να μην αποκάμουν» (Λουκ. ιη’ 1). Έχουμε, από την άλλη πλευρά, και τον λόγο του μεγάλου Βασιλείου, που λέει ότι, μπορεί στη δέησή σου πολλές φορές να ζητήσεις τα πνευματικώς συμφέροντα, όμως δεν επέμεινες αρκετά. Διότι, όπως είναι γραμμένο, «με την υπομονή σας θα σώσετε τις ψυχές σας» (Λουκ. κα’ 19). Και, «όποιος υπομείνει ως το τέλος, αυτός θα σωθεί» (Ματθ. ι’ 22). Έχουμε γι’ αυτό το θέμα παράδειγμα τον Αβραάμ, ο οποίος, αν και ήταν νέος όταν προσεκλήθη από την Ασσυρία να πάει στην Παλαιστίνη, και είχε λάβει μάλιστα και υπόσχεση από το Θεό, πως θα πληθυνθεί το σπέρμα της γενιάς του όπως τ’ αστέρια τ’ ουρανού, είδε να πραγματοποιείται η παραπάνω υπόσχεση του Θεού μόλις στα εκατό χρόνια της ηλικίας του! Επίσης, και το παράδειγμα του Ισαάκ, ο οποίος παρακαλούσε τον Θεό να του χαρίσει τέκνα, αλλά η δέησή του εισακούστηκε μόλις ύστερα’ από είκοσι χρόνια! Ο μέγας Βασίλειος σε συμβουλεύει: «μιμήσου, λοιπόν, και σύ, αδελφέ μου, αυτούς τους Πατριάρχες και την πίστη τους· και αν περάσει κ’ ένας χρόνος, τρίτος ή τέταρτος ή περισσότερα χρόνια δίχως να λάβεις το αίτημά σου, μην αφήνεις την προσευχή, αλλά να επιμένεις με πίστη, εργαζόμενος πάντα το αγαθό». Και ο άββάς Μακάριος προσθέτει: «οποίος δεν βλέπει να εισακούεται γρήγορα η δέησή του, αλλά ν’ αναβάλλεται από το Θεό, αυτός αισθάνεται πιο φλογερή την επιθυμία της προσευχής· και όσο πιο πολύ μακροθυμεί ο Θεός, δοκιμάζοντάς μας στον πόνο, τόσο πιο πολύ έντονα οφείλει ο προσευχόμενος να επιμένει, ζητώντας την δωρεά του Θεού» (Σειρά στο Κατά Ματθαίον, κεφ. ζ’).

ς) και τελευταίον· όποιος θέλει να επιτύχει το αίτημα της προσευχής του, πρέπει πάντοτε να ευχαριστεί τον Θεό, είτε λάβει γρήγορα εκείνο που ζητά, είτε και αργότερα. Γι’ αυτό και ο απόστολος Παύλος μας λέγει: «τα αιτήματά σας να τ’ απευθύνετε στο Θεό με προσευχή και δέηση, που θα συνοδεύονται από ευχαριστία» (Φιλιπ. δ’ 6). Επειδή, πολλές φορές, ο Θεός δεν μας δίνει γρήγορα εκείνο που του ζητούμε, ή γιατί ξέρει πως θα χάσουμε αυτό που θα μας χαρίσει και, γι’ αυτόν το λόγο, θα τιμωρηθούμε περισσότερο, αφού αθετήσαμε το χάρισμα του και τη δωρεά του· ή, γιατί, γνωρίζοντας πως μόλις λάβουμε το αίτημά μας θα πάψουμε να προσευχόμαστε. Γι’ αυτό αναβάλλει το ζήτημα μας και δεν το πραγματοποιεί, θέλοντας και προνοώντας να τον παρακαλούμε πάντοτε και να βρισκόμαστε κοντά του με την προσευχή· ή, ακόμη, για να φανεί η πίστη και η αγάπη μας προς τον Θεό, ή και για άλλους λόγους που έχει ο Θεός, ακατανόητους βέβαια σ’ εμάς, αλλά δίκαιους, που αποβλέπουν πάντοτε προς το πνευματικό συμφέρον μας. Τα βεβαιώνει όλα αυτά και ο βαθύς θεολόγος και πράγματι μέγας Βασίλειος, με όσα γράφει στο α’ κεφάλαιο των Ασκητικών του Διατάξεων, οπού συμπερασματικά μας λέγει: «Γνωρίζοντας, λοιπόν, όλα αυτά, είτε πιο γρήγορα εισακουστούμε και λάβουμε, είτε πιο αργά, ας παραμείνουμε πάντοτε με ευχαριστίες στον Κύριο, διότι όλα όσα κάνει ο Δεσπότης τα κάνει πάντοτε οικονομώντας τη δική μας σωτηρία· και να μην λιποψυχούμε, σταματώντας τις προσευχές και τις δεήσεις». Και τί λέω; είτε λάβουμε απ’ το Θεό, είτε δεν λάβουμε τα αιτήματά μας, εμείς πρέπει να τον ευχαριστούμε πάντοτε και να επιμένουμε κρούοντας τη θύρα του Θεού και ζητώντας πάλι και πάλι με την προσευχή μας· διότι μας αρκεί και τούτο το μέγα χάρισμα που λαβαίνουμε, δηλαδή το ότι αξιωνόμαστε να συνομιλούμε με τον ίδιο το Θεό και να παραμένουμε ενωμένοι μ’ Εκείνον όταν προσευχόμαστε. Έτσι μας λέει και ο χρυσός κάλαμος του αγίου Ιωάννου, με κομψότητα και γλαφυρότητα, γράφοντας τα παρακάτω: «μεγάλο αγαθό η προσευχή, όταν γίνεται με διάνοια καθαρή και χαρούμενη, κι όταν μάθουμε τους εαυτούς μας να ευχαριστούν το Θεό πάντοτε: όχι μονάχα όταν λαβαίνουμε τα αιτήματα της προσευχής, μα κι όταν δεν τα λαβαίνουμε. Διότι, άλλοτε μεν μας δίνει κι άλλοτε δεν μας δίνει· ωστόσο, και στις δύο περιπτώσεις είσαι κερδισμένος, αφού είτε λάβεις είτε δεν λάβεις, ήδη έχεις λάβει και μη λαμβάνοντας· κι όταν επιτύχεις το ζητούμενο κι όταν δεν το πετύχεις· ήσουν τυχερός κι όταν δεν το πέτυχες, επειδή μερικές φορές το να μη λάβεις το αίτημά σου είναι επωφελέστερο· διότι, αν δεν ήταν προς το συμφέρον μας το να μην το λάβουμε, ο Θεός θα μας το έδινε οπωσδήποτε. Και το να μην πετυχαίνουμε κάτι, όταν καταλήγει προς το συμφέρον μας, είναι όντως επιτυχία» (Εις Ανδριάντας, λόγ. α΄· και Περί ευχής, τ. ζ’). Ανάλογα έγραψε και ο άγιος Ιωάννης, που μας παρέδωκε την ουράνια Κλίμακα: «να μη λες, πως περνάς πολλή ώρα στην προσευχή, δίχως να κατορθώσεις τίποτε, γιατί ήδη έχεις κάτι κατορθώσει· διότι, ποιό άλλο αγαθό θα μπορούσε να βρεθεί καλύτερο απ’ το να βρίσκεσαι κοντά στον Κύριο και να είσαι με την προσευχή εκεί, αδιαλείπτως περιμένοντας την ένωση μ’ Εκείνον;»

Αν, λοιπόν, αδελφοί και πατέρες, συμφωνείτε με όλα όσα είπαμε πιο πάνω, και προσφέρετε στον άγιο Θεό τις προσευχές που περιέχονται σε τούτο το βιβλίο εδώ, εγώ σας πληροφορώ πως θα πλουτίσετε τις ψυχές σας με πίστη ακλόνητη, με βέβαιη ελπίδα, με αγάπη ανόθευτη, με συγχώρεση των αμαρτημάτων, και θα έχετε την απαλλαγή των ορατών και των αοράτων κακών, την απόλαυση των αιτημάτων σας, τη λύτρωση από τους πειρασμούς των δαιμόνων και την επικοινωνία και ένωση με τον Θεό και τους Αγγέλους του· επειδή, κατά τον χαριτώνυμο και χρυσόστομο κήρυκα της προσευχής: «όταν αληθινά συνομιλούμε στην προσευχή με τον Θεό, τότε γινόμαστε ένα με τους Αγγέλους» (Λόγος Περί Προσευχής). Και μ’ ένα λόγο, θέλω να σας πω, ότι με τις θείες τούτες προσευχές θ’ απολαύσετε ένα σωρό αγαθά, μια απέραντη θάλασσα από θησαυρούς, πλήθος από καλά, ολόκληρη θημωνιά από αρετές, ατελείωτη σειρά χαρισμάτων και ώριμους καρπούς πνευματικής ωφελείας.

Προσευχή στον άναρχο Θεό και Πατέρα (Νικηφόρου του Βλεμμίδη)

 

 

Κύριε Παντοκράτορα ο υπεράναρχος και υπέρζωος και υπέρθεος Νους, ο Πατέρας· η υπερώνυμη ύπαρξη η αιώνια και κρύφια και υπέρλογη πηγή των ζωήρρυτων και αρχίφωτων πηγών της αγαθότητας και της δόξας. Συ, που στηρίζεις τα άκρα του ουρανού με την ανέκφραστη ισχύ του Παναγίου Σου Πνεύματος και του παντουργού σου Υιού και Λόγου, όπως Εσύ γνωρίζεις, και διατηρείς μετέωρη τη γη και αστήρικτη· Συ που περιτύλιξες την άβυσσο με νέφη·η υπέρλογη αγαθότητα· η απειρότατη φιλανθρωπία· ο Θεός της κάθε είδους παρηγοριάς και ελπίδας. Συ, που με το άγιό Σου Πνεύμα στέριωσες πριν απ’ όλα τις ουράνιες Δυνάμεις. Κι υστέρα ξέχυσες το Πνεύμα με μορφή πυρός στους αγίους Αποστόλους· Συ που ευδόκησες να τελεσιουργηθεί για τη σωτηρία μας το μεγάλο και φρικτό μυστήριο της οικονομίας της ενανθρώπησης του μονογενούς Σου Υιού. Συ, που, δυσφημούμενος από μας τους αμαρτωλούς, δεν εξοργίζεσαι καταφρονούμενος ανέχεσαι· αθετούμενος μακροθυμείς· κι ενώ τα πάντα σ’ εμάς παρέχεις πλουσιοπάροχα για να τ’ απολαμβάνουμε, θέλοντας να μας οδηγήσεις στη μετάνοια· Συ με το έλεός Σου ευεργετείς την πλάση όλη και με τρόπο πολυεύσπλαχνο προσφέρεις τα δώρα Σου σ’ όσους ζητούν τη βοήθειά Σου.

Συ, Πανάγαθε Κύριε, δέξου τις δεήσεις κι εμού του αχρείου δούλου Σου, που μονάχα σ’ Εσένα την ελπίδα στηρίζει· σπλαχνίσου με κι πάνω στο φόβο Σου ασφάλισε ολάκερη τη ζωή μου· αφάνισε τα πονηρά φορτία των αμαρτιών μου· φώτισε τα μάτια της ψυχής μου·άγνισε τη σάρκα μου· σωφρόνισε τους λογισμούς μου· ταπείνωσε την καρδιά μου· στρέψε μακρυά τα μάτια μου για να μη δω και να επιθυμήσω τη ματαιότητα· «Βάλε, Κύριε, φρουρά στο στόμα μου, φράκτη στη θύρα των χειλιών μου»· γλύτωσε με από κάθε έργο αξιοκατάκριτο και λογισμό ακάθαρτο· ενίσχυσέ με ν’ αποστρέφομαι λογισμό αλαζονικό, κάθε γήινη απόλαυση, αξίωσέ με να διανύσω το στενό και βασανιστικό δρόμο· έλκυσε προς τον ουρανό το φρόνημά μου· δες μου δάκρυα μετάνοιας, για να πενθώ του παρελθόντος μου τις παρανομίες· ενίσχυσέ με να δοξολογώ Σε και το μονογενή Σου Υιό και το Πανάγιο και ζωοποιό Σου Πνεύμα.

 

     Καταξίωσέ με να ζω στη γη με τέτοιες αρετές σαν να ήμουν στον ουρανό. Και πάνω απ’ όλα χάρισέ μου υπομονή μέχρι τέλους σαν ισχυρό θώρακα. Στήριξε, Κύριε, την ολισθηρή προαίρεσή μου που στέκω μπροστά στην αγία δόξα Σου και περιμένω με λαχτάρα να χαρώ το μεγάλο Σου έλεος. Γιατί το έλεος Σου, Κύριε, είναι μεγάλο και ισχυρό για όλους όσους ελπίζουν σε Σένα. Είμαι βέβαιος για το έλεός Σου· δεν έχω που να κοιτάξω, παρά μόνο στην ευσπλαχνία Σου. «Μπροστά στα μάτια μου βλέπω συνεχώς το έλεός Σου». Το έλεός Σου για πάντα ας με βοηθάει· το έλεός Σου ας με κυκλώνει σ’ όλη τη διάρκεια της ζωής μου· μακάρι πάντα η αγάπη Σου να έρχεται να με προϋπαντήσει, Κύριε, ως τους ουρανούς η αγάπη Σου· ξέχειλη είναι η γη απ’ το έλεός Σου· λύτρωσέ με, Κύριε, από την κάθε επιβουλή αοράτων και ορατών εχθρών, από κάθε κίνδυνο ψυχικό και σωματικό κι ελευθέρωσέ με για πάντα από κάθε είδος ντροπής που προκαλούν τα πάθη.

 

Δέξου τις δοξολογίες, τα εγκώμια και τις δεήσεις μου σαν θυμίαμα ευωδιαστό μπροστά Σου· δόξασε το πανάγιο όνομά Σου σ’ έμενα και στον τρόπο της ζωής μου. Περίφραξέ με, με ιερές δυνάμεις, ώστε φωτιζόμενος και καθοδηγούμενος απ’ αυτές, να μένω άτρωτος από τις βολές τις εχθρικές, να ζω με τέλεια γνώση, τρόπο καλό και ανεπίληπτο. Κατεύθυνε προς το πανάγιο θέλημά σου κάθε μου σκέψη, λόγο και πράξη κι αξίωσε με να παραμένω σταθερός στη συμμόρφωσή μου στους σωστικούς Σου νόμους. Δικό Σου είναι το έλεος, δική Σου είναι η δύναμη, δική Σου η εξουσία και σ’ Εσένα αναπέμπουμε τη δόξα, την ευχαριστία και την προσκύνηση και στον μονογενή Σου Υιό και στο πανάγιο και αγαθό και ζωοποιό σου Πνεύμα, τώρα και για πάντα, και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

 

(Αγ. Νικοδήμου του Αγιορείτου, «Απάνθισμα λίαν κατανυκτικών ευχών», σ. 45 – σε νεοελληνική απόδοση.)

Να πουλάτε και να αγοράζετε με απλότητα και καθαρή καρδιά! (Αγ. Νικοδήμου Αγιορείτη)

Όσοι δεν χρησιμοποιούν το δόλο στις συναλλαγές τους, θα αναριθμηθούν με τους δίκαιους.

Γι’ αυτό, αδελφοί μου, για να μην παραδοθείτε κι εσείς στη δίκαιη παιδεία του Θεού, παραιτηθείτε από κάθε κακία και κάθε είδους υποκρισία. Και ούτε λόγια δόλια και απατηλά να λαλείτε, για να προσελκύσετε στην εργασία σας τους διάφορους προμηθευτές και αγοραστές, ούτε στην πράξη να μεταχειρίζεσθε τη δολιότητα. Αλλά, σαν άκακα βρέφη και ως αληθινοί Χριστιανοί, να ποθήσετε το άδολο και λογικό γάλα. Να συμπεριφέρεσθε με απλότητα, να εργάζεσθε με απλότητα, να πουλάτε και να αγοράζετε με απλότητα και καθαρή καρδιά το εμπόρευμα σας. Έτσι σας προτρέπει να κάνετε και ο κορυφαίος απόστολος Πέτρος στην Επιστολή του: «Πετάξτε από πάνω σας», λέει, «κάθε είδους κακία, κάθε δολιότητα. υποκρισία, φθόνο και κάθε είδους κακογλωσσιά. Σαν τα νεογέννητα βρέφη, να λαχταράτε το λογικό γάλα. για να αυξηθείτε πνευματικά και να ολοκληρώσετε τη σωτηρία σας».

Αν συμπεριφέρεσθε μ’ αυτό τον τρόπο, όχι μόνο εδώ θα έχετε την ευλογία του Θεού σε ό,τι επαγγέλλεσθε, αλλά και εκεί, στην αιώνια ζωή, θα αναριθμηθείτε με τους δίκαιους εκείνους, στων οποίων το στόμα δεν βρέθηκε δολιότητα, όπως γράφει και η Αποκάλυψη: «Είναι, εκείνοι που ακολουθούν το Αρνίο, όπου κι αν πάει. Απ’ όλη την ανθρωπότητα αυτοί έχουν λυτρωθεί, ως πρώτη προσφορά στον Θεό και στο Αρνίο. Δεν ακούστηκε από το στόμα τους κανένα ψέμα ούτε κατηγορούνται για κάποιο δόλο. είναι αψεγάδιαστοι».. Έτσι θα βρείτε παρρησία ενώπιον του Θεού, μπροστά στον οποίο δεν μπορεί να σταθεί κανένας άνθρωπος που διακατέχεται από δόλο, όπως λέει ο Ιώβ: «Κανένας άνομος και δόλιος άνθρωπος δεν τολμά να παρασταθεί ενώπιον Αυτού ».

 

(«Το  ψέμα  και  η δολιότητα», εκδ. Ετοιμασία, Ι.Μ.Τιμίου Προδρόμου – Καρέας 2007, σ. 53-55)